Királyföld: Różnice pomiędzy wersjami
| (Nie pokazano 8 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 14: | Linia 14: | ||
|-style="vertical-align:top;" | |-style="vertical-align:top;" | ||
| | | | ||
| + | |||
| + | [[Plik:Erdély adminisztratív felosztása.jpg|thumb|600px|left|''Királyföld'' − w południowej części mapy średniowiecznego [[Siedmiogrod]]u (<small>kolor szary</small>).<br>Region specjalny [[Beszterce vidék]] (<small>niem. ''Bistritzer Distrikt''</small>) − w północnej części (<small>także kolor szary</small>).]] | ||
'''Királyföld''' (pol. ''Fundacja królewska'' (''królewszczyzna''), łac. ''Fundus Regius'', niem. ''Königsboden'', rum. ''Pământul Crăiesc'') to nazwa historycznego regionu między [[Nagy-Küküllő (folyó)|Nagy-Küküllő]] i rzeką [[Olt]] (rum. ''Aluta''), czasami także nzaywany '''Szászföld''' (''Saksonią'') lub '''Szászok földje''' (''Ziemią Sasów''). Kiedyś nazywał się '''Tulajdon''' lub '''Fiskális föld'''.<ref>Benkő József: ''Transsilvania specialis : Erdély földje és népe II''. Red. i wyd. Szabó György. Bukarest; Kolozsvár: Kriterion. 1999. str. 300. ISBN 973-26-0524-3</ref> | '''Királyföld''' (pol. ''Fundacja królewska'' (''królewszczyzna''), łac. ''Fundus Regius'', niem. ''Königsboden'', rum. ''Pământul Crăiesc'') to nazwa historycznego regionu między [[Nagy-Küküllő (folyó)|Nagy-Küküllő]] i rzeką [[Olt]] (rum. ''Aluta''), czasami także nzaywany '''Szászföld''' (''Saksonią'') lub '''Szászok földje''' (''Ziemią Sasów''). Kiedyś nazywał się '''Tulajdon''' lub '''Fiskális föld'''.<ref>Benkő József: ''Transsilvania specialis : Erdély földje és népe II''. Red. i wyd. Szabó György. Bukarest; Kolozsvár: Kriterion. 1999. str. 300. ISBN 973-26-0524-3</ref> | ||
| Linia 27: | Linia 29: | ||
== Jednostki administracyjne == | == Jednostki administracyjne == | ||
[[File: Județe Transilvania sec17.PNG|thumb|left|700px|<div style = "text-align: center"> Podział administracyjny średniowiecznego Siedmiogrodu: w zielonych ziemiach saksońskich, w tym ''Fundus regius''. </div > | [[File: Județe Transilvania sec17.PNG|thumb|left|700px|<div style = "text-align: center"> Podział administracyjny średniowiecznego Siedmiogrodu: w zielonych ziemiach saksońskich, w tym ''Fundus regius''. </div > | ||
| − | Te mapa pokazuje regiony [[ | + | Te mapa pokazuje regiony [[Fogarasföld|Althland]], [[Barcaság|Burzenland]], [[Wine Country|Weinland]], [[Naszód|Nösnerland]], [[Land vor dem Wald]] i [[Lokacja Seklera|Ciculia]]<ref> Popescu-Spineni, Marin; '' [http://www.calameo.com/books/0008274333fb61468a998 Rumunia w źródłach geograficznych i kartograficznych] ''; Wydawnictwo Naukowe i Encyklopedyczne; Bukareszt; 1978; s. 124; [dostęp:2017-01-08].</ref></div>]] |
| − | + | {{clear}} | |
Specjalnych jednostek administracyjnch, zwanych po węgiersku „Szék” i po niemiecku „Boden” początkowo było cztery: <ref>Alain du Nay (2008) [2001]. ''[http://www.hungarianhistory.com/lib/dunay2/dunay2.pdf Români și maghiari în vârtejul istoriei]'' (pdf) (wyd. II, poprawione i uzupełnione). Buffalo - Toronto: Editura Matthias Corvinus. s. 22.</ref>: | Specjalnych jednostek administracyjnch, zwanych po węgiersku „Szék” i po niemiecku „Boden” początkowo było cztery: <ref>Alain du Nay (2008) [2001]. ''[http://www.hungarianhistory.com/lib/dunay2/dunay2.pdf Români și maghiari în vârtejul istoriei]'' (pdf) (wyd. II, poprawione i uzupełnione). Buffalo - Toronto: Editura Matthias Corvinus. s. 22.</ref>: | ||
| Linia 37: | Linia 39: | ||
{{clear}} | {{clear}} | ||
| − | Ziemia chrześcijańska (''Fundus regius'') została później podzielona na kilka miejsc: <ref>Magina, Livia; ''[http://www.muzeulbanatuluimontan.ro/images/ro/Biblioteca_electronica/Teze_de_Doctorat/Magina%20Livia%20-%20Institutia%%20satesc%20in%20Principatul%20Transilvaniei.pdf Instituția judelui sătesc în Principatul Transilvaniei]; Wyd. Mega; Cluj-Napoca; 2014; s. 63-64; [dostęp:2017-01-07].</ref> | + | Ziemia chrześcijańska (''Fundus regius'') została później podzielona na kilka miejsc: <ref>Magina, Livia; ''[http://www.muzeulbanatuluimontan.ro/images/ro/Biblioteca_electronica/Teze_de_Doctorat/Magina%20Livia%20-%20Institutia%%20satesc%20in%20Principatul%20Transilvaniei.pdf Instituția judelui sătesc în Principatul Transilvaniei]''; Wyd. Mega; Cluj-Napoca; 2014; s. 63-64; [dostęp:2017-01-07].</ref> |
* De jos: / Z dołu: | * De jos: / Z dołu: | ||
| Linia 60: | Linia 62: | ||
Ziemia chrześcijańska (''Fundus regius'') zniknęła w 1784 r. wraz z podziałem na '' Bezirke '' podjętym przez cesarza Habsburgów Józefa II<ref> Lucas Joseph Marienburg: '' Zeitschrift für Siebenbürgische Landeskunde '' , Band 19, Neudruck 1986 aus 1813, editura Böhlau 1996, Ignaz de Luca, artykuł: '' Das Großfürstenthum Siebenbürgen '' w: '' Geographisches Handbuch von dem Oestreichischen Staate '' Vand 4 '' Ungarn, Illyrien und Siebenbürgen '', Wydawnictwo JV Degen, Wiedeń 1791, strony 491–549 oraz mapa tych „Bezirke Siebenburgens” w „Geographische Mittheilungen” A. Petermannsa, Wydawnictwo Justhus Perthes, Gotha 1857. </ref> i nie jest odrestaurowana poprzez reformę administracyjną związaną z utworzeniem Cesarstwa Austro-Węgierskiego w 1876 r., która zniosła [[Księstwo Transylwanii (1711-1867)|Wielkie Księstwo Siedmiogrodu]]. | Ziemia chrześcijańska (''Fundus regius'') zniknęła w 1784 r. wraz z podziałem na '' Bezirke '' podjętym przez cesarza Habsburgów Józefa II<ref> Lucas Joseph Marienburg: '' Zeitschrift für Siebenbürgische Landeskunde '' , Band 19, Neudruck 1986 aus 1813, editura Böhlau 1996, Ignaz de Luca, artykuł: '' Das Großfürstenthum Siebenbürgen '' w: '' Geographisches Handbuch von dem Oestreichischen Staate '' Vand 4 '' Ungarn, Illyrien und Siebenbürgen '', Wydawnictwo JV Degen, Wiedeń 1791, strony 491–549 oraz mapa tych „Bezirke Siebenburgens” w „Geographische Mittheilungen” A. Petermannsa, Wydawnictwo Justhus Perthes, Gotha 1857. </ref> i nie jest odrestaurowana poprzez reformę administracyjną związaną z utworzeniem Cesarstwa Austro-Węgierskiego w 1876 r., która zniosła [[Księstwo Transylwanii (1711-1867)|Wielkie Księstwo Siedmiogrodu]]. | ||
| − | == | + | == Lokacje == |
[[Plik:Székely Land.PNG|300px|thumb|Terytoria trzech uprzywilejowanych stanów siedmiogrodzkich<br/> | [[Plik:Székely Land.PNG|300px|thumb|Terytoria trzech uprzywilejowanych stanów siedmiogrodzkich<br/> | ||
| Linia 66: | Linia 68: | ||
'''Szary:''' ''[[Sasi]]'' – Königsboden zgodnie z prawem [[Goldener Freibrief|Złotej karty]],<br/> | '''Szary:''' ''[[Sasi]]'' – Königsboden zgodnie z prawem [[Goldener Freibrief|Złotej karty]],<br/> | ||
'''Żółty:''' szlachcice [[Komitatsboden]]]] | '''Żółty:''' szlachcice [[Komitatsboden]]]] | ||
| − | |||
| − | |||
[[Plik:Brukenthalpalais Hermannstadt.jpg|thumb|250px|[[Nagyszeben]], [[Brukenthal-palota]]]] | [[Plik:Brukenthalpalais Hermannstadt.jpg|thumb|250px|[[Nagyszeben]], [[Brukenthal-palota]]]] | ||
Aktualna wersja na dzień 11:31, 18 mar 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Plik:Erdély adminisztratív felosztása.jpg Királyföld − w południowej części mapy średniowiecznego Siedmiogrodu (kolor szary). Region specjalny Beszterce vidék (niem. Bistritzer Distrikt) − w północnej części (także kolor szary). Királyföld (pol. Fundacja królewska (królewszczyzna), łac. Fundus Regius, niem. Königsboden, rum. Pământul Crăiesc) to nazwa historycznego regionu między Nagy-Küküllő i rzeką Olt (rum. Aluta), czasami także nzaywany Szászföld (Saksonią) lub Szászok földje (Ziemią Sasów). Kiedyś nazywał się Tulajdon lub Fiskális föld.[1] Spis treściLokalizacjaObszar saksońskich siedlisk był pierwotnie wąskim pasem ziemi w południowym Siedmiogrodzie o długości 190 km, rozciągającym się od Szászváros do brzegu Homoród. Później ten obszar rozrastał się w kierunku północ-południe. Obszary przylegające do Királyföld: komitaty Küküllő, Fehér i Udvarhelyszék na północy, Udvarhelyszék, Miklósvárszék, Sepsiszék i Felső-Fehér na wschodzie, góry oddzielające Havasalföld na południu, komitaty: Hunyad, Fehér i Küküllő.[2] HistoriaPo osiedleniu się Sasów w Siedmiogrodzie w XII wieku, Andreanum w 1224 roku ustabilizowało ich pozycję prawną i określiło autonomię, co zostało potwierdzone w 1486 roku przez króla Macieja. Ich nadrzędne ciałem stało się [ispán]] Sybina. Otrzymał prawo do organizowania targów i nadawania ulg podatkowych, a nawet od Ludwika Wielkiego prawo do zatrzymania towarów w Sybinie . W 1437 roku unia trzech narodów Siedmiogrodu: Węgrów, Seklerów i Sasów została również skodyfikowana, a związek ten był wielokrotnie potwierdzany (Unio Trium Nationum). Od XV wieku saksoński uniwersytet osiągnął nowe warunki w zakresie samostanowienia, a więc własny sąd (król-sędzia), względnie. mianowanie wójta saksońskiej gminy (czyli Saxonum), który był jednocześnie burmistrzem Sibiu, stolicy siedziby. Prawnie odrębne katedry (które tworzyły ze sobą uniwersytet) przetrwały do podziału w 1876 r., kiedy komitaty: Brassó, Szeben, Nagy-Küküllő i Bistrița-Năsăud przejęły te ziemie. Asymilacja rozpoczęła się już na początku XX wieku, na przykład w okresie Królestwa Rumuńskiego ludność Braszowa zmieniła się z większości niemieckiej na węgierską (obecnie większość rumuńska). Dziś, ze względu na przymusową emigrację w latach 70., ludność niemiecka na tym obszarze jest minimalna. Jednostki administracyjnePlik:Județe Transilvania sec17.PNG Podział administracyjny średniowiecznego Siedmiogrodu: w zielonych ziemiach saksońskich, w tym Fundus regius. Te mapa pokazuje regiony Althland, Burzenland, Weinland, Nösnerland, Land vor dem Wald i Ciculia[3]Specjalnych jednostek administracyjnch, zwanych po węgiersku „Szék” i po niemiecku „Boden” początkowo było cztery: [4]:
Ziemia chrześcijańska (Fundus regius) została później podzielona na kilka miejsc: [5]
Ziemia chrześcijańska (Fundus regius) zniknęła w 1784 r. wraz z podziałem na Bezirke podjętym przez cesarza Habsburgów Józefa II[6] i nie jest odrestaurowana poprzez reformę administracyjną związaną z utworzeniem Cesarstwa Austro-Węgierskiego w 1876 r., która zniosła Wielkie Księstwo Siedmiogrodu. LokacjePlik:Székely Land.PNG Terytoria trzech uprzywilejowanych stanów siedmiogrodzkich Niebieski: Seklerzy, Szary: Sasi – Königsboden zgodnie z prawem Złotej karty, Żółty: szlachcice Komitatsboden
Później założona:
I wiele osad, choć ruszyły drogą niezależności, ostatecznie nie stały się pełnoprawnymi stolicami, np. Nagyekemező (niem. Großprobstdorf, rum. Târnava) itp. KulturaIch charakterystycznym zabytkiem architektonicznym jest kościół forteczny. Ich unikalny język regionalny jest zbliżony do luksemburskiego. Sybin był Europejską Stolicą Kultury w 2007 roku (wraz z dwoma gminami współorganizującymi). Jellegzetes építészeti emlékük az erődtemplom. Egyedi tájnyelvük a luxemburgihoz áll közel. Nagyszeben város 2007-ben (két társrendező településsel) Európa kulturális fővárosa. Przypisy
Więcej informacji
Powiązane artykuły |
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||