Csák Móric

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Csák Móric (pol. Maurycy Csák, łac. frater Mauritius) (* ok.1270, † 20 marca 1336), węgierski szlachcic, zakonnnik-dominikanin. Beatyfikowany przez papieża Aleksandra VI w 1494 r. Wczesne życie Móric urodził się około 1270 roku w gałęzi Ugod prestiżowego i zamożnego rodu (klanu) Csák, jako syn Demetriusza I. Csáka, hrabiego Bakony i niezidentyfikowanej córki potężnego pana, Henryka I Kőszegi. Według jego hagiografii Móric urodził się w fortecy Ugod w komitacie Veszprém, starożytnej posiadłości jego rodziny. Miał dwoje rodzeństwa. Jego bratem był Csák, który zmarł bezpotomnie przed 1309 rokiem. Legenda głosi, że wstąpił również do zakonu dominikanów, ale nie ma o tym współczesnych dowodów. Jego siostrą była Kunigunda (lub Kinga), która poślubiła Juliusza Rátóta. Według jego legendy Dziewica Maryja ukazała się jego pobożnej matce we śnie podczas jej czterech miesięcy ciąży, gdy miała wysoką gorączkę. Matka Mórica bała się, że nie przeżyje porodu. Maria przepowiedziała, że ??przeżyje i urodzi syna, który będzie „miły Bogu i ludowi” i przypomniała sobie o swoim porodzie, gdy archanioł Gabriel ukazał się Marii i ogłosił jej boski wybór na matkę Jezusa. Jak mówi jego hagiografia, mały Móric do trzeciego roku życia cierpiał na gorączkową chorobę. Jego edukacja rozpoczęła się, gdy miał pięć lat. Swoje uczucia religijne okazywał już w dzieciństwie; modlił się i kwestionował życie świętych w wieku dziesięciu lat, zamiast „dziecinnych zabaw i psot”. Pewnego razu stary zakonnik dominikanin odwiedził zamek Ugod i opowiedział młodemu Móricowi historię klasztoru św. Aleksego w Rzymie z IV wieku, który w rezultacie zdecydował się na wybór monastycznego stylu życia. Jego ojciec, Demetrius, zmarł w 1286 lub 1287 roku. Móric odziedziczył wielkie posiadłości w komitatach: Fejér, Veszprém, Sopron, Pozsony i Zala, stając się jednym z najbogatszych właścicieli ziemskich w Kraju Zadunajskim. Pierwsza wzmianka o Móricu we współczesnych mu dokumentach pochodzi z sierpnia 1291 r., gdy on i Csák, już jako dorośli, potwierdzili darowiznę od swojego nieżyjącego ojca wsi Mizsérd w komitacie Pozsony dla ich znajomych, niejakiego Egyeda, syna Bajka. Obaj zostali nazwani tytułem magistra, kiedy w tym samym dokumencie podarowali wioskę Csatabér (dziś należy do Pápoc) swoim krewnym, Piotrowi i Janowi. Powołanie monastyczne Około 1301 roku Móric poślubił Katarzynę Abę, córkę palatyna Amadeusza Aby, jednego z najpotężniejszych i najbogatszych baronów Królestwa Węgier przełomu XIII i XIV wieku. Aby sfinansować wesele, Móric i jego brat wzięli pożyczkę od niektórych panów Jekelin i Keneplin. Według legendy Móric i Katarzyna żyli w małżeństwie przez trzy lub cztery lata. Następnie zgodzili się na rozwód za wspólną wolą i wspólnie wstąpili do Zakonu Dominikanów. Katarzyna została zakonnicą w klasztorze na Wyspie Małgorzaty, a Móric wstąpił do klasztoru w Budzie. Według historyka Ödona Málnási, małżeństwo dla pozoru stworzone przez ich krewnych było dla młodej pary nie do zniesienia. Jednak teść Mórica, Amadeusz Aba, był oburzony ich decyzją, ponieważ towarzyszyła jej duża strata majątkowa. Dominikański historyk Lajos Implom uważa, że ??brat Mórica, Csák zmarł około 1305 roku, tak więc brat zmarłego, Móric i Katarzyna staliby się spadkobiercami jego bogactwa. Około 1307 roku Amadeusz Aba polecił Władysławowi, synowi Wernera, rektora Buddy, siłą wyprowadzić parę z klasztorów. Maurycy i Catherine byli ubrani w świeckie ubrania i zamknięci razem w jednej z wież Zamku Królewskiego. Pomimo środków przymusu podtrzymali na swoją decyzję. Amadeusz Aba dostrzegł tylko wysiłek, aby przekonać córkę i Mórica. Po pół roku wyszli na wolność i mogli wrócić do swoich klasztorów. Następnie bracia dominikanie wysłali Mórica do bazyliki San Domenico w Bolonii, aby trzymał się z dala od Węgier. Móric spędził tam następne dwa lub trzy lata. Duża część jego majątku została odziedziczona przez jego najbliższego żyjącego krewnego, Piotra I Csáka, który wkrótce potem sprzedał swoje dziedzictwo, zamek Ugod i jego akcesoria potężnemu oligarchowi z Zadunaja, Ivanowi Kőszegi (wujowi Móric). Król Węgier Karol I zatwierdził sprzedaż w 1308 roku. Móric rozdzielił swój majątek w ciągu następnych dziesięcioleci: Po powrocie na Węgry w styczniu 1309 r. podarował ważną siedzibę rodziny, Pápoc, zakonnicom z Wyspy Małgorzaty, gdzie mieszkała jego matka i była żona. W marcu 1309 roku Móric zastawił wioskę Balf w komitacie Sopron na rzecz Jekelin i Keneplin w celu uregulowania swoich długów, które powstały podczas ceremonii ślubnej. Jego "krewny" Mikołaj Hahót otrzymał wsie Komár i Galambok w komitacie Zala od Mórica w 1331 r., a także podarował Boglárfalu (niedaleko Székesfehérvár) rodzinie Himfi w 1332 r. W związku z podziałem jego majątku, jego legenda zachowała historię: Móric chciał odzyskać swoje wcześniej porzucone dobra, aby przekazać je klasztorowi na Wyspie Małgorzaty, ale „król” Mikołaj [„syn Jerzego”] odmówił jego prośbie po ich rozmowie [jesienią 1313]. W odpowiedzi Móric przepowiedział, że Mikołaj umrze w ciągu pół roku z powodu jego „surowości”. Mikołaj zachorował po określonym czasie i wezwał „swoich synów” [sic!], biskupa Mikołaja z Győr i Andrzeja [na początku 1314 r.] i nakazał im przekazać dobra klasztorne, zgodnie z prośbą Mórica, który przepowiedział jego śmierć i tym samym „ma duszę świętą i proroczą”. Pomimo wielu fałszywych danych i błędnych interpretacji, które ewoluowały na przestrzeni wieków, bohaterów można przypuszczalnie zidentyfikować z jego krewnymi ze strony matki, Mikołajem III Kőszegi (ówczesną głową rodziny Kőszegi), bratem Mikołaja Andrzejem i ich naturalnym wujem Mikołajem Kőszegi, biskupem Győr. Jednak według Ödöna Málnási, historia opowiada o sporze między Móric a jego potężnym i chciwym teściem Amadeuszem Abą, który zginął w brutalnych okolicznościach w 1311 roku, a jego klan ostatecznie stracił władzę. Móric spędził życie w różnych klasztorach dominikanów aż do śmierci. Początkowo przebywał w Budzie, następnie przeniósł się do klasztoru św. Antoniego w Peszcie. Ostatecznie wstąpił do klasztoru w Győr, gdzie zmarł. Jako zakonnik prowadził ascetyczny tryb życia. Jego legenda podkreśla, że ??zawsze modlił się w każdych okolicznościach — spał na plewach i dręczył swoje ciało najboleśniejszym chłostaniem. Odgrywał aktywną rolę we wszystkich działaniach klasztoru: nabożeństwach, śpiewach hymnów, biciu w dzwony itp. Przez trzydzieści dwa lata nie jadł mięsa i ściśle przestrzegał postu podczas świąt kościelnych. Nosił ubogie i proste ubranie. Jeśli dostał od krewnych drogie ubrania, z wdzięcznością przyjął prezent i przekazał je swoim towarzyszom w klasztorze. Odpowiadając na pytanie mnichów, zacytował zdanie z Biblii (Hioba 2.4): „Skóra za skórę. Tak, wszystko, co ma człowiek, odda za swoje życie”. Rozdał też ubranie ubogim. Nosił też na stałe cilice. Zachowywał się pokornie, unikając złości i oburzenia. Często występował jako mediator i rozjemca między stronami sporu. Za życia Mórica przypisywano jego wstawiennictwu rozmaite cuda, teraz odnoszące się do leczenia chorób, a nawet powrotu z martwych. Pewnego razu Móric i inny zakonnik zostali zakwaterowani w domu mężczyzny imieniem Benedykt w Vác. Maurycy szedł wieczorem modlić się do pobliskiego kościoła. Udało mu się to, mimo że zarówno brama domu, jak i drzwi kościoła były zamknięte. Benedykt zobaczył, jak wszystkie świece i lampy w kościele zapalają się bez interwencji człowieka. Innym razem Móric modlił się nocą w kościele św. Antoniego w Peszcie, kiedy „zły duch próbował go niepokoić”. Podczas modlitwy obudziły się zwłoki brutalnie zamordowanego mężczyzny i chciały wydostać się z mar. Móric uczynił znak krzyża i powiedział: „Kimkolwiek jesteście, rozkazuję w imię naszego Pana Jezusa Chrystusa, aby był cicho i nie ważcie mi się więcej przeszkadzać”. Następnie zwłoki spadły z powrotem na mary. Jego legenda głosi również, że Móric opiekował się zakonnikiem, lektorem Pawłem z Krakowa, umierającym na gorączkę. Gdy Móric przyniósł i pobłogosławił wodę, pacjent został natychmiast uzdrowiony. Móric zmarł w Győr 20 marca 1336 roku, jedenaście dni przed Wielkanocą. Jego pogrzeb odprawił biskup Mikołaj Kőszegi. Podczas rytuału oczy Mórica otworzyły się dwukrotnie na krótkie chwile, a zwłoki wydzielały przyjemny zapach, zgodnie z jego legendą. [17] Został pochowany w klasztorze w Győr. Podczas pożaru w 1566 roku, a następnie najazdów Turków, budynek klasztoru został zniszczony, a szczątki Mórica również zniknęły. Hagiografia opowiada, że Móric czynił cuda nawet po swojej śmierci. W godzinie śmierci dominikanin z klasztoru Győr, subprzeor Benedykt, który udał się do Budy, miał sen: widział swoich towarzyszy przy stole refektarza, wszyscy nosili kaptury oprócz Mórica. Prowincjał węgierskich dominikanów stwierdził również, że Móric pojawił się w jego wizji rano w lśniącej szacie podczas modlitwy i ogłosił swoją śmierć. Mówił też o próbie czekającej go przed Bogiem. Legenda mówi również, że kiedy niewidomy podniósł kupkę ziemi z grobu Mórica i otarł nimi swoje oczy, odzyskał wzrok, Jego hagiografia Oryginalna legenda i jej pierwsze transkrypcje zaginęły. Podczas jego beatyfikacji lista jego cudów została wysłana do katedry w Ferrarze, ale nie zachowała się. Pierwsza zachowana wersja jego hagiografii została napisana przez dominikańskiego kaznodzieję Girolamo Albertucci de' Borselli w dodatku do jego dzieła, „Cronica gestorum ac factorum memorabilium civitatis Bononie” (1497), obok legend o innych węgierskich dominikanach, świętej Małgorzacie i błogosławionej Helenie. Te hagiografie zostały ponownie opublikowane przez historyków dominikańskich Ambrogio Taeggio, a następnie Leandro Alberti w ich kronikach. Legenda została spisana i opatrzona adnotacjami w 1637 roku przez Zygmunta Ferrariusa, prowincjała dominikanów na Węgrzech. Acta Sanctorum, który został opracowany przez Bollandistów], zawiera również wersję Taeggio hagiografii Mórica Csáka, również z wariantami nazwy dostarczonymi przez Albertiego. Wersja ta została po raz pierwszy opublikowana na Węgrzech w 1743 r. Ze względu na różne transkrypcje w poprzednich stuleciach nazwiska osób i miejscowości były często błędnie interpretowane i tłumaczone. Według tradycji, Móric Csák został beatyfikowany w 1494 roku. Jeden z fresków kościoła San Nicolo in Treviso autorstwa da Modena|Tommaso da Modena (1352) przedstawia Mórica z podpisem „B. Fr. Mauritius de Provincia Hungariae Ord. Fratrum pred. fuit nobilitatis, mansuetudinis et humilitatis decus preclarissimum, puritatis et munditie fios venustum, in multis claurit miraculis". Przypisy Źródła Implom, Lajos (2017). Adatok a Szent Domonkos-rend magyarországi rendtartományának történetéhez. A rendtartomány alapításától 1526-ig [Dane o historii Zakonu św. Dominika na Węgrzech. Od założenia prowincji do 1526 r]. Domonkos Rendtörténeti Gyűjtemény. ISBN 978-615-00-0613-0. Madas, Edit (2001). "Boldog Csáki Móric élete [Life of Blessed Maurice Csák]". W: Madas, Edit; Klaniczay, Gábor (wyd.). Legendák és csodák (13–16. század). Szentek a magyar középkorból II. Osiris Kiadó. str. 331–341. ISBN 963-389-123-X. Málnási, Ödön (1930). "Boldog Csáki Móric élete [Życie błogosławionego Maurycego Csáka]". Credo. 8 (6): str. 1–7.

Błogosławiona frater Mauritius Csák Móric Mistrz pokoju i pocieszenia {{{opis grafiki}}} Maurice Csák, jak przedstawiono w „Ungaricae Sanctitatis Indicia” Gábora Hevenesiego (1692) Urodziny ok.1270 Miejsce Ugod Śmierć 20 marca 1336 Miejsce Győr Czczona przez Kościół katolicki Beatyfikacja 1975 przez Pawła VI Kanonizacja 1494 przez Aleksandra VI Wspomnienie 13 listopada 20 marca (dominikanie)