Köcski II. Sándor

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Poprzednik: Sędzia królewski (1324-1328) Następca: Hermány Lampert Nagymartoni Pál Köcski II. Sándor (pol. Aleksander II Köcski) (* nieznana, † styczeń lub luty 1328), węgierski szlachcic i żołnierz, sędzia królewski od 1324 r. do śmierci, za panowania króla Węgier Karola I. Początkowo, jako familiaris i prawdopodobnie odległy kuzyn potężnego klanu Kőszegi, nie brał udziału w konfliktach wojny domowej, które charakteryzowały węgierskie królestwo w pierwszych dwóch dekadach XIV wieku. Ostatecznie złożył przysięgę wierności Karolowi I jako królowi Węgier w 1316 r., Więc jego ziemie zostały splądrowane, a wielu jego krewnych zmasakrowanych. Następnie Sándor był oddanym dowódcą wojskowym króla w jego wojnie z oligarchami. Należał do „nowej arystokracji Karola”, która poparła wysiłki króla w celu przywrócenia władzy królewskiej po pół wieku feudalnej anarchii. Rodzina Według jego XIX-wiecznego biografa Antala Pora, Sándor urodził się w rodzinie zamkowych wojowników, która mieszkała w Köcsk w komitacie Vas. Za służbę wojskową król Władysław IV nadał rodzinie szlachectwo w 1273 r. Opierając się na pieczęci Sándora, rodzina Köcskich była przypuszczalnie spokrewniona z lokalną potężną rodziną Kőszegi, a także była potomkiem klan Héder, przynajmniej ze strony matki. Historyk Pál Engel uważał jednak Sándor, że samodzielnie przyjął swoją pieczęć po decydującym zwycięstwie nad żarliwymi wrogami, Kőszegimi, jako wybitny generał w wojnie zjednoczeniowej Karola przeciwko dominacji oligarchów.. Jego rodzice to Aleksander I i Venis (lub Wenus) z rodziny o nieznanym imieniu. Jego ojciec miał brata, Tomasza I, którego gałąź dożyła do początku XV wieku. Jego babką była Dominika z sąsiedniego Káld. Sándor miał siostrę, która poślubiła Władysława Nádasda, członka gałęzi Gerse tego klanu. Ich jedyną córką była Małgorzata, która poślubiła Pawła Magyara, 1. skarbnika królewskiego na Węgrzech. Sándor żenił się dwukrotnie; imię jego pierwszej żony jest nieznane. Jego drugą żoną była Clara Nagymartoni, siostr Paula Nagymartoni'ego, jego bezpośredniego następcy na stanowisku sędziego królewskiego. Ich jedynym znanym dzieckiem był Jerzy, który poślubił szlachciankę z rodziny Szabari i zmarł bez spadkobierców między 1357 a 1361. Kariera wojskowa Sándor został po raz pierwszy wspomniany przez współczesne akta w 1309 roku. Kupił ziemię we wsi Sár od swojego krewnego ze strony matki, Marcellusa Káldiego, w 1312 r., gdzie posiadał już ziemie. W tym czasie byli uważani za familiaris rodu Kőszegi, którzy de facto rządzili znacznymi częściami Zadunaja, w tym komitatem Vas, niezależnie od władzy królewskiej. Dlatego nie brał udziału w żadnej kampanii wojskowej w czasach Interregnum, gdy toczyła się wojna domowa między różnymi pretendentami do tronu - Karolem z Anjou, Wacławem z Czech i Otto z Bawarii, która nastąpiła po śmierci Andrzeja i trwała siedem lat od 1301 do 1308. Plik:Schlacht bei Mühldorf3.jpg The Battle of Mühldorf on a contemporary depiction, about 1334 Kiedy w pierwszej połowie 1316 r. Karol rozpoczął kampanię przeciwko Kőszegim na Zadunaju i Slawonii, Sándor i jego krewni złożyli przysięgę wierności królowi. Andrzej Kőszegi, głowa rodziny, odpowiedział okrutną zemstą: wysłał swojego znajomego Salomona Salamonvári z łupieżczą armię do Gerse, gdzie szwagier Sándora Władysław Nádasd i jego trzej słudzy zostali zabici w miejscowym kościele, który potem został spalony. Brat Władysława Denis zabarykadował się w dworku wraz z żoną, wdową po Władysławie (tj. nieznana z imienia siostrą Sándora) i sześcioma innymi krewnymi, w tym ich dziećmi. Budynek został podpalony przez wojska Kőszegich, w których zginęli wszyscy oprócz krewnego Sándora. Tylko jego siostrzenica Małgorzata przeżyła masakrę, uciekając z wioski ze swoją nianią. W tym samym czasie ziemie i młyny Sándor zostały również splądrowane i zniszczone. Sándor opuścił komitat Vas i wstąpił do królewskiej armii Karola jako szlachcic bez grosza, który później mógł liczyć na odzyskanie utraconych posiadłości rodzinnych tylko po udanym przywróceniu silnej władzy królewskiej. Plik:Starhrad - orlie hniezdo.jpg The ruins of Starhrad (Óvár), present-day Slovakia. Köcski served as its castellan from 1323 to 1324, after its recovery from Matthew Csák Gdy Stefan Uroš II Milutin schwytał węgierskiego prokurenta Vladislav i zaatakował Syrmię, Karol I rozpoczął kontr-kampanię po drugiej stronie rzeki Sawy i opanował fortecę Macsó (dzisiejsza Mačva, Serbia) zimą 1317 roku, Sándor i jego słudzy, rodzina Gencsi, wzięli udział w kampanii, w której on sam został poważnie raniony przez spadające skały podczas oblężenia. Dawna historiografia umieściła tę kampanię w 1319 roku, ale Pál Engel poprawił datę, wyróżniając dwie kampanie w kierunku Syrmii. W 1318 r. Sándor został kasztelanem Pannonhalmy (lub Szentmárton), po tym jak jej zamek został odzyskany z rąk Kőszegich w poprzednim roku. Pełnił tę funkcję do 1323 r. 3 maja 1318 r., gdy po raz pierwszy Sándor został nazwany kasztelanem, otrzymał od króla posiadłości Sebes, Takács i Egered w komitatach Sopron i Győr jako rekompensatę za wcześniejsze ciężkie straty. 1319 był rokiem burzliwym dla Sándora: nastąpiła kolejna rebelia Andrzeja Kőszegi, Sándor i Mikołaj Felsőlendvai poprowadzili królewską kampanię przeciwko dominacji Kőszegich w pierwszej połowie 1319 r. Wypełniając zemstę, Sándor w ciągu kilku miesięcy przejął sześć fortec Kőszegich; pokonał armię Andrzeja Kőszegiego w Szalafő, pokonując także austriackie oddziały pomocnicze, następnie zachorował i zdobył fortecę Kőszeg i Kapronca (dzisiejsza Koprivnica, Chorwacja). Podczas oblężenia Kőszeg Sándor został ranny strzałą. Po upadku Andrzeja Kőszegiego, jego krewny, stronnik Karola Mikołaj II Kőszegi („Kogut”) otrzymał ispánat Zali i Vasa, jednak na początku 1321 r. został również zhańbiony na dworze królewskim. Sándor i Lawrence Csornai ponownie poprowadilią królewską kampanię na Zadunaje. Najpierw przejęli Pölöske. Po jej upadku wojsko zajęło Kabold, Rohonc (obecnie odpowiednio Kobersdorf i Rechnitz w Austrii) i Nagykanizsa/Kanizsa (od którego Csornai wziął swoje nowe nazwisko). Jest prawdopodobne, że obaj dowódcy zajęli jednocześnie zamki Tátika (w pobliżu Zalaszántó) i Szigliget. Mikołaj Kőszegi mógł zatrzymać tylko Lékę (dzisiejszy Lockenhaus w Austrii). Sándor i inni kasztelani, na przykład Aleksander Ozorai, dowodzony przez węgierski kontyngent pomocniczy, składający się z 2200 węgierskiej kawalerii i 4000 konnych łuczników kumańskich, aby wesprzeć Fryderyka Sprawiedliwego i armię austriacką w wojnie z jego bawarskim rywalem Ludwikiem Wittelsbach. W bitwie pod Mühldorf, która odbyła się 28 września 1322 r., Austriacy ponieśli ciężką klęskę podczas schwytania Fryderyka. Podczas bitwy wojska węgierskie zostały zaniedbane i zesłane na zaciszne wzgórze. Sándor stracił tylko kilkadziesiąt osób, a ponad 1000 szlachciców z Austrii zostało schwytanych lub zabitych. Za swoje lojalne usługi wojskowe Sándor otrzymał Nagyécs i Pázmánd w komitacie Győr w 1323 r., co zostało potwierdzone przez kapitułę katedralną Győr w dniu 31 października, jeszcze w tym roku. Śmierć Mateusza III Csáka w marcu 1321 r. oznaczała upadek jego oligarchicznej domeny w ciągu kilku miesięcy. Jeden z jego nielegalnie nabytych zamków, Várna (lub Óvár, obecnie Starhrad, Słowacja) w komitacie Trencsén, został zwrócony pierwotnym właścicielom, Zólyom. Jednak Karol I zabrał zamek z powrotem do majątku królewskiego na początku 1323 r. Po tym, jak Sándor został kasztelanem twierdzy, wspomnianym w tym charakterze w kwietniu 1323 r. Czasami po 1321 r. Karol podarował także zamek Beszterce (dziś Považský hrad na Słowacji) Sándor, którego po raz pierwszy skierowano do jego kasztelana na początku 1324 r., kilka miesięcy przed mianowaniem go na sędziego królewskiego. Następnie zamek był uważany za dodatek dochodowy (honor) do tej godności do 1382 r. Köcski and other castellans, for instance Alexander Ozorai, led a Hungarian auxiliary contingent, which consisted of 2200 Hungarian cavalry and 4000 mounted Cuman archers, to support Frederick the Fair and the Austrian army in the war for the throne of Germany against his Bavarian rival Louis of Wittelsbach. In the Battle of Mühldorf, which took place on 28 September 1322, the Austrians suffered a heavy defeat, while Frederick was captured.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} During the battle, the Hungarian troops were neglected and sent to a secluded hill. Köcski lost only a few dozen people, while more than 1000 nobles from Austria were captured or killed.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} For his loyal military services in the previous campaigns, Köcski was granted Nagyécs and Pázmánd in Győr County in 1323, which act was confirmed by the cathedral chapter of Győr on 31 October, still in that year.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The death of Matthew Csák in March 1321 resulted the collapse of his oligarchic domain within months. One of his unlawfully acquired castles, Várna (or Óvár, present-day Starhrad, Slovakia) in Trencsén County was returned to its original owners, the Zólyom kinship. However, Charles I took the castle back to royal property in early 1323. Following that Köcski was made castellan of the fortress, mentioned in that capacity in April 1323.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Sometimes after 1321, Charles also donated the castle of Beszterce (today Považský hrad in Slovakia) to Köcski, who was first referred to its castellan in early 1324, few months before his appointment as Judge royal. Thereafter the castle was considered an income accessory (honor) to that dignity until 1382.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Sędzia królewski Po kilku miesiącach wakatu Sándor został awansowany na stanowisko sędziego królewskiego w tygodniu od 26 września do 3 października 1324 r., zastępując Hermanna Lamperta, który zmarł na stanowisku w lipcu 1324 r. Pierwsza znana karta jako taka została wydana 12 grudnia października. 141 dokumentów zostało zachowanych z jego kadencji przez trzy i ćwierć lat, co odzwierciedla rosnący profesjonalizm systemu sądownictwa. Dla porównania, jego poprzednik Hermann Lampert wydał 161 czarterów w ciągu swojej dekady. Sándor i jego dwór rezydowali w Wyszehradzie, po tym jak Karol I przeniósł swoją stolicę z Temesvár (dzisiejsza Timișoara w Rumunii) do centrum swojego królestwa w 1323 r., gdy już pokonał ostatnich potężnych oligarchów. W przeciwieństwie do swoich poprzedników nie używał tytułu „magister” w swoich oficjalnych dokumentach. Zamiast tego został nazwany „comes Aleksander, sędzia dworu królewskiego”. Jego jurysdykcja obejmuje całe królestwo, w tym krainy południowe, Syrmię i Požegę. Jednak jego kompetencje sądowe w sprawie Siedmiogrodu zostały zniesione w 1324 r .; działał tam w różnych procesach ze „specjalną licencją królewską”. Na przykład przewodniczył sądowi ad litem, który wydał wyrok w sprawie własności Felvinc (obecnie Unirea, Rumunia) na korzyść Kapituły Esztergom przeciwko Seklerom z kraju Háromszék. Jego zastępca, wice-sędzia królewski, był pewnym Piotrem, synem Mocha podczas pełnej kadencji Sándor. Jednym z jego notariuszy był Pál Ugali, który później awansował na wyższe stanowiska i godności w nadchodzących dziesięcioleciach. Pewien Michał działał jako królewski komisarz lub „komornik” Sándora w 1326 r., a Mikołaj Gősfi służył jako poborca ​​grzywny w 1325 r. Sándor rozpoczął także pracę nad innymi sądami. Kilka dokumentów potwierdza, że Sándor i jego dwór nawiązali harmonijne, elastyczne i profesjonalne stosunki z kancelarią królewską. Pozostał wiernym powiernikiem Karola. W 1325 r. Otrzymał wieś Pápoc i związane z nią ziemie, od Csatabér do Elk od Karola. W 1326 r. podarował ziemię Egered swojej drugiej żonie, Klarze Nagymartoni. W tym samym roku przekazał także część swoim krewnym, a później sąsiedni Mihályfölde swoim familiares, rodzinie Sári. W grudniu 1326 r. powiększył swoje posiadłości Pázmánd i Nagyécs o ziemie królewskie. Według streszczenia z 1327 r. Sándor był właścicielem ziemskim w komitatach Vas, Sopron, Veszprém i Győr. Kontynuując metodę swoich poprzedników na początku XIV wieku, wykorzystanie dowodów materialnych podczas procesów sądowych stało się szeroko rozpowszechnione za kadencji Sándor, odsuwając te tradycyjne praktyki sprawiedliwości, takie jak próby od ordalii po pojedynek sądowy. W ostatnich latach działalności Sándora jako sędziego królewskiego większość jego czarterów, które zamykały sprawę sądową, były spójną metodą dowodową z wykorzystaniem wcześniej wydanych czarterów i dokumentów. Jest to również odzwierciedleniem zwiększonej liczby ugód pozasądowych w tych latach. W wielu sytuacjach Sándor zarządzał te ugody pozasądowe dla powodów i oskarżonych, którzy mogliby kontynuować spór sądowy po dopłacie sądowej. Gdy Babonići i osłabieniy Kőszegi powstali w otwartym buncie w 1327 roku, ban Mikcs Ákos i Sándor Köcski pokonali ich. Podczas kampanii wojskowej Sándor przejął Sárvár (dzisiejszy Güssing, Austria) i dwa inne forty w Kőszeg od zbuntowanego Jana Kőszegi. Za swoje zasługi Sándor został mianowany ispánem komitatu Vas i kasztelanem Sarvara latem 1327 r. Był odpowiedzialny za zintegrowanie reszty domeny Kőszeg z władzą królewską. Karol zapewnił mu swą szeroką władzę w redystrybucji ziemi lojalnej miejscowej szlachcie i miał imperatyw łaski królewskiej dla dawnych familiares Kőszegisów. Sándor zachorował ok. połowy grudnia 1327 r. Swoją ostatnią wolę i testament sporządził na łożu śmierci w obecności arcybiskupa Władysława Jánki, skarbnika królewskiego Demetriusza Nekcseia i bana Mikcsa Ákosa. Przyrzekł część swoich ziem dla swojej sierocej siostrzenicy, Małgorzacie Nádasd. Jego majątek odziedziczył jego jedyny syn Jerzy i kuzyn Mikołaj. Köcski żył jeszcze 28 stycznia 1328 r., Ale zmarł do 9 lutego. Dziesięć dni później Karol wydał dokument dotyczący ślubu i porannego prezentu wdowy po Sándorze, Klary Nagymartoni. Większość jego ziem w końcu został przejęty przez Pawła Magyar po serii kontraktów i zakupów ziemi w 1332 r. Przypisy Źródła Almási, Tibor (1995). Az 1328. évi országbíróváltás okleveles adatai [Dane źródłowe dotyczące zastępcy 1328 na stanowisku sędziego królewskiego]". W: Koszta, László (ed.). Kelet és Nyugat között: Történeti tanulmányok Kristó Gyula tiszteletére. University of Szeged. str. 19–37. ISBN 963-482-083-2. Bertényi, Iván (1976). Az országbírói intézmény története a XIV. században [Historia instytucji sędziego królewskiego w XIV wieku]. Hungarian Academy of Sciences. ISBN 963-05-0734-X. Engel, Pál (1988). Az ország újraegyesítése. I. Károly küzdelmei az oligarchák ellen (1310–1323) [Zjednoczenie Królestwa. Walki Karola I przeciwko oligarchom (1310–1323)]. Századok. Magyar Történelmi Társulat. 122 (1–2): str. 89–146. Engel, Pál (1996). Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I. [Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I]. História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 963-8312-44-0. Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon [Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. ISBN 963-547-085-1. Piti, Ferenc (1997). Okleveles adatok az 1324. évi országbíróváltáshoz [Dane źródłowe dotyczące zastępcy 1324 na stanowisku sędziego królewskiego]. Fons. Szentpétery Imre Történettudományi Alapítvány. 4 (2): str. 243–250. ISSN 1217-8020. Pór, Antal (1888). "Köcski Sándor [Aleksander Köcski]". Századok. Magyar Történelmi Társulat. 22: str. 785–797. Tóth, Ildikó (2005). Adalékok Köcski Sándor országbírói működéséhez [Dane do funkcji Aleksandra Köcskiego jako sędziego królewskiego]. W: Marton, Szabolcs; Teiszler, Éva (red.). Medievisztikai tanulmányok. A IV. Medievisztikai PhD-konferencia (Szeged, 2005. június 9–10.) előadásai. University of Szeged. str. 185–192. ISBN 963-482-758-6.

Köcski II. Sándor (węg.) Aleksander II Köcski (pol.) — Sędzia królewski — Sędzia królewski Okres od 1324 do 1328 Poprzednik Hermány Lampert Następca Nagymartoni Pál Dane biograficzne Klan Héder Rodzina Köcski Pochodzenie węgierskie Państwo Królestwo Węgier w unii personalnej z Królestwem Chorwacji Urodziny data nieznana Śmierć styczeń / luty 1328 Ojciec Köcski I. Sándor Matka Nn Venis Żona nieznana Dzieci György Żona Nagymartoni Clara