Pozsony: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 11 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:1w]]
+
[[Kategoria:0]]
−
[[Kategoria:Strony importowane z węgierskiej Wikipedii]]
+
[[Kategoria:Strony skompilowane]]
 +
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii]]
 +
[[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/Pozsony_v%C3%A1rmegye
 
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/Pozsony_v%C3%A1rmegye
 
|autorzy = https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Pozsony_v%C3%A1rmegye&action=history
 
|autorzy = https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Pozsony_v%C3%A1rmegye&action=history
 
|nota    = węgierski
 
|nota    = węgierski
 +
}}
 +
{|
 +
|
 +
|}
 +
{{Uwaga polska|
 +
|strona  = https://pl.wikipedia.org/wiki/Brocca
 +
|autorzy = https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Brocca&action=history
 +
|nota    = polski
 
}}
 
}}
 
{|
 
{|
Linia 12: Linia 22:
 
  |-style="vertical-align:top;"
 
  |-style="vertical-align:top;"
 
  |
 
  |
 +
{|
 +
|
 +
|}
 +
{{Komitaty króla Stefana I}}
 +
 
{|
 
{|
 
|
 
|
Linia 17: Linia 32:
  
 
[[Plik:Pozsony_county_map.jpg|thumb|left|Mapa reliefowa komitatu Pozsony]]
 
[[Plik:Pozsony_county_map.jpg|thumb|left|Mapa reliefowa komitatu Pozsony]]
−
Okręg bratysławski (Prešporská župa) był jednostką administracyjną w północnej części Królestwa Węgier. Bardzo niewielka część jego terytorium należy do Węgier, większość należy do Słowacji.
+
[[Plik:Slovakia Prespork.jpg|thumb|Dawny komitat Pozsony nałożony na mapę współczesnej Słowacji]]
  
−
<small><small>'''Pozsony vármegye''' ({{szlovákul|Prešporská župa}}) közigazgatási egység volt a [[Magyar Királyság]] [[Felvidék|északi részében]]. Területének egy nagyon minimális része [[Magyarország]]hoz, legnagyobb része [[Szlovákia]] területéhez tartozik. </small></small>
+
'''Pozsony vármegye''' (pol. ''Komitat Pozsony'', słow. ''Prešporská župa'', niem. ''Komitat Pressburg'') był jednostką administracyjną w północnej części [[Królestwo|Królestwa Węgier]]. Bardzo niewielka część jego terytorium należy do Węgier, większość należy do Słowacji.
  
 
== Geografia ==
 
== Geografia ==
  
−
Większość powiatu była płaska. Dopiero na północnym zachodzie grupa Karpat maszerowała przez równinę hrabstwa. Południowe równiny należą do Małej Równiny, a północ do Zagłębia Wiedeńskiego. Ważną rzeką jest Dunaj, który w Bratysławie jest podzielony na odnogi Małego Dunaju i Starego Dunaju, a także Morawy i Wagu. Graniczy od północy i wschodu z Nitrą, od południa z powiatami Moson, Győr i Komárom, a od zachodu z Dolną Austrią.
+
Większość komitatu była płaska. Dopiero na północnym zachodzie grupa Karpat przecinała równinę komitatu. Południowe równiny należą do [[Kisalföld|Małej Równiny]], a północ do obniżenia wiedeńskiego. Ważną rzeką jest Dunaj, który w Pozsony (obecnie Bratysława) dzieli się na odnogi [[Kis-Duna|Małego Dunaju]] i [[Öreg Duna|Starego Dunaju]], a także Morawy i Wagu. Graniczył od północy i wschodu z komitatem [[Nyitra]], od południa z [[Moson]], [[Győr]] i [[Komárom]], a od zachodu z [[Dolna Austria|Dolną Austrią]].
 +
 
 +
== Historia ==
 +
 
 +
Komitat był jednym z najstarszych na Węgrzech, powstał prawdopodobnie już w X w. Siedzibą władz komitatu był zamek w Pozsony, od którego komitat wziął swą nazwę i [https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%A0amor%C3%ADn Somorja]. W XVIII w. siedzibą stał się Pozsony (Pożoń)<ref>Juraj Žudel: ''Stolice na Slovensku''. Bratislava: Obzor, 1984, str. 35-46}}</ref>.
  
−
<small><small>A vármegye területének nagy része síkság volt. Csak északnyugaton vonult végig a [[Kárpátok]] egyik csoportja, mely ketté osztotta a vármegye síkságát. A déli síkság a [[Kisalföld]], míg az északi a [[Bécsi-medence]] területéhez tartozik. Fontos folyóvize a [[Duna]], amely [[Pozsony]]nál a [[Kis-Duna]] és az [[Öreg Duna]] nevezetű ágakra oszlott szét, illetve a [[Morva (folyó)|Morva]] és a [[Vág (folyó)|Vág]] is említésre méltó.
+
W okresie przed [[I wojna światowa|I wojną światową]] komitat dzielił się na siedem powiatów i pięć miast.
−
Északról és keletről [[Nyitra vármegye]], délről [[Moson vármegye|Moson]], [[Győr vármegye|Győr]] és [[Komárom vármegye|Komárom]] vármegyék, nyugatról pedig [[Alsó-Ausztria]] határolta. </small></small>
 
  
 +
Po [[traktat w Trianon|traktacie w Trianon]] komitat znalazł się w większości w granicach [[Pierwsza Republika Czechosłowacka|Czechosłowacji]]. Pozostałe przy Węgrzech skrawki wraz ze częściami [[komitat Moson|komitatów Moson]] i [[komitat Győr|Győr]] w 1923 r. połączono tworząc [[komitat Győr, Moson és Pozsony]]<ref>§ 11 pkt 1 [https://web.archive.org/web/20071107074038/http://www.1000ev.hu/index.php?a=3&param=7575 1923. évi XXXV. törvénycikk a közszolgálatban álló tisztviselők és egyéb alkalmazottak létszámának csökkentéséről és egyes kapcsolatos intézkedésekről]</ref>. W wyniku [[pierwszy arbitraż wiedeński|pierwszego arbitrażu wiedeńskiego]] w 1938 r. południowe fragmenty komitatu powróciła do [[Królestwo Węgier (1920–1946)|Węgier]] i zostały częściowo przyłączone do odtworzonego [[komitat Komárom|komitatu Komárom]] a częściowo do nowo utworzonego [[komitat Nyitra és Pozsony|komitatu Nyitra és Pozsony]]. Po drugiej wojnie światowej przywrócono granicę z 1938 r. W wyniku [[Pokój paryski (1947)|pokoju paryskiego]] kolejne [[Przyczółek bratysławski|skrawki]] dawnego komitatu zostały przyłączone do Czechosłowacji.
 +
 +
Obecnie teren komitatu jest podzielony pomiędzy [[kraj bratysławski]] i [[kraj trnawski|trnawski]] na [[Słowacja|Słowacji]], fragmenty pozostałe przy Węgrzech wchodzą w skład [[komitat Győr-Moson-Sopron|komitatu Győr-Moson-Sopron]].
 +
 +
{| class="wikitable"
 +
!colspan=2|Powiaty (''járás'')
 +
|-
 +
! Powiat!! Siedziba władz
 +
|-
 +
|Dunaszerdahely||[[Dunajská Streda|Dunaszerdahely]]
 +
|-
 +
|Galánta||[[Galanta|Galánta]]
 +
|-
 +
|Malacka||[[Malacky|Malacka]]
 +
|-
 +
|Nagyszombat||[[Trnawa|Nagyszombat]]
 +
|-
 +
|Pozsony||[[Bratysława|Pozsony]]
 +
|-
 +
|Somorja||[[Šamorín|Somorja]]
 +
|-
 +
|Szenc||[[Senec|Szenc]]
 +
|-
 +
!colspan=2|Miasta na prawach komitatu (törvényhatósági jogú város)
 +
|-
 +
|colspan=2|[[Bratysława|Pozsony]]
 +
|-
 +
!colspan=2|Miasta komitackie (''rendezett tanácsú város'')
 +
|-
 +
|colspan=2|[[Pezinok|Bazin]]
 +
|-
 +
|colspan=2|[[Modra|Modor]]
 +
|-
 +
|colspan=2|[[Trnawa|Nagyszombat]]
 +
|-
 +
|colspan=2|[[Svätý Jur|Szentgyörgy]]
 +
|}
 +
 +
== Bibliografia ==
 +
* [http://lexikon.katolikus.hu/P/Pozsony%20v%C3%A1rmegye.html Węgierska Encyklopedia Katolicka] (po węgiersku).
 +
 +
|
 +
{{Uhorské župy na Słowacji}}
 +
{|
 
|
 
|
 +
|}
 +
{{Historia komitatu
 +
|tytuł = Komitat Pozsony
 +
|grafika =
 +
|opis grafiki =
 +
|okres 0 = Okres
 +
|forma 0 = Podmiot polityczny
 +
|okres 1 = ok.1000-1526
 +
|forma 1 = [[Królestwo|Królestwo Węgier]]
 +
|okres 2 =
 +
|forma 2 =
 +
|okres 3 =
 +
|forma 3 =
 +
|okres 4 =
 +
|forma 4 =
 +
|okres 5 =
 +
|forma 5 =
 +
|okres 6 =
 +
|forma 6 =
 +
|okres 7 =
 +
|forma 7 =
 +
|okres 8 = 
 +
|forma 8 =
 +
|okres 9 =
 +
|forma 9 =
 +
|okres 10 =
 +
|forma 10 =
 +
}}
 +
{|
 +
|
 +
|}
 
{{Infobox Komitat
 
{{Infobox Komitat
 
|Nazwa        = Pozsony
 
|Nazwa        = Pozsony
Linia 42: Linia 135:
 
}}
 
}}
 
|}
 
|}
 +
 +
== Przypisy ==
 +
{{izvori}}
  
 
{{SORTUJ:Komitaty, Pozsony}}
 
{{SORTUJ:Komitaty, Pozsony}}
  
 
[[Kategoria:Komitaty]]
 
[[Kategoria:Komitaty]]
−
[[Kategoria:Komitaty historyczne]]
+
[[Kategoria:Komitaty XI wiek]]
−
[[Kategoria:Komitaty Świętego Stefana ???]]
+
[[Kategoria:Komitaty Świętego Stefana]]
 +
[[Kategoria:Komitaty zlikwidowane 1920]]
 
[[Kategoria:Historia]]
 
[[Kategoria:Historia]]
−
[[Kategoria:Historia Węgier]]
 
 
[[Kategoria:Historia Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Historia Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Historia Słowacji]]
 
[[Kategoria:Historia Słowacji]]
 +
[[Kategoria:Komitáty]]

Aktualna wersja na dzień 07:53, 13 kwi 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Strona Autorzy Nota
[3] [4] Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
18px Komitaty króla Stefana I

♦ Abaúj ♦ Bács ♦ Baranya ♦ Békés ♦ Bihar ♦ Bodrog ♦ Borsod ♦ Csanád ♦ Csongrád ♦ Doboka ♦ Esztergom ♦ Fehér ♦ Fejér ♦ Gömör ♦ Győr ♦ Háromszék ♦ Heves ♦ Hunyad ♦ (Karakó) ♦ Keve ♦ Kolozs ♦ Komárom ♦ Kovinska ♦ Krassó ♦ Küküllő ♦ Moson ♦ Nógrád ♦ Nyitra ♦ Pest ♦ Pilis ♦ Pozsony ♦ Somogy ♦ Sopron ♦ Szabolcs ♦ Szatmár ♦ Szepes ♦ Szerém ♦ Szolnok ♦ Temes ♦ Tolna ♦ Torda ♦ Újvár ♦ Ung ♦ Valkó ♦ Varasd ♦ Vas ♦ Verőce ♦ Veszprém ♦ Visegrád ♦ Zala ♦ Zaránd ♦ Zemplén ♦ Zólyom

Plik:Pozsony county map.jpg
Mapa reliefowa komitatu Pozsony
Plik:Slovakia Prespork.jpg
Dawny komitat Pozsony nałożony na mapę współczesnej Słowacji

Pozsony vármegye (pol. Komitat Pozsony, słow. Prešporská župa, niem. Komitat Pressburg) był jednostką administracyjną w północnej części Królestwa Węgier. Bardzo niewielka część jego terytorium należy do Węgier, większość należy do Słowacji.

Geografia

Większość komitatu była płaska. Dopiero na północnym zachodzie grupa Karpat przecinała równinę komitatu. Południowe równiny należą do Małej Równiny, a północ do obniżenia wiedeńskiego. Ważną rzeką jest Dunaj, który w Pozsony (obecnie Bratysława) dzieli się na odnogi Małego Dunaju i Starego Dunaju, a także Morawy i Wagu. Graniczył od północy i wschodu z komitatem Nyitra, od południa z Moson, Győr i Komárom, a od zachodu z Dolną Austrią.

Historia

Komitat był jednym z najstarszych na Węgrzech, powstał prawdopodobnie już w X w. Siedzibą władz komitatu był zamek w Pozsony, od którego komitat wziął swą nazwę i Somorja. W XVIII w. siedzibą stał się Pozsony (Pożoń)[1].

W okresie przed I wojną światową komitat dzielił się na siedem powiatów i pięć miast.

Po traktacie w Trianon komitat znalazł się w większości w granicach Czechosłowacji. Pozostałe przy Węgrzech skrawki wraz ze częściami komitatów Moson i Győr w 1923 r. połączono tworząc komitat Győr, Moson és Pozsony[2]. W wyniku pierwszego arbitrażu wiedeńskiego w 1938 r. południowe fragmenty komitatu powróciła do Węgier i zostały częściowo przyłączone do odtworzonego komitatu Komárom a częściowo do nowo utworzonego komitatu Nyitra és Pozsony. Po drugiej wojnie światowej przywrócono granicę z 1938 r. W wyniku pokoju paryskiego kolejne skrawki dawnego komitatu zostały przyłączone do Czechosłowacji.

Obecnie teren komitatu jest podzielony pomiędzy kraj bratysławski i trnawski na Słowacji, fragmenty pozostałe przy Węgrzech wchodzą w skład komitatu Győr-Moson-Sopron.

Powiaty (járás)
Powiat Siedziba władz
Dunaszerdahely Dunaszerdahely
Galánta Galánta
Malacka Malacka
Nagyszombat Nagyszombat
Pozsony Pozsony
Somorja Somorja
Szenc Szenc
Miasta na prawach komitatu (törvényhatósági jogú város)
Pozsony
Miasta komitackie (rendezett tanácsú város)
Bazin
Modor
Nagyszombat
Szentgyörgy

Bibliografia
60px Župy węgierskie na Słowacji 20px

♦ Abovsko-turnianska ♦ Bratislavská ♦ Gemersko-malohontská ♦ Hontianska ♦ Komárňanská ♦ Liptovská ♦ Mošonská ♦ Nitrianska ♦ Novohradská ♦ Oravská ♦ Ostrihomská ♦ Rábska ♦ Spišská ♦ Šarišská ♦ Tekovská ♦ Trenčianska ♦ Turčianska ♦ Užská ♦ Zemplínska ♦ Zvolenská

Komitat Pozsony

Okres Podmiot polityczny
ok.1000-1526 Królestwo Węgier
Komitat Pozsony
(1910)
Herb von Pozsony
Siedziba: Pozsony
Powierzchnia: 4 370 km²
Ludność: 389 750[3]
Narodowości: 43 % Słowacy
42 % Węgrzy
14 % Niemcy
1 % inni (głównie Chorwaci)[4]
Utworzony: ok.1000
Zlikwidowany: 4.06.1920
Traktat z Trianon
Pozsony

Przypisy

  1. ↑ Juraj Žudel: Stolice na Slovensku. Bratislava: Obzor, 1984, str. 35-46}}
  2. ↑ § 11 pkt 1 1923. évi XXXV. törvénycikk a közszolgálatban álló tisztviselők és egyéb alkalmazottak létszámának csökkentéséről és egyes kapcsolatos intézkedésekről
  3. ↑ A magyar szent korona országainak 1910. évi népszámlálása. Budapest 1912, S. 12 ff.
  4. ↑ A magyar szent korona országainak 1910. évi népszámlálása. Budapest 1912, S. 22 ff. (Spis ludności z 1910)
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Pozsony&oldid=55261”