Hahót I. Hahót: Różnice pomiędzy wersjami
m (Zastępowanie tekstu - "importowane z angielskiej" na "przetłumaczone z angielskiej") |
|||
| (Nie pokazano 30 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
| + | [[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]] | ||
{{Uwaga| | {{Uwaga| | ||
|strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Hahold_I_Hah%C3%B3t | |strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Hahold_I_Hah%C3%B3t | ||
| Linia 17: | Linia 18: | ||
|} | |} | ||
| − | '''Hahót I. Hahót''' (pol. ''Hahold Wielki'', łac. ''Magnus Hahold''), niemiecki rycerz najemny, prawdopodobnie z Turyngii, który osiadł | + | '''Hahót I. Hahót''' (pol. ''Hahold Wielki'', łac. ''Magnus Hahold'') (* nieznana, † nieznana), niemiecki rycerz najemny, prawdopodobnie z Turyngii, który osiadł w [[Królestwie Węgier]]. Awansując do szlachty węgierskiej, został pierwszym członkiem klanu [[Hahót]], a więc stał się także przodkiem średniowiecznej potężnej rodziny [[Bánffy de Alsólendva]]. |
| − | |||
| − | |||
==Pochodzenie== | ==Pochodzenie== | ||
| − | W XIV-wieczna ''[[Chronica (Hungariae) Pictum]]'' opowiada o pochodzeniu klanu | + | W XIV-wieczna ''[[Chronica (Hungariae) Pictum]]'' opowiada o pochodzeniu klanu [[Hahót]] (lub [[Buzád]]), |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | + | <blockquote><small> | |
| + | ''Ten klan został sprowadzony na Węgry przez króla [[IV. István|Stefana IV]], syna [[II. Béla|Beli II]], aby pomóc wspomnianemu królowi. Wywodzą się z hrabstw Orlamund. Pierwszy przybyły nazywał się Hadolch, którego syn był nazywany podobnie jak Hadolch, a także Arnold. Od nich pochodził [[Hahót Buzád|''Banus Buzad'']]. Mieszkańcy tego kraju nie potrafili wymówić Hadolcha, dlatego zostali nazwani podobnym imieniem Hohold. Klan Csák spiskował z innymi klanami przeciwko królowi; powiedziano, że zostali pokonani przez Hoholda i armię, którą ze sobą zabrali. | ||
| + | – [[Chronica (Hungariae) Pictum]]<ref>''The Hungarian Illuminated Chronicle'' (ch. 49), p. 102.</ref> </small> | ||
| + | </blockquote> | ||
| − | + | ''[[Chronica (Hungariae) Pictum]]'' zachowała narrację tak zwanej ''gesty'' króla Węgier [[V. István|Stefana V]] (lata 1270–72), opracowaną przez mistrza [[Ákos]]a, który napisał, że Hahold był potomkiem hrabiów [[Weimar-Orlamünde]]. Pierwszym członkiem rodziny był margrabia Miśni [[Otto (margrabia Miśni)|Otto I]]], który rządził Miśnią w latach 60. XI wieku. Historyk [[Mályusz Elian]] argumentował, że rodzina była znana kronikarzowi Ákosowi, ponieważ córka króla [[I. Béla|Beli I]], [[Zsófia szász hercegné|Zofia]], została zaręczona z margrabią [[Wilhelm (margrabia Miśni)|Wilhelmem IV]], bratem Otto w 1062 r., a następnie poślubiła ich siostrzeńca [[Ulrich I.|Ulricha I]].{{odn|Mályusz|1971|p=81}} Ákos napisał także pierwotne imię ''Hahold'' (lub ''Hahót''), ale szlachta węgierska nie mogła go poprawnie wymówić podczas przybycia do królestwa. | |
| − | + | Kronikarz [[IV. László|Władysława Kumańczyka]], Simon Hand, nazwał członka klanu Hahót „''Buzad autem generatio de Mesn originem trahit, nobiles de districtu Wircburg''” w swoim znaczącym dziele ''[[Gesta Hunnorum et Hungarorum]]'' (ok.1280). Historyk [[Karácsonyi János]] zidentyfikował Wircburg jako [[Marburg]] w [[Styria|Styrii]] (dziś w [[Maribor]] w Słowenii), podczas gdy Mesn był identyczny z pobliskim Messendorfem. Mályusz odrzucił teorię Karácsonyiego i zidentyfikował dwie nazwy geograficzne z [[Wartburg|Wartburgiem]] i [[Miśnia|Miśnią]] w Turyngii ([[Margravate of Meissen]]), zauważając, że żadne z nich nie było częścią majątku rodu Weimar-Orlamünde, który rządził Miśnią od 1046 do 1067.{{odn|Mályusz|1971|s=81}} [[Tóth Endre]] próbował zrekonstruować pochodzenie klanu na podstawie rozpowszechnienia nazwy Hahold na obszarach niemieckojęzycznych. W okolicach [[Freising]] nazwa ta była stosunkowo często używana od VIII wieku, ponadto pojawiła się wraz z nazwą Arnold w XIII wieku, która była również używana przez cztery pokolenia w rodzie Hahót.{{odn|Tóth|2003|p=280}} | |
| − | + | == Przybycie na Węgry == | |
| − | + | Gdy [[III. István|Stefan III]] został koronowany na króla Węgier na początku czerwca 1162 r., krótko po śmierci ojca [[II. Géza|Gejzy II]], jego dwaj stryjowie, bracia [[I. Géza|Gejza I]], [[II. László|Władysław]] i [[István|Stefan]], którzy przebywali na dworze [[Bizancjum|Cesarstwa Bizantyjskiego]], zakwestionowali jego prawo do korony. Wkrótce [[Manuel I Komnen|Manuel I]] rozpoczął wyprawę przeciw Węgrom, aby wesprzeć przyszłego [[II. László|Władysława II]]. Po jego nagłej śmierci zastąpił go jego młodszy brat [[IV. István|Stefan IV]]. ''Chronica (Hungariae) Pictum'', autorstawa kronikarz [[Ákos]]a, podaje, że Hahold przybył na Węgry na początku 1163 r. na zaproszenie króla Stefana, aby udzielić pomocy w stłumieniu buntu klanu [[Csák]]ów, którzy wsparli jego rywala o jego imieniu. Ponieważ opis („''syn Beli II''”) pasuje do anty-króla [[IV. István|Stefana IV]], historyk [[Pauler Gyula]] twierdził, że Hahold był stronnikiem starszego [[IV. István|Stefana (IV)]] w walce o tron z jego bratankiem [[III. István|(Stefanem III)]], który uciekł do Austrii. Aby wyeliminować niespójność między niemieckim pochodzeniem Haholda a popieranym przez [[Bizancjum]] Stefanem, twierdził, że Hahold osiadł już na Węgrzech podczas późnego panowania [[II. Géza|Gejzy II]].{{odn|Mályusz|1971|p=59}} | |
| − | + | Zarówno [[Karácsonyi János]], jak i [[Mályusz Elemér]] odrzucili to podejście. Kłócili się, że Hahold i jego żołnierze brali udział w pokonaniu zbuntowanego [[IV. István|Stefana IV]] w 1163 r., który oprócz Cesarstwa Bizantyjskiego uzyskał pomocy niektórych klanów, w tym [[Csák]]ów. Podobnie podczas krótkiego wygnania w Austrii [[III. István|Stefan III]] mógł polegać na zwiększonej liczbie swoich zwolenników w stosunku do niepopularnego stryja, ale także na pomocy najemnych rycerzy rekrutowanych w Niemczech, w tym Haholda, którego armia skutecznie rozgromiła [[Csák]]ów i zniszczyła [[Csákvár]], ich fort.{{odn|Makk|1989|p=85}} Mályusz dodaje, że jeśli Hahold został zaproszony na Węgry przez [[IV. István|Stefana IV]], który został definitywnie pokonany w [[Bitwa pod Székesfehérvár|bitwie pod Székesfehérvárem]] 19 czerwca 1163 roku, nie byłby w stanie utrzymać zdobytych posiadłości, a także zintegrować się z węgierską szlachtą.{{odn|Mályusz|1971|p=59}} Natomiast [[Tóth Endre]] postrzega osiedlenie się [[Hahót]]ów i pokonanie [[Csák]]ów jako dwa niezalezne wydarzenia, a to ostatnie oznaczało jedynie pierwszą znaczącą obecność [[Hahót]]ów w polityce krajowej.{{odn|Tóth|2003|p=268}} | |
| − | + | Jednak po zwycięstwie [[III. István|Stefana III]] nad stryjem i bizantyjskim imperium Hahold pozostał na Węgrzech, otrzymał darowizny ziemi i osiadł w komitacie [[Zala]] w pobliżu granicy z Austrią. Zamek Hahót, nazwany na cześć Haholda i jego krewnych (które później zwykle nazywali się ''de genere Buzad'' po swoim wpływowym wnuku [[Hahót II. Buzád|Buzádzie II]]), stał się ich centrum, w którym jego wnuk, [[Hahót I. Arnold|Arnold I]] (mistrz Ákos błędnie nazwał go synem Haholda I, pomijając Buzada I i Hahold II) w pierwszym trymestrze XIII wieku założył rodzinny klasztor poświęcony [[Święta Małgorzata|Świętej Małgorzacie]]. Hahold jest już właścicielem [[Pölöske]], późniejszej siedziby rodu [[Arnold]] z klanu.{{odn|Tóth|2003|p=272}} Oprócz [[Csányi]]ch (lub Csány), rody lub rodziny: [[Szabari]], [[Söjtöri]] i [[Hahóti]], potężni [[Bánffy de Alsólendva]], żyjący do 1645 r. i wywodzili się z Hahold.<ref>Engel: ''Genealógia'' (Genus Hahót 1.)</ref> Ostatnim męskim potomkiem Haholda był [https://en.wikipedia.org/wiki/L%C3%A1szl%C3%B3_Cs%C3%A1ny Csány László], który został stracony za udział w rewolucji węgierskiej w 1848 r. | |
==Przypisy== | ==Przypisy== | ||
| Linia 59: | Linia 46: | ||
==Źródła== | ==Źródła== | ||
* Makk, Ferenc (1989). ''The Árpáds and the Comneni: Political Relations between Hungary and Byzantium in the 12th century (Translated by György Novák)''. Akadémiai Kiadó. ISBN 963-05-5268-X. | * Makk, Ferenc (1989). ''The Árpáds and the Comneni: Political Relations between Hungary and Byzantium in the 12th century (Translated by György Novák)''. Akadémiai Kiadó. ISBN 963-05-5268-X. | ||
| − | * Mályusz, Elemér (1971). ''Az V. István-kori geszta'' [The Gesta of the Age of Stephen V]. Akadémiai Kiadó. | + | * Mályusz, Elemér (1971). ''Az V. István-kori geszta'' [''The Gesta of the Age of Stephen V'']. Akadémiai Kiadó. |
| − | * Tóth, Endre (2003). "Hoholt – Hahót: A jövevény nemzetségek eredetéhez ''[Hoholt – Hahót: On the Origin of the Foreign Kindreds]". Századok''. Magyar Történelmi Társulat. '''137''' (2): 265–296. | + | * Tóth, Endre (2003). "Hoholt – Hahót: A jövevény nemzetségek eredetéhez ''[Hoholt – Hahót: On the Origin of the Foreign Kindreds]". Századok''. Magyar Történelmi Társulat. '''137''' (2): str. 265–296. |
| − | * ''The Hungarian Illuminated Chronicle'': Chronica de Gestis Hungarorum (Edited by Dezső Dercsényi) (1970). Corvina, Taplinger Publishing. | + | * ''The Hungarian Illuminated Chronicle'': Chronica de Gestis Hungarorum (Edited by Dezső Dercsényi) (1970). Corvina, Taplinger Publishing. ISBN 0-8008-4015-1. |
| | | | ||
{{Urzędnik infobox | {{Urzędnik infobox | ||
| − | |urzędnik = Hahold I. Hahót | + | |urzędnik = Hahold I. Hahót (węg.)<br>Hahold Wielki (pol.)<br>Magnus Hahold (łac.) |
|imiona = | |imiona = | ||
|tytulatura = brak | |tytulatura = brak | ||
|grafika = Hahót nemzetségős.jpg | |grafika = Hahót nemzetségős.jpg | ||
| − | |opis grafiki = Hahold | + | |opis grafiki = Hahold, przedstawiono w ''[[Képes Krónika]]'' z fałszywym herbem |
|herb = | |herb = | ||
|opis herbu = | |opis herbu = | ||
| Linia 76: | Linia 63: | ||
|dewiza = | |dewiza = | ||
| − | |1. tytuł = | + | |1. tytuł = |
|1. od = | |1. od = | ||
|1. do = | |1. do = | ||
| Linia 93: | Linia 80: | ||
|ród = | |ród = | ||
|rodzina = | |rodzina = | ||
| − | |pochodzenie = | + | |pochodzenie = niemiecki |
| − | |państwo = [[Królestwo Węgier | + | |państwo = [[Królestwo Węgier]] |
| − | |data urodzenia = | + | |data urodzenia = XII wiek |
|miejsce urodzenia = | |miejsce urodzenia = | ||
|data śmierci = | |data śmierci = | ||
| − | |miejsce śmierci = | + | |miejsce śmierci = XII wiek |
|przyczyna śmierci = | |przyczyna śmierci = | ||
|miejsce spoczynku = | |miejsce spoczynku = | ||
| Linia 104: | Linia 91: | ||
|matka = | |matka = | ||
|rodzeństwo = | |rodzeństwo = | ||
| − | |1. związek = | + | |1. związek = żona |
| − | |1. związek z = | + | |1. związek z = nieznana |
|1. związek od = | |1. związek od = | ||
|1. związek do = | |1. związek do = | ||
| − | |1. dzieci = [ | + | |1. dzieci = [https://en.wikipedia.org/wiki/Hahold_I_Hah%C3%B3t I. Buzád]]<br>[[Hahót II. Hahót|II. Hahót]] |
|dokonania = | |dokonania = | ||
|odznaczenia = | |odznaczenia = | ||
| Linia 121: | Linia 108: | ||
[[Kategoria:Hahót]] | [[Kategoria:Hahót]] | ||
[[Kategoria:Niemcy na Węgrzech]] | [[Kategoria:Niemcy na Węgrzech]] | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:Urzędnicy]] |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]] | [[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]] | ||
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]] | [[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]] | ||
[[Kategoria:Węgierscy szlachcice]] | [[Kategoria:Węgierscy szlachcice]] | ||
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]] | [[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]] | ||
| + | [[Kategoria:Nieznana data urodzenia]] | ||
| + | [[Kategoria:Urodzeni w XII wieku]] | ||
[[Kategoria:Zmarli w XII wieku]] | [[Kategoria:Zmarli w XII wieku]] | ||
| + | [[Kategoria:Nieznana data śmierci]] | ||
Aktualna wersja na dzień 16:44, 7 mar 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Hahót I. Hahót (pol. Hahold Wielki, łac. Magnus Hahold) (* nieznana, † nieznana), niemiecki rycerz najemny, prawdopodobnie z Turyngii, który osiadł w Królestwie Węgier. Awansując do szlachty węgierskiej, został pierwszym członkiem klanu Hahót, a więc stał się także przodkiem średniowiecznej potężnej rodziny Bánffy de Alsólendva. Spis treściPochodzenieW XIV-wieczna Chronica (Hungariae) Pictum opowiada o pochodzeniu klanu Hahót (lub Buzád),
Chronica (Hungariae) Pictum zachowała narrację tak zwanej gesty króla Węgier Stefana V (lata 1270–72), opracowaną przez mistrza Ákosa, który napisał, że Hahold był potomkiem hrabiów Weimar-Orlamünde. Pierwszym członkiem rodziny był margrabia Miśni Otto I], który rządził Miśnią w latach 60. XI wieku. Historyk Mályusz Elian argumentował, że rodzina była znana kronikarzowi Ákosowi, ponieważ córka króla Beli I, Zofia, została zaręczona z margrabią Wilhelmem IV, bratem Otto w 1062 r., a następnie poślubiła ich siostrzeńca Ulricha I.[2] Ákos napisał także pierwotne imię Hahold (lub Hahót), ale szlachta węgierska nie mogła go poprawnie wymówić podczas przybycia do królestwa. Kronikarz Władysława Kumańczyka, Simon Hand, nazwał członka klanu Hahót „Buzad autem generatio de Mesn originem trahit, nobiles de districtu Wircburg” w swoim znaczącym dziele Gesta Hunnorum et Hungarorum (ok.1280). Historyk Karácsonyi János zidentyfikował Wircburg jako Marburg w Styrii (dziś w Maribor w Słowenii), podczas gdy Mesn był identyczny z pobliskim Messendorfem. Mályusz odrzucił teorię Karácsonyiego i zidentyfikował dwie nazwy geograficzne z Wartburgiem i Miśnią w Turyngii (Margravate of Meissen), zauważając, że żadne z nich nie było częścią majątku rodu Weimar-Orlamünde, który rządził Miśnią od 1046 do 1067.[2] Tóth Endre próbował zrekonstruować pochodzenie klanu na podstawie rozpowszechnienia nazwy Hahold na obszarach niemieckojęzycznych. W okolicach Freising nazwa ta była stosunkowo często używana od VIII wieku, ponadto pojawiła się wraz z nazwą Arnold w XIII wieku, która była również używana przez cztery pokolenia w rodzie Hahót.[3] Przybycie na WęgryGdy Stefan III został koronowany na króla Węgier na początku czerwca 1162 r., krótko po śmierci ojca Gejzy II, jego dwaj stryjowie, bracia Gejza I, Władysław i Stefan, którzy przebywali na dworze Cesarstwa Bizantyjskiego, zakwestionowali jego prawo do korony. Wkrótce Manuel I rozpoczął wyprawę przeciw Węgrom, aby wesprzeć przyszłego Władysława II. Po jego nagłej śmierci zastąpił go jego młodszy brat Stefan IV. Chronica (Hungariae) Pictum, autorstawa kronikarz Ákosa, podaje, że Hahold przybył na Węgry na początku 1163 r. na zaproszenie króla Stefana, aby udzielić pomocy w stłumieniu buntu klanu Csáków, którzy wsparli jego rywala o jego imieniu. Ponieważ opis („syn Beli II”) pasuje do anty-króla Stefana IV, historyk Pauler Gyula twierdził, że Hahold był stronnikiem starszego Stefana (IV) w walce o tron z jego bratankiem (Stefanem III), który uciekł do Austrii. Aby wyeliminować niespójność między niemieckim pochodzeniem Haholda a popieranym przez Bizancjum Stefanem, twierdził, że Hahold osiadł już na Węgrzech podczas późnego panowania Gejzy II.[4] Zarówno Karácsonyi János, jak i Mályusz Elemér odrzucili to podejście. Kłócili się, że Hahold i jego żołnierze brali udział w pokonaniu zbuntowanego Stefana IV w 1163 r., który oprócz Cesarstwa Bizantyjskiego uzyskał pomocy niektórych klanów, w tym Csáków. Podobnie podczas krótkiego wygnania w Austrii Stefan III mógł polegać na zwiększonej liczbie swoich zwolenników w stosunku do niepopularnego stryja, ale także na pomocy najemnych rycerzy rekrutowanych w Niemczech, w tym Haholda, którego armia skutecznie rozgromiła Csáków i zniszczyła Csákvár, ich fort.[5] Mályusz dodaje, że jeśli Hahold został zaproszony na Węgry przez Stefana IV, który został definitywnie pokonany w bitwie pod Székesfehérvárem 19 czerwca 1163 roku, nie byłby w stanie utrzymać zdobytych posiadłości, a także zintegrować się z węgierską szlachtą.[4] Natomiast Tóth Endre postrzega osiedlenie się Hahótów i pokonanie Csáków jako dwa niezalezne wydarzenia, a to ostatnie oznaczało jedynie pierwszą znaczącą obecność Hahótów w polityce krajowej.[6] Jednak po zwycięstwie Stefana III nad stryjem i bizantyjskim imperium Hahold pozostał na Węgrzech, otrzymał darowizny ziemi i osiadł w komitacie Zala w pobliżu granicy z Austrią. Zamek Hahót, nazwany na cześć Haholda i jego krewnych (które później zwykle nazywali się de genere Buzad po swoim wpływowym wnuku Buzádzie II), stał się ich centrum, w którym jego wnuk, Arnold I (mistrz Ákos błędnie nazwał go synem Haholda I, pomijając Buzada I i Hahold II) w pierwszym trymestrze XIII wieku założył rodzinny klasztor poświęcony Świętej Małgorzacie. Hahold jest już właścicielem Pölöske, późniejszej siedziby rodu Arnold z klanu.[7] Oprócz Csányich (lub Csány), rody lub rodziny: Szabari, Söjtöri i Hahóti, potężni Bánffy de Alsólendva, żyjący do 1645 r. i wywodzili się z Hahold.[8] Ostatnim męskim potomkiem Haholda był Csány László, który został stracony za udział w rewolucji węgierskiej w 1848 r. Przypisy
Źródła
|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||
- 0
- Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii
- Strony z odwołaniami do nieistniejących plików
- Hahót
- Niemcy na Węgrzech
- Urzędnicy
- Urzędnicy Królestwa Węgier
- Węgierscy dygnitarze historyczni
- Węgierscy szlachcice
- Węgierscy urzędnicy królewscy
- Nieznana data urodzenia
- Urodzeni w XII wieku
- Zmarli w XII wieku
- Nieznana data śmierci