 Komitat Fehér na mapie pierwszego przeglądu wojskowego (1769-1773) Fehér vármegyé (rum. Comitatul Alba) został założony przez króla Stefana I w momencie założenia państwa i organizacji królewskiego systemu komitatów w Siedmiogrodzie z centrum Fehérvár (obecnie Alba Iulia w Rumunii). Jego terytorium w tym czasie rozciągało się na cały − częściowo niezamieszkany − południowy Siedmiogród, do terytorium późniejszego komitatu Hunyad, Királyföld, Fogarasföld i Háromszék[1], tj. do zlewni rzek: Maros i Olt.[2]
Historia
 Komitaty Alsó- i Felső-Fehér na mapie z 1862 r. Król pokonał ostatnirgo gyulę siedmiogrodzkiego w 1003 r., gdy stworzył komitat, którego ogromny, prowincjonalny rozmiar świadczy o tym, że obejmował on całą domenę gyuli. Archeologia nie dowiodła, że komitat powstał prawdopodobnie po obaleniu rządów bułgarskich chana w Siedmiogrodzie we wczesnych latach XI wieku, chociaż ślady obecności Bułgarów można zobaczyć w XIX wieku, zniknęły one w X wieku, kiedy gyule pojawili się w Siedmiogrodzie.[2]
Ispánowie komitatu w XI-XII wiekach występowali jako dux, tribunus, princeps, voivoda, ich władza była stopniowo rozszerzana na cały Siedmiogród. W całej historii Siedmiogrodu powstałe województwo siedmiogrodzkie i urząd erdélyi vajda były ściśle związane z biurem ispána Gyulafehérvára. Źródła wspominają także o organizacji zamku i poddanych zamku. Na początku XII wieku Seklerzy pojawili się na terenach późniejszej Saksonii, następnie w XIII wieku rozprzestrzenili się na teren Székelyföld. Na zaproszenie Gejzy II pierwsi Sasi pojawili się na przełęczy Vöröstorony w XII wieku, a następnie osiedlili się w XIII wieku w miejscu Seklerów na wschodzie. Od czasów Beli III osadzano ich u podnóża gór Szeben i Fogarów. Obszary wszystkich tych osad Székelyföldu, Szászföldu, Fogarasföldu, Brassó vidék wyszły spod jurysdykcji ispána Fehérvár, z wyjątkiem pewnych wyspowy posiadłości prywatnych, które później utworzyły komitat Felső-Fehér. Nie wiemy, kiedy komitaty Küküllő i Hunyad wydzieliły się z Fehér, ale w międzyczasie pochłonęły komitat Újvár wokół kopalni soli Marosújvár.[2]
Na początku XIV wieku komitat Fehér został przekształcony w komitat szlachecki, którego panem był wojewoda Siedmiogrodu.[2]
Źródła
- Engel, Pál (1996). Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I. ["Archontologia świecka Węgier, 1301–1457, Volume I]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN 963-8312-44-0.
- Fallenbüchl, Zoltán (1994). Magyarország főispánjai, 1526–1848 ]Panowie krain Wegier, 1526–1848]. Argumentum Kiadó. ISBN 963-7719-81-4.
- Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 ["Archontologia świecka Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN 978-963-9627-38-3.
|
Komitat Fehér
Comitatul Alba (rum.)
()
|
| Siedziba:
|
Gyulaféhérvár
|
| Powierzchnia:
|
|
| Ludność:
|
|
| Narodowości:
|
brak danych[5]
|
| Utworzony:
|
XI wiek
|
| Zlikwidowany:
|
1765
|
|
|
.svg){kind=small}
