Kőszegi II. Miklós: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - "importowane z angielskiej" na "przetłumaczone z angielskiej")
 
(Nie pokazano 6 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:1prz]]
+
[[Kategoria:0]]
−
[[Kategoria:Strony importowane z angielskiej Wikipedii]]
+
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Nicholas_II_K%C5%91szegi
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Nicholas_II_K%C5%91szegi
Linia 24: Linia 24:
 
|}
 
|}
  
−
'''Kőszegi II. Miklós''', także ''Kőszegi „Kakas” Miklós'' (pol. ''Mikołaj Kogut'') (* nieznana, † 1332÷3), węgierski szlachcic, [[koniuszy królewski]] od 1318 do 1321 roku, za panowania króla Węgier [[I. Károly|Karola Roberta]].
+
'''Kőszegi II. Miklós''', także ''Kőszegi „Kakas” Miklós'' (pol. ''Mikołaj Kogut'') (* nieznana, † 1332÷3), węgierski szlachcic, [[koniuszy królewski]] od 1318 do 1321 roku, za panowania króla Węgier [[I. Károly|Karola Roberta]].
−
 
 
−
<small><small>'''Nicholas (II) Kőszegi''', also known as '''Nicholas the Rooster''' ({{lang-hu|Kőszegi "Kakas" Miklós}}; died 1332 or 1333), was a Hungarian lord in the early 14th century, who served as [[Master of the horse (Kingdom of Hungary)|Master of the horse]] from 1318 until 1321. </small></small>
 
  
 
== Tło ==
 
== Tło ==
  
−
Miklós urodził się w starszej gałęzi wpływowego rodu [[Kőszegi]], jako syn [[Kőszegi II. Miklós|Mikołaja I]]. Według genealoga [[Engel Pál|Pawła Engela]] miał młodszego brata, Jana, przodka rodziny [[Béri]]. Dokładna data urodzenia Miklósa nie jest znana. Urodził się zdecydowanie przed 1299 r., gdyż w tym roku zmarł jego ojciec. Miklós II często pojawiał się we współczesnych dokumentach pod pseudonimem „Kogut”<ref name="engel">Engel: ''Genealógia'' (Genus Héder 4. Kőszegi [i Rohonci] - gałąź)</ref>
+
Miklós urodził się w starszej gałęzi wpływowego rodu [[Kőszegi]], jako syn [[Kőszegi II. Miklós|Mikołaja I]]. Według genealoga [[Engel Pál|Pál Engela]] miał młodszego brata, Jana, przodka rodziny [[Béri]]. Dokładna data urodzenia Miklósa nie jest znana. Urodził się zdecydowanie przed 1299 r., gdyż w tym roku zmarł jego ojciec. Miklós II często pojawiał się we współczesnych dokumentach pod pseudonimem „Kogut”<ref name="engel">Engel: ''Genealógia'' (Genus Héder 4. Kőszegi [i Rohonci] - gałąź)</ref>
−
 
 
−
Po śmierci ojca Miklós odziedziczył kilka domen i wiosek w zachodniej cześci Zadunaja, zwłaszcza w komitatach [[Vas]] i [[Zala]]. Po 1299 r. bBył właścicielem zamków w [[Nagykanizsa]], [[Szentvid]], [[Léka]] (obecnie Lockenhaus, Austria), [[Rohonc]] (obecnie Rechnitz w Austrii) i [[Pölöske]]. Ten ostatni fort funkcjonował jako jego stałe miejsce zamieszkania<ref name="Engel1996">Engel, Pál (1996). ''Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I'' [''Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I'']. História, MTA Történettudományi Intézete. str. 40, 225, 234, 335, 339, 357, 396, 401.</ref>. Chociaż uważano go za wybitnego władcę regionu, jego bogactwo i wpływy pozostawały daleko w tyle za jego stryjami, [[Kőszegi Iván|Iwanem]] i [[Kőszegi II. Henrik|Henrykiem II]], którzy na przełomie XIII i XIV wieku założyli prowincje oligarchiczne niezależnie od monarchy, co poważnie ograniczyło Miklósowi możliwości ekspansji. Prawdopodobnie spowodowało to poważne kontrasty między gałęziami [[Kőszegi]]ch. W 1309 i 1312 roku, kiedy w trakcie rezolucji politycznej istniała współpraca między członkami rodziny, Miklós, który osiągnął już dorosłość, został pominięty w dokumentach<ref name="Zsoldos">Zsoldos, Attila (2010). ''A Henrik-fiak: A Héder nembéli Kőszegiek "családi története"'' [''Synowie Henryka: Historia rodu Kőszegich z klanu Héder'']. Vasi Szemle. '''64''' (6): str. 657, 660–661.</ref>.
 
  
−
<small><small>After the death of his father, Nicholas inherited several domains and villages in [[Transdanubia|Western Transdaubia]], especially in [[Vas County (former)|Vas]] and [[Zala County (former)|Zala]] counties. After 1299, he owned the castles of [[Nagykanizsa|Kanizsa]], [[Velem|Szentvid]], [[Lockenhaus|Léka]] (present-day Lockenhaus, Austria), [[Rechnitz|Rohonc]] (present-day Rechnitz in Austria) and [[Pölöske]]. The latter fort functioned as his permanent residence.{{sfn|Engel|1996|pp=335, 357, 396, 401}} Albeit, he was considered a prominent lord in the region, his wealth and influence were far behind his uncles, [[Ivan Kőszegi|Ivan]] and [[Henry II Kőszegi|Henry II]], who had established [[Oligarch (Kingdom of Hungary)|oligarchic]] provinces independently of the monarch at the turn of the 13th and 14th centuries, which significantly restricted Nicholas' expansion potential. This probably created serious contrasts between the branches of the Kőszegis. In 1309 and 1312, when there was cooperation between the family members during a political resolution, Nicholas, who had reached adulthood by then, was omitted from the documents.{{sfn|Zsoldos|2010|p=661}} </small></small>
+
Po śmierci ojca Miklós odziedziczył kilka domen i wiosek w zachodniej części [[Zadunaje|Zadunaja]], zwłaszcza w komitatach [[Vas]] i [[Zala]]. Po 1299 r. był właścicielem zamków w [[Nagykanizsa]], [[Szentvid]], [[Léka]] (obecnie Lockenhaus, Austria), [[Rohonc]] (obecnie Rechnitz w Austrii) i [[Pölöske]]. Ten ostatni fort funkcjonował jako jego stałe miejsce zamieszkania<ref name="Engel1996">Engel, Pál (1996). ''Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I'' [''Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I'']. História, MTA Történettudományi Intézete. str. 40, 225, 234, 335, 339, 357, 396, 401.</ref>. Chociaż uważano go za wybitnego władcę regionu, jego bogactwo i wpływy pozostawały daleko w tyle za jego stryjami, [[Kőszegi Iván|Iwanem]] i [[Kőszegi II. Henrik|Henrykiem II]], którzy na przełomie XIII i XIV wieku założyli prowincje oligarchiczne niezależne od monarchy, co poważnie ograniczyło Miklósowi możliwości ekspansji. Prawdopodobnie spowodowało to poważne kontrasty między gałęziami rodu Kőszegich. W 1309 i 1312 roku, kiedy w trakcie rewolucji politycznej istniała współpraca między członkami rodziny, Miklós, który osiągnął już dorosłość, został pominięty w dokumentach<ref name="Zsoldos">Zsoldos, Attila (2010). ''A Henrik-fiak: A Héder nembéli Kőszegiek "családi története"'' [''Synowie Henryka: Historia rodu Kőszegich z klanu Héder'']. Vasi Szemle. '''64''' (6): str. 657, 660–661.</ref>.
  
 
==Kariera==
 
==Kariera==
Linia 40: Linia 36:
 
[[File:Léka légifotó1.jpg|thumb|left|Zamek Lockenhaus [[Léka]] (obecnie [[Lockenhaus]]), własność Miklós Kőszegiego i jego synów do 1340]]
 
[[File:Léka légifotó1.jpg|thumb|left|Zamek Lockenhaus [[Léka]] (obecnie [[Lockenhaus]]), własność Miklós Kőszegiego i jego synów do 1340]]
  
−
Miklós został wspomniany po raz pierwszy przez współczesne akta w marcu 1314 roku, kiedy on i wnuk Iwana, [[Kőszegi András|Andrzej]], zwrócili zajęty wcześniej [[Sobor]] ich ''[[familiaris|familiares]]'', członkom klanu [[Osl]], w tym '''Lawrence'owi'''<ref name="Zsoldos" />. Jesienią 1315 r. [[Karol I]] rozpoczął swoją na dużą skalę pierwszą kampanię przeciwko kuzynom Miklósa, Janowi i [[Herceg I. Péter|Piotrowi]] (synom Henryka II) i ich terytorium. Karol osobiście poprowadził swoje wojska do komitatu [[Tolna]]. Jednak Jan szukał pomocy u swoich krewnych, [[Kőszegi András|Andrzeja]], który zarządzał zachodnim Zadunajem i Miklós II; reprezentujących pozostałe dwie gałęzie rodu Kőszegi.<ref name="Zsoldos" /> Zjednoczonemu rycerstwu Kőszegich udało się wyprzeć królewską armię z regionu<ref name="Engel">Engel, Pál (1988). ''Az ország újraegyesítése. I. Károly küzdelmei az oligarchák ellen (1310–1323)'' [''Zjednoczenie Królestwa. Walki Karola I przeciwko oligarchom (1310–1323)'']. Századok. Magyar Történelmi Társulat. '''122''' (1–2): str. 112–113, 121, 126, 130.</ref>. W lutym 1316 r. Miklós wystosował '''list''' darowizny do swojej ''familiaris'' Stefana Vönöckiego za jego lojalność i rolę w zwycięskiej kampanii przeciwko wojskom królewskim<ref name="Zsoldos" /><ref name="Kristó">Kristó, Gyula (2003). ''I. Károly király harcai a tartományurak ellen (1310–1323)'' [''Walki Karola I przeciwko oligarchom (1310–1323)'']. Századok. Magyar Történelmi Társulat. '''137''' (2): str. 325, 334.</ref>
+
Miklós został wspomniany po raz pierwszy przez współczesne mu akta w marcu 1314 roku, gdy on i wnuk Iwana, [[Kőszegi András|Andrzej]], zwrócili zajęty wcześniej [[Sobor]] ich ''[[familiaris|familiares]]'', członkom klanu [[Osl]], w tym Laurentemu (Lorincowi))<ref name="Zsoldos" />. Jesienią 1315 r. [[Karol I]] rozpoczął na dużą skalę pierwszą kampanię przeciwko kuzynom Miklósa, synom [[Kőszegi II. Henrik|Henryka II]]: Janowi i [[Herceg I. Péter|Piotrowi I]] i ich terytorium. Karol osobiście poprowadził swoje wojska do komitatu [[Tolna]]. Jednak Jan szukał pomocy u swoich krewnych: u [[Kőszegi András|Andrzeja]], który zarządzał zachodnim Zadunajem i Miklósa II; reprezentujących pozostałe dwie gałęzie rodu Kőszegi.<ref name="Zsoldos" /> Zjednoczonemu rycerstwu Kőszegich udało się wyprzeć królewską armię z regionu<ref name="Engel">Engel, Pál (1988). ''Az ország újraegyesítése. I. Károly küzdelmei az oligarchák ellen (1310–1323)'' [''Zjednoczenie Królestwa. Walki Karola I przeciwko oligarchom (1310–1323)'']. Századok. Magyar Történelmi Társulat. '''122''' (1–2): str. 112–113, 121, 126, 130.</ref>. W lutym 1316 r. Miklós wystosował dokument darowizny do swojej ''familiaris'' Stefana Vönöckiego za jego lojalność i rolę w zwycięskiej kampanii przeciwko wojskom królewskim<ref name="Zsoldos" /><ref name="Kristó">Kristó, Gyula (2003). ''I. Károly király harcai a tartományurak ellen (1310–1323)'' [''Walki Karola I przeciwko oligarchom (1310–1323)'']. Századok. Magyar Történelmi Társulat. '''137''' (2): str. 325, 334.</ref>
−
 
 
−
<small><small>Nicholas was first mentioned by contemporary records in March 1314, when he and Ivan's grandson [[Andrew Kőszegi|Andrew]] returned the previously seized [[Sobor, Hungary|Sobor]] to their ''[[familiaris|familiares]]'', the members of the [[Osl|''gens'' (clan) Osl]], including [[Lawrence Kanizsai|Lawrence]].{{sfn|Zsoldos|2010|p=661}} In the autumn of 1315, [[Charles I of Hungary|Charles I]] launched his first large-scale campaign against Nicholas' cousins, [[John Kőszegi|John]] and [[Peter Herceg|Peter]] (Henry II's sons) and their territory. Charles personally led his troops into [[Tolna County (former)|Tolna County]]. However John sought assistance from his relatives, Andrew, who administered Western Transdanubia and Nicholas II; they represented the other two branches of the Kőszegi family.{{sfn|Zsoldos|2010|p=660}} The united Kőszegi troops managed to expel the royal army from the region.{{sfn|Engel|1988|pp=112–113}} In February 1316, Nicholas issued a letter of donation to his ''familiaris'', Stephen Vönöcki for his loyalty and role in the victorious campaign against the royal troops.{{sfn|Zsoldos|2010|p=660}}{{sfn|Kristó|2003|p=325}} </small></small>
 
  
−
W nadchodzących miesiącach w karierze Miklós nastąpił zwrot polityczny. gdy [[Stefan Uroš II Milutin]] zaatakował [[Syrmia|Syrmię]], Karol I rozpoczął kontr-kampanię po drugiej stronie rzeki Sawy i zimą 1317 roku przejął fortecę [[Macsó]] (dzisiejsza [[Mačva]], Serbia). Miklós przysięgał wierność królowi i według [[Engel Pawła Engela]] także wziął udział w kampanii. Korzystając z nieobecności króla, Andrzej Kőszegi zaatakował królewskie miasta Sopron i Győr, a jednocześnie bezskutecznie oblegał na Lékę i Rohonca, zamki Miklós II.<ref name="Engel" /> Podczas ataku żołnierze Andrzeja zabili kilku sług Mikołaja i splądrowali ich ziemie.<ref name="Kristó" /> W odwecie Karol rozpoczął wyprawę karną na terytorium Andrzeja latem 1317 r., a austriacki książę [[Friedrich der Schöne|Fryderyk Sprawiedliwy]] zaatakował również z pogranicza. Dominacja Andrzeja upadła w ciągu kilku miesięcy. Warunki zawieszenia broni przez Karola '''determinowały''' rozwiązanie rozszerzonej prowincji Kőszegich w zachodniej cześci Zadunaja<ref name="Engel" />. [[Karol I]] poparł Miklósa, wdrażając strategię „dziel i rządź”, aby wyeliminować wspólne działania Kőszegich; król mianował go [[ispán]]em komitatów [[Vas]] i [[Zala]], w miejsce Andrzeja. Poza tym Miklós został [[Koniuszy|koniuszym królewskim]] pod koniec 1317 r. lub na początku 1318 r.<ref name="Engel1996" />
+
W nadchodzących miesiącach w karierze Miklóa nastąpił zwrot polityczny. gdy [[Stefan Uroš II Milutin]] zaatakował [[Syrmia|Syrmię]], Karol I rozpoczął kontr-kampanię po drugiej stronie rzeki Sawy i zimą 1317 roku przejął fortecę [[Macsó]] (dzisiejsza [[Mačva]], Serbia). Miklós przysięgał wierność królowi i według [[Engel Pál|Pála Engela]] także wziął udział w kampanii. Korzystając z nieobecności króla, Andrzej Kőszegi zaatakował królewskie miasta Sopron i Győr, a jednocześnie bezskutecznie oblegał Lékę i Rohonc, zamki Miklósa II.<ref name="Engel" /> Podczas ataku żołnierze Andrzeja zabili kilkoro sług Miklósa i splądrowali jego ziemie.<ref name="Kristó" /> W odwecie Karol rozpoczął wyprawę karną na terytorium Andrzeja latem 1317 r., a austriacki książę [[Friedrich der Schöne|Fryderyk Sprawiedliwy]] zaatakował również z pogranicza. Dominacja Andrzeja upadła w ciągu kilku miesięcy. Warunki zawieszenia broni przez Karola zadecydowały o likwidacji  rozszerzonej prowincji Kőszegich w zachodniej cześci Zadunaja<ref name="Engel" />. [[Karol I]] poparł Miklósa, wdrażając strategię „dziel i rządź”, aby wyeliminować wspólne działania Kőszegich; król mianował go [[ispán]]em komitatów: [[Vas]] i [[Zala]], w miejsce Andrzeja. Poza tym Miklós został [[Koniuszy|koniuszym królewskim]] pod koniec 1317 r. lub na początku 1318 r.<ref name="Engel1996" />
  
−
 
+
Po swoim ostatecznym zwycięstwie nad większością oligarchów, w tym rodem Kőszegich, Karol I zwrócił się przeciwko Miklósowi i uznał go za zdrajcę. Na początku 1321 r. dowódcy Karola, [[Köcski II. Sándor|Aleksander Köcski]] i [[Csornai Lorinc|Wawrzyniec Csornai]] (dawni ''familiaris'' Miklósa) ponownie poprowadzili kampanię królewską na Zadunaju. Najpierw zdobyli [[Pölöske]], a następnie zajęli [[Kanizsa]] i [[Rohonc]] wraz z kilkoma wioskami. Miklós mógł utrzymać tylko Lékę<ref name="Engel" />, podczas gdy [[ispanat]] komitatu Vas przeszedł w ręce jego byłego zbuntowanego krewnego, Andrzeja Kőszegiego.<ref name="Engel" />
−
<small><small>There was a political turnaround in Nicholas' career in the upcoming months. When [[Stefan Uroš II Milutin of Serbia|Stefan Uroš II Milutin]] invaded the [[Szerémség|Syrmia]], Charles I launched a counter-campaign across the river [[Száva]] and seized the fortress of [[Macsó]] (present-day Mačva, Serbia) in the winter of 1317. Nicholas pledged allegiance to the king and also participated in the campaign, according to Pál Engel. Taking advantage of the king's absent, Andrew Kőszegi attacked the royalist towns of [[Sopron]] and [[Győr]] and, simultaneously, he unsuccessfully besieged Léka and Rohonc too, the castles of Nicholas II.{{sfn|Engel|1988|p=121}} During the attack, Andrew's troops killed Nicholas' several servants and pillaged their lands.{{sfn|Kristó|2003|p=334}} In retaliation, Charles launched a punitive expedition against Andrew's territory in the summer of 1317, while Austrian duke [[Frederick the Fair]] also attacked from the borderlands. Andrew's dominion collapsed within months. Charles' cease-fire conditions resulted the dissolution of the extended Kőszegi province in Western Transdanubia.{{sfn|Engel|1988|p=121}} Charles I supported Nicholas, implementing the strategy of "[[divide and rule]]" in order to eliminate the Kőszegis' united actions; the king appointed him as ''[[ispán]]'' of Vas and Zala counties, succeeding Andrew. Beside that Nicholas was also made [[Master of the horse (Kingdom of Hungary)|Master of the horse]] in late 1317 or early 1318.{{sfn|Engel|1996|pp=40, 225, 234}} </small></small>
 
−
 
 
−
Po swoim ostatecznym zwycięstwie nad większością oligarchów, w tym rodem Kőszegich, Karol I zwrócił się przeciwko Miklósowi i uznał go za zdrajcę. Na początku 1321 r. dowódcy karola, [[Köcski II. Sándor|Aleksander Köcski]] i [[Csornai Lorinc|Wawrzyniec Csornai]] (dawni ''familiaris'' Miklósa) ponownie poprowadzili kampanię królewską na Zadunaju. Najpierw zdobyli [[Pölöske]], a następnie zajęli [[Kanizsa]] i [[Rohonc]] wraz z kilkoma wioskami. Miklós mógł utrzymać tylko Lékę<ref name="Engel" />, podczas gdy [[ispanat]] komitatu Vas przeszedł w ręce jego byłego zbuntowanego krewnego, Andrzeja Kőszegiego.<ref name="Engel" />
 
−
 
 
−
<small><small>After his ultimate victory over most of the oligarchs, including the Kőszegi kinship, Charles I turned against Nicholas and declared him as treacherous. In early 1321, Charles' generals, [[Alexander Köcski]] and Lawrence Csornai (Nicholas' former ''familiaris'') again led a royal campaign in Transdanubia. At first, they captured Pölöske, then seized Kanizsa and Rohonc, along with several villages. Nicholas Kőszegi could retain only Léka,{{sfn|Engel|1988|p=130}} while the ispánate of Vas County went to his former rebellious relative, Andrew Kőszegi.{{sfn|Engel|1988|p=126}} </small></small>
 
  
 
== Późniejsze życie ==
 
== Późniejsze życie ==
  
−
Miklós przeżył upadek polityczny. Udało mu się odzyskać zamek [[Rohonc]] od pierwotnych właścicieli, rodu [[Ják]] w wyniku wymiany gruntów w 1329 r.<ref name="Zsoldos" /> Miklós poślubił Elżbietę, córkę austriackiego szlachcica Konrada von Pottendorfa. Małżeństwo miało trzech synów, Jana, Władysława i Henryka, którzy nosili nazwisko Rohonci w nadchodzących dziesięcioleciach od nowej stałej siedzibie ojca. Miał także córkę, Katarzynę. Miklós '''złożył''' swoją ostatnią wolę w październiku 1332 r. Przekazał ziemię Kėdar (dzisiejszy Rábaket, gmina Szentgotthárd) klasztorowi w Borsmonostor (Klostermarienberg, dziś część Mannersdorf an der Rabnitz, Austria). Zmarł przed sierpniem 1333 r.<ref name="Engel" /> Jego synowie zostali zmuszeni do wymiany fortu Léka na Kemend w 1340 r.<ref name="Engel1996" /> Rodzina Rohonci rozkwitała do 1403 r., gdy straciła znaczną część swojego majątku, w tym [[Rohonc]] i [[Kemend]], podczas powstania narodowego przeciwko królowi [[Zygmunt]]owi<ref name="Engel1996" />. Rodzina wymarła ok. połowy XV wieku.<ref name="Engel" />
+
Miklós przeżył upadek polityczny. Udało mu się jedynie odzyskać zamek [[Rohonc]] od pierwotnych właścicieli, rodu [[Ják]] w wyniku wymiany gruntów w 1329 r.<ref name="Zsoldos" /> Miklós poślubił Elżbietę, córkę austriackiego szlachcica Konrada von Pottendorfa. Małżeństwo miało trzech synów: Jana, Władysława i Henryka, którzy nosili nazwisko Rohonci w nadchodzących dziesięcioleciach od nazwy nowej stałej siedziby ojca. Miał także córkę, Katarzynę. Miklós spisał swoją ostatnią wolę w październiku 1332 r. Przekazał ziemię Kėdar (dzisiejszy Rábaket, gmina Szentgotthárd) klasztorowi w Borsmonostor (Klostermarienberg, dziś część Mannersdorf an der Rabnitz, Austria). Zmarł przed sierpniem 1333 r.<ref name="Engel" /> Jego synowie zostali zmuszeni do wymiany fortu Léka na Kemend w 1340 r.<ref name="Engel1996" /> Rodzina [[Rohonci]] rozkwitała do 1403 r., gdy straciła znaczną część swojego majątku, w tym [[Rohonc]] i [[Kemend]], podczas powstania narodowego przeciwko królowi [[Zygmunt]]owi<ref name="Engel1996" />. Rodzina wymarła ok. połowy XV wieku.<ref name="Engel" />
−
 
 
−
<small><small>Nicholas survived his political downfall. He successfully recovered the castle of Rohonc from the original owners, the [[Ják (genus)|Ják kindred]] during an act of land exchange in 1329.{{sfn|Zsoldos|2010|p=657}} Nicholas married Elizabeth, a daughter of an Austrian noble, Konrad von Pottendorf. The marriage produced three sons, John, Ladislaus and Henry who took the Rohonci surname in the upcoming decades after their father' new permanent seat. He also had a daughter, Catherine. Nicholas made his [[last will]] in October 1332. He donated the land of Kedhely (present-day Rábakethely, a borough of [[Szentgotthárd]]) to the monastery in Borsmonostor ([[Klostermarienberg]], today part of [[Mannersdorf an der Rabnitz]], Austria). He died sometime before August 1333.<ref name="engel"/> His sons were forced to exchange the fort of Léka to [[Kemendollár|Kemend]] in 1340.{{sfn|Engel|1996|p=339}} The Rohonci family flourished until 1403, when they lost much of their fortune, including Rohonc and Kemend, during the national uprising against King [[Sigismund, Holy Roman Emperor|Sigismund]].{{sfn|Engel|1996|pp=339, 401}} The kinship continued to exist until the middle of the 15th century.<ref name="engel"/> </small></small>
 
  
 
== Przypisy ==
 
== Przypisy ==

Aktualna wersja na dzień 17:23, 7 mar 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Poprzednik: Koniuszy królewski
(1318-1321) 		Następca:
Csák III. Péter Fonyi Blaise

Kőszegi II. Miklós, także Kőszegi „Kakas” Miklós (pol. Mikołaj Kogut) (* nieznana, † 1332÷3), węgierski szlachcic, koniuszy królewski od 1318 do 1321 roku, za panowania króla Węgier Karola Roberta.

Tło

Miklós urodził się w starszej gałęzi wpływowego rodu Kőszegi, jako syn Mikołaja I. Według genealoga Pál Engela miał młodszego brata, Jana, przodka rodziny Béri. Dokładna data urodzenia Miklósa nie jest znana. Urodził się zdecydowanie przed 1299 r., gdyż w tym roku zmarł jego ojciec. Miklós II często pojawiał się we współczesnych dokumentach pod pseudonimem „Kogut”[1]

Po śmierci ojca Miklós odziedziczył kilka domen i wiosek w zachodniej części Zadunaja, zwłaszcza w komitatach Vas i Zala. Po 1299 r. był właścicielem zamków w Nagykanizsa, Szentvid, Léka (obecnie Lockenhaus, Austria), Rohonc (obecnie Rechnitz w Austrii) i Pölöske. Ten ostatni fort funkcjonował jako jego stałe miejsce zamieszkania[2]. Chociaż uważano go za wybitnego władcę regionu, jego bogactwo i wpływy pozostawały daleko w tyle za jego stryjami, Iwanem i Henrykiem II, którzy na przełomie XIII i XIV wieku założyli prowincje oligarchiczne niezależne od monarchy, co poważnie ograniczyło Miklósowi możliwości ekspansji. Prawdopodobnie spowodowało to poważne kontrasty między gałęziami rodu Kőszegich. W 1309 i 1312 roku, kiedy w trakcie rewolucji politycznej istniała współpraca między członkami rodziny, Miklós, który osiągnął już dorosłość, został pominięty w dokumentach[3].

Kariera

Plik:Léka légifotó1.jpg
Zamek Lockenhaus Léka (obecnie Lockenhaus), własność Miklós Kőszegiego i jego synów do 1340

Miklós został wspomniany po raz pierwszy przez współczesne mu akta w marcu 1314 roku, gdy on i wnuk Iwana, Andrzej, zwrócili zajęty wcześniej Sobor ich familiares, członkom klanu Osl, w tym Laurentemu (Lorincowi))[3]. Jesienią 1315 r. Karol I rozpoczął na dużą skalę pierwszą kampanię przeciwko kuzynom Miklósa, synom Henryka II: Janowi i Piotrowi I i ich terytorium. Karol osobiście poprowadził swoje wojska do komitatu Tolna. Jednak Jan szukał pomocy u swoich krewnych: u Andrzeja, który zarządzał zachodnim Zadunajem i Miklósa II; reprezentujących pozostałe dwie gałęzie rodu Kőszegi.[3] Zjednoczonemu rycerstwu Kőszegich udało się wyprzeć królewską armię z regionu[4]. W lutym 1316 r. Miklós wystosował dokument darowizny do swojej familiaris Stefana Vönöckiego za jego lojalność i rolę w zwycięskiej kampanii przeciwko wojskom królewskim[3][5]

W nadchodzących miesiącach w karierze Miklóa nastąpił zwrot polityczny. gdy Stefan Uroš II Milutin zaatakował Syrmię, Karol I rozpoczął kontr-kampanię po drugiej stronie rzeki Sawy i zimą 1317 roku przejął fortecę Macsó (dzisiejsza Mačva, Serbia). Miklós przysięgał wierność królowi i według Pála Engela także wziął udział w kampanii. Korzystając z nieobecności króla, Andrzej Kőszegi zaatakował królewskie miasta Sopron i Győr, a jednocześnie bezskutecznie oblegał Lékę i Rohonc, zamki Miklósa II.[4] Podczas ataku żołnierze Andrzeja zabili kilkoro sług Miklósa i splądrowali jego ziemie.[5] W odwecie Karol rozpoczął wyprawę karną na terytorium Andrzeja latem 1317 r., a austriacki książę Fryderyk Sprawiedliwy zaatakował również z pogranicza. Dominacja Andrzeja upadła w ciągu kilku miesięcy. Warunki zawieszenia broni przez Karola zadecydowały o likwidacji rozszerzonej prowincji Kőszegich w zachodniej cześci Zadunaja[4]. Karol I poparł Miklósa, wdrażając strategię „dziel i rządź”, aby wyeliminować wspólne działania Kőszegich; król mianował go ispánem komitatów: Vas i Zala, w miejsce Andrzeja. Poza tym Miklós został koniuszym królewskim pod koniec 1317 r. lub na początku 1318 r.[2]

Po swoim ostatecznym zwycięstwie nad większością oligarchów, w tym rodem Kőszegich, Karol I zwrócił się przeciwko Miklósowi i uznał go za zdrajcę. Na początku 1321 r. dowódcy Karola, Aleksander Köcski i Wawrzyniec Csornai (dawni familiaris Miklósa) ponownie poprowadzili kampanię królewską na Zadunaju. Najpierw zdobyli Pölöske, a następnie zajęli Kanizsa i Rohonc wraz z kilkoma wioskami. Miklós mógł utrzymać tylko Lékę[4], podczas gdy ispanat komitatu Vas przeszedł w ręce jego byłego zbuntowanego krewnego, Andrzeja Kőszegiego.[4]

Późniejsze życie

Miklós przeżył upadek polityczny. Udało mu się jedynie odzyskać zamek Rohonc od pierwotnych właścicieli, rodu Ják w wyniku wymiany gruntów w 1329 r.[3] Miklós poślubił Elżbietę, córkę austriackiego szlachcica Konrada von Pottendorfa. Małżeństwo miało trzech synów: Jana, Władysława i Henryka, którzy nosili nazwisko Rohonci w nadchodzących dziesięcioleciach od nazwy nowej stałej siedziby ojca. Miał także córkę, Katarzynę. Miklós spisał swoją ostatnią wolę w październiku 1332 r. Przekazał ziemię Kėdar (dzisiejszy Rábaket, gmina Szentgotthárd) klasztorowi w Borsmonostor (Klostermarienberg, dziś część Mannersdorf an der Rabnitz, Austria). Zmarł przed sierpniem 1333 r.[4] Jego synowie zostali zmuszeni do wymiany fortu Léka na Kemend w 1340 r.[2] Rodzina Rohonci rozkwitała do 1403 r., gdy straciła znaczną część swojego majątku, w tym Rohonc i Kemend, podczas powstania narodowego przeciwko królowi Zygmuntowi[2]. Rodzina wymarła ok. połowy XV wieku.[4]

Przypisy

  1. ↑ Engel: Genealógia (Genus Héder 4. Kőszegi [i Rohonci] - gałąź)
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Engel, Pál (1996). Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I [Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I]. História, MTA Történettudományi Intézete. str. 40, 225, 234, 335, 339, 357, 396, 401.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Zsoldos, Attila (2010). A Henrik-fiak: A Héder nembéli Kőszegiek "családi története" [Synowie Henryka: Historia rodu Kőszegich z klanu Héder]. Vasi Szemle. 64 (6): str. 657, 660–661.
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 Engel, Pál (1988). Az ország újraegyesítése. I. Károly küzdelmei az oligarchák ellen (1310–1323) [Zjednoczenie Królestwa. Walki Karola I przeciwko oligarchom (1310–1323)]. Századok. Magyar Történelmi Társulat. 122 (1–2): str. 112–113, 121, 126, 130.
  5. ↑ 5,0 5,1 Kristó, Gyula (2003). I. Károly király harcai a tartományurak ellen (1310–1323) [Walki Karola I przeciwko oligarchom (1310–1323)]. Századok. Magyar Történelmi Társulat. 137 (2): str. 325, 334.

Źródła

  • Engel, Pál (1988). Az ország újraegyesítése. I. Károly küzdelmei az oligarchák ellen (1310–1323) [Zjednoczenie Królestwa. Walki Karola I przeciwko oligarchom (1310–1323)]. Századok. Magyar Történelmi Társulat. 122 (1–2): str. 89–146.
  • Engel, Pál (1996). Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I [Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I]. História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 963-8312-44-0.
  • Kristó, Gyula (2003). I. Károly király harcai a tartományurak ellen (1310–1323) [Walki Karola I przeciwko oligarchom (1310–1323)]. Századok. Magyar Történelmi Társulat. 137 (2): str. 297–347.
  • Zsoldos, Attila (2010). A Henrik-fiak: A Héder nembéli Kőszegiek "családi története" [Synowie Henryka: Historia rodu Kőszegich z klanu Héder]. Vasi Szemle. 64 (6): str. 651–661. ISSN 0505-0332.

Kőszegi II. Miklós (węg.)
Mikołaj Kogut (pol.)
Kakas

— Koniuszy królewski —
Pieczęć II. Miklósa Kőszegi, 1323
Pieczęć II. Miklósa Kőszegi, 1323
Koniuszy królewski
Okres od 1318–1321
Poprzednik Csák III. Péter
Następca Fonyi Blaise
Dane biograficzne
Ród Kőszegi
Rodzina Rohonci
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny przed 1299
Śmierć 1332 lub 1333
Ojciec I. Miklós
Żona Pottendorf Elizabeth von ???
Dzieci I. János
I. László
Henrik
Katalin
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Kőszegi_II._Miklós&oldid=51949”