Rátót II. Loránd

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Poprzednik: Koniuszy królewski (1283) Następca: Péc Apor Borsa Kopasz Poprzednik: Palatyn Królestwa Węgier (1298-1299) Współrządzący: Péc Apor Następca: Aba Amadé & Kőszegi I. Miklós Aba Amadé Poprzednik: Palatyn Królestwa Węgier (1303-1307) Współrządzący: Ákos I. István Kőszegi Iván Aba Amadé Péc Apor Następca: Aba Amadé Borsa Kopasz Rátót II. Loránd (pol. Roland II Rátót) (* nieznana, † 1307), węgierski szlachcic, jeden z siedmiu baronów na początku XIV wieku, którzy tytułowali nie niefomalnie palatynami na Węgrzech. Przodek rodziny Jolsvai. Rodzina Loránd II urodził się we wpływowym i ważnym rodzie Rátót, jako syn Eustachego II. Jego dziadkiem był Dominik I, który zginął w bitwie pod Mohi w 1241 r. Loránd miał brata Desideriusza I (zwanego również „Ślepym”),ref>Engel: Genealógia (Genus Rátót 1. główna gałąź)</ref> który służył jako ispán komitatu Borsod i komitatu Gömör i poślubił córkę oligarchy [Ákos István|Stefana Ákosa, doprowadzając do zawarcia sojuszu między dwoma potężnymi klanami. Z nieznaną z imienia żoną Loránd miał czterech synów. Za pośrednictwem swojego najstarszego syna, Desideriusza II, był przodkiem szlacheckiej rodziny Jolsvaiów (dawniej Gedei), która wyginęła w 1427 r. Jego dwaj młodsi synowie, Eustachy IV i Roland III, w latach trzydziestych XX wieku posiadali różne ispánaty. Jego czwarty syn, Stefan III, został wspomniany tylko raz w 1321 roku. Kariera Loránd po raz pierwszy pojawił się we współczesnych mu aktach w 1275 r. podczas kryzysu politycznego w 1280 r. gdy Władysław IV wprowadził nowe prawa kumańskie pod naciskiem kościoła katolickiego. Jednak wielu Kumanów zdecydowało się opuścić Węgry zamiast słuchać żądań legata papieskiego Filipa. W drodze na granicę spustoszyli i splądrowali wiele osad i posiadłości. Loránd, jego brat Dezydery i dwaj jego kuzyni, Ratolt II i Mikołaj I „Vecse” skutecznie bronili klasztoru cystersów w Egres (dzisiejsze Igriș w Rumunii). Następnie Loránd i kilku innych członków rodu Rátót uczestniczyli w królewskich kampaniach wojskowych przeciwko Kumanom. Loránd był obecny przy oblężeniu zamku Gede (dzisiejszy Hodejov, Słowacja), gdzie w połowie 1281 r. zabarykadował się zbuntowany Finta Aba.Później Loránd został właścicielem tego zamku, ale data nabycia nie jest znana. Walczył również z Kumanami w bitwie nad jeziorem Hód (w pobliżu dzisiejszego Hódmezővásárhely) w 1282 r. Plik:Hodejov - hradný múr (1).jpg Pozostałości kamiennej ściany zamku Gede (dzisiaj Hodejov na Słowacji, własność by Loránda II Rátóta Za swoją służbę wojskową Loránd został koniuszym królewskim króla Władysława IV w 1283 r. Możliwe, że należał do tej grupy baronialnej, która była w tym czasie zdominowana przez klan Csáków. Sojusz rozpadł się w następnym roku wraz ze śmiercią braci: Mateusza II i Piotra I Csáków. W ten sposób Loránd stracił także swój urząd. Zastąpił go Jakub Borsa, o którym po raz pierwszy wspomniano w tym charakterze w sierpniu 1284 r. Utrzymanie krótkotrwałego podwójnego systemu tytułów, aby uniknąć walki o władzę, charakteryzowała późne panowanie Andrzeja III, Loránd został palatynem dla Regionu Zadunajskiego (łac. palatinus ultradanubialis), podczas gdy Apor Péc był odpowiedzialny za Przeddunaje, pełnił tę funkcję w 1298 r. do przyszłego roku. W kontekście współczesnym oznaczało to, że Loránd miał jurysdykcję nad Wschodnimi Węgrami w tym charakterze (ponieważ „Transdanubia” miała inne znaczenie niż obecnie), podczas gdy Apor Péc nadzorował komitaty na Węgrzech Zachodnich. Ponadto Loránd nosił także tytuł Sędziego Kumanów. Loránd zwołał zgromadzenie w Gava (obecnie część Gávavencsellő) w październiku 1298 r., a w komitacie Borsod w następnym roku. 2 Po śmierci Andrzeja III i wyginięciu dynastii Arpadów w 1301 r. Loránd przypuszczalnie poparł roszczenia czeskiego Wacława do tronu węgierskiego, podobnie jak jego kuzyni (w tym Dominik II, faktyczny przywódca rodziny) i brat Dezyderiusz. Wziął udział w weselu Stefana Ákosa Młodszego z zagraniczną (bawarską lub czeską) księżniczką na początku 1303 r., ale fakt ten nie potwierdza jego przynależności, jako że obecny był także stronnik Karola I oligarcha Amadeusz Aba. Po raz pierwszy został nazwany „baronem” w 1303 r. W następnym roku złożył przysięgę wierności Karolowi I. W krótkim czasie zyskał na znaczeniu na dworze królewskim Karola, stając się jednym z najwybitniejszych stronników krajowych księcia Anjou, obok Ugrina Csáka i Amadeusza Aby. Following the death of Andrew III and the extinction of the Árpád dynasty in 1301, Roland presumably supported the claim of Wenceslaus of Bohemia to the Hungarian throne, similarly to his cousins (including Dominic II, the actual head of the family) and brother Desiderius. He attended the wedding of Stephen Ákos the Younger with a foreign (Bavarian or Czech) princess in early 1303, but this fact does not confirm his affiliation, as pro-Charles oligarch Amadeus Aba was also present.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} He was first referred to as "baron" in 1303.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} He took an oath of allegiance to Charles I by the next year. Within a short time, he rose to prominence in the royal court of Charles, becoming one of the most illustrious domestic partisans of the Anjou prince, alongside Ugrin Csák and Amadeus Aba.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Loránd został powłany na palatya od lutego 1303 r., brał udział w tym weselu już w tym charakterze. W pierwszej dekadzie XIV wieku siedmiu baronów zachowało godność jednocześnie. Większość historyków, w tym Gyula Kristó i Jenő Szűcs, uważa, te baronowie Mateusz III Csák, Amadeusz Aba, Ivan Kőszegi, Stefan Ákos, Jakub Borsa, Apor Péc i Loránd bezprawnie wzięli i używali tytuł, który zaznaczył swoją spadek wartości. Jednak historyk Attila Zsoldos opracował specjalną teorię. Gdy Andrzej III utworzył ligę ze swoimi wrogami, grupa potężnych władców - w tym Kőszegis, Mateusz III Csák i Roland Borsa - wezwała Karola II z Neapolu do wysłania 12-letniego Karola z Anjou na Węgry by stał się królem, zgodnie z Chronicon Pictum. Młody książę wysiadł w Splicie w sierpniu 1300 r., wspierany przez większość chorwackich i slawońskich władców. Jednak Kőszegi i Mateusz III Csák wkrótce połączyli się z Andrzejem, co uniemożliwiło Karolowi odniesienie sukcesu. Zsoldos argumentował, że Andrzej III zawarł nowy feudalny kontrakt z baronami latem 1300 roku: Mateusz Csák i Ivan Kőszegi stali się „wiecznymi” palatynami, a Andrzej zaakceptował zwierzchnictwo nad prowincjami, Amadeusz Aba i Stefan Ákos również otrzymali ten przywilej. Oprócz nich dwa współ-palatyni z poprzedniego roku, Loránd Rátót i Apor Péc również otrzymali tytuł jako przeciwwaga, zgodnie z teorią Zsoldosa. Dlatego Loránd nosił godność palatyna od ostatniego roku panowania Andrzeja. W związku z tym osoby ubiegające się o tron ​​węgierski odziedziczyły ostatnią decyzję Andrzeja i zostali zmuszeni do zaakceptowania status quo. Jak podkreślił Zsoldos, że oligarchowie uznawali się nawzajem, oprócz władców, kapituł katedralnych i innych instytucji. Jedną z podstaw teorii Zsoldosa jest fakt, że Roland Rátót i Apor Péc byli uważani za o wiele mniej ważnych niż Mateusz Csák lub Amadeusz Aba. Jednak inni umiarkowanie wpływowi panowie nie poszli za przykładem Apora i Rolanda, a nikt inny nie był stylizowany na palatyna poza nimi dwoma. W dokumencie królewskim z 1307 r. Karol nazwał także Loránda palatynem, uznając jego tytuł. Roland was styled as Palatine of Hungary since February 1303, he attended the aforementioned wedding in this capacity.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} In the first decade of the 14th century, seven barons held the dignity simultaneously. Majority of the historians, including Gyula Kristó and Jenő Szűcs, considered, these barons, Matthew III Csák, Amadeus Aba, Ivan Kőszegi, Stephen Ákos, James Borsa, Apor Péc and Roland Rátót himself were arbitrarily took and used the title, which marked its devaluation.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} However, historian Attila Zsoldos developed a special theory. When Andrew III formed a league against his enemies, a group of powerful lords — including the Kőszegis, Matthew Csák and Roland Borsa — urged Charles II of Naples to send his grandson, the 12-year-old Charles of Anjou, to Hungary in order to become king, according to the Illuminated Chronicle. The young prince disembarked in Split in August 1300, supported by most Croatian and Slavonian lords. However, the Kőszegis and Matthew Csák were shortly reconciled with Andrew, preventing Charles' success. Zsoldos argued Andrew III entered into a new feudal contract with the barons in the summer of 1300: Matthew Csák and Ivan Kőszegi became "perpetual" Palatines and Andrew accepted their suzerainty over their provinces, while the king's two most powerful partisans, Amadeus Aba and Stephen Ákos were also granted this privilege. In addition to them, two co-palatines of the previous year, Roland Rátót and Apor Péc also received the title as a counterweight, according to Zsoldos' theory. Therefore the historian considers Roland already bore the dignity of Palatine since the last regnal year of Andrew.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Accordingly, the claimants to the Hungarian throne inherited Andrew's last decision, and they were forced to accept the status quo. As Zsoldos emphasized the oligarchs recognized each other's titles, in addition to the monarchs, cathedral chapters and other institutions. One of the basis of Zsoldos' theory is the fact that Roland Rátót and Apor Péc were considered as much less important persons than, for instance Matthew Csák or Amadeus Aba. Still, other moderately influential lords did not follow the example of Apor and Roland, and nobody else were styled as palatine beyond two of them. In a royal document from 1307, Charles also referred to Roland as palatine, acknowledging his title.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Loránd był obecny na zgromadzeniu w Rákos 10 października 1307 r., gdzie potwierdzono pretensje Karola do tronu. Tam też użył tytułu palatyna. Po trzeciej koronacji Karola, która została przeprowadzona w pełni zgodnie z prawem zwyczajowym, jest 27 sierpnia 1310 r., król rozpoznał tylko Jakuba Borsę jako palatyna, i to on został powołany na to stanowisko w 1306 r. przez Karola. Loránd zmarł do tego czasu, ponieważ nie wspominają o nim współczesne dokumenty po zgromadzeniu w październiku 1307 r. Roland Rátót was present at the Diet of Rákos on 10 October 1307, which confirmed Charles' claim to the throne. He used the title of palatine there too.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} After Charles' third coronation, which was performed in full accordance with customary law, on 27 August 1310, the king recognized only James Borsa as Palatine, who was appointed to the position in 1306 by Charles. Roland Rátót was deceased by then, as he was never mentioned by contemporary documents after the diet in October 1307.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Przypisy Źródła Engel, Pál (1996). Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I [Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I]. História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 963-8312-44-0. Kristó, Gyula (1999). I. Károly király főúri elitje (1301–1309) [Arystokratyczna elita króla Karola I, 1301–1309]. Századok. Magyar Történelmi Társulat. 133 (1): 41–62. Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon [Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. ISBN 963-547-085-1. Szőcs, Tibor (2014). A nádori intézmény korai története, 1000–1342 [Wczesna historia instytucji palatynatu: 1000–1342]. Magyar Tudományos Akadémia Támogatott Kutatások Irodája. ISBN 978-963-508-697-9. Zsoldos, Attila (2011a). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-9627-38-3. Zsoldos, Attila (2011b). III. András hat nádora [Sześciu palatynów Andrzeja III]. W: Cabello, Juan; C. Tóth, Norbert (wyd.). Erősségénél fogva várépítésre való: Tanulmányok a 70 éves Németh Péter tiszteletére [Jest to bardzo dobre miejsce na zamek: studia dla 70-latka Pétera Németha]. Szabolcs-Szatmár-Bereg Megyei Önkormányzat Múzeumok Igazgatósága. str. 289–299. ISBN 978-963-7220-75-3.

Rátót II. Loránd (węg.) Roland II Rátót (pol.) — Koniuszy królewski Palatyn Królestwa Węgier — Koniuszy królewski Okres od 1283 Poprzednik brak informacji Następca Borsa Kopasz Palatyn Królestwa Węgier Okres od (1) 1298, (2) 1303 do (1) 1299, (2) 1307 Poprzednik 1. Kőszegi I. Miklós 2. Aba Amadé Następca 1. Aba Amadé 2. Borsa Kopasz Dane biograficzne Klan Rátót Pochodzenie węgierskie Państwo Królestwo Węgier w unii personalnej z Królestwem Chorwacji Urodziny data nieznana Śmierć 1307 Ojciec II. Leusták Matka nieznana Rodzeństwo I. Dezső Żona nieznana Dzieci II. Dezső IV. Leusták III. Loránd III. István