Torontál: Różnice pomiędzy wersjami
| (Nie pokazano 3 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 22: | Linia 22: | ||
|-style="vertical-align:top;" | |-style="vertical-align:top;" | ||
| | | | ||
| + | {{Komitaty króla Stefana I}} | ||
| + | |||
| + | {| | ||
| + | | | ||
| + | |} | ||
[[Plik:Torontal county map.jpg|thumb|left|Mapa komitatu Torontál w 1890]] | [[Plik:Torontal county map.jpg|thumb|left|Mapa komitatu Torontál w 1890]] | ||
| Linia 36: | Linia 41: | ||
Graniczył z komitatami: od północy z [[Csongrád]] i [[Csanád]], od wschodu z [[Temes]], od południa z Serbią, a od zachodu z komitataem [[Bács-Bodrog]] i krajami chorwacko-slawońskimi. | Graniczył z komitatami: od północy z [[Csongrád]] i [[Csanád]], od wschodu z [[Temes]], od południa z Serbią, a od zachodu z komitataem [[Bács-Bodrog]] i krajami chorwacko-slawońskimi. | ||
| + | |||
| + | == Historia == | ||
| + | |||
| + | Hrabstwo Toronto zostało założone na początku XIV wieku, z centrum Aracs, mniej więcej w połowie jego ery nowożytnej. Pierwsza dokumentalna wzmianka o hrabstwie miała miejsce 10 czerwca 1326 r. [1] Od 1552 r. Była częścią Imperium Osmańskiego, w tym prowincji Timisoara, aż do pokoju w Pozsarevác w 1718 r. Następnie został wchłonięty przez Imperium Habsburgów, a jego późniejsze hrabstwo zostało przyłączone do Tennessee Banat. W 1778 roku powiat powrócił pod panowanie Królestwa Węgier, powstał w burżuazyjnej zachodniej części Banatu z siedzibą w Nagybecskerek. Średniowieczne hrabstwo Keve w Aldunie pozostawało pod administracją wojskową, utworzono tu dowodzony przez Niemców pułk z siedzibą Pancsovej, a we wschodniej części w 1845 r. Pułk serbski. Od 1848 do 1849 r. Hrabstwo było częścią serbskiej Wojwodiny, a następnie od 1849 do 1860 r. Należało do prowincji Habsburgów serbskiej Wojwodiny i Timisoary. Powrócił do Królestwa Węgier w 1860 roku. Podczas reorganizacji administracyjnej Obwodu Straży Granicznej w 1873 r. Powiat otrzymał od Serbskiego Pułku terytorium Pułku Németbánság, z wyjątkiem Okręgu Temeskubin (później Okręg Kevevári) i Dystryktu Alibunár. W 1876 r. Powiat Nagykikinda został włączony do hrabstwa. W 1881 r. Újszeged został przyłączony do Szeged (powiat Csongrád), w 1892 r. Do Timiş przyłączono wieś Székelykeve. W 1918 r. Francuska strefa kolizji między armią serbską i rumuńską. | ||
| + | |||
| + | '''Torontál vármegye''' a [[14. század]] elején alakult, [[Aracs (Törökbecse)|Aracs]] központtal, modern kori területének körülbelül a középső harmadán. A vármegye első okirati említése 1326. június 10-én történt<ref>{{Cite web |url=http://acta.bibl.u-szeged.hu/7545/1/juridpol_doct_004_203-282.pdf |title=A történelmi Torontál vármegye népesedéstörténete |accessdate=2020-01-22}}</ref>.1552-től az [[Oszmán Birodalom]], ezen belül a [[Temesvári Tartomány]] része a [[pozsareváci béke]]kötésig, 1718-ig. Ekkor a [[Habsburg Birodalom]] kebelezte be, a későbbi vármegyét a [[Temesi Bánság]]hoz csatolták. [[1778]]-ban a vármegye visszakerült a [[Magyar Királyság]] fennhatósága alá, a Bánság polgárosult nyugati részén alakult meg [[Nagybecskerek]] székhellyel. Az aldunai középkori [[Keve vármegye]] ezután is katonai igazgatás alatt maradt, [[Pancsova]] székhellyel itt alakult meg a [[Németbánsági ezred]], majd ennek keleti felén 1845-ben a [[Szerbbánsági ezred]]. [[1848]]-[[1849]] között a vármegye a [[Szerb Vajdaság]] része volt, majd [[1849]]-[[1860]] között a [[Szerb Vajdaság és Temesi Bánság]] Habsburg- tartomány része volt. Az 1860-ban visszakerült a [[Magyar Királyság]]hoz. A Határőrvidék közigazgatási átszervezésekor, 1873-ban a vármegye kapta a temeskubini járás (későbbi [[Kevevári járás]]) kivételével a Németbánsági ezred területét, valamint a Szerbbánsági ezredből az [[alibunári járás]]t. 1876-ban a vármegyébe olvadt a [[nagykikindai kerület]]. 1881-ben [[Újszeged]]et Szegedhez ([[Csongrád vármegye]]), 1892-ben [[Székelykeve]] községet Temeshez csatolták. | ||
| + | 1918-ban francia ütközőzóna a szerb és a román hadsereg között. | ||
| + | |||
| + | W 1920 roku stał się częścią nowo powstałej Republiki Banatu, a następnie Królestwa Serbii-Chorwacji-Słowenii. Traktat z Trianon podzielił hrabstwo między Węgry, Rumunię i nowe państwo południowosłowiańskie. Siedzibą niepodległego, fragmentarycznego powiatu o powierzchni 258 km² stał się na krótki czas Kiszombor, a następnie w 1923 r. Połączył się z okrojonymi powiatami Csanád i Arad, tworząc w ten sposób Csanád, Arad i Torontál k.e.e. Hrabstwo. Jego terytorium zostało podzielone między okręgi Békés i Csongrád podczas osadnictwa powiatowego w 1950 r., Więc teraz węgierska część powiatu Torontál znajduje się w powiecie Csongrád-Csanád. Większa część części przyłączonej do terytorium Jugosławii znajduje się w Wojwodinie, mniejsza część na północny wschód od Belgradu jest częścią Serbii w węższym znaczeniu. Część przyłączona do terytorium Rumunii należy do hrabstwa Timiş. | ||
| + | |||
| + | [[1920]]-ban az újonnan alakult [[Bánáti Köztársaság]], majd pedig a [[Jugoszláv Királyság|Szerb-Horvát-Szlovén-Királyság]] része lett. A [[trianoni békeszerződés]] a vármegyét felosztotta [[Magyarország]], [[Románia]] és az új délszláv állam között, a vármegye 1910-es 10016 km²-es területéből Romániáé lett 2497 km², a szerb-horvát szlovén királyságé 7261 km². Az el nem csatolt 258 km²-es töredékmegye székhelye rövid időre [[Kiszombor]] lett, majd 1923-ban egyesült a szintén csonka [[Csanád vármegye|Csanád]] és [[Arad vármegye|Arad]] vármegyékkel, így jött létre [[Csanád, Arad és Torontál k.e.e. vármegye]]. Ennek területét az [[1950-es megyerendezés]] során felosztották [[Békés megye]] és [[Csongrád megye]] között, így most '''Torontál vármegye''' [[magyarország]]i része [[Csongrád-Csanád megye|Csongrád-Csanád megyében]] található. A [[Jugoszlávia]] területéhez csatolt részének nagyobb fele a [[Vajdaság Autonóm Tartomány|Vajdaságban]] található, kisebbik része [[Belgrád]]tól északkeletre a szűkebb értelemben vett Szerbia része. A [[Románia]] területéhez csatolt rész [[Temes megye|Temes megyéhez]] tartozik. | ||
== Podziały == | == Podziały == | ||
| Linia 95: | Linia 111: | ||
| | | | ||
| + | {{Komitaty w Rumunii}} | ||
| + | {| | ||
| + | | | ||
| + | |} | ||
| + | |||
{{Infobox Komitat | {{Infobox Komitat | ||
|Nazwa = Torontál | |Nazwa = Torontál | ||
| Linia 120: | Linia 141: | ||
[[Kategoria:Komitaty]] | [[Kategoria:Komitaty]] | ||
| − | [[Kategoria:Komitaty | + | [[Kategoria:Komitaty XIV wiek]] |
| − | [[Kategoria:Komitaty | + | [[Kategoria:Komitaty zlikwidowane 1920]] |
[[Kategoria:Historia]] | [[Kategoria:Historia]] | ||
[[Kategoria:Historia Królestwa Węgier]] | [[Kategoria:Historia Królestwa Węgier]] | ||
[[Kategoria:Historia Rumunii]] | [[Kategoria:Historia Rumunii]] | ||
[[Kategoria:Historia Serbii]] | [[Kategoria:Historia Serbii]] | ||
Aktualna wersja na dzień 08:16, 13 kwi 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
| Strona | Autorzy | Nota |
| [3] | [4] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku niemieckim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku niemieckim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Plik:Torontal county map.jpg Mapa komitatu Torontál w 1890 Torontál vármegye (niem. Torontal, łac. Torontaliensis) był jednostką administracyjną w południowej części Królestwa Węgier. Komitat był również częścią regionu Banat. Terytorium komitatu zostało podzielone między Serbię, Rumunię i Węgry. Dawniej popularnie znany jako Torontál.[1] Spis treściGeografiaCały obszar komitatu był częścią Wielkiej Niziny i był jedną z jej najniższych części. Równina opadała w kierunku wschód-zachód, a jej wysokość wszędzie spadała poniżej 100 m. Tylko step piaskowy Delibláti na południe od rzeki Berzavy był wyższy niż 100 metrów. Powiat był bardzo bogaty w rzeki: Dunaj, Cisa, Maros, Béga, Temes i Berzava również nawadniały powiat. Jego klimat jest całkowicie nizinny, na południu bardzo gorący. LokalizacjaGraniczył z komitatami: od północy z Csongrád i Csanád, od wschodu z Temes, od południa z Serbią, a od zachodu z komitataem Bács-Bodrog i krajami chorwacko-slawońskimi. HistoriaHrabstwo Toronto zostało założone na początku XIV wieku, z centrum Aracs, mniej więcej w połowie jego ery nowożytnej. Pierwsza dokumentalna wzmianka o hrabstwie miała miejsce 10 czerwca 1326 r. [1] Od 1552 r. Była częścią Imperium Osmańskiego, w tym prowincji Timisoara, aż do pokoju w Pozsarevác w 1718 r. Następnie został wchłonięty przez Imperium Habsburgów, a jego późniejsze hrabstwo zostało przyłączone do Tennessee Banat. W 1778 roku powiat powrócił pod panowanie Królestwa Węgier, powstał w burżuazyjnej zachodniej części Banatu z siedzibą w Nagybecskerek. Średniowieczne hrabstwo Keve w Aldunie pozostawało pod administracją wojskową, utworzono tu dowodzony przez Niemców pułk z siedzibą Pancsovej, a we wschodniej części w 1845 r. Pułk serbski. Od 1848 do 1849 r. Hrabstwo było częścią serbskiej Wojwodiny, a następnie od 1849 do 1860 r. Należało do prowincji Habsburgów serbskiej Wojwodiny i Timisoary. Powrócił do Królestwa Węgier w 1860 roku. Podczas reorganizacji administracyjnej Obwodu Straży Granicznej w 1873 r. Powiat otrzymał od Serbskiego Pułku terytorium Pułku Németbánság, z wyjątkiem Okręgu Temeskubin (później Okręg Kevevári) i Dystryktu Alibunár. W 1876 r. Powiat Nagykikinda został włączony do hrabstwa. W 1881 r. Újszeged został przyłączony do Szeged (powiat Csongrád), w 1892 r. Do Timiş przyłączono wieś Székelykeve. W 1918 r. Francuska strefa kolizji między armią serbską i rumuńską. Torontál vármegye a 14. század elején alakult, Aracs központtal, modern kori területének körülbelül a középső harmadán. A vármegye első okirati említése 1326. június 10-én történt[2].1552-től az Oszmán Birodalom, ezen belül a Temesvári Tartomány része a pozsareváci békekötésig, 1718-ig. Ekkor a Habsburg Birodalom kebelezte be, a későbbi vármegyét a Temesi Bánsághoz csatolták. 1778-ban a vármegye visszakerült a Magyar Királyság fennhatósága alá, a Bánság polgárosult nyugati részén alakult meg Nagybecskerek székhellyel. Az aldunai középkori Keve vármegye ezután is katonai igazgatás alatt maradt, Pancsova székhellyel itt alakult meg a Németbánsági ezred, majd ennek keleti felén 1845-ben a Szerbbánsági ezred. 1848-1849 között a vármegye a Szerb Vajdaság része volt, majd 1849-1860 között a Szerb Vajdaság és Temesi Bánság Habsburg- tartomány része volt. Az 1860-ban visszakerült a Magyar Királysághoz. A Határőrvidék közigazgatási átszervezésekor, 1873-ban a vármegye kapta a temeskubini járás (későbbi Kevevári járás) kivételével a Németbánsági ezred területét, valamint a Szerbbánsági ezredből az alibunári járást. 1876-ban a vármegyébe olvadt a nagykikindai kerület. 1881-ben Újszegedet Szegedhez (Csongrád vármegye), 1892-ben Székelykeve községet Temeshez csatolták. 1918-ban francia ütközőzóna a szerb és a román hadsereg között. W 1920 roku stał się częścią nowo powstałej Republiki Banatu, a następnie Królestwa Serbii-Chorwacji-Słowenii. Traktat z Trianon podzielił hrabstwo między Węgry, Rumunię i nowe państwo południowosłowiańskie. Siedzibą niepodległego, fragmentarycznego powiatu o powierzchni 258 km² stał się na krótki czas Kiszombor, a następnie w 1923 r. Połączył się z okrojonymi powiatami Csanád i Arad, tworząc w ten sposób Csanád, Arad i Torontál k.e.e. Hrabstwo. Jego terytorium zostało podzielone między okręgi Békés i Csongrád podczas osadnictwa powiatowego w 1950 r., Więc teraz węgierska część powiatu Torontál znajduje się w powiecie Csongrád-Csanád. Większa część części przyłączonej do terytorium Jugosławii znajduje się w Wojwodinie, mniejsza część na północny wschód od Belgradu jest częścią Serbii w węższym znaczeniu. Część przyłączona do terytorium Rumunii należy do hrabstwa Timiş. 1920-ban az újonnan alakult Bánáti Köztársaság, majd pedig a Szerb-Horvát-Szlovén-Királyság része lett. A trianoni békeszerződés a vármegyét felosztotta Magyarország, Románia és az új délszláv állam között, a vármegye 1910-es 10016 km²-es területéből Romániáé lett 2497 km², a szerb-horvát szlovén királyságé 7261 km². Az el nem csatolt 258 km²-es töredékmegye székhelye rövid időre Kiszombor lett, majd 1923-ban egyesült a szintén csonka Csanád és Arad vármegyékkel, így jött létre Csanád, Arad és Torontál k.e.e. vármegye. Ennek területét az 1950-es megyerendezés során felosztották Békés megye és Csongrád megye között, így most Torontál vármegye magyarországi része Csongrád-Csanád megyében található. A Jugoszlávia területéhez csatolt részének nagyobb fele a Vajdaságban található, kisebbik része Belgrádtól északkeletre a szűkebb értelemben vett Szerbia része. A Románia területéhez csatolt rész Temes megyéhez tartozik. PodziałyNa początku XX wieku podregionami komitatu Torontál były:
Plik:Vojvodina10.png Komitaty: Bács-Bodrog, Syrmia, Torontál, Temes i Caraș-Severin po 1881 r., Pięć powiatów utworzonych na terytorium byłego województwo Serbii i Banatu z Temeschwar Plik:Csanád, Arad és Torontál.PNG Powiaty Csanád, Arad i Toronto po traktacie z Trianon. W 1923 r. Trzy hrabstwa zostały połączone w hrabstwo Csanád-Arad-Torontál. Plik:Torontál ethnic map.png Etniczna mapa komitatu z danymi ze spisu powszechnego z 1910 r. (Patrz klucz w opisie). |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Przypisy
- ↑ Budapesti Hírlap, 1902. febr. 6. (XXII. évf. 36. sz.), str. 1.
- ↑ A történelmi Torontál vármegye népesedéstörténete. (Hozzáférés: 2020-01-22)
- ↑ KlimoTheca :: Könyvtár. Kt.lib.pte.hu. (Hozzáférés: 2012-06-26)
- ↑ A magyar szent korona országainak 1910. évi népszámlálása. Budapest 1912, S. 12 ff.
- ↑ A magyar szent korona országainak 1910. évi népszámlálása. Budapest 1912, S. 22 ff. (Spis ludności z 1910)
.svg){kind=link}
.svg){kind=link}
.svg){kind=link}
