Kőszegi II. Henrik: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - "importowane z angielskiej" na "przetłumaczone z angielskiej")
 
(Nie pokazano 18 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:1prz]]
+
[[Kategoria:0]]
−
[[Kategoria:Strony importowane z angielskiej Wikipedii]]
+
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Henry_II_K%C5%91szegi
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Henry_II_K%C5%91szegi
Linia 36: Linia 36:
 
{{Redoslijed|
 
{{Redoslijed|
 
|poprzednik        = [[Rátót I. Domokos]]
 
|poprzednik        = [[Rátót I. Domokos]]
−
|gl_članak_funkcija = [[Skarbnik królewski]]<br>(1302-1305)
+
|gl_članak_funkcija = [[Mistrz skarbu]]<br>(1302-1305)
 
|współrządzący      =  
 
|współrządzący      =  
 
|następca          = [[Kőszegi III. Miklós]]
 
|następca          = [[Kőszegi III. Miklós]]
Linia 45: Linia 45:
 
|}
 
|}
  
−
'''Kőszegi II. Henrik''' (pol. ''Henryk II Kőszegi'', chor. ''Henrik II. Gisingovac'', niem. ''Heinrich II. von Güns'') (* nieznana, † marzec÷maj 1310), węgierski szlachcic. Dostojnik państwowy, członek potężnego rodu [[Kőszegi]]. Rozszerzył swój wpływ na [[Górna Slawonia|Górną Slawonię]] od lat 1280., stając się jednym z tak zwanych „oligarchów”, którzy de facto rządzili swoją domeną niezależnie od monarchy. Po wymarciu Domu Árpáda uczestniczyli w walkach dynastycznych. Przejął wtedy południowe [[Zadunaje]] pod swoją zwierzchnictwem.
+
'''Kőszegi II. Henrik''' (pol. ''Henryk II Kőszegi'', chor. ''Henrik II. Gisingovac'', niem. ''Heinrich II. von Güns'') (*&nbsp;nieznana, † marzec÷maj 1310), węgierski szlachcic. Dostojnik państwowy, członek potężnego rodu [[Kőszegi]]. Rozszerzył swój wpływ na [[Górna Slawonia|Górną Slawonię]] od lat 1280., stając się jednym z tak zwanych „oligarchów”, którzy de facto rządzili swoją domeną niezależnie od monarchy. Po wymarciu Domu Árpáda uczestniczyli w walkach dynastycznych. Przejął wtedy południowe [[Zadunaje]] pod swoją zwierzchnictwem.
  
−
<small><small>'''Henry (II) Kőszegi''' ({{lang-hu|Kőszegi (II.) Henrik}}, {{lang-hr|Henrik III. Gisingovac}}, {{lang-de|Heinrich III. von Güns}}; died between March and May 1310) was a Hungarian influential lord at the turn of the 13th and 14th centuries. He was a member of the powerful [[Kőszegi family]]. He extended his influence over [[Slavonia|Upper Slavonia]] since the 1280s, becoming one of the so-called "[[Oligarch (Kingdom of Hungary)|oligarchs]]", who ruled their dominion ''[[de facto]]'' independently of the monarch. After the extinction of the [[Árpád dynasty|House of Árpád]], he participated in the dynastic struggles. He drew [[Transdanubia|Southern Transdanubia]] under his suzerainty by then. </small></small>
+
Trzykrotny [[ban całej Slawonii]] (1290–1291, 1293, 1301–1310) i [[mistrz skarbu]] (1302–1305). Po jego śmierci król Węgier [[Karol]] I pokonał jego synów i zlikwidował ich samodzielną prowincję w 1316 roku. Henrik miał dwóch synów: [[Kőszegi János|Jana]] - przodka rodziny Tamási i [[Herceg I. Péter|Piotra]] - przodka rodziny Herceg de Szekcső
−
 
 
−
Trzykrotny [[ban całej Slawonii]] (1290–1291, 1293, 1301–1310) i [[skarbnik królewski]] (1302–1305). Po jego śmierci król Węgier [[Karol]] I pokonał jego synów i zlikwidował ich samodzielną prowincję w 1316 roku. Henrik miał dwóch synów: [[Kőszegi János|Jana]] - przodka rodziny Tamási i [[Herceg I. Péter|Piotra]] - przodka rodziny Herceg de Szekcső
 
−
 
 
−
<small><small>He served as [[Ban of Slavonia]] three times (1290–1291, 1293, 1301–1310) and [[Master of the treasury]] (1302–1305). After his death, [[Charles I of Hungary]] defeated his sons and eliminated their province in 1316. Through his two sons, Henry Kőszegi was the progenitor of the [[Tamási family|Tamási]] and [[Herceg family|Herceg de Szekcső]] noble families. </small></small>
 
  
 
== Rodzina ==
 
== Rodzina ==
  
−
Henrik II urodził się w potężnym i zamożnym '''rodzie''' [[Kőszegi]]ch, wywodzącego się z klanu [[Héder]], jako najmłodszy syn potężnego możnowładcy [[Kőszegi I. Henrik|Henryka I]]. [1] Jego starszymi (pół) braćmi byli [[Kőszegi I. Miklós|Mikołaj I], [[Kőszegi Iván|Iwan]] - którzy również zostali wyniesieni do godności w '''późnym wieku Árpádów''' - oraz [[Kőszegi I. Péter|Piotr]], [[biskup Veszprém]] od 1275 roku do jego zabójstwa w 1289 roku. Historyk [[Zsoldos Attila]] twierdzi, że Henrik był znacznie młodszy od swoich bracia (dlatego urodził się prawdopodobnie w drugiej połowie lat 50.); po raz pierwszy pojawił się we współczesnych dokumentach dopiero w 1278 roku, ponad dziesięć lat po pierwszej wzmiance o swoich braciach, którzy w tym czasie prowadzili aktywną działalność polityczną i wojskową. Ponadto, w najwcześniejszych dokumentach, w których wymieniono jego imię, nazywano go także „Herke”, rodzajem zdrobnienia. Zsoldos uważa, że Henrik  urodził się z potencjalnego drugiego małżeństwa jego ojca [2].
+
Henrik II urodził się w potężnym i zamożnym rodzie [[Kőszegi]]ch, wywodzącego się z klanu [[Héder]], jako najmłodszy syn potężnego możnowładcy [[Kőszegi I. Henrik|Henryka I]].<ref name="EG">Engel: Genealógia (Genus Héder 4. Kőszegi [i Rohonci] - gałaź)</ref> Jego starszymi (pół) braćmi byli [[Kőszegi I. Miklós|Mikołaj I], [[Kőszegi Iván|Iwan]] – którzy również zostali wyniesieni do godności w ostatnich latach panowania dynastii [[Arpadowie|Arpadów]] – oraz [[Kőszegi I. Péter|Piotr]], [[biskup Veszprém]] od 1275 roku do jego zabójstwa w 1289 roku. Historyk [[Zsoldos Attila|Attila Zsoldos]] twierdzi, że Henryk był znacznie młodszy od swoich bracia (dlatego urodził się prawdopodobnie w drugiej połowie lat 50.); po raz pierwszy pojawił się we współczesnych dokumentach dopiero w 1278 roku, ponad dziesięć lat po pierwszej wzmiance o swoich braciach, którzy w tym czasie prowadzili aktywną działalność polityczną i wojskową. Ponadto, w najwcześniejszych dokumentach, w których wymieniono jego imię, nazywano go także „Herke”, rodzajem zdrobnienia. Zsoldos uważa, że Henrik  urodził się z potencjalnego drugiego małżeństwa jego ojca<ref name="Zsoldos2010">Zsoldos, Attila (2010). ''A Henrik-fiak: A Héder nembéli Kőszegiek "családi története"'' [''Synowie Henryka: „Rodzinna historia” Kőszegich z klanu Héder'']. Vasi Szemle. '''64''' (6): str. 652–655, 658–660</ref>.
−
 
 
−
<small><small>Henry II was born into the powerful and wealthy [[Kőszegi family]], originating from the [[Héder (genus)|''gens'' (clan) Héder]], as the youngest son of the powerful lord [[Henry I Kőszegi]].<ref name="engel">Engel: ''Genealógia'' (Genus Héder 4. Kőszegi [and Rohonci] branch)</ref> His elder (half-)brothers were [[Nicholas I Kőszegi|Nicholas I]], [[Ivan Kőszegi|Ivan]] – who were also elevated into high dignities during the age of the late [[Árpád dynasty|Árpád]]s – and [[Peter Kőszegi|Peter]], the [[Bishop of Veszprém]] from 1275 till his murder in 1289. Historian Attila Zsoldos argues Henry II was much more younger than his brothers (thus born possibly in the second half of the 1250s); he first appeared in contemporary records only in 1278, more than a decade after the first mention of his brothers, who exerted active political and military activity by then. In addition, he was also called "Herke", a kind of [[diminutive]] form, in the earliest documents, where his name was mentioned. Zsoldos considers Henry II was born from a potential second marriage of his father.{{sfn|Zsoldos|2010|pp=652–653}} </small></small>
 
−
 
 
−
Przed 1280 r. Henrik ożenił się z nieznana z imienia córką wybitnego '''lorda''', [[Dárói II. Mojs|Mojsa II Dárói]], [[palatyn]]a w latach 1270–1272. Jest to powszechnie akceptowane stanowisko akademickie o żonie palatyna Mojsa II (a więc teściowej Henrik), że miała ona powiazania rodzinne z dynastią [[Arpadowie|Arpadów]], królewskim domem Węgier za pośrednictwem królowej [[Kun Erzsébet|Elżbiety Kumańskiej]], w związku z czym Henrik stał się dalekim powinowatym Arpadów poprzez swoje małżeństwo. Co więcej, jego szwagierka Elżbieta  była małżonką [[Pók Miklós|Mikołaja Poka]]. [3] Mojs zmarł pod koniec 1280 roku. W swoim testamencie podarował Henrik zamek '''Gordova''' (Grdjevac)(Grdjevac) i okoliczne ziemie w Slawonii [4]. Henrik z żoną mieli troje dzieci; starszy syn i spadkobierca [[Kőszegi János|Jan]] był przodkiem wpływowej piętnastowiecznej rodziny [[Tamási]], a [[Herceg I. Péter|Piotr]] „Książę” był pierwszym członkiem rodziny [[ Herceg de Szekcső]]. [1] Jego córka była zaręczona z [[Morosini Turcho|Turcho]], '''przyjacielem''' króla [[III. András|Andrzeja III]] [5]. Ponadto historyk [[Engel Pál|Pál Engel]] twierdził, że [[Kőszegi IV. Miklós|Mikołaj Kőszegi]], [[biskup Győr]], był nieślubnym synem Henrika, jednak biskupem był nieślubny syn brata Henrika, [[Kőszegi Iván|Iwana]]. [1]
 
  
−
<small><small>Prior to 1280, Henry married to an unidentified daughter of a prominent lord, [[Mojs II|Mojs (II) Dárói]], [[Palatine of Hungary]] between 1270 and 1272. It is a widely accepted academic standpoint that the wife of Palatine Mojs II (Henry's mother-in-law) had family relationship with the [[Árpád dynasty]], the royal house of Hungary through Queen [[Elizabeth the Cuman]], thus Henry became a member of the Árpáds' distant kinship due to his marriage. Furthermore, his sister-in-law Elizabeth was the spouse of [[Nicholas Pok]].<ref>Engel: ''Genealógia'' (Mojs kinship 1.)</ref> Mojs died around late 1280. In his [[Will and testament|last will and testament]], he donated the castle of Gordova (Grdjevac) and its surrounding lands in [[Slavonia]] to Henry.{{sfn|Zsoldos|2011|p=271}} His matrimony produced three children; the elder son and heir [[John Kőszegi|John]] was the progenitor of the influential 15th-century Tamási family, while [[Peter Herceg|Peter the "Duke"]] was the first member of the Herceg de Szekcső family.<ref name="engel"/> His daughter was engaged to Turcho, a member of King [[Andrew III of Hungary]]'s [[Republic of Venice|Venetian]] kinship.{{sfn|Szűcs|2002|p=479}} In addition, historian [[Pál Engel]] claimed that [[Nicholas Kőszegi, Bishop of Győr]] was the illegitimate son of Henry, however, instead of him, it is more plausible, the prelate was the bastard of Henry's brother Ivan.<ref name="engel"/> </small></small>
+
Przed 1280 r. Henrik ożenił się z nieznana z imienia córką wybitnego pana, [[Dárói II. Mojs|Mojsa II Dáróia]], [[palatyn]]a w latach 1270–1272. Jest to powszechnie akceptowane stanowisko akademickie o żonie palatyna Mojsa II (a więc teściowej Henrik), że miała ona powiązania rodzinne z dynastią Arpadów, królewskim domem Węgier za pośrednictwem królowej [[Kun Erzsébet|Elżbiety Kumańskiej]], w związku z czym Henrik stał się dalekim powinowatym Arpadów poprzez swoje małżeństwo. Co więcej, jego szwagierka Elżbieta  była małżonką [[Pok Miklós|Mikołaja Poka]].<ref>Engel: Genealógia (Mojs ród 1.)</ref> Mojs zmarł pod koniec 1280 roku. W swoim testamencie podarował Henrikowi zamek Gordova (Grdjevac)(Grdjevac) i okoliczne ziemie w Slawonii<ref name="Zsoldos2011">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 48, 271.</ref>. Henrik z żoną mieli troje dzieci; starszy syn i spadkobierca [[Kőszegi János|Jan]] był przodkiem wpływowej piętnastowiecznej rodziny [[Tamási]], a [[Herceg I. Péter|Piotr]] „Książę” był pierwszym członkiem rodziny [[Herceg de Szekcső]].<ref name="EG" /> Jego córka była zaręczona z [[Morosini Turcho|Turcho Morosini]], kuzynem króla [[III. András|Andrzeja III]]<ref name="Szűcs">Szűcs, Jenő (2002). ''Az utolsó Árpádok'' [''Ostatni Arpadowie'']. Osiris Kiadó. str. 412, 434, 451, 453–455, 473, 479.</ref>. Ponadto historyk [[Engel Pál|Pál Engel]] twierdził, że [[Kőszegi IV. Miklós|Mikołaj Kőszegi]], [[biskup Győr]], był nieślubnym synem Henrika, jednak biskupem był nieślubny syn brata Henrika, [[Kőszegi Iván|Iwana]].<ref name="EG" />
  
 
== Bunty przeciwko monarchom ==
 
== Bunty przeciwko monarchom ==
  
−
'''[[Kőszegi I. Henrik|Henryk I Kőszegi]]''', znacząca postać w czasach tak zwanej „anarchii feudalnej”, zginął w [[Föveny|bitwie pod Föveny]] we wrześniu 1274 roku. Jego potęgę i bogactwo w '''zachodnim Kraju Zadunajskim''' odziedziczyli w dużej mierze jego dwaj starsi synowie, [[Kőszegi I. Miklós|Mikołaj]] i [[KőszegiIván|Iwan]], którzy w 1279 r. podzielili między siebie swoją najcenniejszą i najcenniejszą dziedzinę. Henrik został wykluczony z umowy, wymieniono tylko jego plantatorów wina, którym przydzielono pewne winnice w komitatach [[Moson]] i [[Pozsony]]. Historycy [[Karácsonyi János|János Karácsonyi]] i [[Zsoldos Attila|Attila Zsoldos]] uważali, że Henrik otrzymał ziemie w [[Slawonia|Slawonii]] od swoich braci około 1279 r., Podczas nierównego podziału; jego pierwsze ziemie leżały w komitacie [[Varaždin]], w północno-zachodniej części prowincji. Tam przypuszczalnie od początku był właścicielem zamków zmarłego „Wilka z Zagorja”, w tym [[Krapina|Krapiny]] (Korpona). Następnie fort Belec, [[Kostel]], [[Vrbovec]] (Orbolc) i [[Oštrc]] (Oszterc) również należały do jego rodziny, ale czas i okoliczności ich nabycia nie są znane. Z tych ziem i zamków w południowo-zachodnim rogu królestwa Henrik rozszerzył swoje wpływy na terytorium, które wcześniej rządził [[Gutkeled Joakim|Joachim Gutkeled]], między rzekami Drawą i Sawą (zwaną ''Slavonia superior'', tj. „Górną Slawonią”) w w kolejnych dziesięcioleciach i został uznany za najpotężniejszego '''posiadacza''' w regionie po wymarciu dynastii Arpadów w 1301 r. [6] Na przykład nabył zamki ''Susica'' (później [[Szentgyörgy]], obecnie [[Đurđevac]] w Chorwacji) i [[Koprivnica]] (Kapronca) w '''komitacie''' [[Križevci]] [7]. Podczas umowy rodzinnej Mikołaj i Iwan nie zrezygnowali z możliwości ekspansji w Slawonii, obaj posiadali ziemię i zamki w prowincji. W porozumieniu z Dubicy w dniu 20 kwietnia 1278 r. [[Kőszegi]] i [[Babonić]]iowie podzielili między sobą obszary zainteresowania w Slawonii. Henrik i jego bracia zrezygnowali z roszczeń terytorialnych ze wszystkich obszarów na południe od rzeki Sawy, tj. z obszaru  „Dolna Slawonia” (łac. ''Slavonia inferior'') na rzecz [[Stjepan IV. Babonić|Stefana IV Babonićia]] i jego '''klanu''', który jednocześnie uznał potęgę Kőszegis na północ od rzeki [8]. ]
+
[[Kőszegi I. Henrik|Henryk I Kőszegi]], znacząca postać w czasach tak zwanej „anarchii feudalnej”, zginął w [[Föveny|bitwie pod Föveny]] we wrześniu 1274 roku. Jego pozycję i bogactwo w zachodniej części Zadunaja odziedziczyli w dużej mierze jego dwaj starsi synowie, [[Kőszegi I. Miklós|Mikołaj I]] i [[KőszegiIván|Iwan]], którzy w 1279 r. podzielili między siebie to co najcenniejsze. Henrik II został wykluczony z umowy, wymieniono tylko jego plantatorów wina, którym przydzielono pewne winnice w komitatach: [[Moson]] i [[Pozsony]]. Historycy [[Karácsonyi János|János Karácsonyi]] i [[Zsoldos Attila|Attila Zsoldos]] uważali, że Henrik otrzymał ziemie w [[Slawonia|Slawonii]] od swoich braci około 1279 r., podczas nierównego podziału; jego pierwsze ziemie leżały w komitacie [[Varaždin]], w północno-zachodniej części prowincji. Tam przypuszczalnie od początku był właścicielem zamków zmarłego „Wilka z Zagorja”, w tym [[Krapina|Krapiny]] (Korpona). Następnie fort Belec, [[Kostel]], [[Vrbovec]] (Orbolc) i [[Oštrc]] (Oszterc) również należały do jego rodziny, ale czas i okoliczności ich nabycia nie są znane. Z tych ziem i zamków w południowo-zachodnim rogu królestwa Henrik rozszerzył swoje wpływy na terytorium, którymi wcześniej rządził [[Gutkeled Joakim|Joachim Gutkeled]], między rzekami Drawą i Sawą (zwaną ''Slavonia superior'', tj. „Górną Slawonią”) w kolejnych dziesięcioleciach i został uznany za najpotężniejszego posiadacza w regionie po wymarciu dynastii Arpadów w 1301 r.<ref name="Zsoldos2010" /> Na przykład nabył zamki: Susica (później [[Szentgyörgy]], obecnie [[Đurđevac]] w Chorwacji) i [[Koprivnica]] (Kapronca) w żupanii [[Križevci]]<ref name="EG"/>. Podczas redagowania umowy rodzinnej Mikołaj I i Iwan nie zrezygnowali z możliwości ekspansji w Slawonii, obaj posiadali ziemię i zamki w tej prowincji. W porozumieniu z Dubicy z 20 kwietnia 1278 r. [[Kőszegi]] i [[Babonić]]iowie podzielili między sobą obszary zainteresowania w Slawonii. Henrik i jego bracia zrezygnowali z roszczeń terytorialnych ze wszystkich obszarów na południe od rzeki Sawy, tj. z obszaru  „Dolnej Slawonii” (łac. ''Slavonia inferior'') na rzecz [[Stjepan IV. Babonić|Stefana IV Babonićia]] i jego rodu, który jednocześnie uznał potęgę Kőszegich na północ od rzeki<ref name="Szűcs" />.
−
 
 
−
<small><small>Henry I Kőszegi, a significant figure of the era of so-called "feudal anarchy", was killed in the [[Battle of Föveny]] in September 1274. His power and wealth in [[Transdanubia|Western Transdanubia]] were largely inherited by his two elder sons, Nicholas and Ivan, who divided their heirdom and the most valuable domains among themselves in 1279. Henry was excluded from the contract, only his wine growers were mentioned, to whom they were assigned certain vineyards in [[Moson County|Moson]] and [[Pozsony County|Pozsony]] counties. Historians János Karácsonyi and Attila Zsoldos considered Henry was granted lands in Slavonia from his brothers sometime before 1279, during an unequal sharing; his first lands laid in [[Varaždin County (former)|Varaždin County]], the northwestern part of the province. There, it is presumable, he owned the castles of the late "Farkas of [[Zagorje]]" from the beginning, including [[Krapina]] (Korpona). Subsequently, the forts of Belec, [[Kostel Castle|Kostel]], [[Klenovec Humski|Vrbovec]] (Orbolc) and [[Oštrc]] (Oszterc) also belonged to his branch's property, but the time and circumstances of their acquisition are unknown. From these lands and castles on the southwestern corner of the kingdom, Henry expanded his influence over the territory, which was ruled by [[Joachim Gutkeled]] prior to that, between the rivers [[Drava]] and [[Sava (river)|Sava]] (called ''Slavonia superior'', "Upper Slavonia"), in the upcoming decades, and was considered the most powerful lord in the region by the extinction of the Árpád dynasty in 1301.{{sfn|Zsoldos|2010|pp=653–655}} For instance, he acquired the castles of ''Susica'' (later Szentgyörgy, present-day [[Old town Đurđevac|Đurđevac]] in [[Croatia]]) and [[Koprivnica]] (Kapronca) in [[Koprivnica-Križevci County|Križevci County]].{{sfn|Engel|1996|pp=351, 426}} During their family contract, Nicholas and Ivan did not renounce the possibility of their expansion into Slavonia, they both possessed landholdings and castles in the province too. In their agreement at [[Hrvatska Dubica|Dubica]] on 20 April 1278, the Kőszegis and the [[Babonić family|Babonići]] divided the spheres of interest in Slavonia between each other. Henry and his brothers renounced territorial claims from all areas south of the river Sava (''Slavonia inferior'', "Lower Slavonia") in favor of [[Stephen IV Babonić|Stephen Babonić]] and his clan, who acknowledged the Kőszegis' power north of the river at the same time.{{sfn|Szűcs|2002|p=412}} </small></small>
 
  
 
[[File:Kostel Castle.jpg|thumb|left|Zamek Kostel, własność Henrika II Kőszegi i jego his następców do 1339]]
 
[[File:Kostel Castle.jpg|thumb|left|Zamek Kostel, własność Henrika II Kőszegi i jego his następców do 1339]]
  
−
Od 1280 roku Henrik wspomagał orientację polityczną i cele swoich starszych braci, aby stworzyć spójną prowincję terytorialną na Węgrzech Zachodnich, niezależnie od monarchy, młodego [[IV. László|Władysława IV]]. Korzystając z chaotycznej sytuacji, która charakteryzowała panowanie Władysława, trzej bracia Kőszegi splądrowali majątki diecezji zagrzebskiej w różnych okresach na początku 1281 r. W rezultacie [[Biskup Zagrzebia|biskup zagrzebski]] [[Timót]] ekskomunikował ich w marcu 1281 r. [9] Podczas królewskiej kampanii przeciwko [[Kőszegi Iván|Iwanowi]] na przełomie 1283 i 1284 roku Henrik udzielił pomocy swojemu bratu. Po upadku Władysława [[Kőszegi I. Miklós|Mikołaj]], Henrik i biskup [[Kőszegi Péter|Piotr]] napadli na południowe [[Zadunaje]] i wspólnie zaatakowali biskupie miasto [[Pécs|Pecz]] w marcu 1284 r. [10] [11] W następnym roku [[Albert I]], książę Austrii, poprowadził swoje siły przeciwko prowincji [[Kőszegi Iván|Iwana]] po serii plądrowań i grabieży, i zamierzał oblegać zamek [[Borostyánkő]] (dziś Bernstein, Austria). Iwan szukał pomocy u Mikołaja, Piotra i Henryka, który zwerbował armię złożoną z 1000 osób [10]
+
Od 1280 roku Henrik wspomagał orientację polityczną i cele swoich starszych braci, aby stworzyć spójną prowincję terytorialną na Węgrzech Zachodnich, niezależną od monarchy, młodego [[IV. László|Władysława IV]]. Korzystając z chaotycznej sytuacji, która charakteryzowała panowanie Władysława, trzej bracia Kőszegi splądrowali majątki diecezji zagrzebskiej w różnych okresach na początku 1281 r. W rezultacie [[Biskup Zagrzebia|biskup zagrzebski]] [[Timót]] ekskomunikował ich w marcu 1281 r.<ref name="Zsoldos2003">Zsoldos, Attila (2003). "III. András". In Szovák, Kornél; Szentpéteri, József; Szakács, Margit (eds.). ''Szent István és III. András'' [''Święty Stefan i Andrzej III'']. Kossuth Kiadó. str. 149–150, 162, 220.</ref> Podczas królewskiej kampanii przeciwko [[Kőszegi Iván|Iwanowi]] na przełomie 1283 i 1284 roku Henrik udzielił pomocy swojemu bratu. Po upadku Władysława Mikołaj I, Henrik i biskup [[Kőszegi Péter|Piotr]] napadli na południowe [[Zadunaje]] i wspólnie zaatakowali biskupie miasto [[Pécs|Pecz]] w marcu 1284 r.<ref name="Szűcs" /><ref name="Fedeles">Fedeles, Tamás (2017). ''A tűzvész tombolása következtében minden összeomlott''. A középkori Pécs pusztulásai ["''Wszystko zawaliło się w wyniku szalejącego ognia". Zniszczenia średniowiecznego Peczu'']". W: Varga, Szabolcs (red.). Vészterhes idők a Mecsekalján. Háborúk, ostromok, járványok Pécsett az ókortól a második világháborúig.  Kronosz Kiadó. str. 91–93.</ref> W następnym roku [[Albert I]], książę Austrii, poprowadził swoje wojska przeciwko prowincji [[Kőszegi Iván|Iwana]] po serii plądrowań i grabieży, i zamierzał oblegać zamek [[Borostyánkő]] (dziś Bernstein, Austria). Iwan szukał pomocy u Mikołaja, Piotra i Henryka, który zwerbował armię złożoną z 1.000 osób<ref name="Szűcs" />.
−
 
 
−
<small><small>Since the 1280s, Henry assisted his elder brothers' political orientation and goals, in order to establish a coherent territorial province in Western Hungary, independently of the monarch, the young [[Ladislaus IV of Hungary]]. Taking advantage of the chaotic situation, which characterized Ladislaus' reign, the three Kőszegi brothers plundered the estates of the [[Roman Catholic Archdiocese of Zagreb|Diocese of Zagreb]] at various times in early 1281. As a result, [[Timothy, Bishop of Zagreb]] [[Excommunication (Catholic Church)|excommunicated]] them in March 1281.{{sfn|Zsoldos|2003|pp=149–150}} During the royal campaign against Ivan Kőszegi at the turn of 1283 and 1284, Henry provided help to his brother. Having Ladislaus failed, Nicholas, Henry and Bishop Peter stormed into Southern Transdanubia and jointly invaded and besieged the episcopal town of [[Pécs]] in March 1284.{{sfn|Szűcs|2002|p=434}}{{sfn|Fedeles|2017|p=91}} In the next year, when [[Albert I of Germany|Albert I, Duke of Austria]] led his forces against Ivan's province after his series of looting and pillaging raids, and intended to besiege [[Bernstein Castle|Borostyánkő Castle]] (today Bernstein, Austria), Ivan sought assistance from Nicholas, Peter and Henry, who recruited an army of 1,000 people.{{sfn|Szűcs|2002|p=434}} </small></small>
 
  
 
[[File:HRV Slavonia COA.svg|thumb|right|alt=A coat-of-arms, depicting a star and a marten|Herb [[Slawonia|Slawonii]]]]
 
[[File:HRV Slavonia COA.svg|thumb|right|alt=A coat-of-arms, depicting a star and a marten|Herb [[Slawonia|Slawonii]]]]
  
−
== 2 ==
+
Po zabójstwie [[IV. László|Władysława IV]] w lipcu 1290 r. bracia Kőszegi początkowo byli wspierani przez nowego monarchę, [[III. András|Andrzeja III]], w jego zewnętrznych wysiłkach ze względu na ich krótkoterminowe interesy w celu odzyskania zamków i posiadłości utraconych w wyniku wojny księcia Alberta z rodem w 1289 r. (tzw. „Feud Güssing”; niemiecki: Güssinger Fehde). Ale bracia uznawali Andrzeja za swojego króla tylko nominalnie. gdy ''dieta'' jesienią 1290 r. nakazała przywrócenie majątków, które zostały bezprawnie zajęte ich prawowitym właścicielom, król Andrzej wezwał Henrika, by zwrócił niektóre ziemie miejscowej szlachcie w Slawonii, jednak ten odmówił<ref name="Zsoldos2003" />. Zastępując swojego brata Iwana, Henrik został [[Ban całej Slawonii|banem Slawonii]] około lipca/października 1290 r.<ref name="Szűcs" /> i utrzymywał godność do następnego roku<ref name="Zsoldos2011" />, gdy Kőszegi wzięli udział w królewskiej kampanii wojskowej przeciwko Austrii latem 1291 roku, zmuszając księcia Alberta do wycofania garnizonów z miast i fortec, które zdobył dwa lata wcześniej, a z których wiele a nich trzymali [[Kőszegi]] przed ich zaborem<ref name="Szűcs" /> Jednak po zawarciu [[Hainburg|pokoju w Hainburgu]] w sierpniu 1291 r., który nakazał zniszczenie fortów, które Albert przejął od Kőszegich, rodzina Henrik zwróciła się przeciwko królowi, w wyniku czego Henrik stracił swoją pozycję na dworze królewskim po październiku 1291 r. razem ze swoimi braćmi<ref name="Zsoldos2011" /> Po stłumieniu ich otwartego buntu przeciwko Andrzejowi w 1292 r. Mikołaj I i Henrik ostrożnie chcieli pogodzić się z monarchą, podczas gdy Iwan pozostał twardym i pozbawionym skrupułów zbuntowanym oligarchą. Henrik został ponownie nazwany [[Ban całej Slawonii|banem Slawonii]] w lutym 1293 r.<ref name="Zsoldos2011" />
−
 
 
−
Po zabójstwie [[IV. László|Władysława IV]] w lipcu 1290 r. bracia Kőszeg początkowo byli wspierani przez nowego monarchę, [[III. András|Andrzeja III]], w jego zewnętrznych wysiłkach ze względu na ich krótkoterminowe interesy w celu odzyskania zamków i posiadłości utraconych w wyniku wojny księcia Alberta z wojną rodzina w 1289 r. (tzw. „Feud Güssing”; niemiecki: Güssinger Fehde). Ale bracia uznawali Andrzeja za swojego króla tylko nominalnie. Kiedy '''dieta''' jesienią 1290 r. nakazała przywrócenie majątków, które zostały bezprawnie zajęte ich prawowitym właścicielom, Andrzej wezwał Henrika, by zwrócił niektóre ziemie miejscowej szlachcie w Slawonii, jednak ten odmówił tego [12]. Zastępując swojego brata Iwana, Henrik został [[Ban całej Slawonii|banem Slawonii]] około lipca/października 1290 r. [13] i utrzymywał godność do następnego roku [14], gdy [Kőszegi]] wzięli udział w królewskiej kampanii wojskowej przeciwko Austrii latem 1291 roku, zmuszając księcia Alberta do wycofania garnizonów z miast i fortec, które zdobył dwa lata wcześniej, a z których wiele a nich trzymali [[Kőszegi]] przed ich zaborem [15] Jednak po zawarciu [[Hainburg|pokoju w Hainburgu]] w sierpniu 1291 r., który nakazał zniszczenie fortów, które Albert przejął od Kőszegich, rodzina Henrik zwróciła się przeciwko królowi, w wyniku czego Henrik stracił swoją pozycję na dworze królewskim po październiku 1291 r. razem ze swoimi braćmi [14] Po stłumieniu ich otwartego buntu przeciwko Andrzejowi w 1292 r. [[Kőszegi I. Miklós|Mikołaj]] i Henrik ostrożnie chcieli pogodzić się z monarchą, podczas gdy [[Kőszegi Iván|Iwan]] pozostał twardym i pozbawionym skrupułów oligarchą zbuntowanym. Henrik został ponownie nazwany [[Ban całej Slawonii|banem Slawonii]] w lutym 1293 r. [14]
 
−
 
 
−
<small><small>After the assassination of Ladislaus IV in July 1290, the Kőszegi brothers initially supported the new monarch, Andrew III in his external efforts due to their short-term interests in order to recover those castles and estates, which had lost following Duke Albert's war against the family in 1289 (the so-called "Güssing Feud"; {{lang-de|Güssinger Fehde}}). But the Kőszegis acknowledged Andrew as their king only nominally. When the diet in the autumn of 1290 ordered the restoration of estates that had been unlawfully seized to their rightful owners, Andrew urged Henry to return some certain lands to local nobles in Slavonia, but he refused to do that.{{sfn|Zsoldos|2003|p=162}} Replacing his brother Ivan, Henry was made [[Ban of Slavonia]] around July/October 1290.{{sfn|Szűcs|2002|p=451}} He held the dignity until the next year,{{sfn|Zsoldos|2011|p=48}} when the Kőszegis participated in the king's military campaign against Austria in the summer of 1291, forcing Duke Albert to withdraw his garrisons from the towns and fortresses that he had captured two years before, many of which were held by the Kőszegis before their conquest.{{sfn|Szűcs|2002|pp=453–455}} However, after the conclusion of the [[Peace of Hainburg]] in August 1291, which prescribed the destruction of the fortresses that Albert had seized from the Kőszegis, Henry's family turned against the king and he lost his position in the royal court sometime after October 1291, along with his brothers.{{sfn|Zsoldos|2011|p=48}} After the suppression of their open rebellion against Andrew in 1292, Nicholas and Henry were cautiously willing to reconcile with the monarch, while Ivan remained a hard-line and unscrupulous rebellious oligarch. Henry was again referred to as Ban of Slavonia in February 1293.{{sfn|Zsoldos|2011|p=48}} </small></small>
 
−
 
 
−
[[III. András|Andrzej III]] poślubił [[Agnes von Ungarn|Agnieszkę]], córkę księcia Austrii [[Albert I|Alberta]] w lutym 1296 roku. Następnie, dzięki wsparciu teścia, Andrzej rozpoczął kolejną wojnę z [[Kőszegi]]mi w sierpniu 1296 roku. Podczas gdy niektóre zamki Iwana zostały oblężone, arcybiskup [[Lodomer]] ekskomunikowano braci. Pozycja Henrika w kolejnych latach jest nieznana, wycofał się do swojej prowincji i nie brał udziału w działalności antykrólewskiej Iwana, '''który pozostał (nominalnym) zwolennikiem roszczenia z Domu Anjou'''. Henrik często dokonywał napadów rabunkowych przeciwko diecezji zagrzebskiej i '''[[miejsce uwierzytelnienia]], the karta z [[Čazma|Čazmy]] ''' w latach 90. XIX wieku. Dlatego [[Biskup Zagrzebia|biskup]] Michael Bő złożył wniosek o ochronę i zaakceptował samobójstwo Babonićiego w związku z jego diecezją. Henry Kőszegi zgodził się na pokój z biskupem do końca 1297 roku i przekazał forty Gerzence i Garicsa (odpowiednio dzisiejsza Garešnica i Podgaric) diecezji, która wywodzi się z niekończących się wojen [16].
 
−
 
 
−
<small><small>Andrew III married [[Agnes of Austria (1281–1364)|Agnes]], the daughter of Duke Albert of Austria in February 1296. Afterwards, with his father-in-law's support, Andrew launched another war against the Kőszegis in August 1296. While the Austrian troops besieged Ivan Kőszegi's some castles, Archbishop [[Lodomer]] excommunicated the brothers. Henry's position in the following years is unknown, he withdrew to his province and did not participate in Ivan's anti-royal activity, who remained a (nominal) supporter of the claim of the [[Capetian House of Anjou|House of Anjou]]. Henry made plundering raids frequently against the Diocese of Zagreb and its [[place of authentication]], the chapter of [[Čazma]] (Csázma) in the 1290s. Therefore, Bishop [[Michael Bő]] has applied for protection and accepted the suzerainty of the Babonići over his diocese. Henry Kőszegi concluded a peace with the bishop by the end of 1297 and handed over the forts of [[Garešnica|Gerzence]] and Garics (present-day Garešnica and Podgaric, respectively) to the diocese, which suffered from the endless warfare.{{sfn|Kristó|1979|p=177}} </small></small>
 
−
 
 
−
Po swoim wyborze pro-andegaweński [[arcybiskup]] [[Bicskei Gergely|Grzegorz Bicskei]] zdjął z Iwana i Henrik ekskomuniki w marcu 1299 roku. Jednak Mikołaj i Henrik przysięgali wierność [[III. András|Andrzej III]] i uczestniczyli w '''diecie''' latem 1299 roku. Następnie delegaci powierzyli Henrykowi mediację między arcybiskupem Graegorzem Bicskei, który znalazł schronienie w zamku Iwana, i jego pro-andegaweńscy biskupi [17]. W przeciwieństwie do nich Iwan należał do grona potężnych władców, którzy namawiali [[Karol II Andegaweński|Karola II]] z Neapolu do przysłania na Węgry swego wnuka, 12-letniego [[I. Károly|Karola Roberta]], by został królem. Jednak po przybyciu młodego pretendenta latem 1300 r. zarówno Iwan, jak i [[Csák III. Máté|Mateusz III Csák]] wkrótce połączyli się z Andrzejem, co uniemożliwiło Karolowi odniesienie sukcesu [18]. [[Zsoldos Attila|Attila Zsoldos]] argumentował, że [[III. András|Andrzej III]] zawarł feudalny kontrakt z '''baronami''' latem 1300 roku: Mateusz Csák i Ivan Kőszegi (który był najstarszym członkiem rodziny po śmierci Mikołaja) stali się „'''dożywotnimi'''” palatynami, a Andrzej zaakceptował ich zwierzchnictwo nad ich prowincjami, podczas gdy dwaj najpotężniejsi partyzanci króla, [[Aba Amadé|Amadeusz Aba]] i [[Ákos István|Stefan Ákos]], również otrzymali ten przywilej. Jednocześnie [[Kőszegi II. Henrik|Henryk II Kőszegi]] i [[Kán III. László|Władysłąw III Kán]] zostali ustanowieni odpowiednio jako dożywotni [[Ban całej Slawonii|ban Slawonii]] i [[Wojewoda Siedmiogrodu]], uznając ich dominację nad wyznaczonymi terytoriami. W celu potwierdzenia porozumieni, „bardzo miła” córka Henrik została zaręczona z [[Turcho]], wnukiem [[Albertino Morosini|Alberta Morosiniego]], wujka króla Andrzeja, jak napisał włoski wysłannik i kupiec [[Petrus de Bonzano]] w swoim liście z września 1300 r. [18]
 
  
−
<small><small>After his election, the pro-Angevin Archbishop [[Gregory Bicskei]] absolved Ivan and Henry from the excommunication in March 1299. However, Nicholas and Henry pledged allegiance to Andrew III and attended the diet in the summer of 1299. Thereafter the delegates entrusted Henry to mediate between Archbishop Gregory Bicskei, who found shelter in Ivan's castle, and his pro-Andrew suffragans.{{sfn|Szűcs|2002|p=473}} Unlike them, Ivan was among the group of those powerful lords, who urged [[Charles II of Naples]] to send his grandson, the 12-year-old [[Charles I of Hungary|Charles Robert]], to Hungary in order to become king. However, by the young pretender's arrival in the summer of 1300, both Ivan Kőszegi and [[Matthew III Csák|Matthew Csák]] were shortly reconciled with Andrew, preventing Charles' success.{{sfn|Zsoldos|2003|p=220}} Attila Zsoldos argued Andrew III entered into a feudal contract with the barons in the summer of 1300: Matthew Csák and Ivan Kőszegi (who was the most senior member of the family after Nicholas' death) became "perpetual" Palatines and Andrew accepted their suzerainty over their provinces, while the king's two most powerful partisans, [[Amadeus Aba]] and [[Stephen Ákos]] were also granted this privilege. Simultaneously, Henry Kőszegi and [[Ladislaus III Kán|Ladislaus Kán]] were created perpetual Ban of Slavonia and [[Voivode of Transylvania]], respectively, acknowledging their dominance over the assigned territories. In order to sanctify the settlement, Henry's "very nice" daughter was engaged to Turcho, the grandson of [[Albertino Morosini]], King Andrew's maternal uncle, as Italian envoy and merchant Petrus de Bonzano wrote in his letter in September 1300.{{sfn|Zsoldos|2003|p=220}} </small></small>
+
[[III. András|Andrzej III]] poślubił [[Agnes von Ungarn|Agnieszkę]], córkę księcia Austrii [[Albert I|Alberta]] w lutym 1296 roku. Następnie, dzięki wsparciu teścia, Andrzej rozpoczął kolejną wojnę z Kőszegimi w sierpniu 1296 roku. Podczas gdy niektóre zamki Iwana zostały oblężone, arcybiskup [[Lodomer]] ekskomunikował braci. Pozycja Henrika w kolejnych latach jest nieznana, wycofał się do swojej prowincji i nie brał udziału w działalności antykrólewskiej Iwana, który pozostał (nominalnym) zwolennikiem roszczeń w stosunku do dynastii Arpadów. Henrik często dokonywał napadów rabunkowych przeciwko diecezji zagrzebskiej i miejscu uwierzytelnienia dokumentu z [[Čazma|Čazmy]] w latach 90. XIX wieku. Dlatego [[Biskup Zagrzebia|biskup]] Michael Bő złożył wniosek o ochronę i przyjął żwierzchnictwo Babonićiów nad swoja diecezją. Henry Kőszegi zgodził się na pokój z biskupem do końca 1297 roku i przekazał forty Gerzence i Garicsa (odpowiednio dzisiejsza Garešnica i Podgaric) diecezji, która wywodzi się z niekończących się wojen<ref name="Kristó1979">Kristó, Gyula (1979). ''A feudális széttagolódás Magyarországon'' [''Anarchia feudalna na Węgrzech'']. Akadémiai Kiadó. str. 82, 143, 161, 177, 190–191.</ref>.
  
−
== Podczas Interregnum ==
+
Po swoim wyborze pro-andegaweński [[arcybiskup]] [[Bicskei Gergely|Grzegorz Bicskei]] zdjął z Iwana i Henrik ekskomuniki w marcu 1299 roku. Jednak Mikołaj I i Henrik przysięgali wierność [[III. András|Andrzejowi III]] i uczestniczyli w ''[[Dieta węgierska|diecie]]'' latem 1299 roku. Następnie delegaci powierzyli Henrykowi mediację między arcybiskupem Grzegorzem Bicskei, który znalazł schronienie w zamku Iwana a pro-andegaweńskimi biskupami<ref name="Szűcs" />. W przeciwieństwie do nich Iwan należał do grona potężnych władców, którzy namawiali [[Karol II Andegaweński|Karola II]] z Neapolu do przysłania na Węgry swego wnuka, 12-letniego [[I. Károly|Karola Roberta]], by został królem. Jednak po przybyciu młodego pretendenta latem 1300 r. zarówno Iwan, jak i [[Csák III. Máté|Mateusz III Csák]] wkrótce połączyli się z Andrzejem, co uniemożliwiło Karolowi odniesienie sukcesu<ref name="Zsoldos2003" />. [[Zsoldos Attila|Attila Zsoldos]] argumentował, że [[III. András|Andrzej III]] zawarł feudalny kontrakt z baronami latem 1300 roku: Mateusz Csák i Iwan Kőszegi (który był najstarszym członkiem rodziny po śmierci Mikołaja) stali się „dożywotnimi” palatynami, a Andrzej zaakceptował ich zwierzchnictwo nad ich prowincjami, podczas gdy dwaj najpotężniejsi stronnicy króla, [[Aba Amadé|Amadeusz Aba]] i [[Ákos István|Stefan Ákos]], również otrzymali ten tytuł. Jednocześnie [[Kőszegi II. Henrik|Henryk II Kőszegi]] i [[Kán III. László|Władysłąw III Kán]] zostali ustanowieni odpowiednio jako dożywotni [[Ban całej Slawonii|ban Slawonii]] i [[wojewoda Siedmiogrodu]], uznając ich dominację nad wyznaczonymi terytoriami. W celu potwierdzenia porozumienia, „bardzo miła” córka Henrik została zaręczona z [[Turcho Morosini|Turcho Morosinim]], wnukiem [[Albertino Morosini|Alberta Morosiniego]], wujka króla Andrzeja, jak napisał włoski wysłannik i kupiec [[Petrus de Bonzano]] w swoim liście z września 1300 r.<ref name="Zsoldos2003" />
  
−
Andrzej III zmarł 14 kwietnia 1301 r. Wraz z jego śmiercią wymarła dynastia Arpadów. Jego śmierć zaowocowała okresem [[interregnum]], który trwał siedem lat i różnymi pretensjami - [[Karol]]a Andegaweńskiego, [[Wacław]]a z Czech i [[Otto]] z Bawarii - walczyli o tron ​​węgierski. Węgry rozpadły się na tuzin niezależnych prowincji, z których każda była rządzona przez potężnego '''lorda''' lub oligarchę. Wśród nich [[Csák III. Máté|Mateusz III Csák]] zdominował północno-zachodnią część Węgier, teraz [[Aba Amadé|Amadeusz Aba]] kontrolował północno-wschodnie ziemie, [[Kőszegi Iván|Iwan]] i [[Kőszegi II. Henrik|Henrik II Kőszegi]] rządzili Zadunajem i północne części Slawonii, [[Borsa Jakab|Jakub Borsa]] zdominował [[Tiszántúl]] a [[Kán III. László|Władysłąw III Kán]] rządził Siedmiogrodem [19] Ze Slawonii Henrik stopniowo rozszerzał swoje wpływy na południowo-wschodni region Zadunajski (stamtąd pochodziłą jego żona) i tym samym unikał zainteresowania innymi dwiema gałęziami rodziny; na przykład nabyli oni w regionie zamki [[Somogyvár]], [[Döbrököz]], [[Dombóvár]] i [[Batina]] (Batina). [20] [21] Oprócz swojej godności, [[Ban całej Slawonii|bana Slawonii]] (1301-10), Henrik służył jako ''[[ispán]]'' w komitatach [[Somogy]] i [[Tolna]] od 1301 roku, a w [Baranya]] i [[Bodrog]] od 1304 do swojej śmierci [22]. Henrik został nazwany „''dux''” i „''princeps''” zarówno przez papieża [[Klemens V|Klemensa V]], jak i przez [[Boso]], przełożonego generalnego kartuzów w ich listach odpowiednio w 1307 i 1308 roku, co odzwierciedlało ambitną i suwerenną władzę Henrik w prowincji [[Slawonia]] [23]. ] Jako ban, Henrik wybił w [[Virovitica|Viroviticy]] własne srebrne monety zdobione kuną, zwane „''denarius Herricy bani''” lub „''banalis Verocensis''” [24].
+
== Podczas ''interregnum'' ==
  
−
<small><small>Andrew III died on 14 April 1301. With his death, the Árpád dynasty became extinct. His death resulted a period of interregnum, which lasted for seven years and various claimants – Charles of Anjou, [[Wenceslaus III of Bohemia|Wenceslaus of Bohemia]], and [[Otto III, Duke of Bavaria|Otto of Bavaria]] – fought for the Hungarian throne. Hungary had disintegrated into about a dozen independent provinces, each ruled by a powerful lord, or oligarch. Among them, Matthew Csák dominated the northwestern parts of Hungary (which now form the western territories of present-day Slovakia), Amadeus Aba controlled the northeastern lands, Ivan and Henry Kőszegi ruled Transdanubia and the northern parts of Slavonia, [[James Borsa]] dominated [[Tiszántúl]], and Ladislaus Kán governed [[Transylvania]].{{sfn|Kristó|1979|p=143}} From the province of Slavonia, Henry Kőszegi gradually extended his influence over southeastern Transdanubia (his wife originated from there) and thus avoided the sphere of interests with the other two branches of his family; for instance, he acquired the castles of [[Somogyvár]], [[Döbrököz]], [[Dombóvár]] and [[Batina|Kőszeg]] (Batina) in the region.{{sfn|Engel|1996|pp=304–305, 349, 415}}{{sfn|Zsoldos|2010|p=658}} In addition to his dignity of Ban of Slavonia (1301–10), Henry served as ''[[ispán]]'' of [[Somogy County (former)|Somogy]] and [[Tolna County (former)|Tolna]] counties from 1301, and [[Baranya County (former)|Baranya]] and [[Bodrog county|Bodrog]] counties from 1304 until his death.{{sfn|Engel|1996|pp=16, 102, 114, 175, 206}} Henry was styled as "''[[Duke of Slavonia|dux]]''" and "''[[princeps]]''" by both [[Pope Clement V]] and Boso, the [[Grande Chartreuse|Prior General]] of the [[Carthusians]] in their letters in 1307 and 1308, respectively, which reflected Henry's ambitious and sovereign power in the province of Slavonia.{{sfn|Kristó|1979|pp=82, 190}} As ban, Henry minted his own marten-adorned silver in the mintage of [[Virovitica]] (Verőce), called "''denarius Herricy bani''" or "''banalis Verocensis''".{{sfn|Kristó|1979|p=191}} </small></small>
+
Andrzej III zmarł 14 kwietnia 1301 r. Wraz z jego śmiercią wymarła dynastia Arpadów. Jego śmierć zaowocowała okresem ''[[interregnum]]'', który trwał siedem lat i różnymi pretensjami – [[Karol]]a Andegaweńskiego, [[Wacław]]a z Czech i [[Otto]] z Bawarii – walczyli o tron ​​węgierski. Węgry rozpadły się na tuzin niezależnych prowincji, z których każda była rządzona przez potężnego pana lub oligarchę. Wśród nich [[Csák III. Máté|Mateusz III Csák]] zdominował północno-zachodnią część Węgier, [[Aba Amadé|Amadeusz Aba]] kontrolował północno-wschodnie ziemie, [[Kőszegi Iván|Iwan]] i [[Kőszegi II. Henrik|Henrik II]] Kőszegi rządzili Zadunajem i północną częścią Slawonii; [[Borsa Jakab|Jakub Borsa]] zdominował [[Tiszántúl]], a [[Kán III. László|Władysłąw III Kán]] rządził Siedmiogrodem<ref name="Kristó1979" /> Ze Slawonii Henrik stopniowo rozszerzał swoje wpływy na południowo-wschodni region Zadunajski (stamtąd pochodziłą jego żona) i tym samym unikał zainteresowania innymi dwiema gałęziami rodziny; na przykład nabyli oni w regionie zamki [[Somogyvár]], [[Döbrököz]], [[Dombóvár]] i [[Batina]] (Batina). [20]<ref name="Zsoldos2010" /> Oprócz swojej godności, [[Ban całej Slawonii|bana Slawonii]] (1301-10), Henrik służył jako [[ispán]] w komitatach [[Somogy]] i [[Tolna]] od 1301 roku, a w [Baranya]] i [[Bodrog]] od 1304 do swojej śmierci [22]. Henrik został nazwany „''dux''” i „''princeps''”, zarówno przez papieża [[Klemens V|Klemensa V]], jak i przez [[Boso]], przełożonego generalnego kartuzów w ich listach odpowiednio w 1307 i 1308 roku, co odzwierciedlało ambitną i suwerenną władzę Henrik w prowincji [[Slawonia]]<ref name="Kristó1979" />. Jako ban, Henrik wybił w [[Virovitica|Viroviticy]] własne srebrne monety zdobione kuną, zwane „''denarius Herricy bani''” lub „''banalis Verocensis''”<ref name="Kristó1979" />.
  
 
[[File:Oligarchs in the Kingdom of Hungary 14th century.svg|thumb|left|320px|Prowincje oligarchów na początku XIV wieku]]
 
[[File:Oligarchs in the Kingdom of Hungary 14th century.svg|thumb|left|320px|Prowincje oligarchów na początku XIV wieku]]
  
−
Natychmiast po śmierci Andrzeja [[Karol]] Andegaweńskiu pośpieszył do Esztergom, gdzie został '''nieregularnie''' koronowany na króla. będąc kandydatem papieża [[Bonifacy VIII|Bonifacego VIII]] na tron ​​węgierski, Karol zawsze był niepopularny, ponieważ '''lordowie''' węgierscy bali się, że „utracą wolność, przyjmując króla wyznaczonego przez Kościół”, jak głosi ''[[Képes Krónika]]''. Henrik, który pomagał i podzielał intrygi polityczne i stanowisko brata Ivana, był wśród tych '''panów''', którzy poparli roszczenia [[Wacław]]a. Był wybitnym członkiem tej delegacji, który odwiedziła dwór czeskiego [[Wacław II|Wacława II]] w Pradze i ofiarowała węgierski tron ​​młodemu synowi króla latem 1301 r. Następnie Iwan i Henrik wraz z wieloma innymi '''baronami''' '''przeprowadzili''' się do Brna aby powitać młodego [[Wacław]]a, który przybył na Węgry z armią ojca. [25] [[Wacław]] został koronowany na króla 27 sierpnia 1301 r. Bracia [[Kőszegi]] stali się najpotężniejszymi stronnikami jego krótkiej i nominalnej władzy. Henrik został skarbnikiem królewskim króla Wacława jesienią 1302 r., zastępując [[Rátót II. Domokos|Dominika Rátóta]]. Utrzymywał tę godność do 1305 r., Ale przełożony generalny [[Boso]] odniósł się do tego nazwiska z tym tytułem w liście z lipca 1308 r. [26] Ponieważ pozycja [[Wacław]]a na Węgrzech została dramatycznie osłabiona w poprzednich latach, jego ojciec postanowił zabrać go z powrotem do Czech w lecie 1304 roku. Zabrał nawet [[Korona świętego Stefana|Koronę świętego Stefana]] z Węgier do Pragi. Po powrocie na Węgry pod koniec 1305 r. Ivan i Henrik Kőszegi złożyli przysięgę wierności [[Otto]] z Bawarii, ale ich poparcie było jedynie nominalne i nie uczestniczyli w radzie królewskiej [27].
+
Natychmiast po śmierci Andrzeja [[Karol]] Andegaweński pośpieszył do Ostrzyhomia, gdzie został nieformalnie koronowany na króla. będąc kandydatem papieża [[Bonifacy VIII|Bonifacego VIII]] na tron ​​węgierski. Karol zawsze był niepopularny, ponieważ panowie węgierscy bali się, że „utracą wolność, przyjmując króla wyznaczonego przez Kościół”, jak głosi ''[[Képes Krónika]]''. Henrik, który pomagał i podzielał intrygi polityczne i stanowisko brata Ivana, był wśród tych panów, którzy poparli roszczenia [[Wacław]]a. Był wybitnym członkiem delegacji, który odwiedziła dwór czeskiego [[Wacław II|Wacława II]] w Pradze i ofiarowała węgierski tron ​​młodemu synowi króla latem 1301 r. Następnie Iwan i Henrik wraz z wieloma innymi baronami udali się do Brna aby powitać młodego [[Wacław]]a, który przybył na Węgry z armią ojca.<ref name="Kádár2015">Kádár, Tamás (2015). ''Harcban a koronáért. I. Károly (Róbert) király uralkodásának első évei 1305 végéig'' [''Walka o koronę. Pierwsze lata panowania Karola I (Roberta) do końca 1305 r'']. Történeti Tanulmányok. Acta Universitatis Debreceniensis. '''23''': str. 56, 73, 104.</ref> Wacław został koronowany na króla 27 sierpnia 1301 r. Bracia Kőszegi stali się najpotężniejszymi stronnikami jego krótkiej i nominalnej władzy. Henrik został mistrzem skarbu króla Wacława jesienią 1302 r., zastępując [[Rátót II. Domokos|Dominika II Rátóta]]. Utrzymywał tę godność do 1305 r., ale przełożony generalny [[Boso]] odniósł się do tego nazwiska z tym tytułem w liście z lipca 1308 r.<ref name="EG"> Ponieważ pozycja Wacława na Węgrzech została dramatycznie osłabiona w poprzednich latach, jego ojciec postanowił zabrać go z powrotem do Czech w lecie 1304 roku. Zabrał nawet [[Korona świętego Stefana|Koronę świętego Stefana]] z Węgier do Pragi. Po powrocie na Węgry pod koniec 1305 r. Iwan i Henrik Kőszegi złożyli przysięgę wierności [[Otto]]nowi z Bawarii, ale ich poparcie było jedynie nominalne i nie uczestniczyli w radzie królewskiej<ref name="Kristó1999">Kristó, Gyula (1999).''"I. Károly király főúri elitje (1301–1309)'' [''Arystokratyczna elita króla Karola I, 1301–1309'']. Századok. Magyar Történelmi Társulat. '''133''' (1): str. 55–56, 59.</ref>.
−
 
 
−
<small><small>Immediately after Andrew's death, Charles of Anjou hurried to [[Esztergom]] where he was crowned king irregularly. Being [[Pope Boniface VIII]]'s candidate for the Hungarian throne, Charles had always been unpopular, because the Hungarian lords feared that they would "lose their freedom by accepting a king appointed by the Church", as the ''[[Chronicon Pictum|Illuminated Chronicle]]'' narrates. Henry Kőszegi, who assisted and shared his brother Ivan's political intrigues and standpoint, was among those lords, who supported the claim of Wenceslaus. He was a prominent member of that delegation, which visited the court of [[Wenceslaus II of Bohemia]] in [[Prague]] and offered the Hungarian throne to the king's young son in the summer of 1301. Thereafter, Ivan and Henry, alongside many other barons, moved to [[Brno]] in order to welcome the young Wenceslaus, who arrived to Hungary with his father's army.{{sfn|Kádár|2015|p=56}} Wenceslaus was crowned king on 27 August 1301. The Kőszegi brothers became the most powerful partisans of his brief and nominal rule. Henry was made Master of the treasury by Wenceslaus in the autumn of 1302, replacing [[Dominic II Rátót|Dominic Rátót]]. He held the dignity until 1305, but Prior General Boso still referred to his name with that title in his letter dated July 1308.{{sfn|Engel|1996|p=36}} As Wenceslaus' position in Hungary had dramatically weakened in the previous years, his father decided to take him back to Bohemia in the summer of 1304. He even took the [[Holy Crown of Hungary]] with himself to Prague. After his arrival to Hungary in late 1305, Ivan and Henry Kőszegi took an oath of allegiance to Otto of Bavaria, but their support was only nominal and did not participate in the royal council.{{sfn|Kristó|1999|p=55}} </small></small>
 
  
 
[[File:Srem04-en.png|thumb|right|Wschodnia domena Henrika II Kőszegiego (pomarańczowy) w południowej części Zadunaja]]
 
[[File:Srem04-en.png|thumb|right|Wschodnia domena Henrika II Kőszegiego (pomarańczowy) w południowej części Zadunaja]]
  
−
== 3 ==
+
Istnieje kilka doniesień o dominacji i działaniach zbrojnych, które Henrik czynił w erze ''[[interregnum]]''. Zamierzał rozszerzyć swoje wpływy na zamożny region [[Syrmia|Syrmii]]. Na przełomie 1304 i 1305 r., sprzymierzony z miejscowymi arystokratami, synami Bágyona Csáka, jego armia najechała prowincję potężnego wielmoży [[Csák III. Ugrin|Ugrina III Csáka]], najgorętszego stronnika [[Karol]]a Andegaweńskiego. Po pierwsze, jego wojska spustoszyły komitat [[Požega]], a następnie komitat [[Valkó]]; Henrik wydał swój przywilej w Valkószentgyörgy 23 stycznia 1305 r. Splądrowały także i zdewastowały miasto Eng, które zostało następnie wyzwolone przez [[Garai I. Pál|Pawła I Garaia]], znanego dowódcę wojskowego, który należał do rodziny Ugrina. Następnie Garai stopniowo wypierał najeźdźców z terytorium Ugrina<ref name="Kádár2015" />. Jednocześnie wojska Kőszegiego bez przerwy plądrowały i rabowały otaczający region swoimi napadami z okupowanego fortu Ostrzyhom. Dlatego przebywający w Székesfehérvár, arcybiskup Ostrzyhomia [[II. Tamás|Tomasza II]] ekskomunikował Iwana i Henrik Kőszegich za ich zbrodnie przeciwko mieszczanom w Ostrzyhomiu w lipcu 1305 r. Obłożył także ich prowincję interdyktem<ref name="Kádár2015" />. Henrik próbował przejąć miasto [[Pécs|Pecz]] w komitacie [[Baranya]]) pod swoje zwierzchnictwo w XIII wieku.<ref name="Kristó1999" /> Krótko po nagłej śmierci biskupa [[Manfréd|Manfreda]], jego następcą został mianowany przez arcybiskupa Támása pod koniec 1306 r. sprzyjający Karolowi [[I. Peter|Piotr I]] (po tym, jak kanonicy kapituły katedralnej w [[Pécs|Peczu]] nie osiągnęli konsensusu). Jednak protegowany Henrika kantor Mikołaj zakwestionował to spotkanie. Aby wesprze swoje zamiary, Henrik pojmał kasztelana Jakuba i przejął fortecę w Peczu, a następnie przekazał ją Mikołajowi, który w ten sposób zdołał uniemożliwić biskupowi Piotrowi wejście do jego stolicy i pobieranie dochodów z jego biskupstwa. Támás ekskomunikował kantora z kościoła w 1307 r. Konflikt został postawiony przed sądem przez legata papieża [[Gentile Portino da Montefiore]] w 1309 r. W czasie zeznania brata franciszkańskiego Jana,,Henrik nakazał kononikom wyznacz kogoś, kto będzie strzegł kościoła i zamku zgodnie z moją wolą, a dam ci brodatego mężczyznę, który dobrze cię pokieruje”. W sierpniu 1309 r. legat ekskomunikował Mikołaja, który uciekł z Peczu i przeniósł się na terytorium Henrika. Konflikt został rozwiązany po śmierci Henrika, gdy kantor Mikołaj uznał Piotra za biskupa, który mógł wejść na swoją stolicę do połowy 1310 r.<ref name="Fedeles" />
−
 
 
−
Istnieje kilka doniesień o '''dominacjach''' i działaniach zbrojnych, które Henrik '''popełnił''' w erze ''[[Interregnum]]''. Zamierzał rozszerzyć swoje wpływy na zamożny region [[Syrmia|Syrmii]]. Na przełomie 1304 i 1305 r., sprzymierzony z miejscowymi arystokratami, synami Bágyona Csáka, jego armia najechała prowincję potężnego '''lorda''' [[Csák III. Ugrin|Ugrina III Csáka]], najgorętszego '''partyzanta''' [[Karol]]a Andegaweńskiego. Po pierwsze, jego wojska spustoszyły komitat [[Požega]], a następnie komitat [[Valkó]]; Henrik wydał swój '''przywilej''' w Valkószentgyörgy 23 stycznia 1305 r. Splądrowały także i zdewastowały miasto Eng, które zostało następnie wyzwolone przez [[Garai I. Pál|Pawła Garai]], znanego dowódcę wojskowego, który należał do domu Ugrina. Następnie Garai stopniowo wypierał najeźdźców z terytorium Ugrina [28]. Jednocześnie wojska [[Kőszegi]]ego bez przerwy '''plądrowały i rabowały''' otaczający region swoimi napadami z okupowanego fortu Esztergom. Dlatego przebywający w Székesfehérvár, arcybiskup Esztergom [[II. Tamás|Tomasza II]] ekskomunikował Iwana i Henrik [[Kőszegi]]ch za ich zbrodnie przeciwko mieszczanom w Esztergom w lipcu 1305 r. Obłożył także ich prowincję interdyktem [29]. Henrik próbował przejąć miasto [[Pécs|Pecz]] (komitat [[Baranya]]) pod swoje zwierzchnictwo w XIII wieku. [16] Krótko po nagłej śmierci biskupa [[Manfréd|Manfreda]], jego następcą został mianowany przez arcybiskupa Támása pod koniec 1306 r. sprzyjający Karolowi [[I. Peter|Piotr]]. Po tym, jak kanonicy kapituły katedralnej w [[Pécs|Peczu]] nie osiągnęli konsensusu. Jednak protegowany Henrika kantor Mikołaj zakwestionował to spotkanie. Aby wesprze swoje zamiary, Henrik pojmał kasztelana Jakuba i przejął fortecę w Peczu, a następnie przekazał go Mikołajowi, który w ten sposób zdołał uniemożliwić biskupowi Piotrowi wejście do jego stolicy i pobieranie dochodów z jego biskupstwa. Támás ekskomunikował kantora z kościoła w 1307 r. Konflikt został postawiony przed sądem przez legata papieża [[Gentile Portino da Montefiore]] w 1309 r. W czasie zeznania '''brata franciszkańskiego Jana''' ,,Henrik nakazał kanonom wyznacz kogoś, kto będzie strzegł kościoła i zamku zgodnie z moją wolą, a dam ci brodatego mężczyznę, który dobrze cię pokieruje”. W sierpniu 1309 r. Legat ekskomunikował Mikołaja, który uciekł z Peczu i przeniósł się na terytorium Henrik. Konflikt został rozwiązany po śmierci Henrika, gdy kantor Mikołaj uznał Piotra za biskupa''', który mógł wejść do niego''' do połowy 1310 r. [30]
 
−
 
 
−
<small><small>There are several reports of dominations and military actions that Henry had committed during the era of Interregnum. He intended to expand his influence over the wealthy region of [[Syrmia]]. At the turn of 1304 and 1305, allied with local noblemen, the sons of Bágyon Csák, his army invaded the province of the powerful lord [[Ugrin Csák]], the most ardent partisan of Charles of Anjou. Firstly, his troops ravaged [[Požega County]], then Valkó County; Henry issued his charter in Valkószentgyörgy on 23 January 1305. They also pillaged and devastated the town of Eng, which then was liberated by [[Paul I Garai|Paul Garai]], a renowned military leader, who belonged to Ugrin's household. Thereafter, Garai gradually ousted the invaders from Ugrin's territory.{{sfn|Kádár|2015|p=73}} Simultaneously, the Kőszegi troops continuously looted and plundered the surrounding region with their raids from the occupied fort of [[Esztergom]]. Therefore, residing in [[Székesfehérvár]], Archbishop [[Thomas II, Archbishop of Esztergom|Thomas]] excommunicated Ivan and Henry Kőszegi for their crimes against the burghers of Esztergom in July 1305. He also placed their provinces under [[interdict]].{{sfn|Kádár|2015|p=104}} Henry Kőszegi attempted to put the town of Pécs (Baranya County) under his suzerainty in the 1300s.{{sfn|Kristó|1979|p=177}} Shortly after the sudden death of Bishop [[Manfred of Pécs|Manfred]], his successor [[Peter I of Pécs|Peter]] was appointed by the pro-Charles prelate, Archbishop Thomas at the end of 1306 after the canons of the [[cathedral chapter]] of Pécs did not reach a consensus. However Henry's protege ''[[Cantor (Christianity)|cantor]]'' Nicholas contested the appointment. In order to promote his movement, Henry Kőszegi captured castellan James and seized the fortress at Pécs, then handed it over to Nicholas who thus succeeded in prevent Bishop Peter from entering his see and collecting revenues from his bishopric. Thomas excommunicated the ''cantor'' from the church in 1307. The conflict has been brought to court of [[papal legate]] [[Gentile Portino da Montefiore]] in 1309. As [[Franciscans|Franciscan]] friar John testimoned, Henry ordered the canons to "designate someone to guard the church and the castle according to my will, and I will give you a bearded man who will steer you well". In August 1309, the legate excommunicated Nicholas, who fled Pécs and moved to Henry Kőszegi's territory. The conflict has been solved after the death of Henry, when ''cantor'' Nicholas acknowledged Peter as bishop, who could enter his see by the middle of 1310.{{sfn|Fedeles|2017|pp=92–93}} </small></small>
 
−
 
 
−
== 4 ==
 
−
 
 
−
Po uwięzieniu i ostatecznej klęsce [[Otto]] w Siedmiogordzie zgromadzenie zwolenników [[Karol]]a potwierdzili jego roszczenie do tronu 10 października 1307 r., Ale [[Csák III. Máté|Mateusz III Csák]], [[Kán III. László|Władysław III Kán]], [[Pavel I. Šubić]] i bracia [[Kőszegi]] byli nieobecni na spotkaniu. [31] Henrik został głową rodziny Kőszegi po śmierci Iwana 5 kwietnia 1308 r. [32] Papież [[Klemens V]] wysłał nowego legata papieskiego, [[Gentile Portino da Montefiore]], który przybył na Węgry latem 1308 r. W ciągu następnych kilku miesięcy namawiał najpotężniejszych '''oligarchów''' jeden po drugim, by zaakceptowali rządy [[Karol]]a. Henrik i jego dziadek Mikołaj (wnuk i spadkobierca Iwana) uczestniczyli w ''[[Parlamentum Generale]]''] (węg. [[Országgyűlés]]) 27 listopada 1308 r., gdzie Karol był jednogłośnie ogłoszony królem [33]. Obaj pojawili się jako czołowi gracze w [[Parlamentum Generale|Zgromadzeniu]] w późniejszym wydanym dokumencie, '''reprezentując ich wpływy polityczne''' i wielkie znaczenie ich poparcia dla dla pretendenta andegaweńskiego [27]. W ramach przygotowań do drugiej koronacji [[Karol]]a Henrik spotkał legata papieża Gentile, arcybiskupów Tomasza i Vincenta oraz innych biskupów i szlachty w swoim '''dworze''' w dniu 4 czerwca 1309 r., gdzie potwierdził przysięgę wierności do Charlesa w swoim imieniu, swego dziadka Mikołaja i ich rodzin. Henrik podkreślił, że również '''utrzymuje swoją pozycję''', jeśli nie '''jest''' w stanie uczestniczyć w ceremonii [32]. Henrik otrzymał gwarancje w zamian za pisemną przysięgę lojalności; według historyka [[Vajk Ádám|Adama Vajka]], na przykład, poprosił on o potwierdzenie wyboru naturalnego syna Iwana, [[Kőszegi IV. Miklós|Mikołaja]] na biskupa Győr, a także o uznanie jego władzy nad Górną Slawonią i wspomnianych [[ispánat]]ów w południowym i wschodnim Zadunaju [ 34] Jedenaście dni później Karol I został koronowany na króla tymczasową koroną w kościele Matki Bożej w Budzie 15 czerwca 1309 r. Henryk i Mikołaj nie uczestniczyli w ceremonii, ale byli reprezentowani przez swojego krewnego biskupa Mikołaja [35]. Benedykt, wysłannik Ugrina Csáka podczas koronacji, został pojmany przez zwolenników Henrik w drodze powrotnej do domu. [36] Henrik zmarł w okresie od 20 marca do 5 maja 1310 r. [1] Jego bogactwo i władzę odziedziczył jego starszy syn [[Kőszegi János|Jan]], którego bunt został stłumiony przez [[Karol]]a w 1316 r., co zakończyło panowanie [[Kőszegi]]ch w Slawonii i na południu Zadunaja [37].
 
  
−
<small><small>After the imprisonment and ultimate failure of Otto in Transylvania, an assembly of Charles' partisans confirmed his claim to the throne on 10 October 1307, but the most powerful lords, including Matthew Csák, Ladislaus Kán, [[Paul I Šubić of Bribir|Paul Šubić]] and the Kőszegi brothers were absent from the meeting.{{sfn|Kádár|2017|p=150}} Henry became head of the Kőszegi family after Ivan's death on 5 April 1308.{{sfn|Zsoldos|2010|p=659}} Pope Clement V sent a new papal legate, Gentile da Montefiore, who arrived to Hungary in the summer of 1308. In the next few months, he persuaded the most powerful lords one by one to accept Charles' rule. Henry and his grandnephew [[Nicholas III Kőszegi|Nicholas]] (Ivan's grandson and heir) attended the [[Diet of Hungary|Diet]] on 27 November 1308, where Charles was unanimously proclaimed king.{{sfn|Kádár|2017|p=158}} Both of them appeared as leading participants of the national assembly in the subsequently issued document, representing their political influence and the great significance of their support for the Angevin pretender.{{sfn|Kristó|1999|p=55}} In preparation for Charles' second coronation, Henry Kőszegi met papal legate Gentile, archbishops Thomas and [[Vincent, Archbishop of Kalocsa|Vincent]], and other bishops and nobles in his manor at [[Budafok-Tétény|Tétény]] (present-day part of [[Budapest]]) on 4 June 1309, where he confirmed his oath of allegiance to Charles on behalf of himself, his grandnephew Nicholas and their ''[[familiaris|familiares]]''. Henry emphasized, he maintains his position too, in that case, if he is unable to attend the ceremony.{{sfn|Zsoldos|2010|p=659}} Henry received guarantees in exchange for a written oath of loyalty; according to historian Ádám Vajk, for instance, he requested the confirmation of the election of Ivan's natural son, Nicholas as [[Roman Catholic Diocese of Győr|Bishop of Győr]], in addition to the recognition of his rule over Upper Slavonia and the aforementioned four ispánates in Southern and Eastern Transdanubia.{{sfn|Kádár|2017|pp=167–168}} Eleven days later, Charles I was crowned king with a temporary crown in the [[Matthias Church|Church of Our Lady]] in [[Buda]] on 15 June 1309. Henry and Nicholas did not attend the ceremony, but they were represented by their relative Bishop Nicholas.{{sfn|Kristó|1999|pp=56, 59}} Benedict, Ugrin Csák's envoy at the coronation was captured by Henry Kőszegi's supporters on his way back to home.{{sfn|Kristó|1979|p=161}} Henry Kőszegi died in the period between 20 March and 5 May 1310.<ref name="engel"/> His wealth and power was inherited by his elder son John, whose rebellion was crushed by Charles in 1316, ending the Kőszegis' rule in Slavonia and Southern Transdanubia.{{sfn|Zsoldos|2010|p=660}} </small></small>
+
Po uwięzieniu i ostatecznej klęsce Ottona w Siedmiogordzie zgromadzenie zwolenników Karola potwierdziło jego roszczenie do tronu 10 października 1307 r., lecz [[Csák III. Máté|Mateusz III Csák]], [[Kán III. László|Władysław III Kán]], [[Pavel I. Šubić]] i bracia [[Kőszegi]] byli nieobecni na spotkaniu.<ref name="Kádár2017">Kádár, Tamás (2017). ''Harcban a koronáért. (II.) I. Károly (Róbert) király uralkodásának 1306–1310 közötti szakasza'' [''Walka o koronę. Panowanie Karola I (Roberta) od 1306 do 1310'']. Történeti Tanulmányok. Acta Universitatis Debreceniensis. '''25''': str. 150, 158, 167–168.</ref> Henrik został głową rodziny Kőszegi po śmierci Iwana 5 kwietnia 1308 r.<ref name="Zsoldos2010" /> Papież [[Klemens V]] wysłał nowego legata papieskiego, [[Gentile Portino da Montefiore]], który przybył na Węgry latem 1308 r. W ciągu następnych kilku miesięcy namawiał najpotężniejszych oligarchów jednego po drugim, by zaakceptowali rządy Karola. Henrik i jego dziadek Mikołaj (wnuk i spadkobierca Iwana) uczestniczyli w ''[[Parlamentum Generale]]''] (węg. [[Országgyűlés]]) 27 listopada 1308 r., gdzie Karol był jednogłośnie ogłoszony królem<ref name="Kádár2017" />. Obaj pojawili się jako czołowi gracze w zgromadzeniu w późniejszym wydanym dokumencie, reprezentując swe wpływy polityczne i wielkie znaczenie ich poparcia dla pretendenta andegaweńskiego<ref name="Kristó1999" />. W ramach przygotowań do drugiej koronacji Karola Henrik spotkał legata papieża Gentile, arcybiskupów Tomasza i Vincenta oraz innych biskupów i szlachty w swojej siedzibie 4 czerwca 1309 r., gdzie potwierdził przysięgę wierności do Karola w swoim imieniu, swego dziadka Mikołaja i ich rodzin. Henrik podkreślił, że również podtrzyma swoje stanowisko, jeśli nie będzie w stanie uczestniczyć w ceremonii<ref name="Zsoldos2010" />. Henrik otrzymał gwarancje w zamian za pisemną przysięgę lojalności; według historyka [[Vajk Ádám|Adama Vajka]], na przykład, poprosił on o potwierdzenie wyboru naturalnego syna Iwana, [[Kőszegi IV. Miklós|Mikołaja]] na biskupa Győr, a także o uznanie jego władzy nad Górną Slawonią i wspomnianych [[ispánat]]ów w południowym i wschodnim Zadunaju<ref name="Kádár2017" /> Jedenaście dni później Karol I został koronowany na króla tymczasową koroną w kościele Matki Bożej w Budzie 15 czerwca 1309 r. Henryk i Mikołaj nie uczestniczyli w ceremonii, ale byli reprezentowani przez swojego krewnego biskupa Mikołaja<ref name="Kristó1999" />. Benedykt, wysłannik Ugrina Csáka podczas koronacji, został pojmany przez zwolenników Henrika w drodze powrotnej do domu.<ref name="Kristó1979" /> Henrik zmarł w okresie od 20 marca do 5 maja 1310 r.<ref name="EG" /> Jego bogactwo i władzę odziedziczył jego starszy syn [[Kőszegi János|Jan]], którego bunt został stłumiony przez Karola w 1316 r., co zakończyło panowanie Kőszegich w Slawonii i na południu Zadunaja<ref name="Zsoldos2010" />.
  
 
== Przypisy ==
 
== Przypisy ==
Linia 121: Linia 89:
  
 
== Źródła ==
 
== Źródła ==
−
* Engel, Pál (1996). ''Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I'' [Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I]. História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 963-8312-44-0.
+
* Engel, Pál (1996). ''Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I'' [''Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I'']. História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 963-8312-44-0.
  
−
* Fedeles, Tamás (2017). ""A tűzvész tombolása következtében minden összeomlott". A középkori Pécs pusztulásai ["''Everything Collapsed as a Result of the Raging of the Fire". Destructions of the Medieval Pécs'']". In Varga, Szabolcs (ed.). Vészterhes idők a Mecsekalján. Háborúk, ostromok, járványok Pécsett az ókortól a második világháborúig (po węgiersku). Kronosz Kiadó. str. 87–103. ISBN 978-615-549-79-71.
+
* Fedeles, Tamás (2017). ''A tűzvész tombolása következtében minden összeomlott''. A középkori Pécs pusztulásai ["''Wszystko zawaliło się w wyniku szalejącego ognia". Zniszczenia średniowiecznego Peczu'']". W: Varga, Szabolcs (red.). Vészterhes idők a Mecsekalján. Háborúk, ostromok, járványok Pécsett az ókortól a második világháborúig. Kronosz Kiadó. str. 87–103. ISBN 978-615-549-79-71.
  
−
* Kádár, Tamás (2015). "Harcban a koronáért. I. Károly (Róbert) király uralkodásának első évei 1305 végéig [''Fight for the Crown. The First Regnal Years of Charles I (Robert) until the End of 1305'']". Történeti Tanulmányok. Acta Universitatis Debreceniensis (po węgiersku). '''23''': 42–111. ISSN 1217-4602.
+
* Kádár, Tamás (2015). ''Harcban a koronáért. I. Károly (Róbert) király uralkodásának első évei 1305 végéig'' [''Walka o koronę. Pierwsze lata panowania Karola I (Roberta) do końca 1305 r'']. Történeti Tanulmányok. Acta Universitatis Debreceniensis. '''23''': str. 42–111. ISSN 1217-4602.
  
−
* Kádár, Tamás (2017). "Harcban a koronáért. (II.) I. Károly (Róbert) király uralkodásának 1306–1310 közötti szakasza [''Fight for the Crown. The Reign of Charles I (Robert) from 1306 to 1310'']". Történeti Tanulmányok. Acta Universitatis Debreceniensis (po węgiersku). '''25''': 126–192. ISSN 1217-4602.
+
* Kádár, Tamás (2017). ''Harcban a koronáért. (II.) I. Károly (Róbert) király uralkodásának 1306–1310 közötti szakasza'' [''Walka o koronę. Panowanie Karola I (Roberta) od 1306 do 1310'']. Történeti Tanulmányok. Acta Universitatis Debreceniensis. '''25''': str. 126–192. ISSN 1217-4602.
  
−
* Kristó, Gyula (1979). ''A feudális széttagolódás Magyarországon'' [Feudal Anarchy in Hungary] (po węgiersku). Akadémiai Kiadó. ISBN 963-05-1595-4.
+
* Kristó, Gyula (1979). ''A feudális széttagolódás Magyarországon'' [''Anarchia feudalna na Węgrzech'']. Akadémiai Kiadó. ISBN 963-05-1595-4.
  
−
* Kristó, Gyula (1999). "I. Károly király főúri elitje (1301–1309) [''The Aristocratic Elite of King Charles I, 1301–1309'']". Századok. Magyar Történelmi Társulat. '''133''' (1): 41–62.
+
* Kristó, Gyula (1999).''"I. Károly király főúri elitje (1301–1309)'' [''Arystokratyczna elita króla Karola I, 1301–1309'']. Századok. Magyar Történelmi Társulat. '''133''' (1): str. 41–62.
  
−
* Szűcs, Jenő (2002). ''Az utolsó Árpádok'' [The Last Árpáds] (po węgiersku). Osiris Kiadó. ISBN 963-389-271-6.
+
* Szűcs, Jenő (2002). ''Az utolsó Árpádok'' [''Ostatni Arpadowie'']. Osiris Kiadó. ISBN 963-389-271-6.
  
−
* Zsoldos, Attila (2003). "III. András". In Szovák, Kornél; Szentpéteri, József; Szakács, Margit (eds.). ''Szent István és III. András'' [Saint Stephen and Andrew III] (po węgiersku). Kossuth Kiadó. pp. 119–227. ISBN 963-09-4461-8.
+
* Zsoldos, Attila (2003). "III. András". In Szovák, Kornél; Szentpéteri, József; Szakács, Margit (eds.). ''Szent István és III. András'' [''Święty Stefan i Andrzej III'']. Kossuth Kiadó. str. 119–227. ISBN 963-09-4461-8.
  
−
* Zsoldos, Attila (2010). "A Henrik-fiak: A Héder nembéli Kőszegiek "családi története" [''The Henry Sons: The "Family History" of the Kőszegis from the Kindred Héder'']". Vasi Szemle (po węgiersku). '''64''' (6): 651–661. ISSN 0505-0332.
+
* Zsoldos, Attila (2010). ''A Henrik-fiak: A Héder nembéli Kőszegiek "családi története"'' [''Synowie Henryka: „Rodzinna historia” Kőszegich z klanu Héder'']. Vasi Szemle. '''64''' (6): str. 651–661. ISSN 0505-0332.
  
−
* Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN978-963-9627-38-3.
+
* Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN978-963-9627-38-3.
  
 
|
 
|
Linia 145: Linia 113:
 
  |urzędnik          = Kőszegi II. Henrik (węg.)<br>Henryk II Kőszegi (pol.)<br>Henrik II. Gisingovac (chor.)<br>Heinrich II. von Güns (niem.)
 
  |urzędnik          = Kőszegi II. Henrik (węg.)<br>Henryk II Kőszegi (pol.)<br>Henrik II. Gisingovac (chor.)<br>Heinrich II. von Güns (niem.)
 
  |imiona            =  
 
  |imiona            =  
−
  |tytulatura        = [[Ban całej Slawonii]]<br>[[Skarbnik królewski]]
+
  |tytulatura        = [[Ban całej Slawonii]]<br>[[Mistrz skarbu]]
 
  |grafika          =  
 
  |grafika          =  
 
  |opis grafiki      =  
 
  |opis grafiki      =  
Linia 161: Linia 129:
 
  |1. następca      = <small>1. </small>[[Babonić I. Radoszló]]<br><small>1. </small>[[Babonić III. István]]<br><small>2. </small>[[Babonić I. Radoszló]]<br><small>3. </small>[[Babonić IV. István]]
 
  |1. następca      = <small>1. </small>[[Babonić I. Radoszló]]<br><small>1. </small>[[Babonić III. István]]<br><small>2. </small>[[Babonić I. Radoszló]]<br><small>3. </small>[[Babonić IV. István]]
  
−
  |2. tytuł          = [[Skarbnik królewski]]
+
  |2. tytuł          = [[Mistrz skarbu]]
 
  |2. od            = 1302
 
  |2. od            = 1302
 
  |2. do            = 1305
 
  |2. do            = 1305
Linia 209: Linia 177:
 
[[Kategoria:Ród]]
 
[[Kategoria:Ród]]
 
[[Kategoria:Banowie całej Slawonii]]
 
[[Kategoria:Banowie całej Slawonii]]
−
[[Kategoria:Skarbnicy królewscy]]
+
[[Kategoria:Mistrzowie skarbu]]
 
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
 
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]

Aktualna wersja na dzień 17:16, 7 mar 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Poprzednik: Ban całej Slawonii
(1290-1291) 		Następca:
Kőszegi Iván 1. Babonić I. Radoszló
2. Babonić III. István
Poprzednik: Ban całej Slawonii
(1293)
Współrządzący:
Kőszegi I. Miklós 		Następca:
1. Babonić I. Radoszló
2. Babonić III. István		 Babonić I. Radoszló
Poprzednik: Ban całej Slawonii
(1301-1309) 		Następca:
Rátót I. László Babonić IV. István
Poprzednik: Mistrz skarbu
(1302-1305) 		Następca:
Rátót I. Domokos Kőszegi III. Miklós

Kőszegi II. Henrik (pol. Henryk II Kőszegi, chor. Henrik II. Gisingovac, niem. Heinrich II. von Güns) (* nieznana, † marzec÷maj 1310), węgierski szlachcic. Dostojnik państwowy, członek potężnego rodu Kőszegi. Rozszerzył swój wpływ na Górną Slawonię od lat 1280., stając się jednym z tak zwanych „oligarchów”, którzy de facto rządzili swoją domeną niezależnie od monarchy. Po wymarciu Domu Árpáda uczestniczyli w walkach dynastycznych. Przejął wtedy południowe Zadunaje pod swoją zwierzchnictwem.

Trzykrotny ban całej Slawonii (1290–1291, 1293, 1301–1310) i mistrz skarbu (1302–1305). Po jego śmierci król Węgier Karol I pokonał jego synów i zlikwidował ich samodzielną prowincję w 1316 roku. Henrik miał dwóch synów: Jana - przodka rodziny Tamási i Piotra - przodka rodziny Herceg de Szekcső

Rodzina

Henrik II urodził się w potężnym i zamożnym rodzie Kőszegich, wywodzącego się z klanu Héder, jako najmłodszy syn potężnego możnowładcy Henryka I.[1] Jego starszymi (pół) braćmi byli [[Kőszegi I. Miklós|Mikołaj I], Iwan – którzy również zostali wyniesieni do godności w ostatnich latach panowania dynastii Arpadów – oraz Piotr, biskup Veszprém od 1275 roku do jego zabójstwa w 1289 roku. Historyk Attila Zsoldos twierdzi, że Henryk był znacznie młodszy od swoich bracia (dlatego urodził się prawdopodobnie w drugiej połowie lat 50.); po raz pierwszy pojawił się we współczesnych dokumentach dopiero w 1278 roku, ponad dziesięć lat po pierwszej wzmiance o swoich braciach, którzy w tym czasie prowadzili aktywną działalność polityczną i wojskową. Ponadto, w najwcześniejszych dokumentach, w których wymieniono jego imię, nazywano go także „Herke”, rodzajem zdrobnienia. Zsoldos uważa, że Henrik urodził się z potencjalnego drugiego małżeństwa jego ojca[2].

Przed 1280 r. Henrik ożenił się z nieznana z imienia córką wybitnego pana, Mojsa II Dáróia, palatyna w latach 1270–1272. Jest to powszechnie akceptowane stanowisko akademickie o żonie palatyna Mojsa II (a więc teściowej Henrik), że miała ona powiązania rodzinne z dynastią Arpadów, królewskim domem Węgier za pośrednictwem królowej Elżbiety Kumańskiej, w związku z czym Henrik stał się dalekim powinowatym Arpadów poprzez swoje małżeństwo. Co więcej, jego szwagierka Elżbieta była małżonką Mikołaja Poka.[3] Mojs zmarł pod koniec 1280 roku. W swoim testamencie podarował Henrikowi zamek Gordova (Grdjevac)(Grdjevac) i okoliczne ziemie w Slawonii[4]. Henrik z żoną mieli troje dzieci; starszy syn i spadkobierca Jan był przodkiem wpływowej piętnastowiecznej rodziny Tamási, a Piotr „Książę” był pierwszym członkiem rodziny Herceg de Szekcső.[1] Jego córka była zaręczona z Turcho Morosini, kuzynem króla Andrzeja III[5]. Ponadto historyk Pál Engel twierdził, że Mikołaj Kőszegi, biskup Győr, był nieślubnym synem Henrika, jednak biskupem był nieślubny syn brata Henrika, Iwana.[1]

Bunty przeciwko monarchom

Henryk I Kőszegi, znacząca postać w czasach tak zwanej „anarchii feudalnej”, zginął w bitwie pod Föveny we wrześniu 1274 roku. Jego pozycję i bogactwo w zachodniej części Zadunaja odziedziczyli w dużej mierze jego dwaj starsi synowie, Mikołaj I i Iwan, którzy w 1279 r. podzielili między siebie to co najcenniejsze. Henrik II został wykluczony z umowy, wymieniono tylko jego plantatorów wina, którym przydzielono pewne winnice w komitatach: Moson i Pozsony. Historycy János Karácsonyi i Attila Zsoldos uważali, że Henrik otrzymał ziemie w Slawonii od swoich braci około 1279 r., podczas nierównego podziału; jego pierwsze ziemie leżały w komitacie Varaždin, w północno-zachodniej części prowincji. Tam przypuszczalnie od początku był właścicielem zamków zmarłego „Wilka z Zagorja”, w tym Krapiny (Korpona). Następnie fort Belec, Kostel, Vrbovec (Orbolc) i Oštrc (Oszterc) również należały do jego rodziny, ale czas i okoliczności ich nabycia nie są znane. Z tych ziem i zamków w południowo-zachodnim rogu królestwa Henrik rozszerzył swoje wpływy na terytorium, którymi wcześniej rządził Joachim Gutkeled, między rzekami Drawą i Sawą (zwaną Slavonia superior, tj. „Górną Slawonią”) w kolejnych dziesięcioleciach i został uznany za najpotężniejszego posiadacza w regionie po wymarciu dynastii Arpadów w 1301 r.[2] Na przykład nabył zamki: Susica (później Szentgyörgy, obecnie Đurđevac w Chorwacji) i Koprivnica (Kapronca) w żupanii Križevci[1]. Podczas redagowania umowy rodzinnej Mikołaj I i Iwan nie zrezygnowali z możliwości ekspansji w Slawonii, obaj posiadali ziemię i zamki w tej prowincji. W porozumieniu z Dubicy z 20 kwietnia 1278 r. Kőszegi i Babonićiowie podzielili między sobą obszary zainteresowania w Slawonii. Henrik i jego bracia zrezygnowali z roszczeń terytorialnych ze wszystkich obszarów na południe od rzeki Sawy, tj. z obszaru „Dolnej Slawonii” (łac. Slavonia inferior) na rzecz Stefana IV Babonićia i jego rodu, który jednocześnie uznał potęgę Kőszegich na północ od rzeki[5].

Plik:Kostel Castle.jpg
Zamek Kostel, własność Henrika II Kőszegi i jego his następców do 1339

Od 1280 roku Henrik wspomagał orientację polityczną i cele swoich starszych braci, aby stworzyć spójną prowincję terytorialną na Węgrzech Zachodnich, niezależną od monarchy, młodego Władysława IV. Korzystając z chaotycznej sytuacji, która charakteryzowała panowanie Władysława, trzej bracia Kőszegi splądrowali majątki diecezji zagrzebskiej w różnych okresach na początku 1281 r. W rezultacie biskup zagrzebski Timót ekskomunikował ich w marcu 1281 r.[6] Podczas królewskiej kampanii przeciwko Iwanowi na przełomie 1283 i 1284 roku Henrik udzielił pomocy swojemu bratu. Po upadku Władysława Mikołaj I, Henrik i biskup Piotr napadli na południowe Zadunaje i wspólnie zaatakowali biskupie miasto Pecz w marcu 1284 r.[5][7] W następnym roku Albert I, książę Austrii, poprowadził swoje wojska przeciwko prowincji Iwana po serii plądrowań i grabieży, i zamierzał oblegać zamek Borostyánkő (dziś Bernstein, Austria). Iwan szukał pomocy u Mikołaja, Piotra i Henryka, który zwerbował armię złożoną z 1.000 osób[5].

Plik:HRV Slavonia COA.svg
Herb Slawonii

Po zabójstwie Władysława IV w lipcu 1290 r. bracia Kőszegi początkowo byli wspierani przez nowego monarchę, Andrzeja III, w jego zewnętrznych wysiłkach ze względu na ich krótkoterminowe interesy w celu odzyskania zamków i posiadłości utraconych w wyniku wojny księcia Alberta z rodem w 1289 r. (tzw. „Feud Güssing”; niemiecki: Güssinger Fehde). Ale bracia uznawali Andrzeja za swojego króla tylko nominalnie. gdy dieta jesienią 1290 r. nakazała przywrócenie majątków, które zostały bezprawnie zajęte ich prawowitym właścicielom, król Andrzej wezwał Henrika, by zwrócił niektóre ziemie miejscowej szlachcie w Slawonii, jednak ten odmówił[6]. Zastępując swojego brata Iwana, Henrik został banem Slawonii około lipca/października 1290 r.[5] i utrzymywał godność do następnego roku[4], gdy Kőszegi wzięli udział w królewskiej kampanii wojskowej przeciwko Austrii latem 1291 roku, zmuszając księcia Alberta do wycofania garnizonów z miast i fortec, które zdobył dwa lata wcześniej, a z których wiele a nich trzymali Kőszegi przed ich zaborem[5] Jednak po zawarciu pokoju w Hainburgu w sierpniu 1291 r., który nakazał zniszczenie fortów, które Albert przejął od Kőszegich, rodzina Henrik zwróciła się przeciwko królowi, w wyniku czego Henrik stracił swoją pozycję na dworze królewskim po październiku 1291 r. razem ze swoimi braćmi[4] Po stłumieniu ich otwartego buntu przeciwko Andrzejowi w 1292 r. Mikołaj I i Henrik ostrożnie chcieli pogodzić się z monarchą, podczas gdy Iwan pozostał twardym i pozbawionym skrupułów zbuntowanym oligarchą. Henrik został ponownie nazwany banem Slawonii w lutym 1293 r.[4]

Andrzej III poślubił Agnieszkę, córkę księcia Austrii Alberta w lutym 1296 roku. Następnie, dzięki wsparciu teścia, Andrzej rozpoczął kolejną wojnę z Kőszegimi w sierpniu 1296 roku. Podczas gdy niektóre zamki Iwana zostały oblężone, arcybiskup Lodomer ekskomunikował braci. Pozycja Henrika w kolejnych latach jest nieznana, wycofał się do swojej prowincji i nie brał udziału w działalności antykrólewskiej Iwana, który pozostał (nominalnym) zwolennikiem roszczeń w stosunku do dynastii Arpadów. Henrik często dokonywał napadów rabunkowych przeciwko diecezji zagrzebskiej i miejscu uwierzytelnienia dokumentu z Čazmy w latach 90. XIX wieku. Dlatego biskup Michael Bő złożył wniosek o ochronę i przyjął żwierzchnictwo Babonićiów nad swoja diecezją. Henry Kőszegi zgodził się na pokój z biskupem do końca 1297 roku i przekazał forty Gerzence i Garicsa (odpowiednio dzisiejsza Garešnica i Podgaric) diecezji, która wywodzi się z niekończących się wojen[8].

Po swoim wyborze pro-andegaweński arcybiskup Grzegorz Bicskei zdjął z Iwana i Henrik ekskomuniki w marcu 1299 roku. Jednak Mikołaj I i Henrik przysięgali wierność Andrzejowi III i uczestniczyli w diecie latem 1299 roku. Następnie delegaci powierzyli Henrykowi mediację między arcybiskupem Grzegorzem Bicskei, który znalazł schronienie w zamku Iwana a pro-andegaweńskimi biskupami[5]. W przeciwieństwie do nich Iwan należał do grona potężnych władców, którzy namawiali Karola II z Neapolu do przysłania na Węgry swego wnuka, 12-letniego Karola Roberta, by został królem. Jednak po przybyciu młodego pretendenta latem 1300 r. zarówno Iwan, jak i Mateusz III Csák wkrótce połączyli się z Andrzejem, co uniemożliwiło Karolowi odniesienie sukcesu[6]. Attila Zsoldos argumentował, że Andrzej III zawarł feudalny kontrakt z baronami latem 1300 roku: Mateusz Csák i Iwan Kőszegi (który był najstarszym członkiem rodziny po śmierci Mikołaja) stali się „dożywotnimi” palatynami, a Andrzej zaakceptował ich zwierzchnictwo nad ich prowincjami, podczas gdy dwaj najpotężniejsi stronnicy króla, Amadeusz Aba i Stefan Ákos, również otrzymali ten tytuł. Jednocześnie Henryk II Kőszegi i Władysłąw III Kán zostali ustanowieni odpowiednio jako dożywotni ban Slawonii i wojewoda Siedmiogrodu, uznając ich dominację nad wyznaczonymi terytoriami. W celu potwierdzenia porozumienia, „bardzo miła” córka Henrik została zaręczona z Turcho Morosinim, wnukiem Alberta Morosiniego, wujka króla Andrzeja, jak napisał włoski wysłannik i kupiec Petrus de Bonzano w swoim liście z września 1300 r.[6]

Podczas interregnum

Andrzej III zmarł 14 kwietnia 1301 r. Wraz z jego śmiercią wymarła dynastia Arpadów. Jego śmierć zaowocowała okresem interregnum, który trwał siedem lat i różnymi pretensjami – Karola Andegaweńskiego, Wacława z Czech i Otto z Bawarii – walczyli o tron ​​węgierski. Węgry rozpadły się na tuzin niezależnych prowincji, z których każda była rządzona przez potężnego pana lub oligarchę. Wśród nich Mateusz III Csák zdominował północno-zachodnią część Węgier, Amadeusz Aba kontrolował północno-wschodnie ziemie, Iwan i Henrik II Kőszegi rządzili Zadunajem i północną częścią Slawonii; Jakub Borsa zdominował Tiszántúl, a Władysłąw III Kán rządził Siedmiogrodem[8] Ze Slawonii Henrik stopniowo rozszerzał swoje wpływy na południowo-wschodni region Zadunajski (stamtąd pochodziłą jego żona) i tym samym unikał zainteresowania innymi dwiema gałęziami rodziny; na przykład nabyli oni w regionie zamki Somogyvár, Döbrököz, Dombóvár i Batina (Batina). [20][2] Oprócz swojej godności, bana Slawonii (1301-10), Henrik służył jako ispán w komitatach Somogy i Tolna od 1301 roku, a w [Baranya]] i Bodrog od 1304 do swojej śmierci [22]. Henrik został nazwany „dux” i „princeps”, zarówno przez papieża Klemensa V, jak i przez Boso, przełożonego generalnego kartuzów w ich listach odpowiednio w 1307 i 1308 roku, co odzwierciedlało ambitną i suwerenną władzę Henrik w prowincji Slawonia[8]. Jako ban, Henrik wybił w Viroviticy własne srebrne monety zdobione kuną, zwane „denarius Herricy bani” lub „banalis Verocensis”[8].

Plik:Oligarchs in the Kingdom of Hungary 14th century.svg
Prowincje oligarchów na początku XIV wieku

Natychmiast po śmierci Andrzeja Karol Andegaweński pośpieszył do Ostrzyhomia, gdzie został nieformalnie koronowany na króla. będąc kandydatem papieża Bonifacego VIII na tron ​​węgierski. Karol zawsze był niepopularny, ponieważ panowie węgierscy bali się, że „utracą wolność, przyjmując króla wyznaczonego przez Kościół”, jak głosi Képes Krónika. Henrik, który pomagał i podzielał intrygi polityczne i stanowisko brata Ivana, był wśród tych panów, którzy poparli roszczenia Wacława. Był wybitnym członkiem delegacji, który odwiedziła dwór czeskiego Wacława II w Pradze i ofiarowała węgierski tron ​​młodemu synowi króla latem 1301 r. Następnie Iwan i Henrik wraz z wieloma innymi baronami udali się do Brna aby powitać młodego Wacława, który przybył na Węgry z armią ojca.[9] Wacław został koronowany na króla 27 sierpnia 1301 r. Bracia Kőszegi stali się najpotężniejszymi stronnikami jego krótkiej i nominalnej władzy. Henrik został mistrzem skarbu króla Wacława jesienią 1302 r., zastępując Dominika II Rátóta. Utrzymywał tę godność do 1305 r., ale przełożony generalny Boso odniósł się do tego nazwiska z tym tytułem w liście z lipca 1308 r.Błąd rozszerzenia cite: Brak znacznika zamykającego </ref> po otwartym znaczniku <ref>.

Plik:Srem04-en.png
Wschodnia domena Henrika II Kőszegiego (pomarańczowy) w południowej części Zadunaja

Istnieje kilka doniesień o dominacji i działaniach zbrojnych, które Henrik czynił w erze interregnum. Zamierzał rozszerzyć swoje wpływy na zamożny region Syrmii. Na przełomie 1304 i 1305 r., sprzymierzony z miejscowymi arystokratami, synami Bágyona Csáka, jego armia najechała prowincję potężnego wielmoży Ugrina III Csáka, najgorętszego stronnika Karola Andegaweńskiego. Po pierwsze, jego wojska spustoszyły komitat Požega, a następnie komitat Valkó; Henrik wydał swój przywilej w Valkószentgyörgy 23 stycznia 1305 r. Splądrowały także i zdewastowały miasto Eng, które zostało następnie wyzwolone przez Pawła I Garaia, znanego dowódcę wojskowego, który należał do rodziny Ugrina. Następnie Garai stopniowo wypierał najeźdźców z terytorium Ugrina[9]. Jednocześnie wojska Kőszegiego bez przerwy plądrowały i rabowały otaczający region swoimi napadami z okupowanego fortu Ostrzyhom. Dlatego przebywający w Székesfehérvár, arcybiskup Ostrzyhomia Tomasza II ekskomunikował Iwana i Henrik Kőszegich za ich zbrodnie przeciwko mieszczanom w Ostrzyhomiu w lipcu 1305 r. Obłożył także ich prowincję interdyktem[9]. Henrik próbował przejąć miasto Pecz w komitacie Baranya) pod swoje zwierzchnictwo w XIII wieku.[10] Krótko po nagłej śmierci biskupa Manfreda, jego następcą został mianowany przez arcybiskupa Támása pod koniec 1306 r. sprzyjający Karolowi Piotr I (po tym, jak kanonicy kapituły katedralnej w Peczu nie osiągnęli konsensusu). Jednak protegowany Henrika kantor Mikołaj zakwestionował to spotkanie. Aby wesprze swoje zamiary, Henrik pojmał kasztelana Jakuba i przejął fortecę w Peczu, a następnie przekazał ją Mikołajowi, który w ten sposób zdołał uniemożliwić biskupowi Piotrowi wejście do jego stolicy i pobieranie dochodów z jego biskupstwa. Támás ekskomunikował kantora z kościoła w 1307 r. Konflikt został postawiony przed sądem przez legata papieża Gentile Portino da Montefiore w 1309 r. W czasie zeznania brata franciszkańskiego Jana,,Henrik nakazał kononikom wyznacz kogoś, kto będzie strzegł kościoła i zamku zgodnie z moją wolą, a dam ci brodatego mężczyznę, który dobrze cię pokieruje”. W sierpniu 1309 r. legat ekskomunikował Mikołaja, który uciekł z Peczu i przeniósł się na terytorium Henrika. Konflikt został rozwiązany po śmierci Henrika, gdy kantor Mikołaj uznał Piotra za biskupa, który mógł wejść na swoją stolicę do połowy 1310 r.[7]

Po uwięzieniu i ostatecznej klęsce Ottona w Siedmiogordzie zgromadzenie zwolenników Karola potwierdziło jego roszczenie do tronu 10 października 1307 r., lecz Mateusz III Csák, Władysław III Kán, Pavel I. Šubić i bracia Kőszegi byli nieobecni na spotkaniu.[11] Henrik został głową rodziny Kőszegi po śmierci Iwana 5 kwietnia 1308 r.[2] Papież Klemens V wysłał nowego legata papieskiego, Gentile Portino da Montefiore, który przybył na Węgry latem 1308 r. W ciągu następnych kilku miesięcy namawiał najpotężniejszych oligarchów jednego po drugim, by zaakceptowali rządy Karola. Henrik i jego dziadek Mikołaj (wnuk i spadkobierca Iwana) uczestniczyli w Parlamentum Generale] (węg. Országgyűlés) 27 listopada 1308 r., gdzie Karol był jednogłośnie ogłoszony królem[11]. Obaj pojawili się jako czołowi gracze w zgromadzeniu w późniejszym wydanym dokumencie, reprezentując swe wpływy polityczne i wielkie znaczenie ich poparcia dla pretendenta andegaweńskiego[10]. W ramach przygotowań do drugiej koronacji Karola Henrik spotkał legata papieża Gentile, arcybiskupów Tomasza i Vincenta oraz innych biskupów i szlachty w swojej siedzibie 4 czerwca 1309 r., gdzie potwierdził przysięgę wierności do Karola w swoim imieniu, swego dziadka Mikołaja i ich rodzin. Henrik podkreślił, że również podtrzyma swoje stanowisko, jeśli nie będzie w stanie uczestniczyć w ceremonii[2]. Henrik otrzymał gwarancje w zamian za pisemną przysięgę lojalności; według historyka Adama Vajka, na przykład, poprosił on o potwierdzenie wyboru naturalnego syna Iwana, Mikołaja na biskupa Győr, a także o uznanie jego władzy nad Górną Slawonią i wspomnianych ispánatów w południowym i wschodnim Zadunaju[11] Jedenaście dni później Karol I został koronowany na króla tymczasową koroną w kościele Matki Bożej w Budzie 15 czerwca 1309 r. Henryk i Mikołaj nie uczestniczyli w ceremonii, ale byli reprezentowani przez swojego krewnego biskupa Mikołaja[10]. Benedykt, wysłannik Ugrina Csáka podczas koronacji, został pojmany przez zwolenników Henrika w drodze powrotnej do domu.[8] Henrik zmarł w okresie od 20 marca do 5 maja 1310 r.[1] Jego bogactwo i władzę odziedziczył jego starszy syn Jan, którego bunt został stłumiony przez Karola w 1316 r., co zakończyło panowanie Kőszegich w Slawonii i na południu Zadunaja[2].

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Engel: Genealógia (Genus Héder 4. Kőszegi [i Rohonci] - gałaź)
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Zsoldos, Attila (2010). A Henrik-fiak: A Héder nembéli Kőszegiek "családi története" [Synowie Henryka: „Rodzinna historia” Kőszegich z klanu Héder]. Vasi Szemle. 64 (6): str. 652–655, 658–660
  3. ↑ Engel: Genealógia (Mojs ród 1.)
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 48, 271.
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 Szűcs, Jenő (2002). Az utolsó Árpádok [Ostatni Arpadowie]. Osiris Kiadó. str. 412, 434, 451, 453–455, 473, 479.
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 Zsoldos, Attila (2003). "III. András". In Szovák, Kornél; Szentpéteri, József; Szakács, Margit (eds.). Szent István és III. András [Święty Stefan i Andrzej III]. Kossuth Kiadó. str. 149–150, 162, 220.
  7. ↑ 7,0 7,1 Fedeles, Tamás (2017). A tűzvész tombolása következtében minden összeomlott. A középkori Pécs pusztulásai ["Wszystko zawaliło się w wyniku szalejącego ognia". Zniszczenia średniowiecznego Peczu]". W: Varga, Szabolcs (red.). Vészterhes idők a Mecsekalján. Háborúk, ostromok, járványok Pécsett az ókortól a második világháborúig. Kronosz Kiadó. str. 91–93.
  8. ↑ 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 Kristó, Gyula (1979). A feudális széttagolódás Magyarországon [Anarchia feudalna na Węgrzech]. Akadémiai Kiadó. str. 82, 143, 161, 177, 190–191.
  9. ↑ 9,0 9,1 9,2 Kádár, Tamás (2015). Harcban a koronáért. I. Károly (Róbert) király uralkodásának első évei 1305 végéig [Walka o koronę. Pierwsze lata panowania Karola I (Roberta) do końca 1305 r]. Történeti Tanulmányok. Acta Universitatis Debreceniensis. 23: str. 56, 73, 104.
  10. ↑ 10,0 10,1 10,2 Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie Kristó1999
  11. ↑ 11,0 11,1 11,2 Kádár, Tamás (2017). Harcban a koronáért. (II.) I. Károly (Róbert) király uralkodásának 1306–1310 közötti szakasza [Walka o koronę. Panowanie Karola I (Roberta) od 1306 do 1310]. Történeti Tanulmányok. Acta Universitatis Debreceniensis. 25: str. 150, 158, 167–168.

Źródła

  • Engel, Pál (1996). Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I [Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I]. História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 963-8312-44-0.
  • Fedeles, Tamás (2017). A tűzvész tombolása következtében minden összeomlott. A középkori Pécs pusztulásai ["Wszystko zawaliło się w wyniku szalejącego ognia". Zniszczenia średniowiecznego Peczu]". W: Varga, Szabolcs (red.). Vészterhes idők a Mecsekalján. Háborúk, ostromok, járványok Pécsett az ókortól a második világháborúig. Kronosz Kiadó. str. 87–103. ISBN 978-615-549-79-71.
  • Kádár, Tamás (2015). Harcban a koronáért. I. Károly (Róbert) király uralkodásának első évei 1305 végéig [Walka o koronę. Pierwsze lata panowania Karola I (Roberta) do końca 1305 r]. Történeti Tanulmányok. Acta Universitatis Debreceniensis. 23: str. 42–111. ISSN 1217-4602.
  • Kádár, Tamás (2017). Harcban a koronáért. (II.) I. Károly (Róbert) király uralkodásának 1306–1310 közötti szakasza [Walka o koronę. Panowanie Karola I (Roberta) od 1306 do 1310]. Történeti Tanulmányok. Acta Universitatis Debreceniensis. 25: str. 126–192. ISSN 1217-4602.
  • Kristó, Gyula (1979). A feudális széttagolódás Magyarországon [Anarchia feudalna na Węgrzech]. Akadémiai Kiadó. ISBN 963-05-1595-4.
  • Kristó, Gyula (1999)."I. Károly király főúri elitje (1301–1309) [Arystokratyczna elita króla Karola I, 1301–1309]. Századok. Magyar Történelmi Társulat. 133 (1): str. 41–62.
  • Szűcs, Jenő (2002). Az utolsó Árpádok [Ostatni Arpadowie]. Osiris Kiadó. ISBN 963-389-271-6.
  • Zsoldos, Attila (2003). "III. András". In Szovák, Kornél; Szentpéteri, József; Szakács, Margit (eds.). Szent István és III. András [Święty Stefan i Andrzej III]. Kossuth Kiadó. str. 119–227. ISBN 963-09-4461-8.
  • Zsoldos, Attila (2010). A Henrik-fiak: A Héder nembéli Kőszegiek "családi története" [Synowie Henryka: „Rodzinna historia” Kőszegich z klanu Héder]. Vasi Szemle. 64 (6): str. 651–661. ISSN 0505-0332.
  • Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN978-963-9627-38-3.

Kőszegi II. Henrik (węg.)
Henryk II Kőszegi (pol.)
Henrik II. Gisingovac (chor.)
Heinrich II. von Güns (niem.)

— Ban całej Slawonii
Mistrz skarbu		 —
Ban całej Slawonii
Okres od : (1) 1290, (2) 1293, (3) 1301
do : (1) 1291, (2) 1293, (3) 1309
Poprzednik 1. Kőszegi Iván
2. Babonić I. Radoszló
2. Babonić III. István
3. Rátót I. László
Następca 1. Babonić I. Radoszló
1. Babonić III. István
2. Babonić I. Radoszló
3. Babonić IV. István
Mistrz skarbu
Okres od 1302
do 1305
Poprzednik Rátót I. Domokos
Następca Kőszegi III. Miklós
Dane biograficzne
Klan Héder
Ród Kőszegi
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny ok.1255
Śmierć marzec/maj 1310
Ojciec I. Henrik
Matka druga żona ojca
Rodzeństwo I. Miklós
Iván
I. Péter
siostra Nn
Żona Dárói Nn
Dzieci Ivan
I. Péter
córka
Żona nieznana
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Kőszegi_II._Henrik&oldid=51946”