Kőszegi II. Miklós: Różnice pomiędzy wersjami
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
[[Kategoria:Strony importowane z angielskiej Wikipedii]] | [[Kategoria:Strony importowane z angielskiej Wikipedii]] | ||
{{Uwaga| | {{Uwaga| | ||
| Linia 25: | Linia 25: | ||
'''Kőszegi II. Miklós''', także ''Kőszegi „Kakas” Miklós'' (pol. ''Mikołaj Kogut'') (* nieznana, † 1332÷3), węgierski szlachcic, [[koniuszy królewski]] od 1318 do 1321 roku, za panowania króla Węgier [[I. Károly|Karola Roberta]]. | '''Kőszegi II. Miklós''', także ''Kőszegi „Kakas” Miklós'' (pol. ''Mikołaj Kogut'') (* nieznana, † 1332÷3), węgierski szlachcic, [[koniuszy królewski]] od 1318 do 1321 roku, za panowania króla Węgier [[I. Károly|Karola Roberta]]. | ||
| − | |||
| − | |||
== Tło == | == Tło == | ||
| − | Miklós urodził się w starszej gałęzi wpływowego rodu [[Kőszegi]], jako syn [[Kőszegi II. Miklós|Mikołaja I]]. Według genealoga [[Engel Pál| | + | Miklós urodził się w starszej gałęzi wpływowego rodu [[Kőszegi]], jako syn [[Kőszegi II. Miklós|Mikołaja I]]. Według genealoga [[Engel Pál|Pál Engela]] miał młodszego brata, Jana, przodka rodziny [[Béri]]. Dokładna data urodzenia Miklósa nie jest znana. Urodził się zdecydowanie przed 1299 r., gdyż w tym roku zmarł jego ojciec. Miklós II często pojawiał się we współczesnych dokumentach pod pseudonimem „Kogut”<ref name="engel">Engel: ''Genealógia'' (Genus Héder 4. Kőszegi [i Rohonci] - gałąź)</ref> |
| − | Po śmierci ojca Miklós odziedziczył kilka domen i wiosek w zachodniej | + | Po śmierci ojca Miklós odziedziczył kilka domen i wiosek w zachodniej części [[Zadunaje|Zadunaja]], zwłaszcza w komitatach [[Vas]] i [[Zala]]. Po 1299 r. był właścicielem zamków w [[Nagykanizsa]], [[Szentvid]], [[Léka]] (obecnie Lockenhaus, Austria), [[Rohonc]] (obecnie Rechnitz w Austrii) i [[Pölöske]]. Ten ostatni fort funkcjonował jako jego stałe miejsce zamieszkania<ref name="Engel1996">Engel, Pál (1996). ''Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I'' [''Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I'']. História, MTA Történettudományi Intézete. str. 40, 225, 234, 335, 339, 357, 396, 401.</ref>. Chociaż uważano go za wybitnego władcę regionu, jego bogactwo i wpływy pozostawały daleko w tyle za jego stryjami, [[Kőszegi Iván|Iwanem]] i [[Kőszegi II. Henrik|Henrykiem II]], którzy na przełomie XIII i XIV wieku założyli prowincje oligarchiczne niezależne od monarchy, co poważnie ograniczyło Miklósowi możliwości ekspansji. Prawdopodobnie spowodowało to poważne kontrasty między gałęziami rodu Kőszegich. W 1309 i 1312 roku, kiedy w trakcie rewolucji politycznej istniała współpraca między członkami rodziny, Miklós, który osiągnął już dorosłość, został pominięty w dokumentach<ref name="Zsoldos">Zsoldos, Attila (2010). ''A Henrik-fiak: A Héder nembéli Kőszegiek "családi története"'' [''Synowie Henryka: Historia rodu Kőszegich z klanu Héder'']. Vasi Szemle. '''64''' (6): str. 657, 660–661.</ref>. |
==Kariera== | ==Kariera== | ||
| Linia 38: | Linia 36: | ||
[[File:Léka légifotó1.jpg|thumb|left|Zamek Lockenhaus [[Léka]] (obecnie [[Lockenhaus]]), własność Miklós Kőszegiego i jego synów do 1340]] | [[File:Léka légifotó1.jpg|thumb|left|Zamek Lockenhaus [[Léka]] (obecnie [[Lockenhaus]]), własność Miklós Kőszegiego i jego synów do 1340]] | ||
| − | Miklós został wspomniany po raz pierwszy przez współczesne akta w marcu 1314 roku, | + | Miklós został wspomniany po raz pierwszy przez współczesne mu akta w marcu 1314 roku, gdy on i wnuk Iwana, [[Kőszegi András|Andrzej]], zwrócili zajęty wcześniej [[Sobor]] ich ''[[familiaris|familiares]]'', członkom klanu [[Osl]], w tym Laurentemu (Lorincowi))<ref name="Zsoldos" />. Jesienią 1315 r. [[Karol I]] rozpoczął na dużą skalę pierwszą kampanię przeciwko kuzynom Miklósa, synom [[Kőszegi II. Henrik|Henryka II]]: Janowi i [[Herceg I. Péter|Piotrowi I]] i ich terytorium. Karol osobiście poprowadził swoje wojska do komitatu [[Tolna]]. Jednak Jan szukał pomocy u swoich krewnych: u [[Kőszegi András|Andrzeja]], który zarządzał zachodnim Zadunajem i Miklósa II; reprezentujących pozostałe dwie gałęzie rodu Kőszegi.<ref name="Zsoldos" /> Zjednoczonemu rycerstwu Kőszegich udało się wyprzeć królewską armię z regionu<ref name="Engel">Engel, Pál (1988). ''Az ország újraegyesítése. I. Károly küzdelmei az oligarchák ellen (1310–1323)'' [''Zjednoczenie Królestwa. Walki Karola I przeciwko oligarchom (1310–1323)'']. Századok. Magyar Történelmi Társulat. '''122''' (1–2): str. 112–113, 121, 126, 130.</ref>. W lutym 1316 r. Miklós wystosował dokument darowizny do swojej ''familiaris'' Stefana Vönöckiego za jego lojalność i rolę w zwycięskiej kampanii przeciwko wojskom królewskim<ref name="Zsoldos" /><ref name="Kristó">Kristó, Gyula (2003). ''I. Károly király harcai a tartományurak ellen (1310–1323)'' [''Walki Karola I przeciwko oligarchom (1310–1323)'']. Századok. Magyar Történelmi Társulat. '''137''' (2): str. 325, 334.</ref> |
| − | W nadchodzących miesiącach w karierze | + | W nadchodzących miesiącach w karierze Miklóa nastąpił zwrot polityczny. gdy [[Stefan Uroš II Milutin]] zaatakował [[Syrmia|Syrmię]], Karol I rozpoczął kontr-kampanię po drugiej stronie rzeki Sawy i zimą 1317 roku przejął fortecę [[Macsó]] (dzisiejsza [[Mačva]], Serbia). Miklós przysięgał wierność królowi i według [[Engel Pál|Pála Engela]] także wziął udział w kampanii. Korzystając z nieobecności króla, Andrzej Kőszegi zaatakował królewskie miasta Sopron i Győr, a jednocześnie bezskutecznie oblegał Lékę i Rohonc, zamki Miklósa II.<ref name="Engel" /> Podczas ataku żołnierze Andrzeja zabili kilkoro sług Miklósa i splądrowali jego ziemie.<ref name="Kristó" /> W odwecie Karol rozpoczął wyprawę karną na terytorium Andrzeja latem 1317 r., a austriacki książę [[Friedrich der Schöne|Fryderyk Sprawiedliwy]] zaatakował również z pogranicza. Dominacja Andrzeja upadła w ciągu kilku miesięcy. Warunki zawieszenia broni przez Karola zadecydowały o likwidacji rozszerzonej prowincji Kőszegich w zachodniej cześci Zadunaja<ref name="Engel" />. [[Karol I]] poparł Miklósa, wdrażając strategię „dziel i rządź”, aby wyeliminować wspólne działania Kőszegich; król mianował go [[ispán]]em komitatów: [[Vas]] i [[Zala]], w miejsce Andrzeja. Poza tym Miklós został [[Koniuszy|koniuszym królewskim]] pod koniec 1317 r. lub na początku 1318 r.<ref name="Engel1996" /> |
| − | Po swoim ostatecznym zwycięstwie nad większością oligarchów, w tym rodem Kőszegich, Karol I zwrócił się przeciwko Miklósowi i uznał go za zdrajcę. Na początku 1321 r. dowódcy | + | Po swoim ostatecznym zwycięstwie nad większością oligarchów, w tym rodem Kőszegich, Karol I zwrócił się przeciwko Miklósowi i uznał go za zdrajcę. Na początku 1321 r. dowódcy Karola, [[Köcski II. Sándor|Aleksander Köcski]] i [[Csornai Lorinc|Wawrzyniec Csornai]] (dawni ''familiaris'' Miklósa) ponownie poprowadzili kampanię królewską na Zadunaju. Najpierw zdobyli [[Pölöske]], a następnie zajęli [[Kanizsa]] i [[Rohonc]] wraz z kilkoma wioskami. Miklós mógł utrzymać tylko Lékę<ref name="Engel" />, podczas gdy [[ispanat]] komitatu Vas przeszedł w ręce jego byłego zbuntowanego krewnego, Andrzeja Kőszegiego.<ref name="Engel" /> |
== Późniejsze życie == | == Późniejsze życie == | ||
| − | Miklós przeżył upadek polityczny. Udało mu się odzyskać zamek [[Rohonc]] od pierwotnych właścicieli, rodu [[Ják]] w wyniku wymiany gruntów w 1329 r.<ref name="Zsoldos" /> Miklós poślubił Elżbietę, córkę austriackiego szlachcica Konrada von Pottendorfa. Małżeństwo miało trzech synów | + | Miklós przeżył upadek polityczny. Udało mu się jedynie odzyskać zamek [[Rohonc]] od pierwotnych właścicieli, rodu [[Ják]] w wyniku wymiany gruntów w 1329 r.<ref name="Zsoldos" /> Miklós poślubił Elżbietę, córkę austriackiego szlachcica Konrada von Pottendorfa. Małżeństwo miało trzech synów: Jana, Władysława i Henryka, którzy nosili nazwisko Rohonci w nadchodzących dziesięcioleciach od nazwy nowej stałej siedziby ojca. Miał także córkę, Katarzynę. Miklós spisał swoją ostatnią wolę w październiku 1332 r. Przekazał ziemię Kėdar (dzisiejszy Rábaket, gmina Szentgotthárd) klasztorowi w Borsmonostor (Klostermarienberg, dziś część Mannersdorf an der Rabnitz, Austria). Zmarł przed sierpniem 1333 r.<ref name="Engel" /> Jego synowie zostali zmuszeni do wymiany fortu Léka na Kemend w 1340 r.<ref name="Engel1996" /> Rodzina [[Rohonci]] rozkwitała do 1403 r., gdy straciła znaczną część swojego majątku, w tym [[Rohonc]] i [[Kemend]], podczas powstania narodowego przeciwko królowi [[Zygmunt]]owi<ref name="Engel1996" />. Rodzina wymarła ok. połowy XV wieku.<ref name="Engel" /> |
== Przypisy == | == Przypisy == | ||
Wersja z 15:24, 26 lip 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Kőszegi II. Miklós, także Kőszegi „Kakas” Miklós (pol. Mikołaj Kogut) (* nieznana, † 1332÷3), węgierski szlachcic, koniuszy królewski od 1318 do 1321 roku, za panowania króla Węgier Karola Roberta. Spis treściTłoMiklós urodził się w starszej gałęzi wpływowego rodu Kőszegi, jako syn Mikołaja I. Według genealoga Pál Engela miał młodszego brata, Jana, przodka rodziny Béri. Dokładna data urodzenia Miklósa nie jest znana. Urodził się zdecydowanie przed 1299 r., gdyż w tym roku zmarł jego ojciec. Miklós II często pojawiał się we współczesnych dokumentach pod pseudonimem „Kogut”[1] Po śmierci ojca Miklós odziedziczył kilka domen i wiosek w zachodniej części Zadunaja, zwłaszcza w komitatach Vas i Zala. Po 1299 r. był właścicielem zamków w Nagykanizsa, Szentvid, Léka (obecnie Lockenhaus, Austria), Rohonc (obecnie Rechnitz w Austrii) i Pölöske. Ten ostatni fort funkcjonował jako jego stałe miejsce zamieszkania[2]. Chociaż uważano go za wybitnego władcę regionu, jego bogactwo i wpływy pozostawały daleko w tyle za jego stryjami, Iwanem i Henrykiem II, którzy na przełomie XIII i XIV wieku założyli prowincje oligarchiczne niezależne od monarchy, co poważnie ograniczyło Miklósowi możliwości ekspansji. Prawdopodobnie spowodowało to poważne kontrasty między gałęziami rodu Kőszegich. W 1309 i 1312 roku, kiedy w trakcie rewolucji politycznej istniała współpraca między członkami rodziny, Miklós, który osiągnął już dorosłość, został pominięty w dokumentach[3]. KarieraPlik:Léka légifotó1.jpg Zamek Lockenhaus Léka (obecnie Lockenhaus), własność Miklós Kőszegiego i jego synów do 1340 Miklós został wspomniany po raz pierwszy przez współczesne mu akta w marcu 1314 roku, gdy on i wnuk Iwana, Andrzej, zwrócili zajęty wcześniej Sobor ich familiares, członkom klanu Osl, w tym Laurentemu (Lorincowi))[3]. Jesienią 1315 r. Karol I rozpoczął na dużą skalę pierwszą kampanię przeciwko kuzynom Miklósa, synom Henryka II: Janowi i Piotrowi I i ich terytorium. Karol osobiście poprowadził swoje wojska do komitatu Tolna. Jednak Jan szukał pomocy u swoich krewnych: u Andrzeja, który zarządzał zachodnim Zadunajem i Miklósa II; reprezentujących pozostałe dwie gałęzie rodu Kőszegi.[3] Zjednoczonemu rycerstwu Kőszegich udało się wyprzeć królewską armię z regionu[4]. W lutym 1316 r. Miklós wystosował dokument darowizny do swojej familiaris Stefana Vönöckiego za jego lojalność i rolę w zwycięskiej kampanii przeciwko wojskom królewskim[3][5] W nadchodzących miesiącach w karierze Miklóa nastąpił zwrot polityczny. gdy Stefan Uroš II Milutin zaatakował Syrmię, Karol I rozpoczął kontr-kampanię po drugiej stronie rzeki Sawy i zimą 1317 roku przejął fortecę Macsó (dzisiejsza Mačva, Serbia). Miklós przysięgał wierność królowi i według Pála Engela także wziął udział w kampanii. Korzystając z nieobecności króla, Andrzej Kőszegi zaatakował królewskie miasta Sopron i Győr, a jednocześnie bezskutecznie oblegał Lékę i Rohonc, zamki Miklósa II.[4] Podczas ataku żołnierze Andrzeja zabili kilkoro sług Miklósa i splądrowali jego ziemie.[5] W odwecie Karol rozpoczął wyprawę karną na terytorium Andrzeja latem 1317 r., a austriacki książę Fryderyk Sprawiedliwy zaatakował również z pogranicza. Dominacja Andrzeja upadła w ciągu kilku miesięcy. Warunki zawieszenia broni przez Karola zadecydowały o likwidacji rozszerzonej prowincji Kőszegich w zachodniej cześci Zadunaja[4]. Karol I poparł Miklósa, wdrażając strategię „dziel i rządź”, aby wyeliminować wspólne działania Kőszegich; król mianował go ispánem komitatów: Vas i Zala, w miejsce Andrzeja. Poza tym Miklós został koniuszym królewskim pod koniec 1317 r. lub na początku 1318 r.[2] Po swoim ostatecznym zwycięstwie nad większością oligarchów, w tym rodem Kőszegich, Karol I zwrócił się przeciwko Miklósowi i uznał go za zdrajcę. Na początku 1321 r. dowódcy Karola, Aleksander Köcski i Wawrzyniec Csornai (dawni familiaris Miklósa) ponownie poprowadzili kampanię królewską na Zadunaju. Najpierw zdobyli Pölöske, a następnie zajęli Kanizsa i Rohonc wraz z kilkoma wioskami. Miklós mógł utrzymać tylko Lékę[4], podczas gdy ispanat komitatu Vas przeszedł w ręce jego byłego zbuntowanego krewnego, Andrzeja Kőszegiego.[4] Późniejsze życieMiklós przeżył upadek polityczny. Udało mu się jedynie odzyskać zamek Rohonc od pierwotnych właścicieli, rodu Ják w wyniku wymiany gruntów w 1329 r.[3] Miklós poślubił Elżbietę, córkę austriackiego szlachcica Konrada von Pottendorfa. Małżeństwo miało trzech synów: Jana, Władysława i Henryka, którzy nosili nazwisko Rohonci w nadchodzących dziesięcioleciach od nazwy nowej stałej siedziby ojca. Miał także córkę, Katarzynę. Miklós spisał swoją ostatnią wolę w październiku 1332 r. Przekazał ziemię Kėdar (dzisiejszy Rábaket, gmina Szentgotthárd) klasztorowi w Borsmonostor (Klostermarienberg, dziś część Mannersdorf an der Rabnitz, Austria). Zmarł przed sierpniem 1333 r.[4] Jego synowie zostali zmuszeni do wymiany fortu Léka na Kemend w 1340 r.[2] Rodzina Rohonci rozkwitała do 1403 r., gdy straciła znaczną część swojego majątku, w tym Rohonc i Kemend, podczas powstania narodowego przeciwko królowi Zygmuntowi[2]. Rodzina wymarła ok. połowy XV wieku.[4] Przypisy
Źródła
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
- 0
- Strony importowane z angielskiej Wikipedii
- Strony z odwołaniami do nieistniejących plików
- Kőszegi
- Ród
- Rohonci
- Rodzina
- Koniuszy królewscy
- Urzędnicy Królestwa Węgier
- Węgierscy dygnitarze historyczni
- Węgierscy szlachcice
- Węgierscy urzędnicy królewscy
- Nieznana data urodzenia
- Urodzeni w XIII wieku
- Zmarli w XIV wieku
- Nieznana data śmierci
