Fehér

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

18px Komitaty króla Stefana I ♦ Abaúj ♦ Bács ♦ Baranya ♦ Békés ♦ Bihar ♦ Bodrog ♦ Borsod ♦ Csanád ♦ Csongrád ♦ Doboka ♦ Esztergom ♦ Fehér ♦ Fejér ♦ Gömör ♦ Győr ♦ Háromszék ♦ Heves ♦ Hunyad ♦ (Karakó) ♦ Keve ♦ Kolozs ♦ Komárom ♦ Kovinska ♦ Krassó ♦ Küküllő ♦ Moson ♦ Nógrád ♦ Nyitra ♦ Pest ♦ Pilis ♦ Pozsony ♦ Somogy ♦ Sopron ♦ Szabolcs ♦ Szatmár ♦ Szepes ♦ Szerém ♦ Szolnok ♦ Temes ♦ Tolna ♦ Torda ♦ Újvár ♦ Ung ♦ Valkó ♦ Varasd ♦ Vas ♦ Verőce ♦ Veszprém ♦ Visegrád ♦ Zala ♦ Zaránd ♦ Zemplén ♦ Zólyom Plik:Komitat Weißenburg - Großfürstentum Siebenbuergen 1769-1773.jpg 260px Fehér vármegyé (rum. Comitatul Alba) został założony przez króla Stefana I w momencie założenia państwa i organizacji królewskiego systemu komitatów w Siedmiogrodzie z centrum Fehérvár (obecnie Alba Iulia w Rumunii). Jego terytorium w tym czasie rozciągało się na cały − częściowo niezamieszkany − południowy Siedmiogród, do terytorium późniejszego komitatu Hunyad, Királyföld, Fogarasföld i Háromszék, tj. do zlewni rzek: Maros i Olt. Historia Plik:Hungary, Galicia and Transylvania.jpg Komitaty Alsó- i Felső-Fehér na mapie z 1862 r. Król pokonał ostatnirgo gyulę siedmiogrodzkiego w 1003 r., gdy stworzył komitat, którego ogromny, prowincjonalny rozmiar świadczy o tym, że obejmował on całą domenę gyuli. Archeologia nie dowiodła, że komitat powstał prawdopodobnie po obaleniu rządów bułgarskich chana w Siedmiogrodzie we wczesnych latach XI wieku, chociaż ślady obecności Bułgarów można zobaczyć w XIX wieku, zniknęły one w X wieku, kiedy gyule pojawili się w Siedmiogrodzie. Ispánowie komitatu w XI-XII wiekach występowali jako dux, tribunus, princeps, voivoda, ich władza była stopniowo rozszerzana na cały Siedmiogród. W całej historii Siedmiogrodu powstałe województwo siedmiogrodzkie i urząd erdélyi vajda były ściśle związane z biurem ispána Gyulafehérvára. Źródła wspominają także o organizacji zamku i poddanych zamku. Na początku XII wieku Seklerzy pojawili się na terenach późniejszej Saksonii, następnie w XIII wieku rozprzestrzenili się na teren Székelyföld. Na zaproszenie Gejzy II pierwsi Sasi pojawili się na przełęczy Vöröstorony w XII wieku, a następnie osiedlili się w XIII wieku w miejscu Seklerów na wschodzie. Od czasów Beli III osadzano ich u podnóża gór Szeben i Fogarów. Obszary wszystkich tych osad Székelyföldu, Szászföldu, Fogarasföldu, Brassó vidék wyszły spod jurysdykcji ispána Fehérvár, z wyjątkiem pewnych wyspowy posiadłości prywatnych, które później utworzyły komitat Felső-Fehér. Nie wiemy, kiedy komitaty Küküllő i Hunyad wydzieliły się z Fehér, ale w międzyczasie pochłonęły komitat Újvár wokół kopalni soli Marosújvár. Na początku XIV wieku komitat Fehér został przekształcony w komitat szlachecki, którego panem był wojewoda Siedmiogrodu. Lista ispánów Okres Osoba Monarcha Uwagi Źródło 1097 Merkúr Koloman comes Bellegrate ok. 1177 Gál II. Béla 1200 Geregye I. Eth Imre z klanu Gerenye także wojewoda Siedmiogrodu (1200) 1201 Kán I. Gyula Emeryk z rodu Kán także wojewoda Siedmiogrodu (1201) 1227 Pós II. András z rodu Csák także skarbnik księcia (1227–1233) Później komitat Fehér by administrowany przez wicewojewodę Siedmiogrodu. Źródła Engel, Pál (1996). Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I. ["Archontologia świecka Węgier, 1301–1457, Volume I]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN 963-8312-44-0. Fallenbüchl, Zoltán (1994). Magyarország főispánjai, 1526–1848 ]Panowie krain Wegier, 1526–1848]. Argumentum Kiadó. ISBN 963-7719-81-4. Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 ["Archontologia świecka Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN 978-963-9627-38-3.

Komitat Fehér Okres Podmiot polityczny ok.1000-1526 Królestwo Węgier Komitat Fehér Comitatul Alba (rum.) () Siedziba: Gyulaféhérvár Powierzchnia: Ludność: Narodowości: brak danych Utworzony: XI wiek Zlikwidowany: 1765 Fehér Plik:Hungary 1490 Fehér.png Csánki Dezső–Kogutowicz Manó: Królestwo Węgier po śmierci króla Macieja Korwina Doboka nr 62