Hahót I. Csák: Różnice pomiędzy wersjami
| Linia 46: | Linia 46: | ||
==Biografia== | ==Biografia== | ||
| − | Urodził się w '''rodzie''' Buzád '''klanu''' Hahót jako syn [[Hahót II. Buzád|II. Buzáda]], który służył jako [[ban Severin]] między 1226 a ok.1232.archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 38, 49, 49, 63, 73, 75, 176, 198, 232.</ref> Miał trzech braci. Jego ojciec został zabity przez Mongołów w Peszcie po katastrofalnej [[Bitwa pod Mohi|bitwie pod Mohi]].<ref name="Markó">Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 356, 451.</ref> Czak miał pięciu synów, w tym Czaka II, od nieznanej z imienia żony.<ref name="Markó" /> | + | Urodził się w '''rodzie''' Buzád '''klanu''' Hahót jako syn [[Hahót II. Buzád|II. Buzáda]], który służył jako [[ban Severin]] między 1226 a ok.1232. <ref name="Zsoldos2011">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 38, 49, 49, 63, 73, 75, 176, 198, 232.</ref> Miał trzech braci. Jego ojciec został zabity przez Mongołów w Peszcie po katastrofalnej [[Bitwa pod Mohi|bitwie pod Mohi]].<ref name="Markó">Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 356, 451.</ref> Czak miał pięciu synów, w tym Czaka II, od nieznanej z imienia żony.<ref name="Markó" /> |
[[File:Stari grad Zrinskih, Čakovec - sjever.jpg|thumb|left|Zamek [[Čakovec|Csáktornya]] (dzisiaj Čakovec, [[Chorwacja]])]] | [[File:Stari grad Zrinskih, Čakovec - sjever.jpg|thumb|left|Zamek [[Čakovec|Csáktornya]] (dzisiaj Čakovec, [[Chorwacja]])]] | ||
Wersja z 09:55, 25 lip 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Hahót I. Csák (* nieznana, † po 1269), węgierski szlachcic, pełnił kilka ważnych świeckich funkcji za panowania króla Węgier IV. Béli. Początkowo był silnym i wpływowym zwolennikiem syna króla, księcia Istvána, później powrócił do lojalności względem króla IV. Béli. Spis treściBiografiaUrodził się w rodzie Buzád klanu Hahót jako syn II. Buzáda, który służył jako ban Severin między 1226 a ok.1232. [1] Miał trzech braci. Jego ojciec został zabity przez Mongołów w Peszcie po katastrofalnej bitwie pod Mohi.[2] Czak miał pięciu synów, w tym Czaka II, od nieznanej z imienia żony.[2] Jego imię po raz pierwszy wspomniano w dokumencie z 1234 r.[2] Chociaż karta okazała się fałszerstwem z XIV wieku, jej dane genealogiczne są prawidłowe, co sugerowało, że urodził się ok. 1215 roku.[3] Funkcję koniuszego królewskiego pełnił od 1245 do 1247 r. Poza tym służył także jako ispán komitatu Baranya w 1245 r.[1] Csák był ispánem komitatu Sopron między 1247 a 1254. Zgodnie z nieautentyczną kartą sprawował on również ten urząd do 1260 lub 1265 (w zależności od niepewnej daty).[1] Jako właściciel ma ziemie Rohrbach (Fraknónádasd), Eggendorf, Hidegség i Homok w pobliżu miasta Sopron. Historyk Tóth Melinda twierdzi, że Hidegség pełniło funkcję dworskiej siedziby Csáka, gdy sprawował urząd ispána w komitacie Sopron.[3] Tóth argumentowała również, że malowidła ścienne (freski) w rotundzie Hidegség, która jest ważnym dziedzictwem artystycznym z XIII wieku na Węgrzech, zostały wykonane przy wsparciu finansowym Csáka.[3] Csák został mianowany skarbnikiem królewskim przez króla IV. Bélę w 1248 r. i pełnił urząd do 1259 r. Ponadto pełnił również funkcję ispána komitatu Zala w latach 1256–1259.[1] W tym charakterze założyli klasztor premonstrantów w Rajku, poświęcony Najświętszej Maryi Pannie.[3] Wraz z banem Gutkeled II. Istvánem, palatynem Rátót I. Lorándem i Benedyktem II, arcybiskupem Esztergom, prowadził rozmowy pokojowe z wysłannikami króla Czech Ottokara II Czech w sprawie Styrii w kwietniu 1254 r. w Budzie, reprezentując Bélę. Gdy István został księciem Styrii w 1258 roku, dwa sąsiednie komitaty - Vas i Zala - zostały przeniesione do nowo okupowanej prowincji. W ten sposób ispán Csák stał się poddanym Istvàna. Z powodzeniem obronił fort Lockenhaus (Léka) przed wojskami czeskimi. Po bitwie pod Kressenbrunn w lipcu 1260 r. Béla IV została zmuszony do zrzeczenia się Styrii na rzecz Ottokara II. Csák wrócił na Węgry i wziął udział w kampanii przeciwko Bułgarii w 1261 r.[3] 1W tym czasie pojawiły się napięcia między Belą IV a jego synem Stefanem, który powrócił do Siedmiogrodu i po 20 sierpnia 1260 r. zaczął nim rządzić jako książę Siedmiogrodu. Tylko wielbiciel Szczepana, który zwolnił wojewodę, stopniowo stał się Ákos Ernye z tej pozycji i zastąpił go Csák.[4] Jego właściwy tytuł brzmiał „ban Transylwanii” (łac. Banus Transilvanus). Historyk Kristó Gyula podejrzewał celowość tego niezwykłego tytułu (Ernye też go nosił przed Csákiem). Kristó twierdzi, że książę Stefan chciał zapewnić Transylwanii wysoki stopień autonomii, podobnie jak w Chorwacji i Slawonii[1]. Csák służył także jako ispán komitatu Szolnok, którego urząd był wówczas zjednoczony z województwem[4]. Wcześniej Csák pełnił już ważne funkcje na dworze królewskim Stefana. Był pskarbnikiem królewskim (1259)[1] i stolnikiem królewskim (1260) dla księcia.[1] Funkcjonował również jako ispán w komitacie Zala (Węgry Zachodnie) w 1260 r., co w rzeczywistości rodzi niepewność co do jego kariery, z powodu wrogości między ojcem i synem, który dominował we wschodniej części kraju, zamienioną w otwartą wojnę.[1] Historyk Zsoldos Attila uważa, że Csák opuścił dwór książęcy i przysięgał wierność Béli, gdy wybuchła między ojcem a synem wojna domowa, która trwała do 1266 r.[5] During that time there were emerging tensions between Béla IV and his son, Stephen, who returned to Transylvania and started to rule it for the second time as Duke of Transylvania after 20 August 1260. Csák gradually became an ardent admirer of Stephen, who dismissed voivode Ernye Ákos from that position and replaced him with Csák I Hahót.[6] His proper title was "ban of Transylvania" (). Historian Gyula Kristó suspected deliberateness behind that unusual title (Ernye also bore that before Csák). Kristó argues Duke Stephen wanted to ensure to Transylvania a high degree of autonomy, like in Croatia and Slavonia.[7] He also served as ispán of Szolnok County, which office was united with the voivodeship from that time.[8] Before that Csák already held important offices in the royal court of Stephen: he was master of the treasury (1259)[9] and master of the cupbearers (1260) for the duke.[10] He also functioned as ispán of Zala County (Western Hungary) in 1260, which fact gives rise to uncertainty regarding his career, because around that time the hostility between father and son, who dominated the eastern part of the country turned into open war.[11] Historian Attila Zsoldos considered Csák left the ducal court and swore allegiance to Béla, when a civil war lasting until 1266 broke out between father and son.[12] Po bitwie o Isaszeg w marcu 1265 r. król został zmuszony do zaakceptowania władzy Istvána w Siedmiogrodzie. 23 marca 1266 r. ojciec i syn potwierdzili pokój w klasztorze NMP na wyspie Małgorzaty. W tym czasie znów stał się szlachetny na dworze króla. Służył jako ispán w Zala (1265-1268)[1] i komitacie Nyitra (1269).[1] Jego majątek w komitacie Sopron został podzielony między jego synów zgodnie z umową handlową z 1274 r., co sugeruje, że śmierć Csáka nastąpiła niedługo przedtem.[3] After the Battle of Isaszeg in March 1265, the king was forced to accept the authority of Stephen at Transylvania. On 23 March 1266, father and son confirmed the peace in the Convent of the Blessed Virgin on the 'Rabbits' Island. During that time Csák became a noble in the king's court again. He served as ispán of Zala (1265–1268)[11] and Nyitra Counties (1269).[13] His property in Sopron County was divided between his sons according to a business contract in 1274, implying that Csák's death occurred not long before.[14] DziedzictwoAby chronić swój dobytek w Muraköz (dziś: Međimurje, Chorwacja), zbudował drewnianą fortyfikację, Csáktornya (dosł. „Wieżę Csáka”, dziś: Čakovec, Chorwacja).[2] Przypisy
Źródła
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
- Strony z zepsutymi przypisami
- 1b
- Strony importowane z angielskiej Wikipedii
- Hahót
- Klan
- Koniuszy królewscy
- Skarbnicy królewscy
- Urzędnicy Królestwa Węgier
- Węgierscy dygnitarze historyczni
- Węgierscy szlachcice
- Węgierscy urzędnicy królewscy
- Wojewodowie Siedmiogrodu
- Nieznana data urodzenia
- Urodzeni w XIII wieku
- Zmarli w XIII wieku
- Nieznana data śmierci