Fehér: Różnice pomiędzy wersjami
| Linia 18: | Linia 18: | ||
|} | |} | ||
{{Komitaty króla Stefana I}} | {{Komitaty króla Stefana I}} | ||
| + | {{Historia komitatu | ||
| + | |tytuł = Komitat | ||
| + | |grafika = | ||
| + | |opis grafiki = | ||
| + | |okres 0 = Okres | ||
| + | |forma 0 = Podmiot polityczny | ||
| + | |okres 1 = | ||
| + | |forma 1 = | ||
| + | |okres 2 = | ||
| + | |forma 2 = | ||
| + | |okres 3 = | ||
| + | |forma 3 = | ||
| + | |okres 4 = | ||
| + | |forma 4 = | ||
| + | |okres 5 = | ||
| + | |forma 5 = | ||
| + | |okres 6 = | ||
| + | |forma 6 = | ||
| + | |okres 7 = | ||
| + | |forma 7 = | ||
| + | |okres 8 = | ||
| + | |forma 8 = | ||
| + | |okres 9 = | ||
| + | |forma 9 = | ||
| + | |okres 10 = | ||
| + | |forma 10 = | ||
| + | }} | ||
[[Plik:Komitat_Wei%C3%9Fenburg_-_Gro%C3%9Ff%C3%BCrstentum_Siebenbuergen_1769-1773.jpg|Komitat Fehér na mapie pierwszego przeglądu wojskowego (1769-1773)|thumb|left|260px]] | [[Plik:Komitat_Wei%C3%9Fenburg_-_Gro%C3%9Ff%C3%BCrstentum_Siebenbuergen_1769-1773.jpg|Komitat Fehér na mapie pierwszego przeglądu wojskowego (1769-1773)|thumb|left|260px]] | ||
Wersja z 08:03, 12 kwi 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Fehér vármegyé (rum. Comitatul Alba) zostało założone przez króla Stefana w momencie założenia państwa i organizacji królewskiego systemu komitatów w Siedmiogrodzie z centrum Fehérvár (obecnie Alba Iulia w Rumunii). Jego terytorium w tym czasie rozciągało się na cały − częściowo niezamieszkany − południowy Siedmiogórd, do terytorium późniejszego komitatu Hunyad, Királyföld, Fogarasföld i Háromszék[1], tj. do zlewni Maros i Olt.[2] Spis treściHistoriaPlik:Hungary, Galicia and Transylvania.jpg Komitaty Alsó- i Felső-Fehér na mapie z 1862 r. Król pokonał ostatnią gyulę siedmiogrodzkiego w 1003 r., gdy stworzył komitat, którego ogromny, prowincjonalny rozmiar świadczy o tym, że obejmował on całą domenę gyuli. Archeologia nie dowiodła, że komitat powstał prawdopodobnie po obaleniu rządów bułgarskich chana w Siedmiogrodzie w latach 10. XI wieku, chociaż ślady obecności Bułgarów można zobaczyć w XIX wieku, zniknęły one w X wieku, kiedy gyule pojawili się w Siedmiogrodzie.[2] Ispánowi komitatu w XI-XII wiekach wystęowali jako dux, tribunus, princeps, voivoda, ich władza była stopniowo rozszerzana na całą Siedmiogród. W całej historii Siedmiogrodu powstałe województwo siedmiogrodzkie i urząd erdélyi vajda były ściśle związane z biurem ispána Gyulafehérvára. Źródła wspominają także o organizacji zamku i poddanych zamku. Na początku XII wieku Seklerzy pojawili się na terenach późniejszej Saksonii, następnie w XIII wieku rozprzestrzenili się na teren dzisiejszego Seklerlandu. Na zaproszenie Gejzy II Sasi pojawili się na pierwszym planie wąwozu Vöröstoronyi w XII wieku, a następnie osiedlili się w XIII wieku w miejscu Seklerów na wschodzie. Od czasów Beli III osadzano ich u podnóża gór Szeben i Fogaras. Obszary wszystkich tych osad Székelyföldu, Szászföldu, Fogarasföldu, Brassóvidéke wyszły spod jurysdykcji ispána Fehérvár, z wyjątkiem pewnych wyspiarskich posiadłości prywatnych, które później utworzyły komitat Felső-Fehér. Nie wiemy, kiedy komitaty Küküllő i Hunyad opuściły w tym czasie Fehér, ale w międzyczasie pochłonęły komiat Újvár wokół kopalni soli Marosújvár.[2] Na początku XIV wieku został przekształcony w komitat szlachecki, którego panem był siedmiogrodzki erdélyi alvajda.[2] Lista ispánów
Źródła
|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Przypisy
- ↑ Györffy György. 15 / A vármegye X. századi előzményei és korai szervezete., István király és műve. Gondolat Budapest 1983. ISBN 963-281-221-2
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 szerk.: Kristó Gyula (főszerk.), Engel Pál, Makk Ferenc: Korai magyar történeti lexikon (9-14- század). Akadémiai Kiadó, Budapest (1994). ISBN 963-05-6722-9
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Zsoldos 2011, p. 151.
- ↑ Engel 1996, str. 247.
- ↑ A magyar szent korona országainak 1910. évi népszámlálása. Budapest 1912, S. 22 ff. (Spis ludności z 1910)
.svg){kind=link}
