Arad

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Ziemie przyszłych komitatów, kontrolowane przez króla Stefana I ♦ Arad ♦ Bars ♦ Belovár-Kőrös ♦ Hont ♦ Kraszna ♦ Pest-Pilis-Solt-Kiskun ♦ Požeška ♦ Szilágyi ♦ Torna ♦ Turóc Plik:Arad county map (1891).jpg Mapa komitatu Arad około 1890 r. Arad vármegye (pol. Komitat Arad, łac. Comitatus Aradiensis, także Orodiensis; niem. Komitat Arad, rum. Comitatul Arad) był jednostką administracyjną na terytorium byłego Królestwa Węgier. Geografia Jeden z powiatów dawnego okręgu Trans-Tisza. Graniczy od północy z Békés i Bihar, od wschodu z Hunyad, od południa z Krasó-Szörény i Temes, a od zachodu z Csanád. Znajdował się na prawym brzegu Mures. Miał kształt wydłużonego prostokąta, w który od zachodu wcinał się okręg Batonyai komitatu Csanád. Obszar 6443.39 km². Historia Przed podbojem był to słabo zaludniony obszar Słowian, na którym osiedliło się plemię Ajtony. Po pokonaniu Ajtony, István I wyznaczył ispan imieniem Arad, aby stanął na czele istniejącego wówczas glinianego zamku i uczynił go siedzibą hrabstwa. Pierwsza pisemna wzmianka o majątku zamkowym pochodzi z 1214 roku. W czasie najazdu Tatarów zamek doznał znacznych zniszczeń, po których jego znaczenie nieco spadło. Wraz z osłabieniem władzy królewskiej w XIV wieku zdecydowana większość powiatu przeszła na własność prywatną; najważniejszymi rodzinami były Telegdi, Garai, Lackfia. Wtedy to dawny układ królewski został zastąpiony przez hrabstwo szlacheckie. Do XIII wieku zamieszkiwane były prawie wyłącznie zachodnie równiny, aw XIV w. Wschodnie pagórkowate, zalesione tereny zaczęli zasiedlać osiadli Rumuni (wołosi). A honfoglalás előtt szlávok által ritkán lakott terület volt, melyre Ajtony törzse telepedett le. Ajtony legyőzése után I. István egy Arad nevű ispánt nevezett ki az akkor már álló földvár élére, és azt a vármegye székhelyévé tette. 1214-ből származik a várispánság első írásos említése. A tatárjárás idején a vár jelentős pusztulást szenvedett, utána jelentősége valamelyest csökkent. A 14. században a királyi hatalom gyengülésével a megye túlnyomó része magánbirtokba került; a legjelentősebb családok a Telegdiek, Garaiak, Lackfiak voltak. Ekkor váltotta fel a korábbi királyi vármegyei berendezkedést a nemesi vármegye. A 13. századig szinte csak a nyugati sík vidék volt lakott, a 14. században kezdett benépesülni a keleti hegyes, erdős vidék a betelepült románokkal (vlachok). Podczas okupacji tureckiej zachodnia część powiatu znalazła się pod okupacją turecką (Arad Sandzak), a wschodnia część pod administrację Księstwa Siedmiogrodu (Partium). Dopiero w 1699 r. Prawobrzeżne obszary na północ od Maros zostały całkowicie wyzwolone spod okupacji tureckiej, lewy brzeg został całkowicie uwolniony od okupacji tureckiej dopiero w 1716 r. I stał się częścią Temesi Banat, po czym obszar ten przestał być częścią Hrabstwo. Dawno nie odzyskało rangi powiatu, ale przez pewien czas jego terytorium dzieliły okręgi Straży Granicznej Maros i Zaránd. W 1741 r. Ponownie stał się samodzielnym powiatem. W 1744 r. Większość hrabstwa Zaránd została przyłączona do terytorium hrabstwa Arad. Jedynie siedziba powiatu, Körösbánya i jej okolice, pozostały niezależnym okręgiem w ramach Transylwanii. W 1750 r. Wzdłuż rzeki Muresz rozwiązano straż graniczną, a powiat podzielił się swoim terytorium. W 1877 r. Jego terytorium zostało rozszerzone o część zniesionego powiatu Zaránd. A török hódoltság idején a megye nyugati része török megszállás alá (aradi szandzsák), keleti része pedig az Erdélyi Fejedelemség igazgatása alá került (Partium). A török megszállás alól csak 1699-ben szabadult fel teljesen a Marostól északra eső jobb parti területek, a bal part török megszállás alól csak 1716-ban szabadult fel teljesen és a Temesi Bánság része lett, ezután ez a terület nem képezte többé a megye részét. Eredeti vármegyei rangját még sokáig nem nyerte vissza, hanem egy ideig a Marosi Határőrvidék és Zaránd vármegye osztozott a területén. 1741-ben vált újra önálló vármegyévé. 1744-ben Zaránd vármegyének nagy részét Arad vármegye területéhez csatolták. Csak a vármegye székhelye, Körösbánya és környéke maradt Erdély részeként önálló vármegye. 1750-ben a katonai határőrvidéket feloszlatták a Maros mentén, területéből a megye is részesedett. Területe 1877-ben a megszüntetett Zaránd vármegye egy részével bővült. W 1920 r., Zgodnie z postanowieniem traktatu z Trianon, powiat przeniósł się do Rumunii, z wyjątkiem 270 km², gdzie jego historia, z wyjątkiem okresu od 1956 do 1968 r., Trwa nadal jako okręg Arad, również jako niezależny jednostka administracyjna. 1920-ban a trianoni békeszerződés döntése értelmében – 270 km² kivételével – a megye Romániához került, ahol története 1956-1968 közötti időszak kivételével Arad megye néven, ugyancsak önálló közigazgatási egységként folytatódik. Część hrabstwa osądzona na Węgrzech była niezależna z siedzibą Elek w latach 1920–1923, a następnie w latach 1923–1945 Csanád, Arad i Torontál pne. była częścią hrabstwa, utworzyła okręg Eleki. Po drugiej wojnie światowej, od 1945 roku Elek stał się częścią powiatu Békés, a pozostałe wsie stały się częścią powiatu Csanád, a ostatecznie w latach pięćdziesiątych XX wieku ta druga część została włączona do powiatu Békés, do którego należy do dziś. A vármegye Magyarországnak ítélt része 1920 és 1923 között Elek székhellyel önálló volt, majd 1923 és 1945 között Csanád, Arad és Torontál k.e.e. vármegye része volt, annak Eleki járását alkotta. A második világháború után 1945-től Elek Békés vármegye, a többi község pedig Csanád vármegye része lett, végül az 1950-es megyerendezéskor ez utóbbi részt is Békés megyébe olvasztották, ahova ma is tartozik. Terytorium dzisiejszych Węgier obejmuje następujące osady z dawnego okręgu Arad: Almáskamarás, Elek, Lőkösháza, Medgyesbodzás, Medgyesegyháza, Nagykamarás i Pusztaottlaka. A mai Magyarország területéhez az alábbi települések tartoznak az egykori Arad vármegyéből: Almáskamarás, Elek, Lőkösháza, Medgyesbodzás, Medgyesegyháza, Nagykamarás és Pusztaottlaka.

Węgierskie komitaty w Rumunii ♦ Alba Inferioară ♦ Arad ♦ Bichiș ♦ Bihor ♦ Bistrița-Năsăud ♦ Brașov ♦ Caraș-Severin ♦ Cenad ♦ Ciuc ♦ Cluj ♦ Făgăraș ♦ Hunedoara ♦ Maramureș ♦ Mureș-Turda ♦ Odorhei ♦ Sălaj ♦ Sătmar ♦ Sibiu ♦ Solnoc-Dăbâca ♦ Timiș ♦ Târnava Mare ♦ Târnava Mică ♦ Torontal ♦ Trei Scaune ♦ Turda-Arieș ♦ Ugocea Komitat Arad Okres Podmiot polityczny ~1200-1526 Królestwo Węgier 1526-1552 Wschodnie Królestwo Węgier 1552-1741 okupacja turecka 1741-1866 Królestwo Habsburgów 1867-1923 Austro-Węgry 1923-1940 Rumunia 1940-1944 fragment do Węgier 1945− Rumunia jako Comitatul Arad Komitat Arad Comitatus Aradiensis (łac.) Komitat Arad (niem.) Comitatul Arad (rum.) (1910) Herb von Arad Comitatus Aradiensis (łac.) Komitat Arad (niem.) Comitatul Arad (rum.) Siedziba: Arad Powierzchnia: 6 048 km² Ludność: 351 222 Narodowości: 58 % Rumuni 30 % Węgrzy 9 % Niemcy 1 % Słowacy 0,5 % Serbowie 1,5 % inni Utworzony: ~1200 Zlikwidowany: 4.06.1920 (Traktat z Trianon) Arad