Kőszegi Miklós

• Kőszegi I. Miklós (fl. 1266–1299), palatyn
• Kőszegi II. Miklós (fl. 1314–1332), koniusz królewski, przodek rodziny Rohonci
• Kőszegi III. Miklós (fl. 1308–1313), mistrz skarbu
• Kőszegi (IV.) Miklós (fl. 1308–1336) († 1336), biskup Győr

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Poprzednik: Biskup Győr (1308-1336) Następca: Tengerdi Tivadar Kálmán Kőszegi Miklós (pol. Mikołaj Kőszegi) (* 1282, † kwiecień÷lipiec 1336), węgierski szlachcic, duchowny katolicki, biskup Győr od 1308 roku aż do śmierci. Nieślubny syn potężnego Iwana Kőszegiego. Jego ambiwalentne relacje ze zbuntowanym rodem Kőszegi przyćmiły większość jego rządów jako biskupa. Jego kariera kościelna osiągnęła szczyt dzieki naciskom i wpływom jego krewnych, jednak później przyrzekł sojusz królowi Karolowi I, pomimo nieufności króla. Wczesne lata Miklós był nieślubnym potomkiem rodziny Kőszegi, zgodnie z listem papieża Klemensa V. Jego pochodzenie jest niepewne; pierwotnie XIX-wieczny historyk Antal Pór uważał go za syna Iwana, a następnie zmodyfikował swoje stanowisko i twierdził, że jego ojcem był Grzegorz, syn Iwana. Genealog Paweł Engel umieścił jego nazwisko na drzewie genealogicznym jako syna brata Iwana, innego potężnego oligarchy Henryka II Kőszegiego, ale bez wyjaśnień i odniesień. Wyłączając Grzegorza ze względu na szacunkowy wiek, biograf Miklós, Adam Vajk, argumentował że jego diecezja leżała na terytorium Iwana Kőszegi, który na przełomie XIII i XIV wieku rządził zachodnią cześcią Zadunaja. W związku z tym Miklós był przyrodnim bratem Grzegorza i Jana Wilka, przodka rodziny Bernsteinów. Nicholas was an illegitimate descendant of the Kőszegi family, according to a letter of Pope Clement V. His parentage is uncertain; initially, 19th-century historian Antal Pór considered he was the son of Ivan Kőszegi, then modified his standpoint and claimed his father was Gregory, Ivan's son.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Genealogist Pál Engel placed his name on the family tree as the son of Ivan's brother, another powerful oligarch Henry Kőszegi, but without explanation and reference. Excluding Gregory due to estimate age, Nicholas' biographer Ádám Vajk argued his diocese laid in the territory of Ivan Kőszegi, who ruled Western Transdanubia at the turn of the 13th and 14th centuries.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Accordingly, Nicholas was a half-brother of Gregory and John the Wolf, ancestor of the Bernstein family. Miklós urodził się w 1282 r. Po 1299 r. został przełożonym kolegialnego kapituły kościoła św. Wojciecha w Győr. Został nazwany magistrem, gdy w 1307 r. pełnił funkcję wicekanclerza na dworze księcia Bawarii Otto, jednego z pretendentów do tronu węgierskiego po wymarciu dynastii Arpadów. Rozwój kariery Miklós wynikał z jego wpływów rodzinnych i zamożności w regionie, który de facto władał wówczas swoją prowincją niezależną od władzy królewskiej i zamierzał nabywając ziemie kościelne, rozszerzyć swoją dominację w komitatach Győr i Sopron. Kőszegi was born in 1282. Sometimes after 1299, he became provost of the collegiate chapter of St. Adalbert church in Győr. He was styled as magister, when held the office of vice-chancellor in 1307 in the court of Otto of Bavaria, one of the pretenders to the Hungarian throne after the extinction of the Árpád dynasty.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The career advancement of Kőszegi was due to his family influence and wealth in the region, who de facto ruled their province independently of the royal power by then, and intended to acquire the church lands to extend their dominion in Győr and Sopron counties.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Biskup Győr W cieniu swojej rodziny Miklós został jednogłośnie wybrany na biskupa Győr przez lokalną kapitułę katedralną w okresie od maja do października 1308 r., po tym jak zmarł [[Tengerdi Tivadar|Teodor Tengerdi, jego poprzednik. Pomimo opinii niektórych uczonych, jego wybór odbył się bez jakiejkolwiek bezpośredniej presji ze strony Kőszegich. Współcześni, w tym legat papieski, Gentile Portino da Montefiore, nie kwestionowali zasadności jego wyboru w nadchodzących latach, choć może to być przejaw elastyczności politycznej. Miklós spędził następne miesiące pod eskortą legata papieskiego, który przybył do Budy 2 listopada 1308 roku. Miklós uczestniczył w diecie 27 listopada 1308 roku, gdy Karol był jednogłośnie ogłoszony królem. Uczestniczył także w drugiej koronacji Karola w dniu 15 czerwca 1309 r., reprezentując także swoją rodzinę. Jego papieska nominacja została promowana dopiero po zawarciu traktatu między królem Karolem a Henrykiem II Kosszegim w dniu 4 czerwca 1309 r. (Wtedy zmarł Iwan Kőszegi), gdy członkowie rodziny, w tym biskup Miklós, złożyli przysięgę wierności królowi. Jednym z warunków Henryka postawionych królowi było utrzymanie biskupstwa Győr dla rodziny przez jego naturalnego siostrzeńca, Miklósa. Następnie papież Klemens V potwierdził jego wybór 28 lipca 1310 r., opisując Miklósa jako solutus i soluta, tj. jako naturalnego syna i niezonatego mężczyznę, 28-letni duchownego. Papież wyznaczył także swoją servitium commune w kwocie 800 złotych florenów. Między marcem a lipcem 1311 r. Miklós został konsekrowany na biskupa przez Tomasza, arcybiskupa Esztergom. Kőszegi was unanimously elected Bishop of Győr by the local cathedral chapter between May and October 1308, following the death of his predecessor Theodore Tengerdi.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Despite the opinion of some scholars, his election took place without any direct pressure from the Kőszegis. Contemporaries, including papal legate, Gentile Portino da Montefiore did not question the legitimacy of his election in the upcoming years, albeit it could be a sign of political flexibility.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Kőszegi spent the following months in the escort of the papal legate, who arrived to Buda by 2 November 1308. Kőszegi attended the Diet on 27 November 1308, when Charles was unanimously proclaimed king. He also participated in the second coronation of Charles on 15 June 1309, also representing his family.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} His papal nomination promoted only after the treaty between Charles I of Hungary and Henry Kőszegi on 4 June 1309 (Ivan Kőszegi died by then), when members of the family, including Bishop Nicholas, took an oath of allegiance to the king. One of Henry's conditions for the king's acceptance was the retention of bishopric of Győr for the family through his natural nephew, Nicholas.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Thereafter, Pope Clement V confirmed his election on 28 July 1310,{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} describing Kőszegi as solutus and soluta, i.e. natural son of free and unmarried men, a 28-year-old clergyman. The pope also determined his servitium commune in 800 golden florins. Sometimes between March and July 1311, Kőszegi was consecrated as bishop by Thomas, Archbishop of Esztergom.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} W styczniu 1312 r. biskup Miklós znalazł się w gronie członków rodziny, którzy zawarli sojusz z Domem Habsburgów w Fürstenfeld (węg. Fölöstöm) Od 23 stycznia 1312 r., w nadchodzących latach, Miklós spędził większość czasu na węgierskim dworze królewskim. Około października 1313 r. Karol I nadał mu tytuł dożywotniego księcia komitatu Győr. Był uważany za stronnika władzy królewskiej, a jego diecezja stała się ważnym pomostem przeciwko prowincji potężnego oligarchy Mateusza III Csáka. Według historyka Adama Vajka biskup Miklós działał jako przedstawiciel rodziny i jej rzecznik na dworze królewskim. Jednak Karol zamierzał zmiażdżyć prowincje oligarchiczne i, między innymi, w pierwszej połowie 1316 r. rozpoczął kampanię przeciwko Kőszegim na Zadunaju i Slawonii. Miejscowi szlachcice dołączyli do wojsk królewskich, co przyczyniło się do szybkiego upadku władzy Kőszegich w południowe części ich domeny. W 1317 roku Andrzej Kőszegi wraz z zamkami stracił komitaty Győr, Moson i Sopron. Biskup Miklós trzymał się z dala od konfliktu; był obecny przy oblężeniu Komárom w listopadzie 1317 r., gdy Karol I skutecznie przejął fortecę od Mateusza Csáka. Po tym, jak Karol zaniedbał odzyskanie mienia kościelnego, które Mateusz Csák przejął siłą, biskupi królestwa, w tym Miklós, zawarli sojusz w Kalocsa w marcu 1318 r. przeciwko każdemu, kto zagroziłby ich interesom. Na ich żądanie Karol odbył dietę latem, ale odmówił potwierdzenia Złotej bulli z 1222 r. In January 1312, Bishop Kőszegi was among those family members, who entered into alliance with the House of Habsburg in Fürstenfeld () on 23 January 1312. Nicholas Kőszegi spent much of his time in the Hungarian royal court in the upcoming years. Around October 1313, he was granted the title perpetual count of Győr County by Charles I. He was considered a partisan of the royal power, and his diocese became an important bridgehead against the province of the powerful oligarch Matthew Csák.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} According to historian Ádám Vajk, Bishop Kőszegi functioned as the family's representative and spokesperson in the royal court.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} However, Charles intended to crush the oligarchic provinces and, among others, launched a campaign against the Kőszegis in Transdanubia and Slavonia in the first half of 1316. Local noblemen joined the royal troops, which contributed to the quick collapse of the Kőszegis' rule in southern parts of their domains. Throughout 1317, Andrew Kőszegi lost Győr, Moson and Sopron counties with their castles. Bishop Nicholas stayed away from the conflict; he was present at the siege of Komárom in November 1317, when Charles I successfully seized the fortress from Matthew Csák.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} After Charles neglected to reclaim Church property that Matthew Csák had seized by force, the prelates of the realm, including Kőszegi, made an alliance in Kalocsa in March 1318 against all who would jeopardize their interests. Upon their demand, Charles held a Diet in summer, but refused to confirm the Golden Bull of 1222.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Miklós nie uczestniczył w spotkaniu biskupów w Apostag w lipcu 1318 r. i późniejszej diecie. Wydawał czartery w Szombathely od kwietnia do lipca. W tym czasie Karol skonfiskował zamek Győr z diecezji i przekazał go Pawłowi Nagymartoniemu, który został mianowany ispánem komitatu Győr. Można przypuszczać, że Karol, podejmując decyzję, wziął pod uwagę strategiczne znaczenie fortu przeciwko Mateuszowi Csákowi i nielojalnem i buntowniczym krewniakom jego biskupa. Miklós bezskutecznie protestował przeciwko temu krokowi przed sądem papieskim. Gdy Andrzej Kőszegi po raz drugi zbuntował się przeciwko Karolowi w pierwszej połowie 1319 roku, wojska królewskie w ciągu miesiąca zajęły sześć fortec Kőszegich, skutecznie niszcząc ich oligarchiczną władzę. Miklós nie przyłączył się do nieudanej próby bratanka i pozostał stronnikiem Karola, zrywając wszelkie relacje z rodem i ich aspiracjami. Wziła udział w dietę w Székesfehérvár w listopadzie 1320 roku. Do tego czasu odzyskał zamek Győr. W kolejnych latach spędził miesiące w stolicy Temesvárze (dzisiejsza Timișoara, Rumunia); na przykład asystował tam przy konsekracji Czady Telegdi w styczniu 1323 r. Nicholas Kőszegi did not attend the prelates' meeting at Apostag in July 1318, and the subsequent aforementioned diet. He issued his charters in Szombathely from April to July. By that time, Charles confiscated the castle of Győr from the diocese and handed over to Paul Nagymartoni, who was appointed ispán of Győr County.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} It is presumable that Charles took into account the fort's strategic importance against Matthew Csák and its bishop's disloyal and rebellious kinship, when made the decision.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Kőszegi protested against the step at the papal court, without success. When Andrew Kőszegi rebelled against Charles for the second time in the first half of 1319, royal troops seized the Kőszegis' six fortresses within month, effectively destroying their oligarchic dominion. Nicholas Kőszegi did not join his nephew's failed attempt, and remained a partisan of Charles, and interrupted every relationship with his family and their aspirations. He attended the diet at Székesfehérvár in November 1320. He regained the castle of Győr by then. He spent months in the capital Temesvár (present-day Timișoara, Romania) in the following years; for instance, he assisted the consecration of Csanád Telegdi there in January 1323.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} 1 Z powodu intryg ujawniono, że jego ojciec Iwan Kőszegi był żonaty, gdy Miklós się urodził. W związku z tym Miklós poprosił Jana XXII o zwolnienie go z tego wymogu w pierwszej połowie 1325 r.. Papież udzielił tego zwolnienia 30 lipca. W następnym roku pojawiły się doniesienia o grabieży i konfiskatach niektórych ziem i posiadłości w jego diecezji, a także sąsiedniej diecezji Passau. Na prośbę Miklós papież Jan wziął diecezję Győr pod opiekę Stolicy Apostolskiej w styczniu 1327 r. W czerwcu papież mianował również Henryka, biskupa Veszprém, obrońcą Kőszegiego („konserwatorem”), aby przywrócić dobro diecezji. Według Adama Vajka to Jan Wilk, przyrodni brat Miklósa, stał za atakami na diecezję Győr. I to on był tym, który przekazał Stolicy Apostolskiej prywatne informacje na temat pochodzenia biskupa, aby wykluczyć go z urzędu, zająć Szombathely i inne posiadłości biskupie w komitacie Vas. Prawdopodobnie zwrócił się przeciwko Miklósowi w związku z kolejną otwartą rebelią Kőszegich w 1327 r., do której przyłączenia się biskup odmówił. Sprawy kościelne Po upadku władzy Kőszegich jego stosunki z Karolem I zostały znormalizowane. Większość czasu spędzał na dworze królewskim w Wyszehradzie. Był członkiem założycielem Zakonu Świętego Jerzego 24 kwietnia 1326 r., pierwszym świeckim zakonem rycerskim na świecie. Uczestniczył w Synodzie prowincjalnym w Esztergomie w dniu 8 listopada 1326 r., gdzie działał jako arbiter w pozwie między Bolesławem z Esztergom a Henrykiem z Veszprém. Miklós i Mikołaj Dörögdi reprezentowali interesy arcybiskupa, a Csanád Telegdi i jan, archidiakon Hont, zostali mianowani powiernikami Henryka. W latach 1326–1331 Miklós występował jako współ-sędzia wraz z sędziami królewskimi Aleksandrem Köcskim, a następnie Rawłem Nagymartonim. Miklós kontrasygnował traktat pokojowy między Karolem a trzema książętami Austrii w Bruck an der Leitha w dniu 21 września 1328 r. Na wniosek króla zwołał zgromadzenie ogólne w komitacie Vas w lipcu 1330 r.. Following the decline of the Kőszegis' power, his relationship with Charles I had normalized. He spent much of his time in the royal court at Visegrád. He was a founding member of the Order of Saint George on 24 April 1326, the first secular chivalric order in the world. He attended a provincial synod in Esztergom on 8 November 1326, where he acted as an arbiter in the lawsuit between Boleslaus of Esztergom and Henry of Veszprém. Kőszegi and Nicholas Dörögdi represented the interests of the archbishop, while Csanád Telegdi and John, archdeacon of Hont were appointed as trustees of Henry. From 1326 to 1331, Kőszegi acted as co-judge alongside Judge royals Alexander Köcski, then Paul Nagymartoni several times. Kőszegi countersigned the peace treaty between Charles and the three dukes of Austria in Bruck an der Leitha on 21 September 1328. He summoned a general assembly in Vas County in July 1330, upon the request of the king.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Ze względu na podstawowe prawo Wiednia, któremu przyznano ten przywilej po 1312 r., i jego reakcję krajową, gdy powstała nowa droga handlowa z Budy do Pragi przez Pressburg i Brno, aby umożliwić kupcom podróżującym między Węgrami a Świętym Cesarstwem Rzymskim ominięcie Miasto Győr zostało oddzielone od Wiednia od szlaków handlowych na odległość, a Pressburg i Sopron otrzymały podstawowe prawo. Miało to również negatywny wpływ na dochody biskupstwa. Oprócz jego servitium commune, utrzymanie sądu legata papieża Gentile w pierwszych latach również zwiększyło wydatki Miklósa, który w porównaniu z innymi biskupami znacząco przyczynił się do jego tymczasowego, niestabilnego statusu politycznego. Czasami przed 1326 r., obecnie prawdopodobnie między 1311 a 1314 r., dawny dwór biskupi w Kőszeg został zniszczony przez miejscowych mieszczan Sopron w 1311 r. W nadchodzących latach Miklós miał kilka konfliktów i procesów sądowych z miastem Sopron; kontestował granice między Págya i Fertőrákos, podczas gdy oskarżono go również o bezprawne zajęcie Meggyes (obecnie Mörbisch am See w Austrii) od mieszczan. Czasami przed 1321 r. chwytał dziesięcinę z [[Nyúl], która należała do własności opactwa Bakonybél. Zwrócił go jednak na prośbę arcybiskupa Tomasza z Esztergom. Aby skosolidować ziemie biskupstwa w komitatach Győr i Sopron, wymienił kilka ziem z rodziną Apponyi rodu Péc. Kupił także stawy rybne i ziemie w Gyirmót (dziś gmina w Győr). Because of the staple right of Vienna, which was granted this privilege after 1312, and its domestic reaction, when a new commercial route from Buda to Prague via Pressburg and Brno was set up to enable merchants travelling between Hungary and the Holy Roman Empire to bypass Vienna, the town of Győr was separated from distance trade routes, while Pressburg and Sopron were granted staple right. It had a negative impact on the bishopric's income too.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} In addition to his servitium commune, the sustenance of papal legate Gentile's court in the first years also increased Kőszegi's expenditures, who, compared to other bishops, contributed significantly to this because of his temporary, unstable political status.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Sometimes before 1326, most probably between 1311 and 1314, Kőszegi built the castle of Fertőrákos (the former episcopal mansion in its place was destroyed by local burghers of Sopron in 1311).{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Kőszegi had several conflicts and lawsuits with the town of Sopron in the upcoming years; he contested the determined borders between Págya and Fertőrákos, while he was also charged that unlawfully occupied Meggyes (present-day Mörbisch am See in Austria) from the burghers.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Sometimes before 1321, he seized the wine tithe of Nyúl, which belonged to the property of the Bakonybél Abbey. However he returned it upon the request of Archbishop Thomas of Esztergom. In order to concentrate the bishopric's lands in Győr and Sopron counties, he exchanged several lands with the Apponyi branch of the gens (clan) Péc. He also bought fishponds and lands in Gyirmót (today a borough in Győr).{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Po 1331 r. Miklós przeszedł na emeryturę do swojej diecezji i stopniowo tracił wpływy na dworze królewskim. Wiosną 1335 r. poniósł okupację swojego miejsca zamieszkania przez Karola, który skonfiskował zamek Győr i jego akcesoria, aby wywrzeć presję na starszego biskupa i kapitułę katedry, by zapewnić sukcesję jego nieślubnego syna Kolomana na stanowisku biskupa Győr. W styczniu 1336 r. Babonićiowie i Kőszegi zawarli sojusz z książętami Austrii, ale Miklós nie uczestniczył w spisku. W wyniku porozumienia Kőszegi odzyskali swoje majątki na kilka miesięcy przed śmiercią Miklósa, późną wiosną i wczesnym latem 1336 r. After 1331, Kőszegi retired to his diocese and gradually lost influence in the royal court. In the spring of 1335, he suffered the occupation of his residence by Charles, who confiscated Győr Castle and its accessories to put pressure on the elderly bishop and his cathedral chapter in order to ensure the succession of his illegitimate son Coloman as Bishop of Győr. In January 1336, the Babonići and the Kőszegis made an alliance with the Dukes of Austria against Charles, but Nicholas Kőszegi did not participate in the conspiracy.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} As a result of an agreement, Kőszegi regained his estates a couple of months before his death, in the late spring-early summer of 1336.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Przypisy Źródła Engel, Pál (1996). Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I. [Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I]. História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 963-8312-44-0. Vajk, Ádám (2011). Mibe került ezen hűségi levél?" Kőszegi Miklós győri püspöksége és az országos politika [„Ile kosztowała ta karta lojalnościowa?” Biskupstwo Mikołaja Kőszegiego i polityka ogólnokrajowa]. W: Nemes, Gábor; Vajk, Ádám (red.). In labore fructus. Jubileumi tanulmányok Győregyházmegye történetéből. Győri Egyházmegyei Levéltár. str. 411–440. ISBN 978-615-5035-01-2.

Kőszegi Miklós (węg.) Kraj działania Królestwo Węgier Urodziny 1282 Śmierć kwiecień÷lipiec 1336 Biskup Győr Okres sprawowania 1308–1336 {{{3. funkcja}}} Okres sprawowania {{{3. funkcja - okres}}} Wyznanie katolicyzm Kościół rzymskokatolicki