Atyusz Salamon: Różnice pomiędzy wersjami
m (Zastępowanie tekstu - "* nieznana" na "* nieznana") |
m (Zastępowanie tekstu - "skarbnik królewski" na "mistrz skarbu") |
||
| Linia 62: | Linia 62: | ||
== Kariera == | == Kariera == | ||
| − | Salamon został po raz pierwszy wymieniony jako [[skarbnik| | + | Salamon został po raz pierwszy wymieniony jako [[skarbnik|mistrz skarbu]] w 1214 r.; poprzednie prace archontologiczne i biograficzne (np. Wertner) określały go jako pierwszego znanego urzędnika, który został powołany na to stanowisko,<ref name="Nemes" /><ref name="Markó" /> niemniej jednak [[archontologia]] [[Zsoldos Attila|Attili Zsoldosa]] nakreśliła wstępne założenia stanowiska z XII wieku<ref name="Zsoldos" />. Pełnił tę funkcję do 1215 r., gdy zastąpił go [[Ampod fia Dénes|Dénes, syn Ampuda]], najbardziej zaufanego doradcy finansowego Andrzeja II. Jak podaje ''[[Regestrum Varadinense]]'', w tym czasie w 1214 r. Salamon działał również jako [[ispán]] komitatu [[Bács]]<ref name="Nemes" />. W następnym roku był [[ispán]]em komitatu [[Nyitra]]<ref name="Zsoldos" />. Zgodnie z dokumentem wydanym w 1215 r. Salamon poprzednio bezprawnie uzurpował sobie ziemię pewnego rycerza o imieniu Wilermus między [[Mura|Murą]] a [[Drawa|Drawą]]<ref name="Nemes" />. |
Według niektórych opinii, Salamon brał udział w zabójstwie królowej [[Gertruda|Gertrudy]] w 1213 r.<ref name="Markó" />, jednak założenie to było nieuzasadnione, gdyż wstąpił na dwór książęcy [[IV. Béla|Beli]], który nigdy nie zapomniał o matce i wyrażał dla niej głęboki szacunek w wielu swoich królewskich dokumentach, a następnie ukarał żywych winowajców. [[II. András|Andrzej II]] został zmuszony do podzielenia się swoimi królestwami ze swoim spadkobiercą, dlatego Bela został [[Książę Slawonii|księciem Slawonii]] w 1220 r., zaś Salamon został mianowany [[Ban całej Slawonii|banem Slawonii]] jako lojalny zwolennik Beli (znał go od dzieciństwa)<ref name="Zsoldos" />. Wkrótce zastąpił go kuzyn Atyusz III. Kiedy Andrzej II skutecznie spacyfikował niezadowolony ruch oporu szlachty, który doprowadził do wydania [[Złota Bulla 1222|Złotej Bulli]] z 1222 r., Salamon został mianowany [[sędzia|sędzią królewskim]] pod koniec 1222 r., zastępując swojego kuzyna [[Atyusz Lőrinc|Laurentego Atyusza]], lecz na krótko opuścił stanowisko<ref name="Markó" />. Dokument królewski z 1227 r. wymienia go również jako [[ispán]]a komitatu [[Moson]] w 1222 r.<ref name="Zsoldos" /> Wkrótce Salamon po raz drugi został [[Ban całej Slawonii|banem Slawonii]] i zachował tę godność do 1224 r.<ref name="Zsoldos" /> Poza tym pełnił również funkcję [[ispán]]a komitatu [[Zala]]<ref name="Zsoldos" />. | Według niektórych opinii, Salamon brał udział w zabójstwie królowej [[Gertruda|Gertrudy]] w 1213 r.<ref name="Markó" />, jednak założenie to było nieuzasadnione, gdyż wstąpił na dwór książęcy [[IV. Béla|Beli]], który nigdy nie zapomniał o matce i wyrażał dla niej głęboki szacunek w wielu swoich królewskich dokumentach, a następnie ukarał żywych winowajców. [[II. András|Andrzej II]] został zmuszony do podzielenia się swoimi królestwami ze swoim spadkobiercą, dlatego Bela został [[Książę Slawonii|księciem Slawonii]] w 1220 r., zaś Salamon został mianowany [[Ban całej Slawonii|banem Slawonii]] jako lojalny zwolennik Beli (znał go od dzieciństwa)<ref name="Zsoldos" />. Wkrótce zastąpił go kuzyn Atyusz III. Kiedy Andrzej II skutecznie spacyfikował niezadowolony ruch oporu szlachty, który doprowadził do wydania [[Złota Bulla 1222|Złotej Bulli]] z 1222 r., Salamon został mianowany [[sędzia|sędzią królewskim]] pod koniec 1222 r., zastępując swojego kuzyna [[Atyusz Lőrinc|Laurentego Atyusza]], lecz na krótko opuścił stanowisko<ref name="Markó" />. Dokument królewski z 1227 r. wymienia go również jako [[ispán]]a komitatu [[Moson]] w 1222 r.<ref name="Zsoldos" /> Wkrótce Salamon po raz drugi został [[Ban całej Slawonii|banem Slawonii]] i zachował tę godność do 1224 r.<ref name="Zsoldos" /> Poza tym pełnił również funkcję [[ispán]]a komitatu [[Zala]]<ref name="Zsoldos" />. | ||
Wersja z 05:44, 13 wrz 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Atyusz Salamon (* nieznana, † 1227÷33), węgierski wielmoża, sędzia królewski przez krótki okres 1222 roku, za panowania króla Węgier Andrzeja II.[1] Spis treściRodzinaUrodził się jako drugi syn Miski II, który był wychowawcą młodego księcia Beli. Jego starszym bratem był Miski III, która działał jako ispán w komitacie Vas w 1214 roku. Salamon miał kilku kuzynów, w tym Atyusza III i Laurentego, kariery trzech z nich przeplatały się wiele razy.[2] Żoną Salamona była niejaka Ahalyz (także Elżbieta), która przyjechała z Francji na Węgry, przywieziona przez Atyusza III i osiedliła się w rodzinnym majątku Widhor w komitacie Valkó[3]. Pobrali się po 1224 r., po śmierci pierwszego męża Ahalyzy, Batiza Negola, który w 1222 r. zastąpił Salamona na stanowisku sędziego królewskiego i sprawował urząd do śmierci. Ahalyz była pokojówką honorową królowej Jolanty, drugiej małżonki króla Andrzeja II[4]. Salamon i Ahalyz nie mieli dzieci, a po śmierci Salamona francuska szlachcianka po raz trzeci poślubiła Bertranda Bajótiego, według współczesnego dokumentu z 1244 r.[3] KarieraSalamon został po raz pierwszy wymieniony jako mistrz skarbu w 1214 r.; poprzednie prace archontologiczne i biograficzne (np. Wertner) określały go jako pierwszego znanego urzędnika, który został powołany na to stanowisko,[3][4] niemniej jednak archontologia Attili Zsoldosa nakreśliła wstępne założenia stanowiska z XII wieku[1]. Pełnił tę funkcję do 1215 r., gdy zastąpił go Dénes, syn Ampuda, najbardziej zaufanego doradcy finansowego Andrzeja II. Jak podaje Regestrum Varadinense, w tym czasie w 1214 r. Salamon działał również jako ispán komitatu Bács[3]. W następnym roku był ispánem komitatu Nyitra[1]. Zgodnie z dokumentem wydanym w 1215 r. Salamon poprzednio bezprawnie uzurpował sobie ziemię pewnego rycerza o imieniu Wilermus między Murą a Drawą[3]. Według niektórych opinii, Salamon brał udział w zabójstwie królowej Gertrudy w 1213 r.[4], jednak założenie to było nieuzasadnione, gdyż wstąpił na dwór książęcy Beli, który nigdy nie zapomniał o matce i wyrażał dla niej głęboki szacunek w wielu swoich królewskich dokumentach, a następnie ukarał żywych winowajców. Andrzej II został zmuszony do podzielenia się swoimi królestwami ze swoim spadkobiercą, dlatego Bela został księciem Slawonii w 1220 r., zaś Salamon został mianowany banem Slawonii jako lojalny zwolennik Beli (znał go od dzieciństwa)[1]. Wkrótce zastąpił go kuzyn Atyusz III. Kiedy Andrzej II skutecznie spacyfikował niezadowolony ruch oporu szlachty, który doprowadził do wydania Złotej Bulli z 1222 r., Salamon został mianowany sędzią królewskim pod koniec 1222 r., zastępując swojego kuzyna Laurentego Atyusza, lecz na krótko opuścił stanowisko[4]. Dokument królewski z 1227 r. wymienia go również jako ispána komitatu Moson w 1222 r.[1] Wkrótce Salamon po raz drugi został banem Slawonii i zachował tę godność do 1224 r.[1] Poza tym pełnił również funkcję ispána komitatu Zala[1]. W 1226 roku został ponownie wymieniony jako ban Slawonii w książęcym statucie nowego księcia Slawonii Kolomana Halickiego, wydanego w Splicie (Spalato).[3] Utrzymywał tę godność obok Valeginusa. To wówczas po raz pierwszy urząd został podzielony na dwa odrębne banaty, jednak nie było pewności, kto był odpowiedzialny odpowiednio za jurysdykcję slawońską, a kto za chorwacką[1]. W następnym roku Salamon pojawił się ponownie jako jedyny urzędnik, gdy uczestniczył jako świadek w procesie.[3] Zmarł przed 1233 r., kiedy w ustaleniu granic wspomniano, że jego poprzednie trzy dobra przeszły na własność miejscowego szlachcica Igmánd Andása[3]. Przypisy
Źródła
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
