Dożywotni főispán
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Örökös főispán (pol. wieczny wódz, łac. Supremus et perpetuus pochodzi) to wódz, który automatycznie piastował urząd, ponieważ otrzymał jakąś wysoką godność kapłańską lub świecką [1]. W 1270 r. Arcybiskup ostrzyhomski został odziedziczonym wodzem powiatu ostrzyhomskiego. W XIV wieku tytuł Ban of Macau był związany z wyspami Bács, Bodrog, Baranya, Szerém i Valkó. [2] W XV wieku dziedzicami zostali biskupi Veszprém, Győr, Nitra, Oradea, Pécs i Eger oraz arcybiskup Kalocsa. Obecny palatyn był również głównym władcą hrabstwa Pest od XV wieku. [1] Az örökös főispán (latin: supremus et perpetuus comes) olyan főispán, aki a tisztségét azért töltötte be automatikusan, mert valamilyen főpapi vagy országos világi méltóságot kapott.[1] Elsőnek 1270-ben az esztergomi érsek lett Esztergom vármegye örökös főispánja. A 14. században a macsói báni címet kapcsolták össze Bács, Bodrog, Baranya, Szerém és Valkó ispánságával.[2] A 15. században örökös főispán lett a veszprémi, győri, nyitrai, váradi, pécsi és egri püspök, valamint a kalocsai érsek. A mindenkori nádor is a 15. század óta egyben Pest vármegye főispánja.[1] Matthias I zacząłem przekazywać niektórym rodzinom królewskim urząd „dziedzicznego”, a dokładniej dziedzicznego wodza (haereditarius) zamiast majątku. Ponieważ węgierska poczta hiszpańska była odpowiednikiem hrabiego frankońskiego, dziedziczna poczta hiszpańska została przekształcona w hrabiego węgierskiego na wzór niemiecki - gdzie hrabia był już wówczas tytułem dziedzicznym [1]. I. Mátyás kezdett egyes bárói családoknak birtok helyett „örökös”, pontosabban örökletes főispáni (haereditarius) hivatalt adományozni. Mivel a magyar ispáni tisztség a frank grófi tisztség megfelelője volt, az örökletes ispáni tisztség német mintára – ahol a gróf már örökletes cím volt ekkor – magyar grófi címmé alakult.[1] Przodek Prezydenta RP Bronisława Komorowskiego również otrzymał od Macieja dziedziczne siedziby Orawy i Liptowa i na tej podstawie zostały one później uznane za hrabiów w Polsce. Od XVI wieku władcy Habsburgów kontynuowali również wcześniejszą tradycję, ale do objęcia skutecznego urzędu niezbędna była także nominacja królewska. W niektórych przypadkach władca miał swobodę wyboru spośród członków danej rodziny lub sama rodzina decydowała, w innych tytuł dziedziczono według określonej kolejności (np. Prymogeniczność, senior). Jeśli posiadacz tytułu był osobą niepełnoletnią lub z jakiegokolwiek innego powodu nie mógł faktycznie pełnić urzędu wodza, zamiast tego wyznaczano administratora z władzą główną. Posiadacz praw, który faktycznie piastował ten urząd, był nazywany dziedzicznym i prawdziwym szefem. Bronisław Komorowski lengyel elnök őse is Mátyástól kapta az árvai és liptói örökletes főispánságot, s ez alapján később Lengyelországban grófként ismerték el őket. A 16. századtól a Habsburg-uralkodók is folytatták a korábbi hagyományt, azonban a tényleges hivatalba lépéshez királyi kinevezésre is szükség volt. Egyes esetekben az uralkodó szabadon választhatott az adott család tagjai közül, vagy maga a család döntött, más esetekben meghatározott rend szerint öröklődött a cím (pl. primogenitúra, szeniorátus). Amennyiben a cím viselője kiskorú volt, vagy más okból nem tölthette be ténylegesen a főispáni hivatalt, helyette főispáni jogkörrel rendelkező adminisztrátort neveztek ki. A hivatalt ténylegesen viselő jogosultat örökös és valóságos főispánnak nevezték. W XVIII wieku oprócz podniebienia było 9 spadkobierców kościelnych i 14 (16 [3]) spadkobierców świeckiej rodziny arystokratycznej. [1] A 18. században a nádoron kívül 9 egyházi örökös és 14 (16[3]) világi főúri családi örökletes főispánság volt.[1] Ranga i urząd dziedziczonego wodza to XLII z 1870 r. W sprawie rozliczenia organów prawa publicznego. przestał istnieć na podstawie przepisu prawa, stał się zwykłym tytułem i nie jest już uprawniony do sprawowania urzędu. Tytuł dziedziczonego wodza nadano w IV. prawo [4] zniosło go i zabroniło jego używania. Az örökös főispáni rang, illetve tisztség a köztörvényhatóságok rendezéséről szóló 1870. évi XLII. törvénycikk alapján megszűnt, puszta címmé vált, hivatalviselésre többé nem jogosított. Az örökös főispáni címet az 1947. évi IV. törvény[4] megszüntette és használatát megtiltotta. Naczelnik spadkobiercy pojawił się również w literaturze węgierskiej, na przykład w powieści Mór Jókai Synowie człowieka z kamiennym sercem, rodzina Baradlayów nosiła odziedziczony naczelny tytuł hrabstwa, a Bence Rideghváry pełnił funkcję głównego administratora. Az örökös főispán a magyar irodalomban is megjelent, így például Jókai Mór A kőszívű ember fiai című regényében a Baradlay család viselte a vármegye örökletes főispáni címét, s Rideghváry Bence szerepelt főispáni adminisztrátorként. Spis treściÖrökös és örökletes főispánságok a Magyar KirályságbanDziedziczna i dziedziczna siedziba w Królestwie WęgierPoniżej znajduje się lista dziedziczonych i odziedziczonych stanowisk wodza zajmowanych w historii Węgier - związanych z godnością wyższego kapłana lub świecką - oraz - odziedziczonych głównych stanowisk rodzinnych - według hrabstw (hiszpański). Az alábbi felsorolásban szerepelnek a magyar történelem során adományozott – főpapi vagy világi méltósághoz kötött – örökös és – főúri családokhoz kötött – örökletes főispáni tisztségek vármegyék (ispánságok) szerint. Istnieje wiele poprzednich pokoleń i hrabstw, w których przez pewien czas król miał zwyczaj wybierać przęsło z tego rodzaju lub rodziny, ale nie były to przęsła dziedziczne. Szerepel jó néhány korábbi nemzetség és vármegye, ahol egy időre a király szokásává vált az ispánt az adott nemzetségből vagy családból választani, ezek azonban nem voltak örökletes ispánságok.
Források
További információk |
