Köcski II. Sándor: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - "importowane z angielskiej" na "przetłumaczone z angielskiej")
 
(Nie pokazano 19 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:50procent]]
+
[[Kategoria:0]]
 +
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Alexander_K%C3%B6cski
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Alexander_K%C3%B6cski
Linia 24: Linia 25:
 
|}
 
|}
  
−
'''Köcski II. Sándor''' (pol. ''Aleksander II Köcski'') († styczeń lub luty 1328), węgierski szlachcic i żołnierz, [[sędzia królewski]] od 1324 r. do śmierci, za panowania króla Węgier [[I. Károly|Karola I]].
+
'''Köcski II. Sándor''' (pol. ''Aleksander II Köcski'') (* nieznana, † styczeń lub luty 1328), węgierski szlachcic i żołnierz, [[sędzia królewski]] od 1324 r. do śmierci, za panowania króla Węgier [[I. Károly|Karola I]].
  
−
<small><small>'''Alexander (II) Köcski''' ({{lang-hu|Köcski (II.) Sándor}}; died January or February 1328) was an influential Hungarian nobleman and soldier, who served as [[Judge royal]] from 1324 until his death. </small></small>
+
Początkowo, jako ''[[familiaris]]'' i prawdopodobnie odległy kuzyn potężnego rodu [[Kőszegi]], nie brał udziału w konfliktach wojny domowej, które charakteryzowały węgierskie królestwo w pierwszych dwóch dekadach XIV wieku. Ostatecznie złożył przysięgę wierności  [[I. Károly|Karolowi I]] jako królowi Węgier w 1316 r., Więc jego ziemie zostały splądrowane, a wielu jego krewnych zmasakrowanych. Następnie Sándor był oddanym dowódcą wojskowym króla w jego wojnie z oligarchami. Należał do „nowej arystokracji Karola”, która poparła wysiłki króla w celu przywrócenia władzy królewskiej po pół wieku feudalnej anarchii.
−
 
 
−
Początkowo, jako ''[[familiaris]]'' i prawdopodobnie odległy kuzyn potężnego '''klanu''' [[Kőszegi]], nie brał udziału w konfliktach wojny domowej, które charakteryzowały węgierskie królestwo w pierwszych dwóch dekadach XIV wieku. Ostatecznie złożył przysięgę wierności  [[I. Károly|Karolowi I]] jako królowi Węgier w 1316 r., Więc jego ziemie zostały splądrowane, a wielu jego krewnych zmasakrowanych. Następnie Sándor był oddanym dowódcą wojskowym króla w jego wojnie z oligarchami. Należał do „nowej arystokracji Karola”, która poparła wysiłki króla w celu przywrócenia władzy królewskiej po pół wieku feudalnej anarchii.
 
−
 
 
−
<small><small>Initially, as a ''[[familiaris]]'' and possibly distant relative of the powerful [[Kőszegi family|Kőszegis]], he did not involve in the conflicts of civil war which characterized the Hungarian kingdom in the first two decades of the 14th century. Ultimately, he took an oath of allegiance to [[Charles I of Hungary]] in 1316, therefore his lands were plundered and many of his relatives were massacred. Following that Köcski was a dedicated military general of the king in his war against the [[Oligarch (Kingdom of Hungary)|oligarchs]]. He belonged to Charles's "new aristocracy", who supported the king's efforts to restore royal power after half a century of feudal anarchy. </small></small>
 
  
 
==Rodzina==
 
==Rodzina==
  
−
Według jego XIX-wiecznego biografa [[Pór Antal|Antala Pora]], Sándor urodził się w rodzinie '''zamkowych wojowników''', która mieszkała w [[Köcsk]] w komitacie [[Va]]s. Za służbę wojskową król [[IV. László|Władysław IV]] nadał rodzinie szlachectwo w 1273 r. [1] Opierając się na pieczęci Sándora, rodzina [[Köcski]]ch była przypuszczalnie spokrewniona z '''lokalną potężną rodziną''' [[Kőszegi]] [2], a także była potomkiem '''klan''' [[Héder]], przynajmniej ze strony matki [3]. Historyk [[Engel Pál|Pál Engel]] uważał jednak Sándor, że samodzielnie przyjął swoją pieczęć po decydującym zwycięstwie nad żarliwymi wrogami, [[Kőszegi]]mi, jako wybitny generał w wojnie zjednoczeniowej Karola przeciwko dominacji oligarchów [4].
+
Według jego XIX-wiecznego biografa [[Pór Antal|Antala Pora]], Sándor urodził się w rodzinie zamkowych wojowników, która mieszkała w [[Köcsk]] w komitacie [[Va]]s. Za służbę wojskową król [[IV. László|Władysław IV]] nadał rodzinie szlachectwo w 1273 r.<ref name="Pór">Pór, Antal (1888). "Köcski Sándor [''Aleksander Köcski'']". Századok. Magyar Történelmi Társulat. '''22''': str. 785–790, 792.</ref> Opierając się na pieczęci Sándora, rodzina [[Köcski]]ch była przypuszczalnie spokrewniona z lokalnym potężnym rodem [[Kőszegi]]ch<ref name="Tóth">Tóth, Ildikó (2005). ''Adalékok Köcski Sándor országbírói működéséhez'' [''Dane do funkcji Aleksandra Köcskiego jako sędziego królewskiego'']. W: Marton, Szabolcs; Teiszler, Éva (red.). Medievisztikai tanulmányok. A IV. Medievisztikai PhD-konferencia (Szeged, 2005. június 9–10.) előadásai. University of Szeged. str. 185–87, 189–191.</ref>, a także była potomkiem klanu [[Héder]], przynajmniej ze strony matki<ref name="Markó">Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig&nbsp;– Életrajzi Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs&nbsp;– Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 285.</ref>. Historyk [[Engel Pál|Pál Engel]] uważał jednak że Sándor samodzielnie przyjął swoją pieczęć po decydującym zwycięstwie nad królewskimi wrogami, Kőszegimi, jako wybitny generał w wojnie zjednoczeniowej Karola przeciwko dominacji oligarchów.<ref name="engel">Engel: ''Genealógia'' (Köcski)</ref>.
−
 
 
−
<small><small>According to his 19th-century biographer Antal Pór, Alexander Köcski was born into a family of [[castle warrior]] origin, which resided in [[Köcsk]], [[Vas County (former)|Vas County]]. For their military service, King [[Ladislaus IV of Hungary|Ladislaus IV]] granted nobility to the family in 1273.{{sfn|Pór|1888|pp=785–786}} Based on Alexander's seal, the Köcski family was presumably related to the local powerful [[Kőszegi family]],{{sfn|Tóth|2005|p=185}} and was also a scion of the [[Héder (genus)|''gens'' (clan) Héder]], at least from maternal side.{{sfn|Markó|2006|p=285}} Historian [[Pál Engel]], however, considered that Alexander Köcski individually adopted his seal following his decisive victory over his ardent enemies, the Kőszegis, as a prominent general in Charles' unification war against the oligarchic domains.<ref name="engel">Engel: ''Genealógia'' (Köcski)</ref> </small></small>
 
−
 
 
−
Jego rodzice to Aleksander I i Venis (lub Wenus) z rodziny o nieznanym imieniu. Jego ojciec miał brata, Tomasza I, którego gałąź dożyła do początku XV wieku. [4] Jego babką była Dominika z sąsiedniego [[Káld]]. [5] Sándor miał siostrę, która poślubiła Władysława Nádasda, członka gałęzi Gerse tego '''klanu'''. Ich jedyną córką była Małgorzata, która poślubiła [[Magyar Pál|Pawła Magyara]], 1. [[Skarbnik|skarbnika królewskiego]] na Węgrzech. [2] Sándor żenił się dwukrotnie; imię jego pierwszej żony jest nieznane. Jego drugą żoną była Clara Nagymartoni, siostr [[Nagymartoni Pál|Paula Nagymartoni'ego]], jego bezpośredniego następcy na stanowisku [[sędzia|sędziego królewskiego]]. Ich jedynym znanym dzieckiem był Jerzy, który poślubił szlachciankę z rodziny [[Szabari]] i zmarł bez spadkobierców między 1357 a 1361. [4]
 
  
−
<small><small>His parents were ''comes'' Alexander I Köcski and a certain Venis (or Venus) from an unidentified family. His father had a brother Thomas I, whose branch lived until the early 15th century.<ref name="engel"/> His grandmother was Dominika from the neighboring [[Káld]].{{sfn|Pór|1888|p=786}} Alexander II had a sister, who married Ladislaus Nádasd, a member of [[Nádasd (genus)|his clan]]'s Gerse branch. Their only daughter was Margaret, who married [[Paul Magyar]], the first [[Royal treasurer (Kingdom of Hungary)|royal treasurer]] in the [[Kingdom of Hungary]].{{sfn|Tóth|2005|p=185}} Alexander married twice; the name of his first wife is unknown. His second spouse was Clara Nagymartoni, the sister of [[Paul Nagymartoni]], his immediate successor in the position of Judge royal. Their only known child was George, who married a noblewoman from the [[Szabari family]], and died without heirs sometimes between 1357 and 1361.<ref name="engel"/> </small></small>
+
Jego rodzice to ''comes'' Aleksander I i Venis (lub Wenus) z rodziny o nieznanej nazwie. Jego ojciec miał brata, Tomasza I, którego gałąź dożyła do początku XV wieku.<ref name="engel"/> Jego babką była Dominika z sąsiedniego [[Káld]].<ref name="Pór" /> Sándor miał siostrę, która poślubiła Władysława Nádasdę, członka gałęzi Gerse tego rodu. Ich jedyną córką była Małgorzata, która poślubiła [[Magyar Pál|Pawła Magyara]], pierwszego [[Skarbnik|skarbnika królewskiego]] na Węgrzech.<ref name="Tóth">Tóth, Ildikó (2005). ''Adalékok Köcski Sándor országbírói működéséhez'' [''Dane do funkcji Aleksandra Köcskiego jako sędziego królewskiego'']. W: Marton, Szabolcs; Teiszler, Éva (red.). Medievisztikai tanulmányok. A IV. Medievisztikai PhD-konferencia (Szeged, 2005. június 9–10.) előadásai. University of Szeged. str. 185–87, 189–191.</ref> Sándor żenił się dwukrotnie; imię jego pierwszej żony jest nieznane. Jego drugą żoną była Klara Nagymartoni, siostra [[Nagymartoni Pál|Pawła Nagymartoniego]], jego bezpośredniego następcy na stanowisku [[sędzia|sędziego królewskiego]]. Ich jedynym znanym dzieckiem był Jerzy, który poślubił szlachciankę z rodziny [[Szabari]] i zmarł bez spadkobierców między 1357 a 1361.<ref name="engel"/>
  
 
==Kariera wojskowa==
 
==Kariera wojskowa==
  
−
Sándor został po raz pierwszy wspomniany przez współczesne akta w 1309 roku. [3] Kupił ziemię we wsi Sár od swojego krewnego ze strony matki, Marcellusa Káldiego, w 1312 r., gdzie posiadał już ziemie [6]. W tym czasie byli uważani za ''[[familiaris]]'' '''rodu''' [[Kőszegi]], którzy de facto rządzili znacznymi częściami Zadunaja, w tym komitatem [[Vas]], niezależnie od władzy królewskiej. Dlatego nie brał udziału w żadnej kampanii wojskowej w czasach ''[[Interregnum]]'', gdy toczyła się wojna domowa między różnymi pretendentami do tronu - [[i. Károly|Karolem]] z Anjou, [[Wacław|Wacławem]] z Czech i [[Otto|Otto]] z Bawarii, która nastąpiła po śmierci [[III. András |Andrzeja]] i trwała siedem lat od 1301 do 1308 [6]
+
Sándor został po raz pierwszy wspomniany przez współczesne mu akta w 1309 roku.<ref name="Markó" /> Kupił ziemię we wsi Sár od swojego krewnego ze strony matki, Marcellusa Káldiego, w 1312 r., gdzie posiadał już ziemie<ref name="Pór" />. W tym czasie jego rodzina była uważana za ''[[familiaris]]'' rodu Kőszegi, którzy ''de facto'' rządzili znacznymi częściami Zadunaja, w tym komitatem [[Vas]], niezależnie od władzy królewskiej. Dlatego nie brał udziału w żadnej kampanii wojskowej w czasach ''[[interregnum]]'', gdy toczyła się wojna domowa między różnymi pretendentami do tronu – [[i. Károly|Karolem]] z Anjou, [[Wacław|Wacławem]] z Czech i [[Otto|Otto]] z Bawarii, która nastąpiła po śmierci [[III. András |Andrzeja]] i trwała siedem lat od 1301 do 1308.<ref name="Pór" />
−
 
 
−
<small><small>Alexander Köcski was first mentioned by contemporary records in 1309.{{sfn|Markó|2006|p=285}} He bought a land in the village of [[Sárvár|Sár]] from his maternal relative Marcellus Káldi in 1312, where he already possessed lands.{{sfn|Pór|1888|p=787}} During that time, he was considered a ''[[familiaris]]'' of the Kőszegi family, who ''[[de facto]]'' ruled significant parts of [[Transdanubia]], including Vas County, independently from the royal power. Therefore he did not participate any military campaign during the era of Interregnum, when a civil war between various claimants to the throne—Charles of Anjou, [[Wenceslaus III of Bohemia|Wenceslaus of Bohemia]], and [[Otto III, Duke of Bavaria|Otto of Bavaria]]—followed [[Andrew III of Hungary|Andrew]]'s death and lasted for seven years from 1301 to 1308.{{sfn|Pór|1888|p=787}} </small></small>
 
  
 
[[File:Schlacht bei Mühldorf3.jpg|thumb|left|The [[Battle of Mühldorf]] on a contemporary depiction, about 1334]]
 
[[File:Schlacht bei Mühldorf3.jpg|thumb|left|The [[Battle of Mühldorf]] on a contemporary depiction, about 1334]]
  
−
Kiedy w pierwszej połowie 1316 r. Karol rozpoczął kampanię przeciwko [[Kőszegi]]m na [[Zadunaje|Zadunaju]] i [[Slawonia|Slawonii]], Sándor i jego krewni złożyli przysięgę wierności królowi [7]. [[Kőszegi András|Andrzej Kőszegi]], głowa rodziny, odpowiedział okrutną zemstą: wysłał swojego znajomego [[Salamonvári Solomon|Salomona Salamonvári]] z łupieżczą armię do Gerse, gdzie szwagier Sándora Władysław Nádasd i jego trzej słudzy zostali zabici w miejscowym kościele, który potem został spalony. Brat Władysława Denis zabarykadował się w dworku wraz z żoną, wdową po Władysławie (tj. nieznana z imienia siostrą Sándora) i sześcioma innymi krewnymi, w tym ich dziećmi. Budynek został podpalony przez wojska [[Kőszegi]]ch, w których zginęli wszyscy oprócz krewnego Sándora. Tylko jego siostrzenica Małgorzata przeżyła masakrę, uciekając z wioski ze swoją nianią. W tym samym czasie ziemie i młyny Sándor zostały również splądrowane i zniszczone. Sándor opuścił komitat [[Vas]] i wstąpił do królewskiej armii [[Karol]]a jako szlachcic bez grosza, który później mógł liczyć na odzyskanie utraconych posiadłości rodzinnych tylko po udanym przywróceniu silnej władzy królewskiej [8].
+
Kiedy w pierwszej połowie 1316 r. król Karol rozpoczął kampanię przeciwko Kőszegim na [[Zadunaje|Zadunaju]] i w [[Slawonia|Slawonii]], Sándor i jego krewni złożyli przysięgę wierności królowi<ref name="Engel1988">Engel, Pál (1988). ''Az ország újraegyesítése. I. Károly küzdelmei az oligarchák ellen (1310–1323)'' [''Zjednoczenie Królestwa. Walki Karola I przeciwko oligarchom (1310–1323)'']. Századok. Magyar Történelmi Társulat. '''122''' (1–2): str. 115, 121, 126, 130, 132.</ref>. [[Kőszegi András|Andrzej Kőszegi]], głowa rodziny, odpowiedział okrutną zemstą: wysłał swojego znajomego [[Salamonvári Solomon|Salomona Salamonváriego]] z łupieżczą armię do Gerse, gdzie szwagier Sándora, Władysław Nádasd i jego trzej słudzy, zostali zabici w miejscowym kościele, który potem został spalony. Brat Władysława Denis zabarykadował się w dworku wraz z żoną, wdową po Władysławie (tj. nieznaną z imienia siostrą Sándora) i sześcioma innymi krewnymi, w tym ich dziećmi. Budynek został podpalony przez wojska Kőszegich – zginęli wszyscy oprócz krewnego Sándora (tylko jego siostrzenica Małgorzata przeżyła masakrę, uciekając z wioski ze swoją nianią). W tym samym czasie ziemie i młyny Sándora zostały również splądrowane i zniszczone. Sándor opuścił komitat [[Vas]] i wstąpił do królewskiej armii jako szlachcic bez grosza, który mógł liczyć na odzyskanie utraconych posiadłości rodzinnych, ale tylko po udanym przywróceniu silnej władzy królewskiej<ref name="Bertényi">Bertényi, Iván (1976). ''Az országbírói intézmény története a XIV. században'' [''Historia instytucji sędziego królewskiego w XIV wieku'']. Hungarian Academy of Sciences. str. 67–70, 72.</ref>.
−
 
 
−
<small><small>When Charles launched a campaign against the Kőszegis in Transdanubia and [[Slavonia]] in the first half of 1316, Köcski and his kinship took an oath of allegiance to the king.{{sfn|Engel|1988|p=121}} [[Andrew Kőszegi]], the head of the family responded it with a cruel revenge: he sent his ''familiaris'' [[Solomon Salamonvári|Solomon the Red]] with a marauding army to [[Gersekarát|Gerse]], where Köcski's brother-in-law Ladislaus Nádasd and his three servants were killed in the local church, which was burnt down too. Ladislaus's brother Denis barricaded himself in the manor along with his wife, Ladislaus' widow (i.e. Köcski's unnamed sister) and six other relatives, including their children. The building was set on fire by the Kőszegi troops, where all but one of Köcski's relatives burned to death. Only his niece, the child Margaret managed to survive the massacre and fled the village with her nanny. In the same time, Köcski's lands and mills were also plundered and destroyed. Köcski left Vas County and joined Charles' royal army as a penniless nobleman, who thereafter could hope the recovery of lost family landholdings only from a successful restoration of the strong royal power.{{sfn|Bertényi|1976|p=67}} </small></small>
 
−
 
 
−
[[File:Starhrad - orlie hniezdo.jpg|thumb|right|The ruins of Starhrad (Óvár), present-day Slovakia. Köcski served as its castellan from 1323 to 1324, after its recovery from [[Matthew III Csák|Matthew Csák]]]]
 
−
 
 
−
Gdy [[Stefan Uroš II Milutin]] schwytał węgierskiego '''prokurenta''' [[Stefan Vladislav II|Vladislav]] i zaatakował [[Syrmia|Syrmię]], [[Karol]] I rozpoczął kontr-kampanię po drugiej stronie rzeki Sawy i opanował fortecę [[Macsó]] (dzisiejsza [[Mačva]], Serbia) zimą 1317 roku, Sándor i jego słudzy, rodzina [[Gencsi]], wzięli udział w kampanii [9], w której on sam został poważnie raniony przez spadające skały podczas oblężenia [10]. Dawna historiografia umieściła tę kampanię w 1319 roku, ale [[Engel Pál|Pál Engel]] poprawił datę, wyróżniając dwie kampanie w kierunku Syrmii [9]. W 1318 r. Sándor został kasztelanem [[Pannonhalma|Pannonhalmy]] (lub [[Szentmárton]]), po tym jak jej zamek został odzyskany z rąk [[Kőszegi]]ch w poprzednim roku. Pełnił tę funkcję do 1323 r. [11] 3 maja 1318 r., gdy po raz pierwszy Sándor został nazwany kasztelanem, otrzymał od króla '''posiadłości''' Sebes, Takács i Egered w komitatach [[Sopron]] i [[Győr]] jako rekompensatę za wcześniejsze ciężkie straty [12]. 1319 był rokiem burzliwym dla Sándora: nastąpiła kolejna rebelia Andrzeja Kőszegi, Sándor i [[Felsőlendvai Nicholas|Mikołaj Felsőlendvai]] poprowadzili królewską kampanię przeciwko dominacji [[Kőszegi]]ch w pierwszej połowie 1319 r. Wypełniając zemstę, Sándor w ciągu kilku miesięcy przejął sześć fortec [[Kőszegi]]ch; pokonał armię Andrzeja Kőszegiego w [[Szalafő]], pokonując także austriackie oddziały pomocnicze, następnie zachorował i zdobył fortecę Kőszeg i Kapronca (dzisiejsza [[Koprivnica]], Chorwacja) [13]. Podczas oblężenia Kőszeg Sándor został ranny strzałą [10]. Po upadku Andrzeja Kőszegiego, jego krewny, stronnik [[Karol]]a [[Kőszegi II. Miklós|Mikołaj II Kőszegi]] („Kogut”) otrzymał [[ispánat]] [[Zala|Zali]] i [[Vas|Vasa]], jednak na początku 1321 r. został również '''zhańbiony''' na dworze królewskim. Sándor i [[Kanizsai Lorinc|'''Lawrence''' Csornai]] ponownie poprowadilią królewską kampanię na Zadunaje. Najpierw przejęli [[Pölöske]]. Po jej upadku wojsko zajęło [[Kabold]], [[Rohonc]] (obecnie odpowiednio [[Kobersdorf]] i [[Rechnitz]] w Austrii) i [[Nagykanizsa]]/Kanizsa (od którego Csornai wziął swoje nowe nazwisko). Jest prawdopodobne, że obaj dowódcy zajęli jednocześnie zamki Tátika (w pobliżu [[Zalaszántó]]) i [[Szigliget]]. Mikołaj Kőszegi mógł zatrzymać tylko [[Lékę]] (dzisiejszy [[Lockenhaus]] w Austrii). [14]
 
  
−
<small><small>When [[Stefan Uroš II Milutin of Serbia|Stefan Uroš II Milutin]] captured the Hungarian-proxy ruler [[Stefan Vladislav II|Vladislav]] and invaded the [[Szerémség|Syrmia]], Charles I launched a counter-campaign across the river [[Száva]] and seized the fortress of [[Macsó]] (present-day Mačva, Serbia) in the winter of 1317. Köcski and his servants, the [[Gencsi family]] participated in the campaign,{{sfn|Engel|1988|p=115}} where Köcski was seriously injured by falling rocks during the siege.{{sfn|Pór|1888|p=790}} Former historiography put this campaign to the year of 1319, but Pál Engel corrected the date, distinguishing two campaigns in a direction to Syrmia.{{sfn|Engel|1988|p=115}} By 1318, Köcski was made castellan of [[Pannonhalma]] (or Szentmárton), following its castle was recovered from the Kőszegis in the previous year. He held the position until 1323.{{sfn|Engel|1996|pp=427–428}} On 3 May 1318, when Köcski was first referred to as castellan, he was granted the lands of Sebes, Takács and Egered in [[Sopron County|Sopron]] and [[Győr County|Győr]] counties by Charles I, as a compensation for his earlier heavy losses.{{sfn|Pór|1888|p=789}} 1319 was a turbulent year for Köcski; following the rebellion of Andrew Kőszegi, Alexander Köcski and [[Nicholas Felsőlendvai]] led a royal campaign against the Kőszegi dominion in the first half of 1319. Fulfilling his vengeance, Köcski seized the Kőszegis' six fortresses within months; he overcame Andrew Kőszegi's army at [[Szalafő]], also defeating the Austrian auxiliary troops, thereafter besieged and captured the forts of [[Kőszeg]] and [[Koprivnica|Kapronca]] (present-day Koprivnica, Croatia).{{sfn|Engel|1988|p=126}} During the siege of Kőszeg, Köcski was wounded by an arrow.{{sfn|Pór|1888|p=790}} After the fall of Andrew Kőszegi, his relative, the pro-Charles [[Nicholas II Kőszegi]] ("The Rooster") was granted the ispánates of Zala and Vas. However, by early 1321, he became disgraced too at the royal court. Alexander Köcski and [[Lawrence Kanizsai|Lawrence Csornai]] again led a royal campaign in Transdanubia. At first, they captured [[Pölöske]]. Following its fall, the army seized [[Kobersdorf|Kabold]], [[Rechnitz|Rohonc]] (present-day Kobersdorf and Rechnitz in Austria, respectively) and [[Nagykanizsa|Kanizsa]] (from which Csornai took his [[Kanizsai family|new family name]]). It is plausible that the two generals also occupied the castles of Tátika (located near [[Zalaszántó]]) and [[Szigliget]] in the same time. Nicholas Kőszegi could retain only [[Lockenhaus|Léka]] (present-day Lockenhaus in Austria).{{sfn|Engel|1988|p=130}} </small></small>
+
[[File:Starhrad - orlie hniezdo.jpg|thumb|right|Ruiny zamku Óvár (Starhrad, dzisiejsza Słowacja). Köcski służył jako kasztelan od 1323 do 1324, po odzyskaniu go z rąk Mateusza III Csáka]]
  
−
Sándor i inni kasztelani, na przykład [[Ozorai Sándor|Aleksander Ozorai]], dowodzony przez węgierski kontyngent pomocniczy, składający się z 2200 węgierskiej kawalerii i 4000 konnych łuczników kumańskich, aby wesprzeć [[Fryderyk III|Fryderyka Sprawiedliwego]] i armię austriacką w wojnie z jego bawarskim rywalem [[Ludwig IV. (HRR)|Ludwikiem Wittelsbach]]. W [[Bitwa pod Mühldorf|bitwie pod Mühldorf]], która odbyła się 28 września 1322 r., Austriacy ponieśli ciężką klęskę podczas schwytania Fryderyka [15]. Podczas bitwy wojska węgierskie zostały '''zaniedbane''' i zesłane na zaciszne wzgórze. Sándor stracił tylko kilkadziesiąt osób, a ponad 1000 szlachciców z Austrii zostało schwytanych lub zabitych [16]. Za swoje lojalne usługi wojskowe Sándor otrzymał [[Nagyécs]] i [[Pázmánd]] w komitacie [[Győr]] w 1323 r., co zostało potwierdzone przez kapitułę katedralną Győr w dniu 31 października, jeszcze w tym roku. [17] Śmierć [[Csák III. Máté|Mateusza III Csáka]] w marcu 1321 r. oznaczała upadek jego oligarchicznej domeny w ciągu kilku miesięcy. Jeden z jego nielegalnie nabytych zamków, [[Várna]] (lub [[Óvár]], obecnie [[Starhrad]], Słowacja) w komitacie [[Trencsén]], został zwrócony pierwotnym właścicielom, [[Zólyom]]. Jednak [[Karol]] I zabrał zamek z powrotem do majątku królewskiego na początku 1323 r. Po tym, jak Sándor został kasztelanem twierdzy, wspomnianym w tym charakterze w kwietniu 1323 r. [18] Czasami po 1321 r. Karol podarował także zamek Beszterce (dziś [[Považský hrad]] na Słowacji) Sándor, którego po raz pierwszy skierowano do jego kasztelana na początku 1324 r., kilka miesięcy przed mianowaniem go na [[sędzia|sędziego królewskiego]]. Następnie zamek był uważany za dodatek dochodowy (honor) do tej godności do 1382 r. [19]
+
Gdy [[Stefan Uroš II Milutin]] pojmał węgierskiego protegowanego [[Stefan Vladislav II|Władysława]] i zaatakował [[Syrmia|Syrmię]], król Karol I rozpoczął kontr-kampanię po drugiej stronie rzeki Sawy i opanował fortecę [[Macsó]] (dzisiejsza [[Mačva]], Serbia) zimą 1317 roku, Sándor i jego słudzy, rodzina [[Gencsi]], wzięli udział w kampanii<ref name="Engel1988" />, w której on sam został poważnie raniony przez spadające skały podczas oblężenia<ref name="Pór" />. Dawna historiografia umieściła tę kampanię w 1319 roku, ale [[Engel Pál|Pál Engel]] poprawił datę, wyróżniając dwie kampanie przeciwko Syrmii<ref name="Engel1988" />. W 1318 r. Sándor został kasztelanem [[Pannonhalma|Pannonhalmy]] (lub [[Szentmárton]]), po tym jak jej zamek został odzyskany z rąk Kőszegich w poprzednim roku. Pełnił tę funkcję do 1323 r.<ref name="Engel1996">Engel, Pál (1996). ''Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I''. [''Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I'']. História, MTA Történettudományi Intézete. str. 7, 225, 279–280, 386, 405, 427–428.</ref> 3 maja 1318 r., gdy po raz pierwszy Sándor został nazwany kasztelanem, otrzymał od króla posiadłości: Sebes, Takács i Egered w komitatach: [[Sopron]] i [[Győr]], jako rekompensatę za wcześniejsze ciężkie straty<ref name="Pór" />. 1319 był rokiem burzliwym dla Sándora: nastąpiła kolejna rebelia Andrzeja Kőszegiego. Sándor i [[Felsőlendvai Nicholas|Mikołaj Felsőlendvai]] poprowadzili królewską kampanię przeciwko dominium Kőszegich w pierwszej połowie 1319 r. Wypełniając zemstę, Sándor w ciągu kilku miesięcy przejął sześć fortec Kőszegich; pokonał armię Andrzeja w [[Szalafő]], pokonując także austriackie oddziały pomocnicze, następnie zachorował. Później zdobył fortecę Kőszeg i Kapronca (dzisiejsza [[Koprivnica]], Chorwacja)<ref name="Engel1988" />. Podczas oblężenia Kőszeg Sándor został ranny strzałą<ref name="Pór" />. Po upadku Andrzeja Kőszegiego, jego krewny, stronnik [[Karol]]a [[Kőszegi II. Miklós|Mikołaj II Kőszegi]] („Kogut”) został [[ispán]]em komitatów: [[Zala]] i [[Vas]], jednak na początku 1321 r. został również ''pohańbiony'' na dworze królewskim. Sándor i [[Kanizsai Lorinc|Lorinc Csornai]] ponownie poprowadzilią królewską kampanię na Zadunaje. Najpierw przejęli [[Pölöske]]. Po jej upadku wojsko zajęło [[Kabold]], [[Rohonc]] (obecnie odpowiednio [[Kobersdorf]] i [[Rechnitz]] w Austrii) i [[Nagykanizsa]]/Kanizsa (od którego Csornai wziął swoje nowe nazwisko). Jest prawdopodobne, że obaj dowódcy zajęli jednocześnie zamki Tátika (w pobliżu [[Zalaszántó]]) i [[Szigliget]]. Mikołaj Kőszegi mógł zatrzymać tylko [[Léka|Lékę]] (dzisiejszy [[Lockenhaus]] w Austrii).<ref name="Engel1988" />
  
−
<small><small>Köcski and other castellans, for instance [[Alexander Ozorai]], led a Hungarian auxiliary contingent, which consisted of 2200 Hungarian cavalry and 4000 mounted [[Cumans|Cuman]] archers, to support [[Frederick the Fair]] and the Austrian army in the war for the throne of Germany against his Bavarian rival [[Louis IV, Holy Roman Emperor|Louis of Wittelsbach]]. In the [[Battle of Mühldorf]], which took place on 28 September 1322, the Austrians suffered a heavy defeat, while Frederick was captured.{{sfn|Engel|1988|p=132}} During the battle, the Hungarian troops were neglected and sent to a secluded hill. Köcski lost only a few dozen people, while more than 1000 nobles from Austria were captured or killed.{{sfn|Pór|1888|p=792}} For his loyal military services in the previous campaigns, Köcski was granted [[Écs|Nagyécs]] and [[Pázmándfalu|Pázmánd]] in Győr County in 1323, which act was confirmed by the cathedral chapter of Győr on 31 October, still in that year.{{sfn|Bertényi|1976|p=68}} The death of [[Matthew III Csák|Matthew Csák]] in March 1321 resulted the collapse of his oligarchic domain within months. One of his unlawfully acquired castles, Várna (or Óvár, present-day [[Starhrad]], Slovakia) in [[Trencsén County]] was returned to its original owners, the [[Zólyom kinship]]. However, Charles I took the castle back to royal property in early 1323. Following that Köcski was made castellan of the fortress, mentioned in that capacity in April 1323.{{sfn|Engel|1996|p=386}} Sometimes after 1321, Charles also donated the castle of Beszterce (today [[Považský hrad]] in Slovakia) to Köcski, who was first referred to its castellan in early 1324, few months before his appointment as Judge royal. Thereafter the castle was considered an income accessory (''[[Honour (feudal barony)|honor]]'') to that dignity until 1382.{{sfn|Engel|1996|pp=279–280}} </small></small>
+
Sándor i inni kasztelani, na przykład [[Ozorai Sándor|Aleksander Ozorai]], dowodzący węgierskim kontyngentem pomocniczym, składający się z 2.200 węgierskiej kawalerii i 4.000 konnych łuczników kumańskich, wsparli [[Fryderyk III|Fryderyka Sprawiedliwego]] i armię austriacką w wojnie z jego bawarskim rywalem [[Ludwig IV. (HRR)|Ludwikiem Wittelsbachem]]. W [[Bitwa pod Mühldorf|bitwie pod Mühldorf]], która odbyła się 28 września 1322 r., Austriacy ponieśli ciężką klęskę podczas, m.in. pojmano Fryderyka<ref name="Engel1988" />. Podczas bitwy wojska węgierskie zostały niewykorzystane i zesłane na zaciszne wzgórze. Sándor stracił tylko kilkadziesiąt osób, a ponad 1.000 szlachciców z Austrii zostało schwytanych lub zabitych<ref name="Pór" />. Za swoje lojalne usługi wojskowe Sándor otrzymał [[Nagyécs]] i [[Pázmánd]] w komitacie [[Győr]] w 1323 r., co zostało potwierdzone przez kapitułę katedralną Győr w dniu 31 października, jeszcze w tym roku.<ref name="Bertényi" /> Śmierć [[Csák III. Máté|Mateusza III Csáka]] w marcu 1321 r. oznaczała upadek jego oligarchicznej domeny w ciągu kilku miesięcy. Jeden z jego nielegalnie nabytych zamków, [[Várna]] (lub [[Óvár]], obecnie [[Starhrad]], Słowacja) w komitacie [[Trencsén]], został zwrócony pierwotnym właścicielom, [[Zólyom]]. Jednak Karol I przejał zamek z powrotem do majątku królewskiego na początku 1323 r. Po tym, jak Sándor został kasztelanem twierdzy, wspomnianym w tym charakterze w kwietniu 1323 r.<ref name="Engel1996">Engel, Pál (1996). ''Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I''. [''Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I'']. História, MTA Történettudományi Intézete. str. 7, 225, 279–280, 386, 405, 427–428.</ref> Czasami po 1321 r. Karol podarował także zamek Beszterce (dziś [[Považský hrad]] na Słowacji) Sándor, którego po raz pierwszy skierowano jako jego kasztelana na początku 1324 r., kilka miesięcy przed mianowaniem go na [[sędzia|sędziego królewskiego]]. Następnie zamek był uważany za dodatek dochodowy (honor) do tej godności do 1382 r.<ref name="Engel1996">Engel, Pál (1996). ''Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I''. [''Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I'']. História, MTA Történettudományi Intézete. str. 7, 225, 279–280, 386, 405, 427–428.</ref>
  
 
==Sędzia królewski==
 
==Sędzia królewski==
  
−
Po kilku miesiącach wakatu Sándor został awansowany na stanowisko [[sędzia|sędziego królewskiego]] w tygodniu od 26 września do 3 października 1324 r., zastępując [[Hermán Lampert|Hermanna Lamperta]], który zmarł na stanowisku w lipcu 1324 r. Pierwsza znana karta jako taka została wydana 12 grudnia października [20]. 141 dokumentów zostało zachowanych z jego kadencji przez trzy i ćwierć lat, co odzwierciedla rosnący profesjonalizm systemu sądownictwa. Dla porównania, jego poprzednik Hermann Lampert wydał 161 '''czarterów''' w ciągu swojej dekady. [21] Sándor i jego dwór rezydowali w Wyszehradzie, po tym jak [[Karol]] I przeniósł swoją stolicę z [[Temesvár]] (dzisiejsza [[Timișoara]] w Rumunii) do centrum swojego królestwa w 1323 r., gdy już pokonał ostatnich potężnych oligarchów. W przeciwieństwie do swoich poprzedników nie używał tytułu „''magister''” w swoich oficjalnych dokumentach. Zamiast tego został nazwany „''comes Aleksander, sędzia dworu królewskiego''”. Jego jurysdykcja obejmuje całe królestwo, w tym krainy południowe, [[Syrmia|Syrmię]] i [[Požega|Požegę]]. Jednak jego kompetencje sądowe w sprawie [[Seidmiogród|Siedmiogrodu]] zostały zniesione w 1324 r .; działał tam w różnych procesach ze „specjalną licencją królewską”. Na przykład przewodniczył sądowi ''ad litem'', który wydał wyrok w sprawie własności [[Felvinc]] (obecnie [[Unirea]], Rumunia) na korzyść Kapituły Esztergom przeciwko Seklerom z [[Háromszék County|Kézd Seat]] [22].
+
Po kilku miesiącach wakatu Sándor został awansowany na stanowisko [[sędzia|sędziego królewskiego]] w tygodniu od 26 września do 3 października 1324 r., zastępując [[Hermán Lampert|Lamperta Hermána]], który zmarł na stanowisku w lipcu 1324 r. Jego pierwszy wyrok został wydany 12 grudnia października<ref>Piti, Ferenc (1997). ''Okleveles adatok az 1324. évi országbíróváltáshoz'' [''Dane źródłowe dotyczące zastępcy 1324 na stanowisku sędziego królewskiego'']. Fons. Szentpétery Imre Történettudományi Alapítvány. '''4''' (2): str. 249.</ref>. Z jego kadencji zostało zachowanych 141 dokumentów, wydanych przez trzy lata i trzy miesiące, co odzwierciedla rosnący profesjonalizm systemu sądownictwa. Dla porównania, jego poprzednik Hermann Lampert wydał 161 rozstrzygnięć w ciągu swojej dekady.<ref name="Tóth" /> Sándor i jego dwór rezydowali w Wyszehradzie, po tym jak Karol I przeniósł swoją stolicę z [[Temesvár]]u (dzisiejsza [[Timișoara]] w Rumunii) do centrum swojego królestwa w 1323 r., gdy już pokonał ostatnich potężnych oligarchów. W przeciwieństwie do swoich poprzedników Sándor nie używał tytułu „''magister''” w swoich oficjalnych dokumentach. Zamiast tego został nazwany „''comes Aleksander, sędzia dworu królewskiego''”. Jego jurysdykcja obejmowała całe królestwo, w tym krainy południowe: [[Syrmia|Syrmię]] i [[Požega|Požegę]]. Jednak jego kompetencje sądowe w sprawie [[Siedmiogród|Siedmiogrodu]] zostały zniesione w 1324 r.; działał tam w różnych procesach ze „specjalną licencją królewską”. Na przykład przewodniczył sądowi ''ad litem'', który wydał wyrok w sprawie własności [[Felvinc]] (obecnie [[Unirea]], Rumunia) na korzyść kapituły Ostrzyhom przeciwko Seklerom z kraju [[Háromszék]]<ref name="Bertényi" />.
−
 
 
−
<small><small>Following a few months period of vacancy, Köcski elevated into the position of Judge royal in the week between 26 September and 3 October 1324, replacing [[Lampert Hermán]], who died in office in July 1324. Köcski's first known charter in that capacity was issued on 12 October.{{sfn|Piti|1997|p=249}} 141 documents were preserved from his tenure of three and a quarter years, which reflects the increasing professionalism of the judiciary system. In comparison,  his predecessor Lampert Hermán issued 161 charters during his decade-long term.{{sfn|Tóth|2005|p=186}} Köcski and his court resided in [[Visegrád]], after Charles I moved his capital from [[Timișoara|Temesvár]] (present-day Timișoara in Romania) to the centre of his kingdom in 1323, when he defeated the last powerful oligarchs. Unlike his predecessors, he did not use the title of "''magister''" in his official documents. Instead, he was styled as "''comes'' Alexander, judge of the king's court". His jurisdiction covered the entire kingdom, including its southern counties, Syrmia and [[Požega County|Požega]] counties. However, his judicial competence over [[Transylvania]] had been abolished in 1324; he acted there in various lawsuit with "special royal license". For instance, he chaired an ''ad litem'' court, which made a judgment on a case of ownership of [[Unirea, Alba|Felvinc]] (today Unirea, Romania) in favour of the [[Roman Catholic Archdiocese of Esztergom-Budapest|Esztergom Chapter]] against the Székelys of [[Háromszék County|Kézd Seat]].{{sfn|Bertényi|1976|p=69}} </small></small>
 
−
 
 
−
Jego zastępca, wice-sędzia królewski, był pewnym Piotrem, synem Mocha podczas pełnej kadencji Sándor [23]. Jednym z jego notariuszy był [[Ugali Pál|Pál Ugali]], który później awansował na wyższe stanowiska i godności w nadchodzących dziesięcioleciach. Pewien Michał działał jako królewski komisarz lub „komornik” Sándora w 1326 r., a Mikołaj Gősfi służył jako poborca ​​grzywny w 1325 r. Sándor rozpoczął także '''pracę nad innymi sądami'''. Kilka dokumentów potwierdza, że Sándor i jego '''dwór''' nawiązali harmonijne, elastyczne i profesjonalne stosunki z kancelarią królewską [24]. Pozostał wiernym powiernikiem [[Karol]]a. W 1325 r. Otrzymał wieś [[Pápoc]] i związane z nią ziemie, od Csatabér do Elk od [[Karol]]a. W 1326 r. podarował ziemię Egered swojej drugiej żonie, Klarze Nagymartoni. W tym samym roku przekazał także część swoim krewnym, a później sąsiedni Mihályfölde swoim ''familiares'', rodzinie [[Sári]]. W grudniu 1326 r. powiększył swoje posiadłości Pázmánd i Nagyécs o ziemie królewskie. Według '''streszczenia''' z 1327 r. Sándor był właścicielem ziemskim w komitatach [[Vas]], [[Sopron]], [[Veszprém]] i [[Győr]]. [25]
 
−
 
 
−
<small><small>His deputy, the vice-judge royal was a certain Peter, son of Moch during Köcski's full term.{{sfn|Engel|1996|p=7}} One of his notaries was [[Paul Ugali]], who later has elevated into higher positions and dignities in the upcoming decades. A certain Michael acted as Köcski's ''pristaldus'' (royal commissioner or "bailiff") in 1326, while Nicholas Gősfi served as a collector of the judicial fines in 1325. Köcski also participated in the works of other judicial courts. Several documents confirm that Köcski and his court established a harmonious, flexible and professional relationship with the royal chancellery.{{sfn|Bertényi|1976|p=70}} He remained a faithful confidant of Charles. He was granted the village of [[Pápoc]] and its associated lands, Csatabér and Elk by Charles in 1325. He donated the land of Egered to his second wife, Clara Nagymartoni in 1326. In the same year, he also donated Sár to his some relatives, and later the neighboring Mihályfölde to his ''familiares'', the Sári family. In December 1326, he expanded his possessions of Pázmánd and Nagyécs with cultivated queenly lands. According to a summary from 1327, Köcski was a landowner in Vas, Sopron, [[Veszprém County (former)|Veszprém]] and Győr counties.{{sfn|Bertényi|1976|p=72}} </small></small>
 
−
 
 
−
Kontynuując metodę swoich poprzedników na początku XIV wieku, wykorzystanie dowodów materialnych podczas procesów sądowych stało się szeroko rozpowszechnione za kadencji Sándor, odsuwając te tradycyjne praktyki sprawiedliwości, takie jak próby od [[Ordalia|ordalii]] po [[pojedynek sądowy]] [26]. W ostatnich latach działalności Sándora jako [[sędzia|sędziego królewskiego]] większość jego '''czarterów''', które zamykały sprawę sądową, były spójną metodą dowodową z wykorzystaniem wcześniej wydanych '''czarterów''' i dokumentów. Jest to również odzwierciedleniem zwiększonej liczby ugód pozasądowych w tych latach. W wielu sytuacjach Sándor zarządzał te ugody pozasądowe dla powodów i oskarżonych, którzy mogliby kontynuować spór sądowy po dopłacie sądowej [27].
 
  
−
<small><small>Continuing the method of his predecessors in the early 14th century, the usage of material evidences during the litigation processes became widespread under Köcski's term, pushing back those traditional practices of justice, like trials [[trial by ordeal|by ordeal]] and [[Trial by combat|combat]].{{sfn|Tóth|2005|p=187}} By Köcski's last years as Judge royal, majority of his charters, which closed a court case, consisted method of evidence by using previously issued charters and documents. This also resulted the increased number of out-of-court settlements in these years. In many situations, Köcski ordered these out-of-court settlements for the plaintiff and defendant, who could continue the litigation after the payment of court surcharge.{{sfn|Tóth|2005|p=189–191}} </small></small>
+
Podczas pełnej kadencji Sándora jego zastępcą, wice-sędzią królewskim, był pewien Piotr, syn Mocha<ref name="Engel1996">Engel, Pál (1996). ''Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I''. [''Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I'']. História, MTA Történettudományi Intézete. str. 7, 225, 279–280, 386, 405, 427–428.</ref>. Jednym z jego notariuszy był [[Ugali Pál|Pál Ugali]], który później awansował na wyższe stanowiska i godności w nadchodzących dziesięcioleciach. Pewien Michał działał jako królewski komisarz lub „komornik” Sándora w 1326 r., a Mikołaj Gősfi służył jako poborca ​​grzywien w 1325 r. Sándor rozciagnął także pieczę nad innymi sądami. Kilka dokumentów potwierdza, że Sándor i jego biuro nawiązali harmonijne, elastyczne i profesjonalne stosunki z kancelarią królewską<ref name="Bertényi" />. Pozostał wiernym powiernikiem Karola. W 1325 r. od króla otrzymał wieś [[Pápoc]] i związane z nią ziemie, od Csatabér do Elk. W 1326 r. Sándor podarował ziemię Egered swojej drugiej żonie, Klarze Nagymartoni. W tym samym roku przekazał także część posiadłości swoim krewnym, a później także sąsiedni Mihályfölde swoim ''familiares'', rodzinie [[Sári]]. W grudniu 1326 r. powiększył swoje posiadłości Pázmánd i Nagyécs o ziemie królewskie. Według spisu z 1327 r. Sándor był właścicielem ziemskim w komitatach: [[Vas]], [[Sopron]], [[Veszprém]] i [[Győr]].<ref name="Bertényi" />
  
−
Gdy [[Babonić]]i i osłabieniy [[Kőszegi]] powstali w otwartym buncie w 1327 roku, ban [[Ákos Mikcs|Mikcs Ákos]] i Sándor Köcski pokonali ich. Podczas kampanii wojskowej Sándor przejął [[Sárvár]] (dzisiejszy [[Güssing]], Austria) i dwa inne forty w Kőszeg od zbuntowanego [[Iban von Bernstein|Jana Kőszegi]]. [3] Za swoje zasługi Sándor został mianowany [[ispán]]em komitatu [[Vas]] i kasztelanem Sarvara latem 1327 r. [28] Był odpowiedzialny za zintegrowanie reszty domeny Kőszeg z władzą królewską. [[Karol]] zapewnił mu swą szeroką władzę w redystrybucji ziemi lojalnej miejscowej szlachcie i miał '''imperatyw''' łaski królewskiej dla dawnych ''familiares'' [[Kőszegi]]sów [29]. Sándor zachorował ok. połowy grudnia 1327 r. Swoją ostatnią wolę i testament sporządził na łożu śmierci w obecności arcybiskupa [[Jánki László|Władysława Jánki]], [[skarbnik|skarbnika królewskiego]] [[Nekcsei Demeter|Demetriusza Nekcseia]] i bana [[Ákos Mikcs|Mikcsa Ákosa]]. Przyrzekł część swoich ziem dla swojej sierocej siostrzenicy, Małgorzacie Nádasd. Jego majątek odziedziczył jego jedyny syn Jerz i kuzyn Nicholas [17]. Köcski żył jeszcze 28 stycznia 1328 r., Ale zmarł do 9 lutego [30]. Dziesięć dni później [[Karol]] wydał dokument dotyczący ślubu i [[morning gift|porannego prezentu]] wdowy po Sándorze, Klary Nagymartoni [23]. Większość jego ziem w końcu został przejęty przez Pawła Magyar po serii kontraktów i zakupów ziemi w 1332 r. [25]
+
Kontynuując metodę swoich poprzedników na początku XIV wieku, wykorzystywał dowody materialne podczas procesów sądowych. Stało się to szeroko rozpowszechnione za kadencji Sándora, odsuwając tradycyjne praktyki sprawiedliwości – od [[Ordalia|ordalii]] po [[pojedynek sądowy]]<ref name="Tóth" />. W ostatnich latach działalności Sándora jako [[sędzia|sędziego królewskiego]] większość jego postanowień, które zamykały sprawę sądową, były spójną metodą dowodową z wykorzystaniem wcześniej wydanych rozstrzygnięć i dokumentów. Jest to również odzwierciedleniem zwiększonej liczby ugód pozasądowych w tych latach. W wielu sytuacjach Sándor zarządzał te ugody pozasądowe dla powodów i oskarżonych, którzy mogliby kontynuować spór sądowy po dopłacie sądowej<ref name="Tóth" />.
  
−
<small><small>When the [[House of Babonić|Babonići]] and the weakened Kőszegis rose up in open rebellion in 1327, Ban [[Mikcs Ákos]] and Alexander Köcski defeated them. During the military campaign, Köcski seized [[Sárvár]], [[Güssing|Németújvár]] (present-day Güssing, Austria) and two other forts in Kőszeg from the rebellious [[Iban von Bernstein|John Kőszegi]].{{sfn|Markó|2006|p=285}} For his merits, Köcski was appointed ''[[ispán]]'' of Vas County and castellan of Sárvár in the summer of 1327.{{sfn|Engel|1996|p=225, 405}} He was responsible for integrating the rest of the Kőszegi domain to the royal power. Charles provided him broad power in the redistribution of lands to the loyal local nobility and he had the mandatory of royal grace to the Kőszegis' former ''familiares''.{{sfn|Almási|1995|p=23}} Köcski fell ill by mid-December 1327. He compiled his [[Will and testament|last will and testament]] on his deathbed in the presence of Archbishop [[Ladislaus Jánki]], [[Master of the treasury]] [[Demetrius Nekcsei]] and Ban Mikcs Ákos. He pledged some of his lands to his orphan niece, Margaret Nádasd. His property was inherited by his only son George and cousin Nicholas.{{sfn|Bertényi|1976|p=68}} Köcski was still alive on 28 January 1328, but died by 9 February.{{sfn|Almási|1995|p=28}} Ten days later, Charles issued a document on the wedding and [[morning gift]] of Köcski's widow Clara Nagymartoni.{{sfn|Engel|1996|p=7}} The majority of his lands were ultimately possessed by Paul Magyar after series of land contracts and purchases in 1332.{{sfn|Bertényi|1976|p=72}} </small></small>
+
Gdy [[Babonić]]i i osłabieni [[Kőszegi]] powstali w otwartym buncie w 1327 roku, ban [[Ákos Mikcs|Mikcs Ákos]] i Sándor pokonali ich. Podczas kampanii wojskowej Sándor przejął [[Sárvár]] (dzisiejszy [[Güssing]], Austria) i dwa inne forty Kőszegich od zbuntowanego [[Iban von Bernstein|Jana Kőszegiego]].<ref name="Markó" /> Za swoje zasługi Sándor został mianowany [[ispán]]em komitatu [[Vas]] i kasztelanem Sarvaru latem 1327 r.<ref name="Engel1996">Engel, Pál (1996). ''Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I''. [''Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I'']. História, MTA Történettudományi Intézete. str. 7, 225, 279–280, 386, 405, 427–428.</ref> Był odpowiedzialny za zintegrowanie reszty domeny Kőszegich z władzą królewską. Karol zapewnił mu szeroką władzę w redystrybucji ziemi lojalnej miejscowej szlachcie i miał prawo łaski królewskiej dla dawnych ''familiares'' Kőszegich<ref name="Almási">Almási, Tibor (1995). ''Az 1328. évi országbíróváltás okleveles adatai'' [''Dane źródłowe dotyczące zastępcy 1328 na stanowisku sędziego królewskiego'']". W: Koszta, László (ed.). ''Kelet és Nyugat között: Történeti tanulmányok Kristó Gyula tiszteletére''. University of Szeged. str. 23, 28.</ref>. Sándor zachorował ok. połowy grudnia 1327 r. Swoją ostatnią wolę i testament sporządził na łożu śmierci w obecności arcybiskupa [[Jánki László|Władysława Jánki]], [[mistrz skarbu|skarbnika królewskiego]] [[Nekcsei Demeter|Demetriusza Nekcseia]] i bana [[Ákos Mikcs|Mikcsa Ákosa]]. Przyrzekł część swoich ziem swojej sierocej siostrzenicy, Małgorzacie Nádasd. Jego majątek odziedziczył jego jedyny syn Jerzy i kuzyn Mikołaj<ref name="Bertényi" />. Köcski żył jeszcze 28 stycznia 1328 r., lecz zmarł do 9 lutego<ref name="Almási" />. Dziesięć dni później Karol wydał dokument dotyczący ślubu i [[morning gift|porannego prezentu]] wdowie po Sándorze, Klarze Nagymartoni<ref name="Engel1996">Engel, Pál (1996). ''Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I''. [''Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I'']. História, MTA Történettudományi Intézete. str. 7, 225, 279–280, 386, 405, 427–428.</ref>. Większość jego ziem w końcu został przejęty przez Pawła Magyara po serii kontraktów i zakupów ziemi w 1332 r.<ref name="Bertényi" />
  
 
== Przypisy ==
 
== Przypisy ==
Linia 86: Linia 63:
  
 
== Źródła ==
 
== Źródła ==
−
* Almási, Tibor (1995). "Az 1328. évi országbíróváltás okleveles adatai [''Chartered Data on the 1328 Replacement in the Position of Judge Royal'']". In Koszta, László (ed.). ''Kelet és Nyugat között: Történeti tanulmányok Kristó Gyula tiszteletére'' (po węgiersku). University of Szeged. str. 19–37. ISBN 963-482-083-2.
+
* Almási, Tibor (1995). ''Az 1328. évi országbíróváltás okleveles adatai'' [''Dane źródłowe dotyczące zastępcy 1328 na stanowisku sędziego królewskiego'']". W: Koszta, László (red.). ''Kelet és Nyugat között: Történeti tanulmányok Kristó Gyula tiszteletére''. University of Szeged. str. 19–37. ISBN 963-482-083-2.
  
−
* Bertényi, Iván (1976). ''Az országbírói intézmény története a XIV. században'' [History of the Institution of Judge Royal in the 14th Century] (po węgiersku). Hungarian Academy of Sciences. ISBN 963-05-0734-X.
+
* Bertényi, Iván (1976). ''Az országbírói intézmény története a XIV. században'' [''Historia instytucji sędziego królewskiego w XIV wieku'']. Hungarian Academy of Sciences. ISBN 963-05-0734-X.
  
−
* Engel, Pál (1988). "Az ország újraegyesítése. I. Károly küzdelmei az oligarchák ellen (1310–1323) [''Reunification of the Realm. The Struggles of Charles I Against the Oligarchs (1310–1323)'']". Századok. Magyar Történelmi Társulat. '''122''' (1–2): 89–146.
+
* Engel, Pál (1988). ''Az ország újraegyesítése. I. Károly küzdelmei az oligarchák ellen (1310–1323)'' [''Zjednoczenie Królestwa. Walki Karola I przeciwko oligarchom (1310–1323)'']. Századok. Magyar Történelmi Társulat. '''122''' (1–2): str. 89–146.
  
−
* Engel, Pál (1996). ''Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I''. [Secular Archontology of Hungary, 1301–1457, Volume I] (po węgiersku). História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 963-8312-44-0.
+
* Engel, Pál (1996). ''Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I''. [''Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I'']. História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 963-8312-44-0.
  
−
* Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig: Életrajzi Lexikon'' [Great Officers of State in Hungary from King Saint Stephen to Our Days: A Biographical Encyclopedia] (po węgiersku). Helikon Kiadó. ISBN 963-547-085-1.
+
* Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig&nbsp;– Életrajzi Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs&nbsp;– Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. ISBN 963-547-085-1.
  
−
* Piti, Ferenc (1997). "Okleveles adatok az 1324. évi országbíróváltáshoz [''Chartered Data on the 1324 Replacement in the Position of Judge Royal'']". Fons. Szentpétery Imre Történettudományi Alapítvány. '''4''' (2): 243–250. ISSN 1217-8020.
+
* Piti, Ferenc (1997). ''Okleveles adatok az 1324. évi országbíróváltáshoz'' [''Dane źródłowe dotyczące zastępcy 1324 na stanowisku sędziego królewskiego'']. Fons. Szentpétery Imre Történettudományi Alapítvány. '''4''' (2): str. 243–250. ISSN 1217-8020.
  
−
* Pór, Antal (1888). "Köcski Sándor [''Alexander Köcski'']". Századok. Magyar Történelmi Társulat. '''22''': 785–797.
+
* Pór, Antal (1888). "Köcski Sándor [''Aleksander Köcski'']". Századok. Magyar Történelmi Társulat. '''22''': str. 785–797.
  
−
* Tóth, Ildikó (2005). "Adalékok Köcski Sándor országbírói működéséhez ['''Data to the Function of Alexander Köcski as Judge Royal''']". In Marton, Szabolcs; Teiszler, Éva (eds.). Medievisztikai tanulmányok. A IV. '''Medievisztikai PhD-konferencia (Szeged, 2005. június 9–10.) előadásai''' (po węgiersku). University of Szeged. str. 185–192. ISBN 963-482-758-6.
+
* Tóth, Ildikó (2005). ''Adalékok Köcski Sándor országbírói működéséhez'' [''Dane do funkcji Aleksandra Köcskiego jako sędziego królewskiego'']. W: Marton, Szabolcs; Teiszler, Éva (red.). Medievisztikai tanulmányok. A IV. Medievisztikai PhD-konferencia (Szeged, 2005. június 9–10.) előadásai. University of Szeged. str. 185–192. ISBN 963-482-758-6.
  
 
|
 
|
 
{{Urzędnik infobox
 
{{Urzędnik infobox
−
  |urzędnik          = Köcski II. Sándor
+
  |urzędnik          = Köcski II. Sándor (węg.)<br>Aleksander II Köcski (pol.)
 
  |imiona            =  
 
  |imiona            =  
−
  |tytulatura        = Sędzia królewski
+
  |tytulatura        = [[Sędzia królewski]]
 
  |grafika          =  
 
  |grafika          =  
 
  |opis grafiki      =  
 
  |opis grafiki      =  
Linia 157: Linia 134:
 
{{SORTUJ:Kocski, Sándor 02}}
 
{{SORTUJ:Kocski, Sándor 02}}
  
−
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
+
[[Kategoria:Köcski]]
−
[[Kategoria:Nieznana data śmierci]]
+
[[Kategoria:Ród]]
−
[[Kategoria:Rody]]
 
−
[[Kategoria:Ród Köcski]]
 
 
[[Kategoria:Sędziowie królewscy]]
 
[[Kategoria:Sędziowie królewscy]]
−
[[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]]
 
 
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
 
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
 
[[Kategoria:Węgierscy szlachcice]]
 
[[Kategoria:Węgierscy szlachcice]]
 
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
 
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
 +
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
 +
[[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]]
 
[[Kategoria:Zmarli w 1328]]
 
[[Kategoria:Zmarli w 1328]]
 
[[Kategoria:Zmarli w XIV wieku]]
 
[[Kategoria:Zmarli w XIV wieku]]

Aktualna wersja na dzień 17:09, 7 mar 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Poprzednik: Sędzia królewski
(1324-1328) 		Następca:
Hermány Lampert Nagymartoni Pál

Köcski II. Sándor (pol. Aleksander II Köcski) (* nieznana, † styczeń lub luty 1328), węgierski szlachcic i żołnierz, sędzia królewski od 1324 r. do śmierci, za panowania króla Węgier Karola I.

Początkowo, jako familiaris i prawdopodobnie odległy kuzyn potężnego rodu Kőszegi, nie brał udziału w konfliktach wojny domowej, które charakteryzowały węgierskie królestwo w pierwszych dwóch dekadach XIV wieku. Ostatecznie złożył przysięgę wierności Karolowi I jako królowi Węgier w 1316 r., Więc jego ziemie zostały splądrowane, a wielu jego krewnych zmasakrowanych. Następnie Sándor był oddanym dowódcą wojskowym króla w jego wojnie z oligarchami. Należał do „nowej arystokracji Karola”, która poparła wysiłki króla w celu przywrócenia władzy królewskiej po pół wieku feudalnej anarchii.

Rodzina

Według jego XIX-wiecznego biografa Antala Pora, Sándor urodził się w rodzinie zamkowych wojowników, która mieszkała w Köcsk w komitacie Vas. Za służbę wojskową król Władysław IV nadał rodzinie szlachectwo w 1273 r.[1] Opierając się na pieczęci Sándora, rodzina Köcskich była przypuszczalnie spokrewniona z lokalnym potężnym rodem Kőszegich[2], a także była potomkiem klanu Héder, przynajmniej ze strony matki[3]. Historyk Pál Engel uważał jednak że Sándor samodzielnie przyjął swoją pieczęć po decydującym zwycięstwie nad królewskimi wrogami, Kőszegimi, jako wybitny generał w wojnie zjednoczeniowej Karola przeciwko dominacji oligarchów.[4].

Jego rodzice to comes Aleksander I i Venis (lub Wenus) z rodziny o nieznanej nazwie. Jego ojciec miał brata, Tomasza I, którego gałąź dożyła do początku XV wieku.[4] Jego babką była Dominika z sąsiedniego Káld.[1] Sándor miał siostrę, która poślubiła Władysława Nádasdę, członka gałęzi Gerse tego rodu. Ich jedyną córką była Małgorzata, która poślubiła Pawła Magyara, pierwszego skarbnika królewskiego na Węgrzech.[2] Sándor żenił się dwukrotnie; imię jego pierwszej żony jest nieznane. Jego drugą żoną była Klara Nagymartoni, siostra Pawła Nagymartoniego, jego bezpośredniego następcy na stanowisku sędziego królewskiego. Ich jedynym znanym dzieckiem był Jerzy, który poślubił szlachciankę z rodziny Szabari i zmarł bez spadkobierców między 1357 a 1361.[4]

Kariera wojskowa

Sándor został po raz pierwszy wspomniany przez współczesne mu akta w 1309 roku.[3] Kupił ziemię we wsi Sár od swojego krewnego ze strony matki, Marcellusa Káldiego, w 1312 r., gdzie posiadał już ziemie[1]. W tym czasie jego rodzina była uważana za familiaris rodu Kőszegi, którzy de facto rządzili znacznymi częściami Zadunaja, w tym komitatem Vas, niezależnie od władzy królewskiej. Dlatego nie brał udziału w żadnej kampanii wojskowej w czasach interregnum, gdy toczyła się wojna domowa między różnymi pretendentami do tronu – Karolem z Anjou, Wacławem z Czech i Otto z Bawarii, która nastąpiła po śmierci Andrzeja i trwała siedem lat od 1301 do 1308.[1]

Plik:Schlacht bei Mühldorf3.jpg
The Battle of Mühldorf on a contemporary depiction, about 1334

Kiedy w pierwszej połowie 1316 r. król Karol rozpoczął kampanię przeciwko Kőszegim na Zadunaju i w Slawonii, Sándor i jego krewni złożyli przysięgę wierności królowi[5]. Andrzej Kőszegi, głowa rodziny, odpowiedział okrutną zemstą: wysłał swojego znajomego Salomona Salamonváriego z łupieżczą armię do Gerse, gdzie szwagier Sándora, Władysław Nádasd i jego trzej słudzy, zostali zabici w miejscowym kościele, który potem został spalony. Brat Władysława Denis zabarykadował się w dworku wraz z żoną, wdową po Władysławie (tj. nieznaną z imienia siostrą Sándora) i sześcioma innymi krewnymi, w tym ich dziećmi. Budynek został podpalony przez wojska Kőszegich – zginęli wszyscy oprócz krewnego Sándora (tylko jego siostrzenica Małgorzata przeżyła masakrę, uciekając z wioski ze swoją nianią). W tym samym czasie ziemie i młyny Sándora zostały również splądrowane i zniszczone. Sándor opuścił komitat Vas i wstąpił do królewskiej armii jako szlachcic bez grosza, który mógł liczyć na odzyskanie utraconych posiadłości rodzinnych, ale tylko po udanym przywróceniu silnej władzy królewskiej[6].

Plik:Starhrad - orlie hniezdo.jpg
Ruiny zamku Óvár (Starhrad, dzisiejsza Słowacja). Köcski służył jako kasztelan od 1323 do 1324, po odzyskaniu go z rąk Mateusza III Csáka

Gdy Stefan Uroš II Milutin pojmał węgierskiego protegowanego Władysława i zaatakował Syrmię, król Karol I rozpoczął kontr-kampanię po drugiej stronie rzeki Sawy i opanował fortecę Macsó (dzisiejsza Mačva, Serbia) zimą 1317 roku, Sándor i jego słudzy, rodzina Gencsi, wzięli udział w kampanii[5], w której on sam został poważnie raniony przez spadające skały podczas oblężenia[1]. Dawna historiografia umieściła tę kampanię w 1319 roku, ale Pál Engel poprawił datę, wyróżniając dwie kampanie przeciwko Syrmii[5]. W 1318 r. Sándor został kasztelanem Pannonhalmy (lub Szentmárton), po tym jak jej zamek został odzyskany z rąk Kőszegich w poprzednim roku. Pełnił tę funkcję do 1323 r.[7] 3 maja 1318 r., gdy po raz pierwszy Sándor został nazwany kasztelanem, otrzymał od króla posiadłości: Sebes, Takács i Egered w komitatach: Sopron i Győr, jako rekompensatę za wcześniejsze ciężkie straty[1]. 1319 był rokiem burzliwym dla Sándora: nastąpiła kolejna rebelia Andrzeja Kőszegiego. Sándor i Mikołaj Felsőlendvai poprowadzili królewską kampanię przeciwko dominium Kőszegich w pierwszej połowie 1319 r. Wypełniając zemstę, Sándor w ciągu kilku miesięcy przejął sześć fortec Kőszegich; pokonał armię Andrzeja w Szalafő, pokonując także austriackie oddziały pomocnicze, następnie zachorował. Później zdobył fortecę Kőszeg i Kapronca (dzisiejsza Koprivnica, Chorwacja)[5]. Podczas oblężenia Kőszeg Sándor został ranny strzałą[1]. Po upadku Andrzeja Kőszegiego, jego krewny, stronnik Karola Mikołaj II Kőszegi („Kogut”) został ispánem komitatów: Zala i Vas, jednak na początku 1321 r. został również pohańbiony na dworze królewskim. Sándor i Lorinc Csornai ponownie poprowadzilią królewską kampanię na Zadunaje. Najpierw przejęli Pölöske. Po jej upadku wojsko zajęło Kabold, Rohonc (obecnie odpowiednio Kobersdorf i Rechnitz w Austrii) i Nagykanizsa/Kanizsa (od którego Csornai wziął swoje nowe nazwisko). Jest prawdopodobne, że obaj dowódcy zajęli jednocześnie zamki Tátika (w pobliżu Zalaszántó) i Szigliget. Mikołaj Kőszegi mógł zatrzymać tylko Lékę (dzisiejszy Lockenhaus w Austrii).[5]

Sándor i inni kasztelani, na przykład Aleksander Ozorai, dowodzący węgierskim kontyngentem pomocniczym, składający się z 2.200 węgierskiej kawalerii i 4.000 konnych łuczników kumańskich, wsparli Fryderyka Sprawiedliwego i armię austriacką w wojnie z jego bawarskim rywalem Ludwikiem Wittelsbachem. W bitwie pod Mühldorf, która odbyła się 28 września 1322 r., Austriacy ponieśli ciężką klęskę podczas, m.in. pojmano Fryderyka[5]. Podczas bitwy wojska węgierskie zostały niewykorzystane i zesłane na zaciszne wzgórze. Sándor stracił tylko kilkadziesiąt osób, a ponad 1.000 szlachciców z Austrii zostało schwytanych lub zabitych[1]. Za swoje lojalne usługi wojskowe Sándor otrzymał Nagyécs i Pázmánd w komitacie Győr w 1323 r., co zostało potwierdzone przez kapitułę katedralną Győr w dniu 31 października, jeszcze w tym roku.[6] Śmierć Mateusza III Csáka w marcu 1321 r. oznaczała upadek jego oligarchicznej domeny w ciągu kilku miesięcy. Jeden z jego nielegalnie nabytych zamków, Várna (lub Óvár, obecnie Starhrad, Słowacja) w komitacie Trencsén, został zwrócony pierwotnym właścicielom, Zólyom. Jednak Karol I przejał zamek z powrotem do majątku królewskiego na początku 1323 r. Po tym, jak Sándor został kasztelanem twierdzy, wspomnianym w tym charakterze w kwietniu 1323 r.[7] Czasami po 1321 r. Karol podarował także zamek Beszterce (dziś Považský hrad na Słowacji) Sándor, którego po raz pierwszy skierowano jako jego kasztelana na początku 1324 r., kilka miesięcy przed mianowaniem go na sędziego królewskiego. Następnie zamek był uważany za dodatek dochodowy (honor) do tej godności do 1382 r.[7]

Sędzia królewski

Po kilku miesiącach wakatu Sándor został awansowany na stanowisko sędziego królewskiego w tygodniu od 26 września do 3 października 1324 r., zastępując Lamperta Hermána, który zmarł na stanowisku w lipcu 1324 r. Jego pierwszy wyrok został wydany 12 grudnia października[8]. Z jego kadencji zostało zachowanych 141 dokumentów, wydanych przez trzy lata i trzy miesiące, co odzwierciedla rosnący profesjonalizm systemu sądownictwa. Dla porównania, jego poprzednik Hermann Lampert wydał 161 rozstrzygnięć w ciągu swojej dekady.[2] Sándor i jego dwór rezydowali w Wyszehradzie, po tym jak Karol I przeniósł swoją stolicę z Temesváru (dzisiejsza Timișoara w Rumunii) do centrum swojego królestwa w 1323 r., gdy już pokonał ostatnich potężnych oligarchów. W przeciwieństwie do swoich poprzedników Sándor nie używał tytułu „magister” w swoich oficjalnych dokumentach. Zamiast tego został nazwany „comes Aleksander, sędzia dworu królewskiego”. Jego jurysdykcja obejmowała całe królestwo, w tym krainy południowe: Syrmię i Požegę. Jednak jego kompetencje sądowe w sprawie Siedmiogrodu zostały zniesione w 1324 r.; działał tam w różnych procesach ze „specjalną licencją królewską”. Na przykład przewodniczył sądowi ad litem, który wydał wyrok w sprawie własności Felvinc (obecnie Unirea, Rumunia) na korzyść kapituły Ostrzyhom przeciwko Seklerom z kraju Háromszék[6].

Podczas pełnej kadencji Sándora jego zastępcą, wice-sędzią królewskim, był pewien Piotr, syn Mocha[7]. Jednym z jego notariuszy był Pál Ugali, który później awansował na wyższe stanowiska i godności w nadchodzących dziesięcioleciach. Pewien Michał działał jako królewski komisarz lub „komornik” Sándora w 1326 r., a Mikołaj Gősfi służył jako poborca ​​grzywien w 1325 r. Sándor rozciagnął także pieczę nad innymi sądami. Kilka dokumentów potwierdza, że Sándor i jego biuro nawiązali harmonijne, elastyczne i profesjonalne stosunki z kancelarią królewską[6]. Pozostał wiernym powiernikiem Karola. W 1325 r. od króla otrzymał wieś Pápoc i związane z nią ziemie, od Csatabér do Elk. W 1326 r. Sándor podarował ziemię Egered swojej drugiej żonie, Klarze Nagymartoni. W tym samym roku przekazał także część posiadłości swoim krewnym, a później także sąsiedni Mihályfölde swoim familiares, rodzinie Sári. W grudniu 1326 r. powiększył swoje posiadłości Pázmánd i Nagyécs o ziemie królewskie. Według spisu z 1327 r. Sándor był właścicielem ziemskim w komitatach: Vas, Sopron, Veszprém i Győr.[6]

Kontynuując metodę swoich poprzedników na początku XIV wieku, wykorzystywał dowody materialne podczas procesów sądowych. Stało się to szeroko rozpowszechnione za kadencji Sándora, odsuwając tradycyjne praktyki sprawiedliwości – od ordalii po pojedynek sądowy[2]. W ostatnich latach działalności Sándora jako sędziego królewskiego większość jego postanowień, które zamykały sprawę sądową, były spójną metodą dowodową z wykorzystaniem wcześniej wydanych rozstrzygnięć i dokumentów. Jest to również odzwierciedleniem zwiększonej liczby ugód pozasądowych w tych latach. W wielu sytuacjach Sándor zarządzał te ugody pozasądowe dla powodów i oskarżonych, którzy mogliby kontynuować spór sądowy po dopłacie sądowej[2].

Gdy Babonići i osłabieni Kőszegi powstali w otwartym buncie w 1327 roku, ban Mikcs Ákos i Sándor pokonali ich. Podczas kampanii wojskowej Sándor przejął Sárvár (dzisiejszy Güssing, Austria) i dwa inne forty Kőszegich od zbuntowanego Jana Kőszegiego.[3] Za swoje zasługi Sándor został mianowany ispánem komitatu Vas i kasztelanem Sarvaru latem 1327 r.[7] Był odpowiedzialny za zintegrowanie reszty domeny Kőszegich z władzą królewską. Karol zapewnił mu szeroką władzę w redystrybucji ziemi lojalnej miejscowej szlachcie i miał prawo łaski królewskiej dla dawnych familiares Kőszegich[9]. Sándor zachorował ok. połowy grudnia 1327 r. Swoją ostatnią wolę i testament sporządził na łożu śmierci w obecności arcybiskupa Władysława Jánki, skarbnika królewskiego Demetriusza Nekcseia i bana Mikcsa Ákosa. Przyrzekł część swoich ziem swojej sierocej siostrzenicy, Małgorzacie Nádasd. Jego majątek odziedziczył jego jedyny syn Jerzy i kuzyn Mikołaj[6]. Köcski żył jeszcze 28 stycznia 1328 r., lecz zmarł do 9 lutego[9]. Dziesięć dni później Karol wydał dokument dotyczący ślubu i porannego prezentu wdowie po Sándorze, Klarze Nagymartoni[7]. Większość jego ziem w końcu został przejęty przez Pawła Magyara po serii kontraktów i zakupów ziemi w 1332 r.[6]

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Pór, Antal (1888). "Köcski Sándor [Aleksander Köcski]". Századok. Magyar Történelmi Társulat. 22: str. 785–790, 792.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Tóth, Ildikó (2005). Adalékok Köcski Sándor országbírói működéséhez [Dane do funkcji Aleksandra Köcskiego jako sędziego królewskiego]. W: Marton, Szabolcs; Teiszler, Éva (red.). Medievisztikai tanulmányok. A IV. Medievisztikai PhD-konferencia (Szeged, 2005. június 9–10.) előadásai. University of Szeged. str. 185–87, 189–191.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon [Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 285.
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 Engel: Genealógia (Köcski)
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 Engel, Pál (1988). Az ország újraegyesítése. I. Károly küzdelmei az oligarchák ellen (1310–1323) [Zjednoczenie Królestwa. Walki Karola I przeciwko oligarchom (1310–1323)]. Századok. Magyar Történelmi Társulat. 122 (1–2): str. 115, 121, 126, 130, 132.
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 Bertényi, Iván (1976). Az országbírói intézmény története a XIV. században [Historia instytucji sędziego królewskiego w XIV wieku]. Hungarian Academy of Sciences. str. 67–70, 72.
  7. ↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 Engel, Pál (1996). Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I. [Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I]. História, MTA Történettudományi Intézete. str. 7, 225, 279–280, 386, 405, 427–428.
  8. ↑ Piti, Ferenc (1997). Okleveles adatok az 1324. évi országbíróváltáshoz [Dane źródłowe dotyczące zastępcy 1324 na stanowisku sędziego królewskiego]. Fons. Szentpétery Imre Történettudományi Alapítvány. 4 (2): str. 249.
  9. ↑ 9,0 9,1 Almási, Tibor (1995). Az 1328. évi országbíróváltás okleveles adatai [Dane źródłowe dotyczące zastępcy 1328 na stanowisku sędziego królewskiego]". W: Koszta, László (ed.). Kelet és Nyugat között: Történeti tanulmányok Kristó Gyula tiszteletére. University of Szeged. str. 23, 28.

Źródła

  • Almási, Tibor (1995). Az 1328. évi országbíróváltás okleveles adatai [Dane źródłowe dotyczące zastępcy 1328 na stanowisku sędziego królewskiego]". W: Koszta, László (red.). Kelet és Nyugat között: Történeti tanulmányok Kristó Gyula tiszteletére. University of Szeged. str. 19–37. ISBN 963-482-083-2.
  • Bertényi, Iván (1976). Az országbírói intézmény története a XIV. században [Historia instytucji sędziego królewskiego w XIV wieku]. Hungarian Academy of Sciences. ISBN 963-05-0734-X.
  • Engel, Pál (1988). Az ország újraegyesítése. I. Károly küzdelmei az oligarchák ellen (1310–1323) [Zjednoczenie Królestwa. Walki Karola I przeciwko oligarchom (1310–1323)]. Századok. Magyar Történelmi Társulat. 122 (1–2): str. 89–146.
  • Engel, Pál (1996). Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I. [Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I]. História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 963-8312-44-0.
  • Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon [Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. ISBN 963-547-085-1.
  • Piti, Ferenc (1997). Okleveles adatok az 1324. évi országbíróváltáshoz [Dane źródłowe dotyczące zastępcy 1324 na stanowisku sędziego królewskiego]. Fons. Szentpétery Imre Történettudományi Alapítvány. 4 (2): str. 243–250. ISSN 1217-8020.
  • Pór, Antal (1888). "Köcski Sándor [Aleksander Köcski]". Századok. Magyar Történelmi Társulat. 22: str. 785–797.
  • Tóth, Ildikó (2005). Adalékok Köcski Sándor országbírói működéséhez [Dane do funkcji Aleksandra Köcskiego jako sędziego królewskiego]. W: Marton, Szabolcs; Teiszler, Éva (red.). Medievisztikai tanulmányok. A IV. Medievisztikai PhD-konferencia (Szeged, 2005. június 9–10.) előadásai. University of Szeged. str. 185–192. ISBN 963-482-758-6.

Köcski II. Sándor (węg.)
Aleksander II Köcski (pol.)

— Sędzia królewski —
Sędzia królewski
Okres od 1324
do 1328
Poprzednik Hermány Lampert
Następca Nagymartoni Pál
Dane biograficzne
Klan Héder
Rodzina Köcski
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny data nieznana
Śmierć styczeń / luty 1328
Ojciec Köcski I. Sándor
Matka Nn Venis
Żona nieznana
Dzieci György
Żona Nagymartoni Clara
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Köcski_II._Sándor&oldid=51940”