Királyföld: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 49: Linia 49:
  
 
* De jos: / Z dołu:
 
* De jos: / Z dołu:
:* [[Szászvárosszék]] − [[Scaunul Orăștiei]] (niem. ''Brooser Stuh'') – „Siedzisko secundar” (niem. ''Nebenstuhl'') oparte o [[Orăștie]].  
+
:* [[Szászvárosszék]] − [[Scaunul Orăștiei]] (niem. ''Brooser Stuh'') – „Siedzisko secundar” (niem. ''Nebenstuhl'') oparte o [[Szászváros]] (rum ''Orăștie''0.  
:* [[Szászsebesszék]] − [[Scaunul Sebeșului]] (niem. ''Mühlbacher Stuhl'') – „Siedzisko secundar” oparte o [[Sebeș]].  
+
:* [[Szászsebesszék]] − [[Scaunul Sebeșului]] (niem. ''Mühlbacher Stuhl'') – „Siedzisko secundar” oparte o [[Szászsebes]] / [[Sebes]] (rum. ''Sebeș'').  
:* [[Szerdahelyszék]] − [[Scaunul Miercurea]] (niem. ''Reußmarkter Stuhl'') – „Siedzisko secundar” oparte o [[Miercurea Sibiului]].  
+
:* [[Szerdahelyszék]] − [[Scaunul Miercurea]] (niem. ''Reußmarkter Stuhl'') – „Siedzisko secundar” oparte o [[Szerdahely]] / [[Szászszerdahely]] (rum. ''Miercurea Sibiului'').  
 
* De sus: / Z góry:
 
* De sus: / Z góry:
:* [[Szebenszék]] − [[Scaunul Sibiului]] (niem. ''Hauptstuhl Hermannstadt'') – „Siedzisko principal” (niem. ''Hauptstuhl'') z siedzibą administracyjną w [[Sibiu]].  
+
:* [[Szebenszék]] − [[Scaunul Sibiului]] (niem. ''Hauptstuhl Hermannstadt'') – „Siedzisko principal” (niem. ''Hauptstuhl'') z siedzibą administracyjną w [[Nagyszeben]] (rum. ''Sibiu'').  
:* [[Segesvárszék]] − [[Scaunul Sighișoarei]] (niem. ''Schässburger Stuhl'') – „Siedzisko secundar” oparte o [[Sighișoara]].  
+
:* [[Segesvárszék]] − [[Scaunul Sighișoarei]] (niem. ''Schässburger Stuhl'') – „Siedzisko secundar” oparte o [[Segesvár]] (rum. ''Sighișoara'').  
:* [[YYY]] − [[Scaunul Nocrich]] (niem. ''Leschkircher Stuhl'') – „Siedzisko secundar” oparte o [[Nocrich, Sibiu|Nocrich]].
+
:* [[YYY]] − [[Scaunul Nocrich]] (niem. ''Leschkircher Stuhl'') – „Siedzisko secundar” oparte o [[Újegyház]] (rum. ''Nocrich'').
:* [[Nagysinkszék]] − [[Scaunul Cincului]] (niem. ''Schenker Stuhl'') – „Siedzisko secundar” oparte o [[Cincu, Brașov|Cincu]].  
+
:* [[Nagysinkszék]] − [[Scaunul Cincului]] (niem. ''Schenker Stuhl'') – „Siedzisko secundar” oparte o [[Nagysink]] (rum. ''Cincu'').  
:* [[Kőhalomszék]] − [[Scaunul Rupea]] (niem. ''Repser Stuhl'') – „Siedzisko secundar” oparte o [[Rupea]].  
+
:* [[Kőhalomszék]] − [[Scaunul Rupea]] (niem. ''Repser Stuhl'') – „Siedzisko secundar” oparte o [[Kőhalom]] (rum. ''Rupea''.  
  
 
* Z obszaru Târnavelor - powstałego w XVI wieku:
 
* Z obszaru Târnavelor - powstałego w XVI wieku:
:* [[Medgyesszék]] − [[Scaunul Mediașului]] (niem. ''Mediascher Stuhl'') – „Siedzisko secundar” oparte o [[Mediaș]].  
+
:* [[Medgyesszék]] − [[Scaunul Mediașului]] (niem. ''Mediascher Stuhl'') – „Siedzisko secundar” oparte o [[Medgyes]] (rum. ''Mediaș'').  
:* [[ZZZ]] − [[Scaunul Șeica]] – (niem. ''Schelker Stuhl'') – „Siedzisko secundar” oparte o [[Șeica Mare, Sibiu|Șeica Mare]].
+
:* [[ZZZ]] − [[Scaunul Șeica]] – (niem. ''Schelker Stuhl'') – „Siedzisko secundar” oparte o [[Nagyselyk]] / [[Selyk]] (rum. ''Șeica Mare'').
  
 
* Okręgi o specjalnym statusie, członkowie [[Saxon University | Saxon University]] (którzy korzystali z tych samych praw co Siedziska):
 
* Okręgi o specjalnym statusie, członkowie [[Saxon University | Saxon University]] (którzy korzystali z tych samych praw co Siedziska):
:* [[Brassó vidék]] − [[Districtul Brașov]] (niem. ''Kronstäder Distrikt'')  – „District” oparty o [[Brașov]].  
+
:* [[Brassó vidék]] − [[Districtul Brașov]] (niem. ''Kronstäder Distrikt'')  – „District” oparty o [[Brassó]] (rum. ''Brașov'').  
:* [[Beszterce vidék]] − [[Districtul Bistriței]] (niem. ''Bistritzer Distrikt'')  – „District” oparty o [[Bistrița]].  
+
:* [[Beszterce vidék]] − [[Districtul Bistriței]] (niem. ''Bistritzer Distrikt'')  – „District” oparty o [[Beszterce]] (rum. ''Bistrița''0.  
  
 
Ziemia chrześcijańska (Fundus regius) zniknęła w 1784 r. Wraz z podziałem na '' Bezirke '' podjętym przez cesarza Habsburgów [[Józef II Austrii | Józef II]] <ref> Lucas Joseph Marienburg: '' Zeitschrift für Siebenbürgische Landeskunde '' , Band 19, Neudruck 1986 aus 1813, editura Böhlau 1996, Ignaz de Luca, artykuł: '' Das Großfürstenthum Siebenbürgen '' w: '' Geographisches Handbuch von dem Oestreichischen Staate '' Vand 4 '' Ungarn, Illyrien und Siebenbürgen '', Wydawnictwo JV Degen, Wiedeń 1791, strony 491–549 oraz mapa tych „Bezirke Siebenburgens” w „Geographische Mittheilungen” A. Petermannsa, Wydawnictwo Justhus Perthes, Gotha 1857. </ref> i nie jest odrestaurowana poprzez reformę administracyjną związaną z utworzeniem Cesarstwa Austro-Węgierskiego w 1876 r., która zniosła [[Księstwo Transylwanii (1711-1867) | Wielkie Księstwo Siedmiogrodu]].
 
Ziemia chrześcijańska (Fundus regius) zniknęła w 1784 r. Wraz z podziałem na '' Bezirke '' podjętym przez cesarza Habsburgów [[Józef II Austrii | Józef II]] <ref> Lucas Joseph Marienburg: '' Zeitschrift für Siebenbürgische Landeskunde '' , Band 19, Neudruck 1986 aus 1813, editura Böhlau 1996, Ignaz de Luca, artykuł: '' Das Großfürstenthum Siebenbürgen '' w: '' Geographisches Handbuch von dem Oestreichischen Staate '' Vand 4 '' Ungarn, Illyrien und Siebenbürgen '', Wydawnictwo JV Degen, Wiedeń 1791, strony 491–549 oraz mapa tych „Bezirke Siebenburgens” w „Geographische Mittheilungen” A. Petermannsa, Wydawnictwo Justhus Perthes, Gotha 1857. </ref> i nie jest odrestaurowana poprzez reformę administracyjną związaną z utworzeniem Cesarstwa Austro-Węgierskiego w 1876 r., która zniosła [[Księstwo Transylwanii (1711-1867) | Wielkie Księstwo Siedmiogrodu]].

Wersja z 11:05, 9 mar 2021

Királyföld (pol. Ziemia królewska (królewszczyzna), łac. Fundus Regius, niem. Königsboden, rum. Pământul Crăiesc) to nazwa historycznego regionu między Nagy-Küküllő i rzeką Olt (rum. Aluta), czasami także nzaywany Szászföld (Saksonią') lub Szászok földje (Ziemią Sasów). Kiedyś nazywał się Tulajdonlub Fiskális föld.[1]

Lokalizacja

Obszar saksońskich siedlisk był pierwotnie wąskim pasem ziemi w południowym Siedmiogrodzie o długości 190 km, rozciągającym się od Szászváros do brzegu Homoród. Później ten obszar rozrastał się w kierunku północ-południe. Obszary przylegające do Királyföld: komitaty Küküllő, Fehér i Udvarhelyszék na północy, Udvarhelyszék, Miklósvárszék, Sepsiszék i Felső-Fehér na wschodzie, góry oddzielające Havasalföld na południu, komitaty: Hunyad, Fehér i Küküllő.[2]

Historia

Po osiedleniu się Sasów w Siedmiogrodzie w XII wieku, Andreanum w 1224 roku ustabilizowało ich pozycję prawną i określiło autonomię, co zostało potwierdzone w 1486 roku przez króla Macieja. Ich nadrzędne ciałem stało się [ispán]] Sybina. Otrzymał prawo do organizowania targów i nadawania ulg podatkowych, a nawet od Ludwika Wielkiego prawo do zatrzymania towarów w Sybinie . W 1437 roku unia trzech narodów Siedmiogrodu: Węgrów, Seklerów i Sasów została również skodyfikowana, a związek ten był wielokrotnie potwierdzany (Unio Trium Nationum). Od XV wieku saksoński uniwersytet osiągnął nowe warunki w zakresie samostanowienia, a więc własny sąd (król-sędzia), względnie. mianowanie wójta saksońskiej gminy (czyli Saxonum), który był jednocześnie burmistrzem Sibiu, stolicy siedziby. Prawnie odrębne katedry (które tworzyły ze sobą uniwersytet) przetrwały do podziału w 1876 r., kiedy komitaty: Brassó, Szeben, Nagy-Küküllő i Bistrița-Năsăud przejęły te ziemie. Asymilacja rozpoczęła się już na początku XX wieku, na przykład w okresie Królestwa Rumuńskiego ludność Braszowa zmieniła się z większości niemieckiej na węgierską (obecnie większość rumuńska). Dziś, ze względu na przymusową emigrację w latach 70., ludność niemiecka na tym obszarze jest minimalna.

Jednostki administracyjne

Plik:Județe Transilvania sec17.PNG
Podział administracyjny średniowiecznej Transylwanii: w zielonych ziemiach saksońskich, w tym Christian Land .
Te mapy pokazują regiony Althland, Burzenland, Weinland, Nösnerland, Land vor dem Wald i Ciculia [3]

Unități administrative

Plik:Transylvania1532Map.jpg
Harta Transilvaniei, de Johanes Honterus, 1532.
Plik:Județe Transilvania sec17.PNG
Împărțirea administrativă a Transilvaniei medievale: în verde Ținuturile sașilor, printre care Ținutul crăiesc.
Pe aceste hărți figurează regiunile Althland, Burzenland, Weinland, Nösnerland, Land vor dem Wald și Ciculia[4]

Specjalnych jednostek administracyjnch, zwanych po węgiersku „Szék” i po niemiecku „Boden” początkowo było cztery: [5]:

Aceste unități administrative speciale, numite Szék în maghiară și Boden în germană, erau la început în număr de patru:[6]:
  • Fogarasföld (niem. Althland, rum. Țara Oltului)
  • Barcaság (niem. Burzenland rum. Țara Bârsei)
  • XXX (niem. Weinland, rum. Țara Vinurilor)
  • Naszód (niem. Nösnerland, rum. Țara Năsăudului)

Ziemia chrześcijańska (Fundus regius) została później podzielona na kilka miejsc: [7]

Ținutul crăiesc (Fundus regius) a fost divizat ulterior în mai multe scaune:[8]
  • De jos: / Z dołu:
  • De sus: / Z góry:
  • Z obszaru Târnavelor - powstałego w XVI wieku:
  • Okręgi o specjalnym statusie, członkowie Saxon University (którzy korzystali z tych samych praw co Siedziska):

Ziemia chrześcijańska (Fundus regius) zniknęła w 1784 r. Wraz z podziałem na Bezirke podjętym przez cesarza Habsburgów Józef II [9] i nie jest odrestaurowana poprzez reformę administracyjną związaną z utworzeniem Cesarstwa Austro-Węgierskiego w 1876 r., która zniosła Wielkie Księstwo Siedmiogrodu.

Ținutul crăiesc (Fundus regius) dispare în 1784 odată cu împărțirea în Bezirke decisă de împăratul habsburgic Iosif al II-lea[10], și nu este restabilit prin reforma administrativă legată de constituirea Imperiului Austro-Ungariei în 1876, care desființează Marele-Principat al Transilvaniei.

A székek

Plik:Județe Transilvania sec17.PNG
Împărțirea administrativă a Transilvaniei medievale: în verde Ținuturile sașilor, printre care Ținutul crăiesc.
Pe aceste hărți figurează regiunile Althland, Burzenland, Weinland, Nösnerland, Land vor dem Wald și Ciculia[11]
Plik:Székely Land.PNG
Terytoria trzech uprzywilejowanych stanów siedmiogrodzkich
Niebieski: Seklerzy,
Szary: Sasi – Königsboden zgodnie z prawem Złotej karty,
Żółty: szlachcice Komitatsboden
Plik:Erdély adminisztratív felosztása.jpg
Királyföld na mapie średniowiecznego Siedmiogrodu. Na południu jest zaznaczony na szaro.
Nazwa regionu Stolica
po węgiersku
po
niemiecku
erdélyi szászul po
łacinie
po
rumuńsku
Komentarz
Kőhalomszék Kőhalom Reps Kozd Rupea
Nagysinkszék Nagysink Großschenk Schoink Cincu
Segesvárszék Segesvár Schäßburg Saxoburgum Sighișoara
Szászsebesszék Szászsebes Mühlbach Șebeș
Szászvárosszék Szászváros Broos Waras Oraștie
Szebenszék Nagyszeben Hermannstadt Cybinium Sibiu wielu
Seklerów
Szerdahelyszék Szerdahely Reußmarkt Ruzmargt Miercurea Sibilului
Újegyházszék Újegyház Leschkirch Leuskyrch Nocrich

Później założona:

Nazwa regionu Székváros po niemiecku po rumuńsku Komentarz
Medgyesszék Medgyes Mediasch Mediaș
Selykszék Nagyselyk Marktschelken Șeica Mare

I wiele osad, choć ruszyło drogą niezalezności, ostatecznie nie stało się pełnoprawnymi stolicami, np. Nagyekemező (niem. Großprobstdorf, rum. Târnava) itp.

Kultúra

Jellegzetes építészeti emlékük az erődtemplom. Egyedi tájnyelvük a luxemburgihoz áll közel. Nagyszeben város 2007-ben (két társrendező településsel) Európa kulturális fővárosa.

Jegyzetek

  1. Benkő József: Transsilvania specialis : Erdély földje és népe II. Red. i wyd. Szabó György. Bukarest; Kolozsvár: Kriterion. 1999. str. 300. ISBN 973-26-0524-3
  2. Benkő József. j/w, str. 321-322.
  3. Popescu-Spineni, Marin; Rumunia w źródłach geograficznych i kartograficznych ; Wydawnictwo Naukowe i Encyklopedyczne; Bukareszt; 1978; s. 124; dostęp 8 stycznia 2017 r.
  4. Popescu-Spineni, Marin; România în izvoare geografice și cartografice; Editura Științifică și Enciclopedică; București; 1978; p. 124; accesat la 8 ianuarie 2017
  5. Szablon:Quoted book
  6. Szablon:Citat carte
  7. Magina, Livia; 20Institutia % 20judelui% 20satesc% 20in% 20Principatul% 20Transilvaniei.pdf Instytucja hrabstwa wiejskiego Księstwa Siedmiogrodu ; Ed. Mega; Cluj-Napoca; 2014; s. 63–64; dostęp 7 stycznia 2017
  8. Magina, Livia;Instituția judelui sătesc în Principatul Transilvaniei; Ed. Mega; Cluj-Napoca; 2014; p. 63-64; accesat la 7 ianuarie 2017
  9. Lucas Joseph Marienburg: Zeitschrift für Siebenbürgische Landeskunde , Band 19, Neudruck 1986 aus 1813, editura Böhlau 1996, Ignaz de Luca, artykuł: Das Großfürstenthum Siebenbürgen w: Geographisches Handbuch von dem Oestreichischen Staate Vand 4 Ungarn, Illyrien und Siebenbürgen , Wydawnictwo JV Degen, Wiedeń 1791, strony 491–549 oraz mapa tych „Bezirke Siebenburgens” w „Geographische Mittheilungen” A. Petermannsa, Wydawnictwo Justhus Perthes, Gotha 1857.
  10. Lucas Joseph Marienburg: Zeitschrift für Siebenbürgische Landeskunde, Band 19, Neudruck 1986 aus 1813, editura Böhlau 1996, Ignaz de Luca, articol: Das Großfürstenthum Siebenbürgen în: Geographisches Handbuch von dem Oestreichischen Staate Vand 4 Ungarn, Illyrien und Siebenbürgen, editura J. V. Degen, Viena 1791, paginile 491–549, și harta acestor „Bezirke Siebenburgens” în A. Petermanns Geographische Mittheilungen, editura Justhus Perthes, Gotha 1857.
  11. Popescu-Spineni, Marin; România în izvoare geografice și cartografice; Editura Științifică și Enciclopedică; București; 1978; p. 124; accesat la 8 ianuarie 2017

További információk

Kapcsolódó szócikkek

Királyföld
'

Mapa Transylwanii, Johannes Honterus, 1532.
Mapa Transylwanii, Johannes Honterus, 1532.
[[Plik:{{|{{{opis flagi}}}|1|mainsnak|datavalue|value}}|100x130px|border| alt=Flaga|center]]
Herb Flaga
Państwo 22x20px Węgry
Siedziba Nagyszeben/Hermannstadt/Sibiu

Położenie na mapie {{{nazwa mapy}}}

[[Plik:{{{mapa}}}|240x240px]]