Moson: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - " r]]" na " r.]]")
 
(Nie pokazano 8 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:2w]]
+
[[Kategoria:0]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
Linia 14: Linia 14:
 
  |-style="vertical-align:top;"
 
  |-style="vertical-align:top;"
 
  |
 
  |
 +
{{Komitaty króla Stefana I}}
 +
 +
{|
 +
|
 +
|}
  
 
[[Plik:Moson county administrative map.jpg|thumb|left|Mapa administracyjna komitatu Moson z 1910 r.]]
 
[[Plik:Moson county administrative map.jpg|thumb|left|Mapa administracyjna komitatu Moson z 1910 r.]]
 +
[[Plik:Slovakia Moson.jpg|thumb|Dawny komitat Moson nałożony na mapę współczesnej Słowacji]]
  
−
'''Moson vármegye''' ([[szlovák nyelv|szlovákul]] ''Mošoň'', [[német nyelv|németül]] ''Wieselburg'', [[latin nyelv|latinul]] ''Mosoniensis'') közigazgatási egység volt a [[Magyar Királyság]] [[Őrvidék|nyugati részén]]. Területe ma [[Ausztria]], [[Magyarország]] és [[Szlovákia]] között van felosztva.
+
'''Moson vármegye''' (słow. ''Mošoň'', niem. ''Wieselburg'', łac. ''Mosoniensis'') był jednostką administracyjną w zachodniej części [[Królestwo|Królestwa Węgier]]. Dziś jego terytorium jest podzielone między Austrię, Węgry i Słowację.
  
 
== Geografia ==
 
== Geografia ==
  
−
A [[vármegye]] területe szinte mindenhol síkság volt, csak északnyugati sarkába nyúlt be a [[Lajta-hegység]] egy csoportja. A vármegye síkságának tengerszint fölötti magassága 112–120 méter között van mindenhol. Fontos folyói a [[Duna]], a [[Lajta]], és a [[Rábca]], valamint lényeges tava a [[Fertő]]. Északnyugatról [[Ausztria]], északkeletről [[Pozsony]] vármegye, délkeletről [[Győr vármegye|Győr]] vármegye, délről és nyugatról pedig [[Sopron vármegye|Sopron]] vármegye  ihatárolta.
+
Teren powiatu był prawie wszędzie równy, tylko grupa Gór [[Lajta-hegység]] sięgała do północno-zachodniego narożnika. Wysokość równiny wynosi wszędzie od 112 do 120 metrów npm.. Ważnymi rzekami są Dunaj, Lajta i Rábca, a także podstawowe jezioro Fertő.
  
 +
== Lokalizacja ==
 +
 +
Graniczył na północnym zachodzie z Austrią, na północnym wschodzie z komitatem [[Pozsony]], na południowym wschodzie z komitatem [[Győr]], a od południa i zachodu z komitatem [[Sopron]].
 +
 +
== Historia ==
 +
 +
Hrabstwo zostało założone przez króla św. Stefana w momencie założenia państwa i organizacji królewskiego systemu hrabstwa z centrum Mosonvár. [1]
 +
 +
A vármegyét [[I. István magyar király|Szent István király]] hozta létre az [[államalapítás]] és a [[vármegye|királyi vármegye]]rendszer megszervezése idején [[Moson]]vár központtal.<ref name="Györffy:István:15.fejezet"> {{cite book |author= [[Györffy György]] |title= István király és műve |chapter= 15 / A vármegye X. századi előzményei és korai szervezete. |publisher= Gondolat Budapest 1983 |isbn= 963-281-221-2}} </ref>
 +
 +
Jej siedzibą był kiedyś Moson, później Magyaróvár. W XVII wieku Dolna Austria zaanektowała cztery wsie majątku Scharfeneck (Sommerein (Lajtasomorja), Au, Hof, Mannersdorf) (wcześniej zachodnią granicą powiatu na południe od Potzneusiedl była rzeka Lajta). W celu przywrócenia wiosek ambasadorowie powiatu interweniowali 12 razy w Parlamencie Bratysławskim w latach 1662-1848.
 +
 +
Székhelye régente [[Moson]] volt, később [[Magyaróvár]] lett. A [[17. század]]ban [[Alsó-Ausztria]] a sárfenéki (Scharfeneck) uradalom négy községét (''Sommerein'' ([[Lajtasomorja]]), ''Au'', ''Hof'', ''Mannersdorf'') bekebelezte (ezt megelőzően [[Lajtafalu]]tól (''Potzneusiedl'') délre a vármegye nyugati határát megszakítás nélkül a [[Lajta]] folyó képezte). A községek visszatéréséért a vármegye követei [[1662]] és [[1848]] között 12 alkalommal interveniáltak a pozsonyi rendi [[országgyűlés]]en.
 +
 +
Po decyzji w sprawie Trianon wschodnia część pozostała z Węgrami, zachodnia część powiatu została przyłączona do Austrii, a niewielki obszar na lewym brzegu Dunaju stał się częścią państwa czesko-słowackiego.
 +
 +
A [[trianoni békeszerződés|trianoni döntés]] után keleti része  [[Magyarország]]nak maradt, a vármegye nyugati részét [[Ausztria]] területéhez csatolták, a Duna balpartján lévő csekély terület pedig a [[Csehszlovákia|Cseh-Szlovák állam]] része lett.
 +
 +
 +
W 1923 r. Jego terytoria pozostałe na Węgrzech zostały połączone z okrojonymi okręgami Győr i Bratysława, tworząc zjednoczone administracyjnie hrabstwa Győr, Moson i Bratysława, które po drugiej wojnie światowej stały się okręgiem Győr-Moson. W 1947 r., W czasie pokoju paryskiego, 3 wsie (Oroszvár, Horvátjárfalu i Dunacsún) przeniosły się do Czechosłowacji, aby poszerzyć przyczółek bratysławski. W czasie osadnictwa powiatowego w 1950 r. Powiat Győr-Moson został zjednoczony z okręgiem Sopron, w wyniku czego powstał okręg Győr-Sopron, który od 1990 r. Nazywany jest okręgiem Győr-Moson-Sopron.
 +
 +
[[1923]]-ban Magyarországon maradt területeit a szintén csonka [[Győr vármegye|Győr]] és [[Pozsony vármegye|Pozsony]] vármegyékkel összevonták, létrehozva [[Győr, Moson és Pozsony k.e.e. vármegye|Győr, Moson és Pozsony közigazgatásilag egyelőre egyesített vármegyét]], melynek neve a [[második világháború]] után [[Győr-Moson megye]] lett. [[1947]]-ben a [[Párizsi békeszerződések|párizsi békekötéskor]] 3 község ([[Oroszvár]], [[Horvátjárfalu]] és [[Dunacsún]]) [[Csehszlovákia|Csehszlovákiához]] került a [[pozsonyi hídfő]] kiszélesítéséhez. Az [[1950-es megyerendezés]]kor [[Győr-Moson megye]] egyesült [[Sopron megye|Sopron megyével]], így jött létre [[Győr-Sopron megye]], melynek neve [[1990]] óta [[Győr-Moson-Sopron megye]].
 +
 +
 +
|
 +
{{Uhorské župy na Słowacji}}
 +
{|
 +
|
 +
|}
 +
{{Historia komitatu
 +
|tytuł = Komitat Pozsony
 +
|grafika =
 +
|opis grafiki =
 +
|okres 0 = Okres
 +
|forma 0 = Podmiot polityczny
 +
|okres 1 = ok.1000-1526
 +
|forma 1 = [[Królestwo|Królestwo Węgier]]
 +
|okres 2 =
 +
|forma 2 =
 +
|okres 3 =
 +
|forma 3 =
 +
|okres 4 =
 +
|forma 4 =
 +
|okres 5 =
 +
|forma 5 =
 +
|okres 6 =
 +
|forma 6 =
 +
|okres 7 =
 +
|forma 7 =
 +
|okres 8 = 
 +
|forma 8 =
 +
|okres 9 =
 +
|forma 9 =
 +
|okres 10 =
 +
|forma 10 =
 +
}}
 +
{|
 
|
 
|
 +
|}
 
{{Infobox Komitat
 
{{Infobox Komitat
 
|Nazwa        = Moson
 
|Nazwa        = Moson
Linia 39: Linia 103:
 
}}
 
}}
 
|}
 
|}
 +
 +
== Przypisy ==
 +
{{izvori}}
  
 
{{SORTUJ:Komitaty, Moson}}
 
{{SORTUJ:Komitaty, Moson}}
  
 
[[Kategoria:Komitaty]]
 
[[Kategoria:Komitaty]]
−
[[Kategoria:Komitaty historyczne]]
+
[[Kategoria:Komitaty XII wiek]]
−
[[Kategoria:Komitaty Świętego Stefana]]
+
[[Kategoria:Komitaty zlikwidowane 1920]]
 
[[Kategoria:Historia]]
 
[[Kategoria:Historia]]
−
[[Kategoria:Historia Węgier]]
 
 
[[Kategoria:Historia Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Historia Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Historia Austrii]]
 
[[Kategoria:Historia Austrii]]
 +
[[Kategoria:Historia Słowacji]]

Aktualna wersja na dzień 07:49, 13 kwi 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
18px Komitaty króla Stefana I

♦ Abaúj ♦ Bács ♦ Baranya ♦ Békés ♦ Bihar ♦ Bodrog ♦ Borsod ♦ Csanád ♦ Csongrád ♦ Doboka ♦ Esztergom ♦ Fehér ♦ Fejér ♦ Gömör ♦ Győr ♦ Háromszék ♦ Heves ♦ Hunyad ♦ (Karakó) ♦ Keve ♦ Kolozs ♦ Komárom ♦ Kovinska ♦ Krassó ♦ Küküllő ♦ Moson ♦ Nógrád ♦ Nyitra ♦ Pest ♦ Pilis ♦ Pozsony ♦ Somogy ♦ Sopron ♦ Szabolcs ♦ Szatmár ♦ Szepes ♦ Szerém ♦ Szolnok ♦ Temes ♦ Tolna ♦ Torda ♦ Újvár ♦ Ung ♦ Valkó ♦ Varasd ♦ Vas ♦ Verőce ♦ Veszprém ♦ Visegrád ♦ Zala ♦ Zaránd ♦ Zemplén ♦ Zólyom

Plik:Moson county administrative map.jpg
Mapa administracyjna komitatu Moson z 1910 r.
Plik:Slovakia Moson.jpg
Dawny komitat Moson nałożony na mapę współczesnej Słowacji

Moson vármegye (słow. Mošoň, niem. Wieselburg, łac. Mosoniensis) był jednostką administracyjną w zachodniej części Królestwa Węgier. Dziś jego terytorium jest podzielone między Austrię, Węgry i Słowację.

Geografia

Teren powiatu był prawie wszędzie równy, tylko grupa Gór Lajta-hegység sięgała do północno-zachodniego narożnika. Wysokość równiny wynosi wszędzie od 112 do 120 metrów npm.. Ważnymi rzekami są Dunaj, Lajta i Rábca, a także podstawowe jezioro Fertő.

Lokalizacja

Graniczył na północnym zachodzie z Austrią, na północnym wschodzie z komitatem Pozsony, na południowym wschodzie z komitatem Győr, a od południa i zachodu z komitatem Sopron.

Historia

Hrabstwo zostało założone przez króla św. Stefana w momencie założenia państwa i organizacji królewskiego systemu hrabstwa z centrum Mosonvár. [1] 

A vármegyét Szent István király hozta létre az államalapítás és a királyi vármegyerendszer megszervezése idején Mosonvár központtal.[1]

Jej siedzibą był kiedyś Moson, później Magyaróvár. W XVII wieku Dolna Austria zaanektowała cztery wsie majątku Scharfeneck (Sommerein (Lajtasomorja), Au, Hof, Mannersdorf) (wcześniej zachodnią granicą powiatu na południe od Potzneusiedl była rzeka Lajta). W celu przywrócenia wiosek ambasadorowie powiatu interweniowali 12 razy w Parlamencie Bratysławskim w latach 1662-1848. 

Székhelye régente Moson volt, később Magyaróvár lett. A 17. században Alsó-Ausztria a sárfenéki (Scharfeneck) uradalom négy községét (Sommerein (Lajtasomorja), Au, Hof, Mannersdorf) bekebelezte (ezt megelőzően Lajtafalutól (Potzneusiedl) délre a vármegye nyugati határát megszakítás nélkül a Lajta folyó képezte). A községek visszatéréséért a vármegye követei 1662 és 1848 között 12 alkalommal interveniáltak a pozsonyi rendi országgyűlésen.

Po decyzji w sprawie Trianon wschodnia część pozostała z Węgrami, zachodnia część powiatu została przyłączona do Austrii, a niewielki obszar na lewym brzegu Dunaju stał się częścią państwa czesko-słowackiego. 

A trianoni döntés után keleti része  Magyarországnak maradt, a vármegye nyugati részét Ausztria területéhez csatolták, a Duna balpartján lévő csekély terület pedig a Cseh-Szlovák állam része lett.


W 1923 r. Jego terytoria pozostałe na Węgrzech zostały połączone z okrojonymi okręgami Győr i Bratysława, tworząc zjednoczone administracyjnie hrabstwa Győr, Moson i Bratysława, które po drugiej wojnie światowej stały się okręgiem Győr-Moson. W 1947 r., W czasie pokoju paryskiego, 3 wsie (Oroszvár, Horvátjárfalu i Dunacsún) przeniosły się do Czechosłowacji, aby poszerzyć przyczółek bratysławski. W czasie osadnictwa powiatowego w 1950 r. Powiat Győr-Moson został zjednoczony z okręgiem Sopron, w wyniku czego powstał okręg Győr-Sopron, który od 1990 r. Nazywany jest okręgiem Győr-Moson-Sopron. 

1923-ban Magyarországon maradt területeit a szintén csonka Győr és Pozsony vármegyékkel összevonták, létrehozva Győr, Moson és Pozsony közigazgatásilag egyelőre egyesített vármegyét, melynek neve a második világháború után Győr-Moson megye lett. 1947-ben a párizsi békekötéskor 3 község (Oroszvár, Horvátjárfalu és Dunacsún) Csehszlovákiához került a pozsonyi hídfő kiszélesítéséhez. Az 1950-es megyerendezéskor Győr-Moson megye egyesült Sopron megyével, így jött létre Győr-Sopron megye, melynek neve 1990 óta Győr-Moson-Sopron megye.


60px Župy węgierskie na Słowacji 20px

♦ Abovsko-turnianska ♦ Bratislavská ♦ Gemersko-malohontská ♦ Hontianska ♦ Komárňanská ♦ Liptovská ♦ Mošonská ♦ Nitrianska ♦ Novohradská ♦ Oravská ♦ Ostrihomská ♦ Rábska ♦ Spišská ♦ Šarišská ♦ Tekovská ♦ Trenčianska ♦ Turčianska ♦ Užská ♦ Zemplínska ♦ Zvolenská

Komitat Pozsony

Okres Podmiot polityczny
ok.1000-1526 Królestwo Węgier
Komitat Moson

Comitatus Mosoniensis (łac.)
Komitat Wieselburg (niem.)
(1910)

Herb von Moson Comitatus Mosoniensis (łac.) Komitat Wieselburg (niem.)
Siedziba: Magyaróvár
Powierzchnia: 2 013 km²
Ludność: 94 479[2]
Narodowości: 55 % Niemcy
35 % Węgrzy
9 % Chorwaci
1 % inni (Słowacy)[3]
Utworzony: XII wiek
Zlikwidowany: 4.06.1920
(Traktat z Trianon)
Moson

Przypisy

  1. ↑ Györffy György. "15 / A vármegye X. századi előzményei és korai szervezete.". István király és műve. Gondolat Budapest 1983. ISBN 963-281-221-2. 
  2. ↑ A magyar szent korona országainak 1910. évi népszámlálása. Budapest 1912, S. 12 ff.
  3. ↑ A magyar szent korona országainak 1910. évi népszámlálása. Budapest 1912, S. 22 ff. (Spis ludności z 1910)
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Moson&oldid=55257”