Torna: Różnice pomiędzy wersjami
Przejdź do nawigacji
Przejdź do wyszukiwania
| (Nie pokazano 9 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
{{Uwaga| | {{Uwaga| | ||
|strona = https://hu.wikipedia.org/wiki/Torna_v%C3%A1rmegye | |strona = https://hu.wikipedia.org/wiki/Torna_v%C3%A1rmegye | ||
| Linia 5: | Linia 5: | ||
|nota = węgierski | |nota = węgierski | ||
}} | }} | ||
| − | |||
{| | {| | ||
| | | | ||
|} | |} | ||
| − | |||
{| | {| | ||
|-style="vertical-align:top;" | |-style="vertical-align:top;" | ||
| | | | ||
| − | + | {{Komitaty króla Stefana I}} | |
[[Plik:Hungary 1490.jpg|thumb|left|260px|[[Csánki Dezső]]–[[Kogutowicz Manó]]: Magyarország [[I. Mátyás magyar király|Mátyás király]] halálakor]] | [[Plik:Hungary 1490.jpg|thumb|left|260px|[[Csánki Dezső]]–[[Kogutowicz Manó]]: Magyarország [[I. Mátyás magyar király|Mátyás király]] halálakor]] | ||
[[Plik:KingdomOfHungary Josephinische Landesaufnahme Original Map 1782-1785.jpg|thumb|left|260px|Elhelyezkedése az [[Magyarország első katonai felmérése|első katonai felmérés térképén]]]] | [[Plik:KingdomOfHungary Josephinische Landesaufnahme Original Map 1782-1785.jpg|thumb|left|260px|Elhelyezkedése az [[Magyarország első katonai felmérése|első katonai felmérés térképén]]]] | ||
| − | + | Komitat '''Torna''' istniał jako najmniejszy okręg w Królestwie Węgier - z niewielkimi przerwami - od XIII wieku do 1881 roku. Obszar powiatu obejmuje węższą część doliny Bódvy. Nazwa pochodzi od wieży na zamku zbudowanym na stromym wzgórzu po inwazji Tatarów. | |
| − | |||
| − | |||
== Historia == | == Historia == | ||
| Linia 25: | Linia 21: | ||
[[Plik:Turniansky hrad.jpg|thumb|Widok ruin zamku Torna]] | [[Plik:Turniansky hrad.jpg|thumb|Widok ruin zamku Torna]] | ||
| − | Pierwotnie istniał jako | + | Pierwotnie istniał jako posiadłość leśna Tornai. '''Został wydzielony z komitatu''' [[Újvár]] w XIII wieku. |
| − | + | Począwszy od XVIII wieku dążenie do zniesienia odrębności komitatu o małej powierzchni i populacji, który nie mógł racjonalnie utrzymać administracji komitatu, pojawiło się kilka razy, czego oczywistą konsekwencją było połączenie z sąsiednim komitatem [[Abaúj]]. Po raz pierwszy miało to miejsce w związku z reformami administracyjnymi cesarza [https://pl.wikipedia.org/wiki/J%C3%B3zef_II_Habsburg Józefa II] (1785–1790), drugi raz podczas rządów absolutystycznych po klęsce rewolucji i wojnie o niepodległość w latach 1848–49 (1850–1860), a po raz ostatni przez parlament węgierski w 1881 r. | |
| − | + | Przed likwidacją komitat Torna posiadał 42 wsie podzielone na dwie dzielnice. W 1881 r. siedem z nich zostało przyłączonych do komitatów: [[Gömör]] i [[Kis-Hont]], reszta trafiła do nowego [[Abaúj-Torna]], gdzie utworzono okręg Torna z siedzibą Torna, uzupełnioną niektórymi osadami w Abaúj. | |
| − | + | W 1920 r. [[Trianon|Traktat z Trianon]] pozostawił tylko 21 z 42 wcześniejszych osad na Węgrzech. Nadal należały do okręgu tornańskiego w komitacie [[Abaúj-Torna]], ale jego siedzibą stała się [[Bódvaszilas]] zamiast Torna, która odpadła do Czechosłowacji. Pozostałe 21 wiosek, w tym siedem wiosek przyłączonych do Gömör w 1881 r., przekazano Czechosłowacji. Dziś należą do powiatów rožniawskiego i koszyckiego w regionie koszyckim na Słowacji. | |
| − | + | W latach 1938–1944, na podstawie [[Pierwszy arbitraż wiedeński|I. arbitrażu wiedeńskiego]], całe terytorium byłego komitatu ponownie tymczasowo należało do Węgier, a jego pozycja administracyjna była taka sama jak przed 1920 rokiem. | |
| − | + | Od 1950 r. część węgierska należy do komitatu [[Borsod-Abaúj-Zemplén]], od 1984 r. do okręgu Edelényi, do dużej wsi Edelényi, a od 1994 r. do mikroregionu Edelényi. | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
{| align="center" | {| align="center" | ||
| Linia 104: | Linia 88: | ||
|} | |} | ||
| − | == | + | == Źródła == |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
* [http://lexikon.katolikus.hu/T/Torna%20vármegye.html Katolikus lexikon] | * [http://lexikon.katolikus.hu/T/Torna%20vármegye.html Katolikus lexikon] | ||
* ''Magyarország és Erdély'', szerk. Hunfalvy János, Európa Kiadó reprint 1986. (Darmstadt, 1864) {{ISBN|963-07-4501-1}} | * ''Magyarország és Erdély'', szerk. Hunfalvy János, Európa Kiadó reprint 1986. (Darmstadt, 1864) {{ISBN|963-07-4501-1}} | ||
| Linia 126: | Linia 107: | ||
|Powierzchnia = 618.04 ?? | |Powierzchnia = 618.04 ?? | ||
|Ludność = 23 176 | |Ludność = 23 176 | ||
| − | |Narodowości = Słowacy< | + | |Narodowości = Słowacy<br>Węgrzy |
|Utworzony = XIII wiek | |Utworzony = XIII wiek | ||
|Zlikwidowany = 1881 | |Zlikwidowany = 1881 | ||
| Linia 135: | Linia 116: | ||
== Przypisy == | == Przypisy == | ||
{{izvori}} | {{izvori}} | ||
| + | {{SORTUJ:Komitaty, Torna}} | ||
[[Kategoria:Komitaty]] | [[Kategoria:Komitaty]] | ||
| − | [[Kategoria:Komitaty | + | [[Kategoria:Komitaty XIII wiek]] |
| + | [[Kategoria:Komitaty zlikwidowane 1881]] | ||
| + | [[Kategoria:Historia]] | ||
| + | [[Kategoria:Historia Królestwa Węgier]] | ||
| + | [[Kategoria:Historia Słowacji]] | ||
| + | [[Kategoria:Komitáty]] | ||
Aktualna wersja na dzień 10:09, 13 kwi 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Komitat Torna istniał jako najmniejszy okręg w Królestwie Węgier - z niewielkimi przerwami - od XIII wieku do 1881 roku. Obszar powiatu obejmuje węższą część doliny Bódvy. Nazwa pochodzi od wieży na zamku zbudowanym na stromym wzgórzu po inwazji Tatarów. Spis treściHistoriaPlik:Turniansky hrad.jpg Widok ruin zamku Torna Pierwotnie istniał jako posiadłość leśna Tornai. Został wydzielony z komitatu Újvár w XIII wieku. Począwszy od XVIII wieku dążenie do zniesienia odrębności komitatu o małej powierzchni i populacji, który nie mógł racjonalnie utrzymać administracji komitatu, pojawiło się kilka razy, czego oczywistą konsekwencją było połączenie z sąsiednim komitatem Abaúj. Po raz pierwszy miało to miejsce w związku z reformami administracyjnymi cesarza Józefa II (1785–1790), drugi raz podczas rządów absolutystycznych po klęsce rewolucji i wojnie o niepodległość w latach 1848–49 (1850–1860), a po raz ostatni przez parlament węgierski w 1881 r. Przed likwidacją komitat Torna posiadał 42 wsie podzielone na dwie dzielnice. W 1881 r. siedem z nich zostało przyłączonych do komitatów: Gömör i Kis-Hont, reszta trafiła do nowego Abaúj-Torna, gdzie utworzono okręg Torna z siedzibą Torna, uzupełnioną niektórymi osadami w Abaúj. W 1920 r. Traktat z Trianon pozostawił tylko 21 z 42 wcześniejszych osad na Węgrzech. Nadal należały do okręgu tornańskiego w komitacie Abaúj-Torna, ale jego siedzibą stała się Bódvaszilas zamiast Torna, która odpadła do Czechosłowacji. Pozostałe 21 wiosek, w tym siedem wiosek przyłączonych do Gömör w 1881 r., przekazano Czechosłowacji. Dziś należą do powiatów rožniawskiego i koszyckiego w regionie koszyckim na Słowacji. W latach 1938–1944, na podstawie I. arbitrażu wiedeńskiego, całe terytorium byłego komitatu ponownie tymczasowo należało do Węgier, a jego pozycja administracyjna była taka sama jak przed 1920 rokiem. Od 1950 r. część węgierska należy do komitatu Borsod-Abaúj-Zemplén, od 1984 r. do okręgu Edelényi, do dużej wsi Edelényi, a od 1994 r. do mikroregionu Edelényi.
TelepülésekŹródła
Külső hivatkozások
|
| ||||||||||||||||||||||||
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 A csehszlovák hatóságok 1964-ben Méhész, Szádelő és Szádudvarnok községeket Méhészudvarnok néven összevonták, majd 1990-ben Szádelő kivált onnan.
- ↑ A magyar szent korona országainak 1910. évi népszámlálása. Budapest 1912, S. 12 ff.
- ↑ A magyar szent korona országainak 1910. évi népszámlálása. Budapest 1912, S. 22 ff. (Spis ludności z 1910)
.svg){kind=link}
