Atyusz Salamon: Różnice pomiędzy wersjami
Przejdź do nawigacji
Przejdź do wyszukiwania
| (Nie pokazano 4 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
{{Uwaga| | {{Uwaga| | ||
|strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Solomon_Atyusz | |strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Solomon_Atyusz | ||
| Linia 15: | Linia 15: | ||
{{Redoslijed| | {{Redoslijed| | ||
|poprzednik = [[Miska, syn Salamona]] | |poprzednik = [[Miska, syn Salamona]] | ||
| − | |gl_članak_funkcija = [[ | + | |gl_članak_funkcija = [[Mistrz skarbu]]<br>(1214-1215) |
|współrządzący = | |współrządzący = | ||
|następca = [[Dénes, syn Ampuda]] lub<br>[[Dénes, syn Apoda]] | |następca = [[Dénes, syn Ampuda]] lub<br>[[Dénes, syn Apoda]] | ||
| Linia 52: | Linia 52: | ||
|} | |} | ||
| − | '''Atyusz Salamon''' (* nieznana, † 1227÷33), węgierski wielmoża, [[sędzia królewski]] przez krótki okres 1222 roku, za panowania [[II. András|Andrzeja II]].<ref name="Zsoldos">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 29, 43-44, 62, 169, 174, 231.</ref | + | '''Atyusz Salamon''' (* nieznana, † 1227÷33), węgierski wielmoża, [[sędzia królewski]] przez krótki okres 1222 roku, za panowania króla Węgier [[II. András|Andrzeja II]].<ref name="Zsoldos">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 29, 43-44, 62, 169, 174, 231.</ref> |
| − | |||
| − | |||
== Rodzina == | == Rodzina == | ||
| − | Urodził się jako drugi syn [[Atyusz II. Miska|Miski II]], który był wychowawcą młodego księcia [[IV. Béla| | + | Urodził się jako drugi syn [[Atyusz II. Miska|Miski II]], który był wychowawcą młodego księcia [[IV. Béla|Beli]]. Jego starszym bratem był [[Atyusz III. Miska|Miski III]], która działał jako [[ispán]] w komitacie [[Vas]] w 1214 roku. Salamon miał kilku kuzynów, w tym [[Atyusz III. Atyusz|Atyusza III]] i [[Atyusz Lőrinc|Laurentego]], kariery trzech z nich przeplatały się wiele razy.<ref>Engel: ''Genealógia'' (Genus Atyusz)</ref> |
| − | + | Żoną Salamona była niejaka Ahalyz (także Elżbieta), która przyjechała z Francji na Węgry, przywieziona przez Atyusza III i osiedliła się w rodzinnym majątku Widhor w komitacie [[Valkó]]<ref name="Nemes">Nemes, Gábor (2006). ''Az Atyusz nemzetség''. W: J. Újváry, Zsuzsanna (red.). ''Tanulmányok évszázadok történelméből'' [''Eseje o wiekach historii'']. Pázmány Péter Catholic University. str. 23, 26-27.</ref>. Pobrali się po 1224 r., po śmierci pierwszego męża Ahalyzy, [[Negol Batiz|Batiza Negola]], który w 1222 r. zastąpił Salamona na stanowisku [[sędzia|sędziego królewskiego]] i sprawował urząd do śmierci. Ahalyz była pokojówką honorową królowej [[Courtenay Jolán|Jolanty]], drugiej małżonki króla Andrzeja II<ref name="Markó">Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 270, 287.</ref>. Salamon i Ahalyz nie mieli dzieci, a po śmierci Salamona francuska szlachcianka po raz trzeci poślubiła [[Bajóti Bertrand|Bertranda Bajótiego]], według współczesnego dokumentu z 1244 r.<ref name="Nemes" /> | |
| − | |||
| − | Żoną Salamona była niejaka Ahalyz (także | ||
| − | |||
| − | |||
== Kariera == | == Kariera == | ||
| − | + | Salamon został po raz pierwszy wymieniony jako [[mistrz skarbu]] w 1214 r.; poprzednie prace archontologiczne i biograficzne (np. Wertner) określały go jako pierwszego znanego urzędnika, który został powołany na to stanowisko,<ref name="Nemes" /><ref name="Markó" /> niemniej jednak [[archontologia]] [[Zsoldos Attila|Attili Zsoldosa]] nakreśliła wstępne założenia stanowiska z XII wieku<ref name="Zsoldos" />. Pełnił tę funkcję do 1215 r., gdy zastąpił go [[Ampod fia Dénes|Dénes, syn Ampuda]], najbardziej zaufanego doradcy finansowego Andrzeja II. Jak podaje ''[[Regestrum Varadinense]]'', w tym czasie w 1214 r. Salamon działał również jako [[ispán]] komitatu [[Bács]]<ref name="Nemes" />. W następnym roku był [[ispán]]em komitatu [[Nyitra]]<ref name="Zsoldos" />. Zgodnie z dokumentem wydanym w 1215 r. Salamon poprzednio bezprawnie uzurpował sobie ziemię pewnego rycerza o imieniu Wilermus między [[Mura|Murą]] a [[Drawa|Drawą]]<ref name="Nemes" />. | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | + | Według niektórych opinii, Salamon brał udział w zabójstwie królowej [[Gertruda|Gertrudy]] w 1213 r.<ref name="Markó" />, jednak założenie to było nieuzasadnione, gdyż wstąpił na dwór książęcy [[IV. Béla|Beli]], który nigdy nie zapomniał o matce i wyrażał dla niej głęboki szacunek w wielu swoich królewskich dokumentach, a następnie ukarał żywych winowajców. [[II. András|Andrzej II]] został zmuszony do podzielenia się swoimi królestwami ze swoim spadkobiercą, dlatego Bela został [[Książę Slawonii|księciem Slawonii]] w 1220 r., zaś Salamon został mianowany [[Ban całej Slawonii|banem Slawonii]] jako lojalny zwolennik Beli (znał go od dzieciństwa)<ref name="Zsoldos" />. Wkrótce zastąpił go kuzyn Atyusz III. Kiedy Andrzej II skutecznie spacyfikował niezadowolony ruch oporu szlachty, który doprowadził do wydania [[Złota Bulla 1222|Złotej Bulli]] z 1222 r., Salamon został mianowany [[sędzia|sędzią królewskim]] pod koniec 1222 r., zastępując swojego kuzyna [[Atyusz Lőrinc|Laurentego Atyusza]], lecz na krótko opuścił stanowisko<ref name="Markó" />. Dokument królewski z 1227 r. wymienia go również jako [[ispán]]a komitatu [[Moson]] w 1222 r.<ref name="Zsoldos" /> Wkrótce Salamon po raz drugi został [[Ban całej Slawonii|banem Slawonii]] i zachował tę godność do 1224 r.<ref name="Zsoldos" /> Poza tym pełnił również funkcję [[ispán]]a komitatu [[Zala]]<ref name="Zsoldos" />. | |
| − | W 1226 roku został ponownie wymieniony jako [[Ban całej Slawonii|ban Slawonii]] w książęcym statucie | + | W 1226 roku został ponownie wymieniony jako [[Ban całej Slawonii|ban Slawonii]] w książęcym statucie nowego [[Książę Slawonii|księcia Slawonii]] [[Koloman Halicki|Kolomana Halickiego]], wydanego w Splicie (Spalato).<ref name="Nemes" /> Utrzymywał tę godność obok [[Valeginus]]a. To wówczas po raz pierwszy urząd został podzielony na dwa odrębne banaty, jednak nie było pewności, kto był odpowiedzialny odpowiednio za jurysdykcję slawońską, a kto za chorwacką<ref name="Zsoldos" />. W następnym roku Salamon pojawił się ponownie jako jedyny urzędnik, gdy uczestniczył jako świadek w procesie.<ref name="Nemes" /> Zmarł przed 1233 r., kiedy w ustaleniu granic wspomniano, że jego poprzednie trzy dobra przeszły na własność miejscowego szlachcica [[Igmánd Andás]]a<ref name="Nemes" />. |
==Przypisy== | ==Przypisy== | ||
| Linia 93: | Linia 83: | ||
|urzędnik = Atyusz Salamon | |urzędnik = Atyusz Salamon | ||
|imiona = | |imiona = | ||
| − | |tytulatura = | + | |tytulatura = [[Mistrz skarbu]]<br>Ban jednolitej Chorwacji<br>Sędzia królewski |
|grafika = | |grafika = | ||
|opis grafiki = | |opis grafiki = | ||
| Linia 102: | Linia 92: | ||
|dewiza = | |dewiza = | ||
| − | |1. tytuł = [[ | + | |1. tytuł = [[Mistrz skarbu]] |
|1. od = 1214 | |1. od = 1214 | ||
|1. do = 1215 | |1. do = 1215 | ||
| Linia 160: | Linia 150: | ||
[[Kategoria:Ród Atyusz]] | [[Kategoria:Ród Atyusz]] | ||
[[Kategoria:Sędziowie królewscy]] | [[Kategoria:Sędziowie królewscy]] | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:Mistrzowie skarbu]] |
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]] | [[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]] | ||
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]] | [[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]] | ||
Aktualna wersja na dzień 05:46, 13 wrz 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Atyusz Salamon (* nieznana, † 1227÷33), węgierski wielmoża, sędzia królewski przez krótki okres 1222 roku, za panowania króla Węgier Andrzeja II.[1] Spis treściRodzinaUrodził się jako drugi syn Miski II, który był wychowawcą młodego księcia Beli. Jego starszym bratem był Miski III, która działał jako ispán w komitacie Vas w 1214 roku. Salamon miał kilku kuzynów, w tym Atyusza III i Laurentego, kariery trzech z nich przeplatały się wiele razy.[2] Żoną Salamona była niejaka Ahalyz (także Elżbieta), która przyjechała z Francji na Węgry, przywieziona przez Atyusza III i osiedliła się w rodzinnym majątku Widhor w komitacie Valkó[3]. Pobrali się po 1224 r., po śmierci pierwszego męża Ahalyzy, Batiza Negola, który w 1222 r. zastąpił Salamona na stanowisku sędziego królewskiego i sprawował urząd do śmierci. Ahalyz była pokojówką honorową królowej Jolanty, drugiej małżonki króla Andrzeja II[4]. Salamon i Ahalyz nie mieli dzieci, a po śmierci Salamona francuska szlachcianka po raz trzeci poślubiła Bertranda Bajótiego, według współczesnego dokumentu z 1244 r.[3] KarieraSalamon został po raz pierwszy wymieniony jako mistrz skarbu w 1214 r.; poprzednie prace archontologiczne i biograficzne (np. Wertner) określały go jako pierwszego znanego urzędnika, który został powołany na to stanowisko,[3][4] niemniej jednak archontologia Attili Zsoldosa nakreśliła wstępne założenia stanowiska z XII wieku[1]. Pełnił tę funkcję do 1215 r., gdy zastąpił go Dénes, syn Ampuda, najbardziej zaufanego doradcy finansowego Andrzeja II. Jak podaje Regestrum Varadinense, w tym czasie w 1214 r. Salamon działał również jako ispán komitatu Bács[3]. W następnym roku był ispánem komitatu Nyitra[1]. Zgodnie z dokumentem wydanym w 1215 r. Salamon poprzednio bezprawnie uzurpował sobie ziemię pewnego rycerza o imieniu Wilermus między Murą a Drawą[3]. Według niektórych opinii, Salamon brał udział w zabójstwie królowej Gertrudy w 1213 r.[4], jednak założenie to było nieuzasadnione, gdyż wstąpił na dwór książęcy Beli, który nigdy nie zapomniał o matce i wyrażał dla niej głęboki szacunek w wielu swoich królewskich dokumentach, a następnie ukarał żywych winowajców. Andrzej II został zmuszony do podzielenia się swoimi królestwami ze swoim spadkobiercą, dlatego Bela został księciem Slawonii w 1220 r., zaś Salamon został mianowany banem Slawonii jako lojalny zwolennik Beli (znał go od dzieciństwa)[1]. Wkrótce zastąpił go kuzyn Atyusz III. Kiedy Andrzej II skutecznie spacyfikował niezadowolony ruch oporu szlachty, który doprowadził do wydania Złotej Bulli z 1222 r., Salamon został mianowany sędzią królewskim pod koniec 1222 r., zastępując swojego kuzyna Laurentego Atyusza, lecz na krótko opuścił stanowisko[4]. Dokument królewski z 1227 r. wymienia go również jako ispána komitatu Moson w 1222 r.[1] Wkrótce Salamon po raz drugi został banem Slawonii i zachował tę godność do 1224 r.[1] Poza tym pełnił również funkcję ispána komitatu Zala[1]. W 1226 roku został ponownie wymieniony jako ban Slawonii w książęcym statucie nowego księcia Slawonii Kolomana Halickiego, wydanego w Splicie (Spalato).[3] Utrzymywał tę godność obok Valeginusa. To wówczas po raz pierwszy urząd został podzielony na dwa odrębne banaty, jednak nie było pewności, kto był odpowiedzialny odpowiednio za jurysdykcję slawońską, a kto za chorwacką[1]. W następnym roku Salamon pojawił się ponownie jako jedyny urzędnik, gdy uczestniczył jako świadek w procesie.[3] Zmarł przed 1233 r., kiedy w ustaleniu granic wspomniano, że jego poprzednie trzy dobra przeszły na własność miejscowego szlachcica Igmánd Andása[3]. Przypisy
Źródła
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
