Hahót I. Hahót: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - "importowane z angielskiej" na "przetłumaczone z angielskiej")
 
(Nie pokazano 36 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
[[Kategoria:50procent]]
+
[[Kategoria:0]]
 +
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Hahold_I_Hah%C3%B3t
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Hahold_I_Hah%C3%B3t
Linia 17: Linia 18:
 
|}
 
|}
  
'''Hahót I. Hahót''' (pol. ''Hahold Wielki'', łac. ''Magnus Hahold''), niemiecki rycerz najemny, prawdopodobnie z Turyngii, który osiadł w [[Królestwie Węgier]]. Awansując do szlachty węgierskiej, został pierwszym członkiem klanu [[Hahót]], a więc stał się także przodkiem średniowiecznej potężnej '''rodziny''' [[Bánfi de Alsólendva]].
+
'''Hahót I. Hahót''' (pol. ''Hahold Wielki'', łac. ''Magnus Hahold'') (* nieznana, † nieznana), niemiecki rycerz najemny, prawdopodobnie z Turyngii, który osiadł [[Królestwie Węgier]]. Awansując do szlachty węgierskiej, został pierwszym członkiem klanu [[Hahót]], a więc stał się także przodkiem średniowiecznej potężnej rodziny [[Bánffy de Alsólendva]].
 
 
<small><small>'''Hahold (I) from the kindred Hahót''' ({{lang-hu|Hahót nembeli (I.) Hahót}}), also known as '''Hahold the Great''' ({{lang-la|Magnus Hahold}}), was a German mercenary knight possibly from [[Thuringia]] who settled down in the [[Kingdom of Hungary]]. Promoting to the [[Hungarian nobility]], he became the first member of the [[Hahót (genus)|''gens'' Hahót]], thus he was also the forefather of the late medieval powerful Bánfi de Alsólendva family. </small></small>
 
  
 
==Pochodzenie==
 
==Pochodzenie==
  
W XIV-wieczna ''[[Illuminated Chronicle]]'' opowiada o pochodzeniu klanu Hahót (lub Buzád),
+
W XIV-wieczna ''[[Chronica (Hungariae) Pictum]]'' opowiada o pochodzeniu klanu [[Hahót]] (lub [[Buzád]]),
 
 
<small><small>As the 14th-century ''[[Illuminated Chronicle]]'' narrates the origin of the ''gens'' Hahót (or Buzád), </small></small>
 
 
 
    Ten klan został sprowadzony na Węgry przez króla [[IV. István|Stefana IV]], syna [[II. Béla|Beli II]], aby pomóc wspomnianemu królowi. Wywodzą się z hrabstw Orlamund. Pierwszy przybyły nazywał się Hadolch, którego syn był nazywany podobnie jak Hadolch, a także Arnold. Od nich pochodzsił [[Hahót Buzád|Banus Buzad. Mieszkańcy tego kraju nie potrafili wymówić Hadolcha, dlatego zostali nazwani podobnym imieniem Hohold. Klan Csák spiskował z innymi klanami przeciwko królowi; powiedziano, że zostali pokonani przez Hoholda i armię, którą ze sobą zabrali.
 
    - Illuminated Chronicle [1]
 
 
 
<small><small>{{Quote|This clan was brought into Hungary by King [[Stephen IV of Hungary|Stephen]], son of [[Béla II of Hungary|Bela II]], in order to aid the said king. They are sprung from the counts of Orlamund. The first to come was called Hadolch, whose son was called by the like name of Hadolch and also Arnold. From them sprang [[Buzád Hahót|Banus Buzad]]. The people of this country could not pronounce Hadolch, and so he was called by the similar name of Hohold. The [[Csák (genus)|clan of Chak]] conspired with some other clans against the King; it is said that they were defeated by Hohold and by the army which he had brought with him.|''Illuminated Chronicle''<ref>''The Hungarian Illuminated Chronicle'' (ch. 49), p. 102.</ref>}} </small></small>
 
 
 
''Illuminated Chronicle'' zachowała narrację '''tak zwanego gestu''' króla Węgier [[V. István|Stefana V]] (lata 1270–72), opracowaną przez mistrza Ákosa, który napisał, że Hahold był potomkiem hrabiów Weimar-Orlamünde. Pierwszym członkiem rodziny był margrabia Miśni [[Otto (margrabia Miśni)|Otto I]]], który rządził Miśnią w latach 60. Xi wieku. Historyk [[Mályusz Elian]] argumentował, że rodzina była znana kronikarzowi Ákosowi, ponieważ córka króla [[I. Béla|Beli I]], Sophia, została zaręczona z margrabią [[Wilhelm (margrabia Miśni)|Wilhelmem IV]], bratem Otto w 1062 r., a następnie poślubiła ich siostrzeńca [[Ulrich I.|Ulricha I]] [2]. Ákos '''napisał także pierwotne imię''' Haholda (lub Hahót), ale szlachta węgierska nie mogła go poprawnie wymówić podczas przybycia do królestwa.
 
 
 
<small><small>The ''Illuminated Chronicle'' preserved the narrative of the so-called ''gesta'' of the age of King [[Stephen V of Hungary]] (r. 1270–72), compiled by ''magister'' [[Ákos (chronicler)|Ákos]], who wrote Hahold was a descendant of the [[Orlamünde|Counts of Weimar-Orlamünde]]. The first member of the family was [[Otto I, Margrave of Meissen]], who ruled the territory in the 1060s. Historian Elemér Mályusz argued the family was familiar to chronicler Ákos, because King [[Béla I of Hungary|Béla I]]'s daughter [[Sophia of Hungary|Sophia]] was engaged to Margrave [[William, Margrave of Meissen|William]], Otto's brother in 1062, then she married their nephew [[Ulric I, Margrave of Carniola|Ulric]].{{sfn|Mályusz|1971|p=81}} Ákos also wrote the original name of Hahold (or Hahót) was Hadolch but the Hungarian nobles could not pronounce it correctly during his arrival to the realm.{{sfn|Mályusz|1971|p=82}} </small></small>
 
 
 
Kronikarz [[IV. László|Władysława Kumańczyka]], Simon Hand, nazwał '''pokrewnych''' Hahót „''Buzad autem generatio de Mesn originem trahit, nobiles de districtu Wircburg''” w swoim znaczącym dziele ''[[Gesta Hunnorum et Hungarorum]]'' (ok.1280). Historyk [[Karácsonyi János]]  zidentyfikował Wircburg jako [[Marburg]] w [[Styria|Styrii]] (dziś w [[Maribor]] w Słowenii), podczas gdy Mesn był identyczny z pobliskim Messendorfem. Mályusz odrzucił teorię Karácsonyi'ego i zidentyfikował dwie nazwy geograficzne z [[Wartburg|Wartburgiem]] i [[Miśnia|Miśnią]] w Turyngii ([[Margravate of Meissen]]), zauważając, że żadne z nich nie było częścią majątku rodu Weimar-Orlamünde, który rządził Miśnią od 1046 do 1067 [2]. [[Tóth Endre]] próbował zrekonstruować pochodzenie '''pokolenia''' na podstawie rozpowszechnienia nazwy Hahold na obszarach niemieckojęzycznych. W okolicach [[Freising]] nazwa ta była stosunkowo często używana od VIII wieku, ponadto pojawiła się wraz z nazwą Arnold w XIII wieku, która była również używana przez cztery pokolenia w '''pokrewnej rodzinie''' Hahót [4].
 
 
 
<small><small>[[Ladislaus IV of Hungary|Ladislaus the Cuman]]'s chronicler [[Simon of Kéza|Simon Kézai]] referred to the Hahót kindred as "''Buzad autem generatio de Mesn originem trahit, nobiles de districtu Wircburg''" in his significant work, the ''[[Gesta Hunnorum et Hungarorum]]'' (1280s). Historian János Karácsonyi identified ''Wircburg'' as Marburg in [[March of Styria]] (today [[Maribor]], [[Slovenia]]), while ''Mesn'' was identical with the nearby Messendorf, he claimed. Mályusz rejected Karácsonyi's theory and identified the two geographical names with [[Wartburg]] and [[Meissen]] in [[Thuringia]] ([[Margravate of Meissen]]), noting that none of them were part of the estates of the House of Weimar-Orlamünde, which ruled Meissen from 1046 to 1067.{{sfn|Mályusz|1971|p=81}} Endre Tóth tried to reconstruct the origin of the kindred based on the spread of the name Hahold in German-speaking areas. Near [[Freising]], the name was relatively frequently used since the 8th century, in addition, it appeared altogether with the name Arnold in the 13th century, which was also used for four generations in the Hahót kindred.{{sfn|Tóth|2003|p=280}} </small></small>
 
  
== Przyjazd na Węgry ?? ==
+
<blockquote><small>
 +
''Ten klan został sprowadzony na Węgry przez króla [[IV. István|Stefana IV]], syna [[II. Béla|Beli II]], aby pomóc wspomnianemu królowi. Wywodzą się z hrabstw Orlamund. Pierwszy przybyły nazywał się Hadolch, którego syn był nazywany podobnie jak Hadolch, a także Arnold. Od nich pochodził [[Hahót Buzád|''Banus Buzad'']]. Mieszkańcy tego kraju nie potrafili wymówić Hadolcha, dlatego zostali nazwani podobnym imieniem Hohold. Klan Csák spiskował z innymi klanami przeciwko królowi; powiedziano, że zostali pokonani przez Hoholda i armię, którą ze sobą zabrali.
 +
    – [[Chronica (Hungariae) Pictum]]<ref>''The Hungarian Illuminated Chronicle'' (ch. 49), p. 102.</ref> </small>
 +
</blockquote>
  
Gdy [[III. István|Szczepan III]] został koronowany na króla Węgier na początku czerwca 1162 r., krótko po śmierci ojca [[II. Géza|Geza II]], jego dwaj stryjowie, bracia [[I. Géza|Geza I]], [[II. László|Władysław]] i [[István|Szczepan]], którzy '''wstąpili''' na dwór Cesarstwa Bizantyjskiego, zakwestionowali jego prawo do korony. Wkrótce [[Manuel I]] rozpoczął wyprawę przeciw Węgrom, aby wesprzeć przyszłego [[II. László|Władysława II]]. Po jego nagłej śmierci zastąpił go jego młodszy brat [[IV. István|Stefan IV]]. ''Illuminated Chronicle'', oparta na kronikarzu Ákos, '''napisała''', że ​​Hahold przybył na Węgry na początku 1163 r. na zaproszenie króla Stefana, aby udzielić pomocy w stłumieniu buntu '''rodu''' [[Csák]]ów, którzy wsparli jego rywala o '''imieniu imiennym'''. Ponieważ opis („''syn Beli II''”) pasuje do anty-króla [[IV. István|Stefana IV]], historyk [[Pauler Gyula Pauler]] twierdził, że Hahold był stronnikiem starszego [[IV. István|Stefana (IV)]] w walce o tron ​​z jego bratankiem [[III. István|(Szczepanem III)]], który uciekł do Austrii , Aby wyeliminować niespójność między niemieckim pochodzeniem Haholda a '''sponsorowanym''' przez Bizancjum Stefanem, twierdził, że Hahold osiadł już na Węgrzech podczas późnego panowania [[II. Géza|Gezy II]]. [5]
+
''[[Chronica (Hungariae) Pictum]]'' zachowała narrację tak zwanej ''gesty'' króla Węgier [[V. István|Stefana V]] (lata 1270–72), opracowaną przez mistrza [[Ákos]]a, który napisał, że Hahold był potomkiem hrabiów [[Weimar-Orlamünde]]. Pierwszym członkiem rodziny był margrabia Miśni [[Otto (margrabia Miśni)|Otto I]]], który rządził Miśnią w latach 60. XI wieku. Historyk [[Mályusz Elian]] argumentował, że rodzina była znana kronikarzowi Ákosowi, ponieważ córka króla [[I. Béla|Beli I]], [[Zsófia szász hercegné|Zofia]], została zaręczona z margrabią [[Wilhelm (margrabia Miśni)|Wilhelmem IV]], bratem Otto w 1062 r., a następnie poślubiła ich siostrzeńca [[Ulrich I.|Ulricha I]].{{odn|Mályusz|1971|p=81}} Ákos napisał także pierwotne imię ''Hahold'' (lub ''Hahót''), ale szlachta węgierska nie mogła go poprawnie wymówić podczas przybycia do królestwa.
  
<small><small>When [[Stephen III of Hungary|Stephen III]] was crowned [[King of Hungary]] in early June 1162, shortly after the death of his father, [[Géza II of  Hungary|Géza II]], his two uncles, Géza's brothers, [[Ladislaus II of Hungary|Ladislaus]] and [[Stephen IV of Hungary|Stephen]], who had joined the court of the [[Byzantine Empire]], challenged his right to the crown. Soon [[Manuel I Komnenos]] launched an expedition against Hungary to support Ladislaus II. After his sudden death, his younger brother Stephen IV succeeded him. The ''Illuminated Chronicle'', based on Ákos' chronicler, wrote Hahold came to Hungary in early 1163 at the invitation of King Stephen in order to provide assistance to crush the rebellion of the [[Csák (genus)|Csák]] kindred who supported his namesake rival. As the description ("son of Béla II") fits to the anti-king Stephen IV, historian Gyula Pauler argued Hahold was a partisan for the elder Stephen (IV) in the throne fight against his nephew (Stephen III) who fled to Austria. To eliminate the inconsistency between Hahold's German-origin and the Byzantine-sponsored Stephen, he claimed Hahold already settled in Hungary during the late reign of Géza II.{{sfn|Mályusz|1971|p=59}} </small></small>
+
Kronikarz [[IV. László|Władysława Kumańczyka]], Simon Hand, nazwał członka klanu Hahót „''Buzad autem generatio de Mesn originem trahit, nobiles de districtu Wircburg''” w swoim znaczącym dziele ''[[Gesta Hunnorum et Hungarorum]]'' (ok.1280). Historyk [[Karácsonyi János]] zidentyfikował Wircburg jako [[Marburg]] w [[Styria|Styrii]] (dziś w [[Maribor]] w Słowenii), podczas gdy Mesn był identyczny z pobliskim Messendorfem. Mályusz odrzucił teorię Karácsonyiego i zidentyfikował dwie nazwy geograficzne z [[Wartburg|Wartburgiem]] i [[Miśnia|Miśnią]] w Turyngii ([[Margravate of Meissen]]), zauważając, że żadne z nich nie było częścią majątku rodu Weimar-Orlamünde, który rządził Miśnią od 1046 do 1067.{{odn|Mályusz|1971|s=81}} [[Tóth Endre]] próbował zrekonstruować pochodzenie klanu na podstawie rozpowszechnienia nazwy Hahold na obszarach niemieckojęzycznych. W okolicach [[Freising]] nazwa ta była stosunkowo często używana od VIII wieku, ponadto pojawiła się wraz z nazwą Arnold w XIII wieku, która była również używana przez cztery pokolenia w rodzie Hahót.{{odn|Tóth|2003|p=280}}
  
Zarówno [[Karácsonyi János]], jak i [[Mályusz Elemér]] odrzucili to podejście. Kłócili się, że Hahold i jego żołnierze brali udział w pokonaniu zbuntowanego [[IV. István|Stefana IV]] w 1163 r., który oprócz Cesarstwa Bizantyjskiego '''udzielił pomocy niektórym klanom''', w tym [[Csák]]om. Podobnie podczas krótkiego wygnania w Austrii [[III. István|Stefan III]] mógł polegać na zwiększonej liczbie swoich zwolenników w stosunku do niepopularnego stryja, ale także na pomocy najemnych rycerzy rekrutowanych w Niemczech, w tym Haholda, którego armia skutecznie rozgromiła [[Csák]]ów i zniszczyła [[Csákvár]], ich fort. [6] Mályusz dodaje, że jesli Hahold został zaproszony na Węgry przez [[IV. István|Stefana IV]], który został definitywnie pokonany w bitwie pod [[Székesfehérvár]] 19 czerwca 1163 roku, nie byłby w stanie utrzymać zdobytych posiadłości, a także zintegrować się z węgierską szlachtą [5]. Natomiast [[Tóth Endre]] postrzega osiedlenie się [[Hahót]]ów i pokonanie [[Csák]]ów jako dwa niezalezne wydarzenia, a to ostatnie oznaczało jedynie pierwszą znaczącą obecność [[Hahót]]ów w polityce krajowej [7].
+
== Przybycie na Węgry ==
  
<small><small>Both János Karácsonyi and Elemér Mályusz rejected this approach. They argued, Hahold and his troops took part in the defeat of the rebellious Stephen IV in 1163, who took assistance from some clans, includings the Csáks, in addition to the Byzantine Empire. Accordingly, during his brief exile in Austria, Stephen III could rely not only on the increased number of his followers against his unpopular uncle, but also on the assistance of mercenary knights recruited in Germany, including Hahold, whose army successfully routed the Csáks and destroyed [[Csákvár]], their fort.{{sfn|Makk|1989|p=85}} Mályusz also added if Hahold was invited to Hungary by Stephen IV who was decisively defeated in the Battle of [[Székesfehérvár]] on 19 June 1163, he would not have been able to keep the gained estates, in addition to integrate into the Hungarian nobility.{{sfn|Mályusz|1971|p=59}} In contrast, Endre Tóth considers the Hahóts' settlement and defeating the Csáks as two separate events, and the latter one only marked the Hahóts' first prominent presence in national politics.{{sfn|Tóth|2003|p=268}} </small></small>
+
Gdy [[III. István|Stefan III]] został koronowany na króla Węgier na początku czerwca 1162 r., krótko po śmierci ojca [[II. Géza|Gejzy II]], jego dwaj stryjowie, bracia [[I. Géza|Gejza I]], [[II. László|Władysław]] i [[István|Stefan]], którzy przebywali na dworze [[Bizancjum|Cesarstwa Bizantyjskiego]], zakwestionowali jego prawo do korony. Wkrótce [[Manuel I Komnen|Manuel I]] rozpoczął wyprawę przeciw Węgrom, aby wesprzeć przyszłego [[II. László|Władysława II]]. Po jego nagłej śmierci zastąpił go jego młodszy brat [[IV. István|Stefan IV]]. ''Chronica (Hungariae) Pictum'', autorstawa kronikarz [[Ákos]]a, podaje, że ​​Hahold przybył na Węgry na początku 1163 r. na zaproszenie króla Stefana, aby udzielić pomocy w stłumieniu buntu klanu [[Csák]]ów, którzy wsparli jego rywala o jego imieniu. Ponieważ opis („''syn Beli II''”) pasuje do anty-króla [[IV. István|Stefana IV]], historyk [[Pauler Gyula]] twierdził, że Hahold był stronnikiem starszego [[IV. István|Stefana (IV)]] w walce o tron ​​z jego bratankiem [[III. István|(Stefanem III)]], który uciekł do Austrii. Aby wyeliminować niespójność między niemieckim pochodzeniem Haholda a popieranym przez [[Bizancjum]] Stefanem, twierdził, że Hahold osiadł już na Węgrzech podczas późnego panowania [[II. Géza|Gejzy II]].{{odn|Mályusz|1971|p=59}}
  
Jednak po zwycięstwie [[III. István|Stefana III]] nad stryjem i bizantyjskim imperium Hahold pozostał na Węgrzech, otrzymał darowizny ziemi i osiadł w komitacie [[Zala]] w pobliżu granicy z Austrią. Hahót, nazwany na cześć Haholda i jego krewnych (które później zwykle nazywali się 'de genere Buzad'' po swoim wpływowym wnuku [[Buzád II. Hahót|Buzádzie II]]), stał się ich centrum, w którym jego wnuk, [[Hahót I. Arnold|Arnold I]] (mistrz Ákos błędnie nazwał go synem Haholda I, pomijając Buzada I) i Hahold II) w pierwszym trymestrze XIII wieku założył rodzinny klasztor poświęcony [[Święta Małgorzata|Świętej Małgorzacie]]. Hahold jest już włascicielem [[Pölöske]], późniejszej siedziby '''rodu''' [[Arnold]] '''z klan'''u. [8] Oprócz [[Csányi]]] (lub Csány) '''pokrewieństwo''' [[Szabari]], [[Söjtöri]] i [[Hahóti]], potężnej rodziny szlacheckiej [[Bánfi de Alsólendva]], rozkwitało do 1645 r. i '''pochodziło''' z Hahold. [9] Ostatnim potomkiem męskiego potomka Haholda był [[Csány László]], którego stracono za udział w rewolucji węgierskiej w 1848 r.
+
Zarówno [[Karácsonyi János]], jak i [[Mályusz Elemér]] odrzucili to podejście. Kłócili się, że Hahold i jego żołnierze brali udział w pokonaniu zbuntowanego [[IV. István|Stefana IV]] w 1163 r., który oprócz Cesarstwa Bizantyjskiego uzyskał pomocy niektórych klanów, w tym [[Csák]]ów. Podobnie podczas krótkiego wygnania w Austrii [[III. István|Stefan III]] mógł polegać na zwiększonej liczbie swoich zwolenników w stosunku do niepopularnego stryja, ale także na pomocy najemnych rycerzy rekrutowanych w Niemczech, w tym Haholda, którego armia skutecznie rozgromiła [[Csák]]ów i zniszczyła [[Csákvár]], ich fort.{{odn|Makk|1989|p=85}} Mályusz dodaje, że jeśli Hahold został zaproszony na Węgry przez [[IV. István|Stefana IV]], który został definitywnie pokonany w [[Bitwa pod Székesfehérvár|bitwie pod Székesfehérvárem]] 19 czerwca 1163 roku, nie byłby w stanie utrzymać zdobytych posiadłości, a także zintegrować się z węgierską szlachtą.{{odn|Mályusz|1971|p=59}} Natomiast [[Tóth Endre]] postrzega osiedlenie się [[Hahót]]ów i pokonanie [[Csák]]ów jako dwa niezalezne wydarzenia, a to ostatnie oznaczało jedynie pierwszą znaczącą obecność [[Hahót]]ów w polityce krajowej.{{odn|Tóth|2003|p=268}}
  
<small><small>Nevertheless, after Stephen III's victory over his uncle and the Byzantine Empire, Hahold stayed in Hungary and received land donations and settled down in [[Zala County (former)|Zala County]] near the Austrian border. [[Hahót]], named after Hahold and his kindred (which later usually called as ''de genere Buzad'' after his influential grandson, [[Buzád Hahót|Buzád II]]) became their centre, where his grandson, Arnold I (''magister'' Ákos incorrectly referred to him as Hahold I's son, omitting Buzád I and Hahold II) founded the family monastery of the kindred, dedicated to [[Margaret the Virgin|Saint Margaret]], in the first trimester of the 13th century. It is also possible that Hahold already owned [[Pölöske]], later seat of his clan's Arnold branch.{{sfn|Tóth|2003|p=272}} In addition to the [[Csányi family|Csányi]] (or Csány), [[Szabari family|Szabari]], Söjtöri and [[Hahóti family|Hahóti]] kinships, the powerful Bánfi de Alsólendva noble family, which flourished until 1645, descended from Hahold.<ref>Engel: ''Genealógia'' (Genus Hahót 1.)</ref> The very last male descendant of Hahold's kindred was [[László Csány]], who was executed for his role in the [[Hungarian Revolution of 1848]]. </small></small>
+
Jednak po zwycięstwie [[III. István|Stefana III]] nad stryjem i bizantyjskim imperium Hahold pozostał na Węgrzech, otrzymał darowizny ziemi i osiadł w komitacie [[Zala]] w pobliżu granicy z Austrią. Zamek Hahót, nazwany na cześć Haholda i jego krewnych (które później zwykle nazywali się ''de genere Buzad'' po swoim wpływowym wnuku [[Hahót II. Buzád|Buzádzie II]]), stał się ich centrum, w którym jego wnuk, [[Hahót I. Arnold|Arnold I]] (mistrz Ákos błędnie nazwał go synem Haholda I, pomijając Buzada I i Hahold II) w pierwszym trymestrze XIII wieku założył rodzinny klasztor poświęcony [[Święta Małgorzata|Świętej Małgorzacie]]. Hahold jest już właścicielem [[Pölöske]], późniejszej siedziby rodu [[Arnold]] z klanu.{{odn|Tóth|2003|p=272}} Oprócz [[Csányi]]ch (lub Csány), rody lub rodziny: [[Szabari]], [[Söjtöri]] i [[Hahóti]], potężni [[Bánffy de Alsólendva]], żyjący do 1645 r. i wywodzili się z Hahold.<ref>Engel: ''Genealógia'' (Genus Hahót 1.)</ref> Ostatnim męskim potomkiem Haholda był [https://en.wikipedia.org/wiki/L%C3%A1szl%C3%B3_Cs%C3%A1ny Csány László], który został stracony za udział w rewolucji węgierskiej w 1848 r.
  
 
==Przypisy==
 
==Przypisy==
Linia 59: Linia 46:
 
==Źródła==
 
==Źródła==
 
* Makk, Ferenc (1989). ''The Árpáds and the Comneni: Political Relations between Hungary and Byzantium in the 12th century (Translated by György Novák)''. Akadémiai Kiadó. ISBN 963-05-5268-X.
 
* Makk, Ferenc (1989). ''The Árpáds and the Comneni: Political Relations between Hungary and Byzantium in the 12th century (Translated by György Novák)''. Akadémiai Kiadó. ISBN 963-05-5268-X.
* Mályusz, Elemér (1971). ''Az V. István-kori geszta'' [The Gesta of the Age of Stephen V]. Akadémiai Kiadó.
+
* Mályusz, Elemér (1971). ''Az V. István-kori geszta'' [''The Gesta of the Age of Stephen V'']. Akadémiai Kiadó.
* Tóth, Endre (2003). "Hoholt – Hahót: A jövevény nemzetségek eredetéhez ''[Hoholt – Hahót: On the Origin of the Foreign Kindreds]". Századok''. Magyar Történelmi Társulat. '''137''' (2): 265–296.
+
* Tóth, Endre (2003). "Hoholt – Hahót: A jövevény nemzetségek eredetéhez ''[Hoholt – Hahót: On the Origin of the Foreign Kindreds]". Századok''. Magyar Történelmi Társulat. '''137''' (2): str. 265–296.
* ''The Hungarian Illuminated Chronicle'': Chronica de Gestis Hungarorum (Edited by Dezső Dercsényi) (1970). Corvina, Taplinger Publishing. ISBN 0-8008-4015-1.
+
* ''The Hungarian Illuminated Chronicle'': Chronica de Gestis Hungarorum (Edited by Dezső Dercsényi) (1970). Corvina, Taplinger Publishing. ISBN 0-8008-4015-1.
  
 
|
 
|
 
{{Urzędnik infobox
 
{{Urzędnik infobox
  |urzędnik          = Hahold I. Hahót
+
  |urzędnik          = Hahold I. Hahót (węg.)<br>Hahold Wielki (pol.)<br>Magnus Hahold (łac.)
 
  |imiona            =  
 
  |imiona            =  
 
  |tytulatura        = brak
 
  |tytulatura        = brak
 
  |grafika          = Hahót nemzetségős.jpg
 
  |grafika          = Hahót nemzetségős.jpg
  |opis grafiki      = Hahold as depicted in the ''[[Illuminated Chronicle]]'' with false coat of arms
+
  |opis grafiki      = Hahold, przedstawiono w ''[[Képes Krónika]]'' z fałszywym herbem
 
  |herb              =  
 
  |herb              =  
 
  |opis herbu        =  
 
  |opis herbu        =  
Linia 76: Linia 63:
 
  |dewiza            =  
 
  |dewiza            =  
  
  |1. tytuł          =  
+
  |1. tytuł          =   
 
  |1. od            =  
 
  |1. od            =  
 
  |1. do            =  
 
  |1. do            =  
Linia 93: Linia 80:
 
  |ród              =  
 
  |ród              =  
 
  |rodzina          =  
 
  |rodzina          =  
  |pochodzenie      = węgierskie
+
  |pochodzenie      = niemiecki
  |państwo          = [[Królestwo Węgier]]<br>w unii personalnej<br>z [[Królestwem Chorwacji]]
+
  |państwo          = [[Królestwo Węgier]]
  |data urodzenia    =  
+
  |data urodzenia    = XII wiek
 
  |miejsce urodzenia =  
 
  |miejsce urodzenia =  
 
  |data śmierci      =  
 
  |data śmierci      =  
  |miejsce śmierci  =  
+
  |miejsce śmierci  = XII wiek
 
  |przyczyna śmierci =  
 
  |przyczyna śmierci =  
 
  |miejsce spoczynku =  
 
  |miejsce spoczynku =  
Linia 104: Linia 91:
 
  |matka            =  
 
  |matka            =  
 
  |rodzeństwo        =  
 
  |rodzeństwo        =  
  |1. związek        =  
+
  |1. związek        = żona
  |1. związek z      =  
+
  |1. związek z      = nieznana
 
  |1. związek od    =  
 
  |1. związek od    =  
 
  |1. związek do    =  
 
  |1. związek do    =  
  |1. dzieci        = [[Hahót I. Buzád|I. Buzád]], [[Hahót II. Hahót|II. Hahót]]
+
  |1. dzieci        = [https://en.wikipedia.org/wiki/Hahold_I_Hah%C3%B3t I. Buzád]]<br>[[Hahót II. Hahót|II. Hahót]]
 
  |dokonania        =  
 
  |dokonania        =  
 
  |odznaczenia      =  
 
  |odznaczenia      =  
Linia 121: Linia 108:
 
[[Kategoria:Hahót]]
 
[[Kategoria:Hahót]]
 
[[Kategoria:Niemcy na Węgrzech]]
 
[[Kategoria:Niemcy na Węgrzech]]
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
+
[[Kategoria:Urzędnicy]]
[[Kategoria:Nieznana data śmierci]]
 
[[Kategoria:Klany]]
 
[[Kategoria:Klan Hahót]]
 
[[Kategoria:Urodzeni w XII wieku]]
 
 
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
 
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
 
[[Kategoria:Węgierscy szlachcice]]
 
[[Kategoria:Węgierscy szlachcice]]
 
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
 
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
 +
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
 +
[[Kategoria:Urodzeni w XII wieku]]
 
[[Kategoria:Zmarli w XII wieku]]
 
[[Kategoria:Zmarli w XII wieku]]
 +
[[Kategoria:Nieznana data śmierci]]

Aktualna wersja na dzień 16:44, 7 mar 2021

Hahót I. Hahót (pol. Hahold Wielki, łac. Magnus Hahold) (* nieznana, † nieznana), niemiecki rycerz najemny, prawdopodobnie z Turyngii, który osiadł w Królestwie Węgier. Awansując do szlachty węgierskiej, został pierwszym członkiem klanu Hahót, a więc stał się także przodkiem średniowiecznej potężnej rodziny Bánffy de Alsólendva.

Pochodzenie

W XIV-wieczna Chronica (Hungariae) Pictum opowiada o pochodzeniu klanu Hahót (lub Buzád),

Ten klan został sprowadzony na Węgry przez króla Stefana IV, syna Beli II, aby pomóc wspomnianemu królowi. Wywodzą się z hrabstw Orlamund. Pierwszy przybyły nazywał się Hadolch, którego syn był nazywany podobnie jak Hadolch, a także Arnold. Od nich pochodził Banus Buzad. Mieszkańcy tego kraju nie potrafili wymówić Hadolcha, dlatego zostali nazwani podobnym imieniem Hohold. Klan Csák spiskował z innymi klanami przeciwko królowi; powiedziano, że zostali pokonani przez Hoholda i armię, którą ze sobą zabrali.Chronica (Hungariae) Pictum[1]

Chronica (Hungariae) Pictum zachowała narrację tak zwanej gesty króla Węgier Stefana V (lata 1270–72), opracowaną przez mistrza Ákosa, który napisał, że Hahold był potomkiem hrabiów Weimar-Orlamünde. Pierwszym członkiem rodziny był margrabia Miśni Otto I], który rządził Miśnią w latach 60. XI wieku. Historyk Mályusz Elian argumentował, że rodzina była znana kronikarzowi Ákosowi, ponieważ córka króla Beli I, Zofia, została zaręczona z margrabią Wilhelmem IV, bratem Otto w 1062 r., a następnie poślubiła ich siostrzeńca Ulricha I.[2] Ákos napisał także pierwotne imię Hahold (lub Hahót), ale szlachta węgierska nie mogła go poprawnie wymówić podczas przybycia do królestwa.

Kronikarz Władysława Kumańczyka, Simon Hand, nazwał członka klanu Hahót „Buzad autem generatio de Mesn originem trahit, nobiles de districtu Wircburg” w swoim znaczącym dziele Gesta Hunnorum et Hungarorum (ok.1280). Historyk Karácsonyi János zidentyfikował Wircburg jako Marburg w Styrii (dziś w Maribor w Słowenii), podczas gdy Mesn był identyczny z pobliskim Messendorfem. Mályusz odrzucił teorię Karácsonyiego i zidentyfikował dwie nazwy geograficzne z Wartburgiem i Miśnią w Turyngii (Margravate of Meissen), zauważając, że żadne z nich nie było częścią majątku rodu Weimar-Orlamünde, który rządził Miśnią od 1046 do 1067.[2] Tóth Endre próbował zrekonstruować pochodzenie klanu na podstawie rozpowszechnienia nazwy Hahold na obszarach niemieckojęzycznych. W okolicach Freising nazwa ta była stosunkowo często używana od VIII wieku, ponadto pojawiła się wraz z nazwą Arnold w XIII wieku, która była również używana przez cztery pokolenia w rodzie Hahót.[3]

Przybycie na Węgry

Gdy Stefan III został koronowany na króla Węgier na początku czerwca 1162 r., krótko po śmierci ojca Gejzy II, jego dwaj stryjowie, bracia Gejza I, Władysław i Stefan, którzy przebywali na dworze Cesarstwa Bizantyjskiego, zakwestionowali jego prawo do korony. Wkrótce Manuel I rozpoczął wyprawę przeciw Węgrom, aby wesprzeć przyszłego Władysława II. Po jego nagłej śmierci zastąpił go jego młodszy brat Stefan IV. Chronica (Hungariae) Pictum, autorstawa kronikarz Ákosa, podaje, że ​​Hahold przybył na Węgry na początku 1163 r. na zaproszenie króla Stefana, aby udzielić pomocy w stłumieniu buntu klanu Csáków, którzy wsparli jego rywala o jego imieniu. Ponieważ opis („syn Beli II”) pasuje do anty-króla Stefana IV, historyk Pauler Gyula twierdził, że Hahold był stronnikiem starszego Stefana (IV) w walce o tron ​​z jego bratankiem (Stefanem III), który uciekł do Austrii. Aby wyeliminować niespójność między niemieckim pochodzeniem Haholda a popieranym przez Bizancjum Stefanem, twierdził, że Hahold osiadł już na Węgrzech podczas późnego panowania Gejzy II.[4]

Zarówno Karácsonyi János, jak i Mályusz Elemér odrzucili to podejście. Kłócili się, że Hahold i jego żołnierze brali udział w pokonaniu zbuntowanego Stefana IV w 1163 r., który oprócz Cesarstwa Bizantyjskiego uzyskał pomocy niektórych klanów, w tym Csáków. Podobnie podczas krótkiego wygnania w Austrii Stefan III mógł polegać na zwiększonej liczbie swoich zwolenników w stosunku do niepopularnego stryja, ale także na pomocy najemnych rycerzy rekrutowanych w Niemczech, w tym Haholda, którego armia skutecznie rozgromiła Csáków i zniszczyła Csákvár, ich fort.[5] Mályusz dodaje, że jeśli Hahold został zaproszony na Węgry przez Stefana IV, który został definitywnie pokonany w bitwie pod Székesfehérvárem 19 czerwca 1163 roku, nie byłby w stanie utrzymać zdobytych posiadłości, a także zintegrować się z węgierską szlachtą.[4] Natomiast Tóth Endre postrzega osiedlenie się Hahótów i pokonanie Csáków jako dwa niezalezne wydarzenia, a to ostatnie oznaczało jedynie pierwszą znaczącą obecność Hahótów w polityce krajowej.[6]

Jednak po zwycięstwie Stefana III nad stryjem i bizantyjskim imperium Hahold pozostał na Węgrzech, otrzymał darowizny ziemi i osiadł w komitacie Zala w pobliżu granicy z Austrią. Zamek Hahót, nazwany na cześć Haholda i jego krewnych (które później zwykle nazywali się de genere Buzad po swoim wpływowym wnuku Buzádzie II), stał się ich centrum, w którym jego wnuk, Arnold I (mistrz Ákos błędnie nazwał go synem Haholda I, pomijając Buzada I i Hahold II) w pierwszym trymestrze XIII wieku założył rodzinny klasztor poświęcony Świętej Małgorzacie. Hahold jest już właścicielem Pölöske, późniejszej siedziby rodu Arnold z klanu.[7] Oprócz Csányich (lub Csány), rody lub rodziny: Szabari, Söjtöri i Hahóti, potężni Bánffy de Alsólendva, żyjący do 1645 r. i wywodzili się z Hahold.[8] Ostatnim męskim potomkiem Haholda był Csány László, który został stracony za udział w rewolucji węgierskiej w 1848 r.

Przypisy

  1. The Hungarian Illuminated Chronicle (ch. 49), p. 102.
  2. 2,0 2,1 Mályusz 1971 ↓, str. 81.
  3. Tóth 2003 ↓, str. 280.
  4. 4,0 4,1 Mályusz 1971 ↓, str. 59.
  5. Makk 1989 ↓, str. 85.
  6. Tóth 2003 ↓, str. 268.
  7. Tóth 2003 ↓, str. 272.
  8. Engel: Genealógia (Genus Hahót 1.)

Źródła

  • Makk, Ferenc (1989). The Árpáds and the Comneni: Political Relations between Hungary and Byzantium in the 12th century (Translated by György Novák). Akadémiai Kiadó. ISBN 963-05-5268-X.
  • Mályusz, Elemér (1971). Az V. István-kori geszta [The Gesta of the Age of Stephen V]. Akadémiai Kiadó.
  • Tóth, Endre (2003). "Hoholt – Hahót: A jövevény nemzetségek eredetéhez [Hoholt – Hahót: On the Origin of the Foreign Kindreds]". Századok. Magyar Történelmi Társulat. 137 (2): str. 265–296.
  • The Hungarian Illuminated Chronicle: Chronica de Gestis Hungarorum (Edited by Dezső Dercsényi) (1970). Corvina, Taplinger Publishing. ISBN 0-8008-4015-1.

Hahold I. Hahót (węg.)
Hahold Wielki (pol.)
Magnus Hahold (łac.)

brak
ilustracja
Hahold, przedstawiono w Képes Krónika z fałszywym herbem
  
Dane biograficzne
Klan Hahót
Pochodzenie niemiecki
Państwo Królestwo Węgier
Urodziny XII wiek
Miejsce XII wiek
Żona nieznana
Dzieci I. Buzád]
II. Hahót