Nyitra: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 8 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:2w]]
+
[[Kategoria:0]]
−
[[Kategoria:Strony importowane z węgierskiej Wikipedii]]
+
[[Kategoria:Strony skompilowane]]
 +
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii]]
 +
[[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/Nyitra_v%C3%A1rmegye
 
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/Nyitra_v%C3%A1rmegye
 
|autorzy = https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Nyitra_v%C3%A1rmegye&action=history
 
|autorzy = https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Nyitra_v%C3%A1rmegye&action=history
 
|nota    = węgierski
 
|nota    = węgierski
 +
}}
 +
{|
 +
|
 +
|}
 +
{{Uwaga polska|
 +
|strona  = https://pl.wikipedia.org/wiki/Komitat_Nyitra
 +
|autorzy = https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Komitat_Nyitra&action=history
 +
|nota    = polski
 
}}
 
}}
 
{|
 
{|
Linia 12: Linia 22:
 
  |-style="vertical-align:top;"
 
  |-style="vertical-align:top;"
 
  |
 
  |
 +
{|
 +
|
 +
|}
 +
{{Komitaty króla Stefana I}}
 +
 
{|
 
{|
 
|
 
|
Linia 19: Linia 34:
 
[[Plik:Slovakia_Nitra.jpg|thumb|Dawny komitat Nyitra nałożony na mapę współczesnej Słowacji]]
 
[[Plik:Slovakia_Nitra.jpg|thumb|Dawny komitat Nyitra nałożony na mapę współczesnej Słowacji]]
  
−
'''Nyitra vármegye''' ([[szlovák nyelv|szlovákul]] ''Nitrianska župa'' vagy ''Nitrianska stolica'', [[német nyelv|németül]] ''Komitat Neutra'', [[latin nyelv|latinul]] ''Comitatus Nytriensis'', ''Nitriensis'') közigazgatási egység volt a [[Magyar Királyság]] [[Felvidék|északi részében]]. Jelenleg [[Szlovákia]] része.
+
'''Nyitra vármegye''' (słow. ''Nitrianska župa'' lub ''Nitrianska stolica'', niem. ''Komitat Neutra'', łac. ''Comitatus Nytriensis'', ''Nitriensis'') był jednostką administracyjną w północnej części [[Królestwo|Królestwa Węgier]]. Obecnie jest częścią Słowacji.
  
 
== Geografia ==
 
== Geografia ==
  
−
A [[vármegye]] területének északi része hegyes, déli része síkság. Északon a [[Kis-Kárpátok]] csoportjai, délen a [[Pozsonyi-medence]] síksága foglalta területét. A vármegyét északnyugaton a [[Morva (folyó)|Morva]] határolta, emellett a [[Nyitra (folyó)|Nyitra]], [[Miava]] és a [[Vág (folyó)|Vág]] is fontos folyója a vármegyének. Délkeleti részén a [[Zsitva]] is érintette.
+
Północna część powiatu jest górzysta, a południowa płaska. Na północy zajmowały ją grupy Małych Karpat, na południu równiny [[Pozsonyi-medence]]. Powiat graniczy od północnego zachodu z Morawami, a ważnymi rzekami powiatu są Nitra, Miava i Wag. Na południowym wschodzie dotknęła go również Zsitva.
−
Északon [[Trencsén vármegye]], keleten [[Turóc vármegye|Turóc]] és [[Bars vármegye|Bars]] vármegyék, délről [[Komárom vármegye]], nyugatról pedig [[Morvaország]] és [[Pozsony vármegye]] határolta.
+
 
 +
== Lokalizacja ==
 +
 
 +
Graniczył z komitatami: od północy z [[Trencsén]], od wschodu z okręgami [[Turóc]] i [[Bars]], od południa z [[Komárom]], a od zachodu z Morawami i [[Pozsony]].
 +
 
 +
== Historia ==
 +
 
 +
Komitat był jednym z najstarszych na Węgrzech, powstał prawdopodobnie już w X w. W okresie między 1663 a 1685 r. południowa część komitatu była okupowana przez [[Imperium|Imperium Osmańskie]] i wchodziła w skład  ejaletu [[Nowe Zamki|Uyvar]]. Siedzibą władz komitatu był zamek w Nitrze, od którego komitat wziął swą nazwę<ref>Juraj Žudel: ''Stolice na Slovensku''. Bratislava: Obzor, 1984, str. 80-90/</ref>.
 +
 
 +
W okresie przed I wojną światową komitat dzielił się na dwanaście powiatów i trzy miasta.
 +
 
 +
Po [[Trianon|traktacie w Trianon]] komitat znalazł się w granicach Czechosłowacji.
 +
W wyniku [[pierwszy arbitraż wiedeński|pierwszego arbitrażu wiedeńskiego]] w 1938 r. południowe skrawki komitatu powróciły do Węgier i zostały połączona z pozostałą częścią komitatu [[Pozsony]] w nowy komitat [[Nyitra és Pozsony]] ze stolicą w [[Nowe Zamki|Érsekújvár]]. Po drugiej wojnie światowej przywrócono granicę z 1938 r.
 +
 
 +
Obecnie teren komitatu jest podzielony pomiędzy kraj nitrzański, kraj trnawski i kraj trenczyński na Słowacji
 +
 
 +
{| class="wikitable"
 +
!colspan=2|Powiaty (''járás'')
 +
|-
 +
! Powiat!! Siedziba władz
 +
|-
 +
|Érsekújvár||[[Šurany|Nagysurány]]
 +
|-
 +
|Galgóc||[[Hlohovec|Galgóc]]
 +
|-
 +
|Miava||[[Myjava|Miava]]
 +
|-
 +
|Nagytapolcsány||[[Topolczany|Nagytapolcsány]]
 +
|-
 +
|Nyitra||[[Nitra (miasto)|Nyitra]]
 +
|-
 +
|Nyitrazsámbokrét||[[Žabokreky nad Nitrou|Nyitrazsámbokrét]]
 +
|-
 +
|Pöstyén||[[Pieszczany|Pöstyén]]
 +
|-
 +
|Privigye||[[Prievidza|Privigye]]
 +
|-
 +
|Szakolca||[[Holíč|Holics]]
 +
|-
 +
|Szenice||[[Senica|Szenice]]
 +
|-
 +
|Vágsellye||[[Trnovec nad Váhom|Tornóc]]
 +
|-
 +
|Vágújhely||[[Nowe Miasto nad Wagiem|Vágújhely]]
 +
|-
 +
!colspan=2|Miasta komitackie (''rendezett tanácsú város'')
 +
|-
 +
|colspan=2|[[Nowe Zamki|Érsekújvár]]
 +
|-
 +
|colspan=2|[[Nitra (miasto)|Nyitra]]
 +
|-
 +
|colspan=2|[[Skalica (Słowacja)|Szakolca]]
 +
|}
 +
 
 +
== Bibliografia ==
 +
* [http://lexikon.katolikus.hu/N/Nyitra%20v%C3%A1rmegye.html Węgierska Encyklopedia Katolicka] (po wegiersku).
  
 
|
 
|
 +
{{Uhorské župy na Słowacji}}
 +
{|
 +
|
 +
|}
 +
{{Historia komitatu
 +
|tytuł = Komitat Nyitra
 +
|grafika =
 +
|opis grafiki =
 +
|okres 0 = Okres
 +
|forma 0 = Podmiot polityczny
 +
|okres 1 = ok.1000-1526
 +
|forma 1 = [[Królestwo|Królestwo Węgier]]
 +
|okres 2 =
 +
|forma 2 =
 +
|okres 3 =
 +
|forma 3 =
 +
|okres 4 =
 +
|forma 4 =
 +
|okres 5 =
 +
|forma 5 =
 +
|okres 6 =
 +
|forma 6 =
 +
|okres 7 =
 +
|forma 7 =
 +
|okres 8 = 
 +
|forma 8 =
 +
|okres 9 =
 +
|forma 9 =
 +
|okres 10 =
 +
|forma 10 =
 +
}}
 
{{Infobox Komitat
 
{{Infobox Komitat
 
|Nazwa        = Nyitra
 
|Nazwa        = Nyitra
Linia 37: Linia 138:
 
|Powierzchnia = 5 551
 
|Powierzchnia = 5 551
 
|Ludność      = 457 500
 
|Ludność      = 457 500
−
|Narodowości  = 71 % Słowacy, 22 % Węgrzy, 6 % Niemcy, 1 % inni[2]
+
|Narodowości  = 71 % Słowacy<br>22 % Węgrzy<br>6 % Niemcy<br>1 % inni
−
|Utworzony    = xi wiek
+
|Utworzony    = XI wiek
 
|Zlikwidowany = 1920
 
|Zlikwidowany = 1920
 
|Mapa        = Nyitra.png
 
|Mapa        = Nyitra.png
 
}}
 
}}
 
|}
 
|}
 +
 +
== Przypisy ==
 +
{{izvori}}
  
 
{{SORTUJ:Komitaty, Nyitra}}
 
{{SORTUJ:Komitaty, Nyitra}}
  
 
[[Kategoria:Komitaty]]
 
[[Kategoria:Komitaty]]
−
[[Kategoria:Komitaty historyczne]]
+
[[Kategoria:Komitaty XI wiek]]
−
[[Kategoria:Komitaty Świętego Stefana]]
+
[[Kategoria:Komitaty zlikwidowane 1920]]
 
[[Kategoria:Historia]]
 
[[Kategoria:Historia]]
 
[[Kategoria:Historia Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Historia Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Historia Słowacji]]
 
[[Kategoria:Historia Słowacji]]
 
[[Kategoria:Komitáty]]
 
[[Kategoria:Komitáty]]

Aktualna wersja na dzień 19:05, 12 kwi 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Strona Autorzy Nota
[3] [4] Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
18px Komitaty króla Stefana I

♦ Abaúj ♦ Bács ♦ Baranya ♦ Békés ♦ Bihar ♦ Bodrog ♦ Borsod ♦ Csanád ♦ Csongrád ♦ Doboka ♦ Esztergom ♦ Fehér ♦ Fejér ♦ Gömör ♦ Győr ♦ Háromszék ♦ Heves ♦ Hunyad ♦ (Karakó) ♦ Keve ♦ Kolozs ♦ Komárom ♦ Kovinska ♦ Krassó ♦ Küküllő ♦ Moson ♦ Nógrád ♦ Nyitra ♦ Pest ♦ Pilis ♦ Pozsony ♦ Somogy ♦ Sopron ♦ Szabolcs ♦ Szatmár ♦ Szepes ♦ Szerém ♦ Szolnok ♦ Temes ♦ Tolna ♦ Torda ♦ Újvár ♦ Ung ♦ Valkó ♦ Varasd ♦ Vas ♦ Verőce ♦ Veszprém ♦ Visegrád ♦ Zala ♦ Zaránd ♦ Zemplén ♦ Zólyom

Plik:Nyitra county map.jpg
Mapa terenu komitatu Nyitra (1887)
Plik:Slovakia Nitra.jpg
Dawny komitat Nyitra nałożony na mapę współczesnej Słowacji

Nyitra vármegye (słow. Nitrianska župa lub Nitrianska stolica, niem. Komitat Neutra, łac. Comitatus Nytriensis, Nitriensis) był jednostką administracyjną w północnej części Królestwa Węgier. Obecnie jest częścią Słowacji.

Geografia

Północna część powiatu jest górzysta, a południowa płaska. Na północy zajmowały ją grupy Małych Karpat, na południu równiny Pozsonyi-medence. Powiat graniczy od północnego zachodu z Morawami, a ważnymi rzekami powiatu są Nitra, Miava i Wag. Na południowym wschodzie dotknęła go również Zsitva.

Lokalizacja

Graniczył z komitatami: od północy z Trencsén, od wschodu z okręgami Turóc i Bars, od południa z Komárom, a od zachodu z Morawami i Pozsony.

Historia

Komitat był jednym z najstarszych na Węgrzech, powstał prawdopodobnie już w X w. W okresie między 1663 a 1685 r. południowa część komitatu była okupowana przez Imperium Osmańskie i wchodziła w skład ejaletu Uyvar. Siedzibą władz komitatu był zamek w Nitrze, od którego komitat wziął swą nazwę[1].

W okresie przed I wojną światową komitat dzielił się na dwanaście powiatów i trzy miasta.

Po traktacie w Trianon komitat znalazł się w granicach Czechosłowacji. W wyniku pierwszego arbitrażu wiedeńskiego w 1938 r. południowe skrawki komitatu powróciły do Węgier i zostały połączona z pozostałą częścią komitatu Pozsony w nowy komitat Nyitra és Pozsony ze stolicą w Érsekújvár. Po drugiej wojnie światowej przywrócono granicę z 1938 r.

Obecnie teren komitatu jest podzielony pomiędzy kraj nitrzański, kraj trnawski i kraj trenczyński na Słowacji

Powiaty (járás)
Powiat Siedziba władz
Érsekújvár Nagysurány
Galgóc Galgóc
Miava Miava
Nagytapolcsány Nagytapolcsány
Nyitra Nyitra
Nyitrazsámbokrét Nyitrazsámbokrét
Pöstyén Pöstyén
Privigye Privigye
Szakolca Holics
Szenice Szenice
Vágsellye Tornóc
Vágújhely Vágújhely
Miasta komitackie (rendezett tanácsú város)
Érsekújvár
Nyitra
Szakolca

Bibliografia
60px Župy węgierskie na Słowacji 20px

♦ Abovsko-turnianska ♦ Bratislavská ♦ Gemersko-malohontská ♦ Hontianska ♦ Komárňanská ♦ Liptovská ♦ Mošonská ♦ Nitrianska ♦ Novohradská ♦ Oravská ♦ Ostrihomská ♦ Rábska ♦ Spišská ♦ Šarišská ♦ Tekovská ♦ Trenčianska ♦ Turčianska ♦ Užská ♦ Zemplínska ♦ Zvolenská

Komitat Nyitra

Okres Podmiot polityczny
ok.1000-1526 Królestwo Węgier
Komitat Nyitra

Comitatus Nitriensis (łac.)
Komitat Neutra (niem.)
Nitrianska župa (słow.)
(1910)

Herb von Nyitra Comitatus Nitriensis (łac.) Komitat Neutra (niem.) Nitrianska župa (słow.)
Siedziba: Nyitra
Powierzchnia: 5 551 km²
Ludność: 457 500[2]
Narodowości: 71 % Słowacy
22 % Węgrzy
6 % Niemcy
1 % inni[3]
Utworzony: XI wiek
Zlikwidowany: 1920
Nyitra

Przypisy

  1. ↑ Juraj Žudel: Stolice na Slovensku. Bratislava: Obzor, 1984, str. 80-90/
  2. ↑ A magyar szent korona országainak 1910. évi népszámlálása. Budapest 1912, S. 12 ff.
  3. ↑ A magyar szent korona országainak 1910. évi népszámlálása. Budapest 1912, S. 22 ff. (Spis ludności z 1910)
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Nyitra&oldid=55213”