Mistrz skarbu: Różnice pomiędzy wersjami
| Linia 23: | Linia 23: | ||
[[Plik:Nekcsei Demeter címere.jpg|left|300px|[[I. Károly magyar király|I. Károly]] tárnokmesterének [[Nekcsei Demeter]] tárnokmesternek a címere a [[Nekcsei-biblia]] miniatúráján]] | [[Plik:Nekcsei Demeter címere.jpg|left|300px|[[I. Károly magyar király|I. Károly]] tárnokmesterének [[Nekcsei Demeter]] tárnokmesternek a címere a [[Nekcsei-biblia]] miniatúráján]] | ||
| − | Niestety dokumnety króla [[I. István]]a ledwo wspominają o jednym lub dwóch dostojnikach, o godnościach dworskich wiemy tylko z statutu Tihany. Zarządzającym dochodami królewskimi był naczelny '''[[főtárnok]]''' (''camerarius''), który stał na czele [[Tárnok (település)|Tárnok]] organizacji dworskiej. Zarządzał "kamaráját", dlatego później '''[[főkamarás]]''' „komnatą” króla, więc później nazwano ją główną komnatą.<ref> | + | Niestety dokumnety króla [[I. István]]a ledwo wspominają o jednym lub dwóch dostojnikach, o godnościach dworskich wiemy tylko z statutu Tihany. Zarządzającym dochodami królewskimi był naczelny '''[[főtárnok]]''' (''camerarius''), który stał na czele [[Tárnok (település)|Tárnok]] organizacji dworskiej. Zarządzał "kamaráját", dlatego później '''[[főkamarás]]''' „komnatą” króla, więc później nazwano ją główną komnatą.<ref>Györffy, György. István király és műve, 2. kiadás, Gondolat, Budapest, str. 241. (1983). ISBN 963-281-221-2</ref> |
Po raz pierwszy został wymieniony w 1148 r. jako prezes izby królewskiej '''[[királyi kamara elnöke]]''' (''presidens camere regie''), następnie w 1198 r. I kilkakrotnie później posiadał tytuł mistrza komnat '''[[kamarások mestere]]''' (''magister cubiculariorum''). Po raz pierwszy pojawił się w 1214 roku jako '''[[tárnokmester]]''' (''magister tavarnicorum''). Początkowo palatyn kierujący dworem nie był już w stanie wykonywać wszystkich swoich obowiązków i potrzebni byli nowi dygnitarze specjalizujący się w niektórych zadaniach<ref name="Fügedi Ispánok">{{cite book|last=Fügedi |first=Erik |title=Ispánok, bárók, kiskirályok |pages=47-48 |publisher=Magvető |year=1986 |isbn=963-14-0582-6}}</ref>. | Po raz pierwszy został wymieniony w 1148 r. jako prezes izby królewskiej '''[[királyi kamara elnöke]]''' (''presidens camere regie''), następnie w 1198 r. I kilkakrotnie później posiadał tytuł mistrza komnat '''[[kamarások mestere]]''' (''magister cubiculariorum''). Po raz pierwszy pojawił się w 1214 roku jako '''[[tárnokmester]]''' (''magister tavarnicorum''). Początkowo palatyn kierujący dworem nie był już w stanie wykonywać wszystkich swoich obowiązków i potrzebni byli nowi dygnitarze specjalizujący się w niektórych zadaniach<ref name="Fügedi Ispánok">{{cite book|last=Fügedi |first=Erik |title=Ispánok, bárók, kiskirályok |pages=47-48 |publisher=Magvető |year=1986 |isbn=963-14-0582-6}}</ref>. | ||
Wersja z 14:39, 28 gru 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Mistrz skarbu (magister tavernicorum regalium[1]) lub wódz főtárnok (camerarius) to jeden z dostojników baronialnych, początkowo nadzorca dworów królewskich, zarządca jego finansów, kustosz jego skarbów. Pod koniec średniowiecza stopniowo przekształcił się w urząd sędziowski, który w XII wieku stał się niefunkcjonalną funkcją. Stanowisko wzorowane było na samej frankońskiej organizacji państwowej z czasów powstania państwa, w krajach sąsiednich, w Europie Środkowo-Wschodniej, nazywane było camerarius[2]. Spis treściRola ekonomicznaNiestety dokumnety króla I. Istvána ledwo wspominają o jednym lub dwóch dostojnikach, o godnościach dworskich wiemy tylko z statutu Tihany. Zarządzającym dochodami królewskimi był naczelny főtárnok (camerarius), który stał na czele Tárnok organizacji dworskiej. Zarządzał "kamaráját", dlatego później főkamarás „komnatą” króla, więc później nazwano ją główną komnatą.[3] Po raz pierwszy został wymieniony w 1148 r. jako prezes izby królewskiej királyi kamara elnöke (presidens camere regie), następnie w 1198 r. I kilkakrotnie później posiadał tytuł mistrza komnat kamarások mestere (magister cubiculariorum). Po raz pierwszy pojawił się w 1214 roku jako tárnokmester (magister tavarnicorum). Początkowo palatyn kierujący dworem nie był już w stanie wykonywać wszystkich swoich obowiązków i potrzebni byli nowi dygnitarze specjalizujący się w niektórych zadaniach[4]. Około 1200 r. dochody majątków królewskich zaczęły tracić na znaczeniu. Odtąd tárnokmester steward zarządzał innymi dochodami skarbowymi (królewskie, królewskie podatki miejskie itp.).[5] Dénes, jeden z mistrzów początku XIII wieku, syn (m) strąka, odegrał ważną rolę w kształtowaniu nowej polityki gospodarczej opartej na dochodach pieniężnych.[6] Reformy Karola Roberta znacznie zwiększyły jego rolę w pierwszej połowie XIV wieku[7], kiedy był on już szefem finansów publicznych, faktycznym kierownikiem polityki finansowej i gospodarczej oraz głównym organem administracyjnym i sądowniczym powiązanych organizacji. Obejmował również dobra koronne i pozostałe folwarki zamkowe. W jego działalności gospodarczej pomagał mu porucznik i generał porucznik. W drugiej połowie XIV w. obowiązki gospodarcze stopniowo, ostatecznie całkowicie, przejmował jego zastępca, kincstartó (thesaurarius).[5][6] Bírói szerepeW grupie wolnych miast królewskich, tzw. W miastach dworu królewskiego mistrz królewski osądzał Budę jeszcze przed 1376 r., Ale w tym czasie nawet palatyn i sędzia kraju byli w stanie rozpatrywać ich sprawy. W wyniku reform Lajosa Nagya w latach 1376–1378 oddzielny sędzia sądu miejskiego, zachowując swój urząd sędziego, działał po 1378 r., Gdy funkcję sędziego wspierał sędzia i notariusz [6]. W sprawach cywilnych miast miast królewskich odwołanie musiało zostać złożone na dworze królewskim u prezydentów cywilnych. W XV wieku Buda, Bratysława, Trnawa, Sopron, Koszyce, Preszów i Bardiów składały się z miast pogańskich. Jeszcze zanim Mohács dołączył do nich Pest, a ich liczba stale rosła, szczególnie w XVI-XVII wieku. wieku. W 1848 r. Było ich 28. Podczas okupacji tureckiej królewskie krzesło znajdowało się w Bratysławie[5]. A szabad királyi városok egy csoportjában, az ún. tárnoki városokban a tárnokmester bíráskodott Budán már 1376 előtt is, de ekkor még a nádor és az országbíró is eljárhatott ügyeikben. Nagy Lajos reformjai következtében 1376 és 1378 között külön, a városi ügyekben illetékes bíró intézkedett – országbírói tisztének megtartása mellett –, majd 1378 után kialakult a tárnoki szék, ahol a tárnokmester bírói tevékenységét a tárnoki ítélőmester és a tárnoki jegyzők segítették.[6] A tárnoki városok polgári pereiben a fellebbezést a polgári ülnökökkel működő tárnoki székhez kellett benyújtani. A 15. században a tárnoki városok körét Buda, Pozsony, Nagyszombat, Sopron, Kassa, Eperjes és Bártfa alkotta. Még Mohács előtt csatlakozott hozzájuk Pest, majd számuk tovább nőtt különösen a 16-17. században. 1848-ban 28-an voltak. A török hódoltság idején a tárnoki szék Pozsonyban ülésezett.[5] Od początku XVI wieku Mistrz Mistrz był czwartą świecką godnością. Palatyn lub. w przypadku przeszkody dla sędziego kraju przewodniczył on również posiedzeniom izby wyższej, a następnie Rady Siedmiu Siedzib. Po 1867 roku nadal istniał jako niewyłączny tytuł batalionu. [5] A 16. század elejétől a tárnokmester a negyedik világi főméltóság volt. A nádor ill. az országbíró akadályoztatása esetén ő elnökölt a felsőtábla, később a Hétszemélyes Tábla ülésein is. 1867 után minden hatáskör nélküli zászlósúri címként létezett tovább.[5] Árpád-korOsl Beled pohárnokmester, tárnokmester (1216–1236) Meggyesi Móricz, Tárnokmester (magister tavernicorum), (fl. 1241-69 Ákos I. Mojs 1291 D1. Hahót Jakab, Királynéi tárnokmester, (fl. 1267-1301, +before 1309; m.Anna (fl. 1296-1309), dau.of László N E1. II. Egyed / Egidije II. Moslavački († 1313) (ft 1265–1313; d. 1313), mistrz skarbu (1270–1272; 1274–1275), Anjou-korB1 I. István de Pelsőc († przed 23.6.1369), Országbíró (1360-69), Tárnokmester (1359-60), főispán Heves i Liptó, (fl. 1330-69 B2. Domoszlói Péter, Tárnokmester, +1320; m.N, dau.of Sándor Kárászi B3 Bebek György de Vámos, Tárnokmester, (fl. 1330-90, +before 5.5.1390 B1 Bebek II. István de Pelsőc, Országbíró (1360-69), Tárnokmester (1359-60) C1 Bebek László, Királynéi tárnokmester, (fl. 1370-1403, +before 22.1.1404 D1. Kanizsai I. Miklós (bd-1404), skarbnik, Tárnokmester (1367–1404), (fl. 1367-1404, †III.1404; m.Margit N (fl. 1404-17), zalai, mosoni, vasi és soproni ispán, C1 Bebek I. Imre Országbíró (1386-92), Ban Chorwacji i Dalmacji Bán of Croatia and Dalmatia (1380-83), Vajda of Halicz (1383-85), Ban Slawonii Bán of Slavonia (1386), Tárnokmester, Főispán of Torna, Sáros, Szepes, Bereg, Liptó, Turóc and Borsod, (fl. 1370-95 ->
Vegyesházi királyok koraXV wiek
A2. Serkei Dezső († 1415), Tárnokmester; żona: N Margit (fl. 1412-13); jego następcy używali nazwiska Dezsőfi de Serke C1 Bebek László († przed 22.1.1404), Királynéi tárnokmester, (fl. 1370-1403; żona: Rupolújvári Nn, teść: Rupolújvári Tamás (Vásári and N) -> Bebek László (ispán) († 1403/1404), Bebek István országbíró fia[3] Karlo Kurjaković Master of the treasury (1408), D6 Bebek III. Miklós, Királynéi tárnokmester, (fl. 1404-30 Kórógyi Fülpös, Tárnokmester, +1432/33; m.Ilona Josvay (fl. 1433-36) Rozgonyi I. János, Tárnokmester (magister tavernicorum), +ca 1438; m.Apollónia (fl. 1406-1425), dau.of Demeter Domoszlói and Ilona Debreceni B1. Guthi Országh János, Tárnokmester, +1457; 1m: N, dau.of Tamás Kolozsvári; 2m: Erzsébet Pósa de Szer G4. Rozgonyi Rénold, Tárnokmester, +1472; 1m: Dorottya Garai (fl. 1434-43); 2m: Elizabeth von Maynberg
ÚjkorTavernicorum regalium magistri, Königliche Ober–Schatzmeister[10]
Királynéi tárnokmesterekAnjou-kor (királynéi)
Kapcsolódó szócikkekA magyar uralkodó osztály
Jegyzetek
További információk
|
