Fehér: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 36: Linia 36:
 
{| class="wikitable" style="width: 70%"
 
{| class="wikitable" style="width: 70%"
 
|-
 
|-
−
! scope="col" width="9%" | Term
+
! scope="col" width="9%" | Okres
−
! scope="col" width="17%" | Incumbent
+
! scope="col" width="17%" | Osoba
−
! scope="col" width="9%" | Monarch
+
! scope="col" width="9%" | Monarcha
−
! scope="col" width="33%" | Notes
+
! scope="col" width="33%" | Uwagi
−
! scope="col" width="10%" | Source
+
! scope="col" width="10%" | Źródło
 
|-
 
|-
 
| '''1097'''
 
| '''1097'''
Linia 46: Linia 46:
 
| [[Koloman]]
 
| [[Koloman]]
 
| ''comes Bellegrate''
 
| ''comes Bellegrate''
−
| <ref name='Zsoldos_151'>Zsoldos 2011, p. 151.</ref>
+
| <ref name='Zsoldos_151'>Zsoldos 2011, s. 151.</ref>
 
|-
 
|-
 
| '''''ok.'' 1177'''
 
| '''''ok.'' 1177'''
Linia 73: Linia 73:
 
|-
 
|-
 
|- style="background-color: lightgrey;"
 
|- style="background-color: lightgrey;"
−
| colspan="4"| ''Later Fehér County was administered by [[Voivode of Transylvania|vice-voivodes of Transylvania]].''  
+
| colspan="4"| ''Później komitat Fehér by administrowany przez [[wicewojewoda Siedmiogrodu|wicewojewodę Siedmiogrodu]].''  
−
| <ref name='Engel_247'>Engel 1996, str. 247.</ref>
+
| <ref name='Engel_247'>Engel 1996, s. 247.</ref>
 
|}
 
|}
  

Wersja z 07:40, 19 kwi 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
18px Komitaty króla Stefana I

♦ Abaúj ♦ Bács ♦ Baranya ♦ Békés ♦ Bihar ♦ Bodrog ♦ Borsod ♦ Csanád ♦ Csongrád ♦ Doboka ♦ Esztergom ♦ Fehér ♦ Fejér ♦ Gömör ♦ Győr ♦ Háromszék ♦ Heves ♦ Hunyad ♦ (Karakó) ♦ Keve ♦ Kolozs ♦ Komárom ♦ Kovinska ♦ Krassó ♦ Küküllő ♦ Moson ♦ Nógrád ♦ Nyitra ♦ Pest ♦ Pilis ♦ Pozsony ♦ Somogy ♦ Sopron ♦ Szabolcs ♦ Szatmár ♦ Szepes ♦ Szerém ♦ Szolnok ♦ Temes ♦ Tolna ♦ Torda ♦ Újvár ♦ Ung ♦ Valkó ♦ Varasd ♦ Vas ♦ Verőce ♦ Veszprém ♦ Visegrád ♦ Zala ♦ Zaránd ♦ Zemplén ♦ Zólyom

Plik:Komitat Weißenburg - Großfürstentum Siebenbuergen 1769-1773.jpg
260px

Fehér vármegyé (rum. Comitatul Alba) został założony przez króla Stefana I w momencie założenia państwa i organizacji królewskiego systemu komitatów w Siedmiogrodzie z centrum Fehérvár (obecnie Alba Iulia w Rumunii). Jego terytorium w tym czasie rozciągało się na cały − częściowo niezamieszkany − południowy Siedmiogród, do terytorium późniejszego komitatu Hunyad, Királyföld, Fogarasföld i Háromszék[1], tj. do zlewni rzek: Maros i Olt.[2]

Historia

Plik:Hungary 1490.jpg
Dezső Csánki−Manó Kogutowicz: Królestwo Węgier po śmierci króla Macieja Korwina.
Plik:Hungary, Galicia and Transylvania.jpg
Komitaty Alsó- i Felső-Fehér na mapie z 1862 r.

Król pokonał ostatnirgo gyulę siedmiogrodzkiego w 1003 r., gdy stworzył komitat, którego ogromny, prowincjonalny rozmiar świadczy o tym, że obejmował on całą domenę gyuli. Archeologia nie dowiodła, że komitat powstał prawdopodobnie po obaleniu rządów bułgarskich chana w Siedmiogrodzie we wczesnych latach XI wieku, chociaż ślady obecności Bułgarów można zobaczyć w XIX wieku, zniknęły one w X wieku, kiedy gyule pojawili się w Siedmiogrodzie.[2]

Ispánowie komitatu w XI-XII wiekach występowali jako dux, tribunus, princeps, voivoda, ich władza była stopniowo rozszerzana na cały Siedmiogród. W całej historii Siedmiogrodu powstałe województwo siedmiogrodzkie i urząd erdélyi vajda były ściśle związane z biurem ispána Gyulafehérvára. Źródła wspominają także o organizacji zamku i poddanych zamku. Na początku XII wieku Seklerzy pojawili się na terenach późniejszej Saksonii, następnie w XIII wieku rozprzestrzenili się na teren Székelyföld. Na zaproszenie Gejzy II pierwsi Sasi pojawili się na przełęczy Vöröstorony w XII wieku, a następnie osiedlili się w XIII wieku w miejscu Seklerów na wschodzie. Od czasów Beli III osadzano ich u podnóża gór Szeben i [Fogarasi-havasok Fogarów]. Obszary wszystkich tych osad Székelyföldu, Szászföldu, Fogarasföldu, Brassó vidék wyszły spod jurysdykcji ispána Fehérvár, z wyjątkiem pewnych wyspowy posiadłości prywatnych, które później utworzyły komitat Felső-Fehér. Nie wiemy, kiedy komitaty Küküllő i Hunyad wydzieliły się z Fehér, ale w międzyczasie pochłonęły komitat Újvár wokół kopalni soli Marosújvár.[2]

Na początku XIV wieku komitat Fehér został przekształcony w komitat szlachecki, którego panem był wojewoda Siedmiogrodu.[2]

Lista ispánów

Okres Osoba Monarcha Uwagi Źródło
1097 Merkúr Koloman comes Bellegrate [3]
ok. 1177 Gál II. Béla [3]
1200 Geregye I. Eth Imre z klanu Gerenye
także wojewoda Siedmiogrodu (1200) 		[3]
1201 Kán I. Gyula Emeryk z rodu Kán
także wojewoda Siedmiogrodu (1201) 		[3]
1227 Pós II. András z rodu Csák
także skarbnik księcia (1227–1233) 		[3]
Później komitat Fehér by administrowany przez wicewojewodę Siedmiogrodu. [4]

Źródła

  • Engel, Pál (1996). Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I. ["Archontologia świecka Węgier, 1301–1457, Volume I]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN 963-8312-44-0.
  • Fallenbüchl, Zoltán (1994). Magyarország főispánjai, 1526–1848 ]Panowie krain Wegier, 1526–1848]. Argumentum Kiadó. ISBN 963-7719-81-4.
  • Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 ["Archontologia świecka Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN 978-963-9627-38-3.

Komitat Fehér

Okres Podmiot polityczny
ok.1000-1526 Królestwo Węgier
Komitat Fehér
Comitatul Alba (rum.)
()
Siedziba: Gyulaféhérvár
Powierzchnia:
Ludność:
Narodowości: brak danych[5]
Utworzony: XI wiek
Zlikwidowany: 1765
Fehér

Przypisy

  1. ↑ Györffy György. 15 / A vármegye X. századi előzményei és korai szervezete., István király és műve. Gondolat Budapest 1983. ISBN 963-281-221-2
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 szerk.: Kristó Gyula (főszerk.), Engel Pál, Makk Ferenc: Korai magyar történeti lexikon (9-14- század). Akadémiai Kiadó, Budapest (1994). ISBN 963-05-6722-9
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Zsoldos 2011, s. 151.
  4. ↑ Engel 1996, s. 247.
  5. ↑ A magyar szent korona országainak 1910. évi népszámlálása. Budapest 1912, S. 22 ff. (Spis ludności z 1910)
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Fehér&oldid=55401”