Csanád: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 17 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:2w]]
+
[[Kategoria:1]]
−
[[Kategoria:Strony importowane z węgierskiej Wikipedii]]
+
[[Kategoria:Strony skompilowane]]
 +
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii]]
 +
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z niemieckiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/Csan%C3%A1d_v%C3%A1rmegye
 
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/Csan%C3%A1d_v%C3%A1rmegye
Linia 22: Linia 24:
 
  |-style="vertical-align:top;"
 
  |-style="vertical-align:top;"
 
  |
 
  |
 +
{{Komitaty króla Stefana I}}
  
−
[[Plik:Csanád_county_map.jpg|thumb|left|360px|Mapa komitatu Csanád z 1910 r]]
+
{|
 +
|
 +
|}
  
−
'''Csanád vármegye''' ([[német nyelv|németül]]: ''Komitat Tschanad''; [[latin nyelv|latinul]]: ''Comitatus Chanadiensis'' vagy ''Chenadiensis'') közigazgatási egység volt a [[Magyar Királyság]] középső, [[alföld]]i részén. A vármegye területe jelenleg nagyobb részt [[Magyarország]]hoz, kisebb részt [[Románia|Romániához]] tartozik.
+
[[Plik:Csanád_county_map.jpg|thumb|left|360px|Mapa komitatu Csanád z 1910 r.]]
 +
 
 +
'''Csanád vármegye''' (niem. ''Komitat Tschanad'', łac. ''Comitatus Chanadiensis'' lub ''Chenadiensis'', słow. ''Čanadská župa'') był jednostką administracyjną w centralnej, nizinnej części [[Królestwo|Królestwa Węgier]]. Terytorium powiatu należy obecnie w większości do Węgier oraz w mniejszym stopniu do Rumunii.
  
 
== Geografia ==
 
== Geografia ==
  
−
A [[vármegye|vármegyét]] északon [[Békés vármegye|Békés]] és [[Arad vármegye|Arad]] vármegyék, keleten Arad vármegye, délen [[Torontál vármegye]], nyugaton pedig [[Csongrád vármegye|Csongrád]] és [[Békés vármegye|Békés]] vármegyék határolták.
+
Graniczył z komitatami: od północy z [[Békés]] i [[Arad]], od wschodu z [[Arad]], od południa z [[Torontál]], a od zachodu z [[Csongrád]] i [[Békés]].
  
−
Csanád vármegye egykori területének legnagyobb része síkság, keleten néhol dombok is találhatóak. Legfontosabb folyói: délen a [[Maros]], északon a [[Száraz-ér (Maros)|Száraz-ér]] (a [[Holt-Maros]] egyik ága). Csanád vármegye a Magyar Királyság egyik legtermékenyebb mezőgazdasági területe volt.
+
Większość obszaru dawnego [[Csanád]] to równina, na wschodzie znajdują się wzgórza. Najważniejszymi rzekami są [https://pl.wikipedia.org/wiki/Marusza Maros] (Marusza) na południu i [https://en.wikipedia.org/wiki/Sz%C3%A1raz-%C3%A9r Száraz-ér] na północy (odnoga [[Holt-Maros]] − Martwej Maruszy). [[Csanád]] był jednym z najbardziej żyznych obszarów rolniczych Królestwa Węgier.
  
 +
== Historia ==
 +
 +
Komitad Csanád otrzymał swoją nazwę od przywódcy Csanáda, pogromcy [[Ajtony]]. '''Jego obszar w momencie powstania był znacznie większy niż obecnie, obejmując komitaty''':
 +
 +
* [[Temes]],
 +
* [[Torontál]],
 +
* [[Arad]],
 +
* [[Krassó]],
 +
* [[Keve]] i
 +
* późniejszy [[Csanád]]. Poza okresem okupacji tureckiej bez przerwy pozostawał pod panowaniem węgierskim, w 1918 r. cały komitat znalazł się pod okupacją rumuńską i chociaż Rumuni zajęli cały komitat, to tylko Nagylak i jego okolice przypadły ​​Rumunii na mocy traktatu z Trianon (1918 r.).
 +
 +
Pozostała w 1923 roku na Węgrzech część połączyła się z pozostałymi częściami komitatów [[Torontál]] i [[Arad]], tworząc komitat [[Csanád, Arad és Torontál k.e.e. vármegye]], którego nazwa została uproszczona do Csanád w 1945 roku, a następnie w czasie reformy w 1950 roku jego terytorium zostało podzielone między [[Békés megye|Békés]] i [[Csongrád-Csanád megye|Csongrád]]. Na podstawie uchwały parlamentu podjętej w 2017 r. bez uzasadnienia Csongrád przyjął 4 czerwca 2020 r. nazwę [[Csongrád-Csanád megye|Csongrád-Csanád]].<ref>http://njt.hu/cgi_bin/njt_doc.cgi?docid=204583.344683</ref>
 +
 +
Obszar przyłączony do Rumunii jest teraz częścią [[Okręg Arad|Comitatul Arad]].
 +
 +
|
 +
{{Komitaty w Rumunii}}
 +
{|
 
|
 
|
 +
|}
 +
{{Historia komitatu
 +
|tytuł = Komitat Csanád
 +
|grafika =
 +
|opis grafiki =
 +
|okres 0 = Okres
 +
|forma 0 = Podmiot polityczny
 +
|okres 1 = ok.1000-1542
 +
|forma 1 = [[Królestwo|Królestwo Węgier]]
 +
|okres 2 = 1542-1552
 +
|forma 2 = [[Wschodnie Królestwo Węgier]]
 +
|okres 3 = 1690-1867
 +
|forma 3 = [[Królestwo Węgier]]
 +
|okres 4 = 1867-1923
 +
|forma 4 = Austro-Węgry
 +
|okres 5 = 1923-1940
 +
|forma 5 = Nădlac i Șeitin do Rumunii,<br>reszta razem z [[Torontál]]
 +
|okres 6 = 1940-1950
 +
|forma 6 = Węgry, fragment w Rumunii jako część Comitatul Arad
 +
|okres 7 = 1950-2020
 +
|forma 7 = Węgry (podział między [[Békés]] i [[Csongrád]])
 +
|okres 8 = 2020
 +
|forma 8 = Węgry  jako [[Csongrád-Csanád]]
 +
|okres 9 =
 +
|forma 9 =
 +
|okres 10 =
 +
|forma 10 =
 +
}}
 
{{Infobox Komitat
 
{{Infobox Komitat
 
|Nazwa        = Csanád
 
|Nazwa        = Csanád
Linia 52: Linia 105:
 
}}
 
}}
 
|}
 
|}
 +
 +
== Przypisy ==
 +
{{izvori}}
  
 
{{SORTUJ:Komitaty, Csanád}}
 
{{SORTUJ:Komitaty, Csanád}}
  
 
[[Kategoria:Komitaty]]
 
[[Kategoria:Komitaty]]
−
[[Kategoria:Komitaty historyczne]]
+
[[Kategoria:Komitaty 1690]]
−
[[Kategoria:Komitaty Świętego Stefana]]
+
[[Kategoria:Komitaty zlikwidowane 1920]]
 
[[Kategoria:Historia]]
 
[[Kategoria:Historia]]
−
[[Kategoria:Historia Węgier]]
 
 
[[Kategoria:Historia Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Historia Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Historia Rumunii]]
 
[[Kategoria:Historia Rumunii]]

Aktualna wersja na dzień 16:45, 18 kwi 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Strona Autorzy Nota
[3] [4] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku niemieckim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku niemieckim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Coa Hungary Country History (855-1301).svg Komitaty króla Stefana I

♦ Abaúj ♦ Bács ♦ Baranya ♦ Békés ♦ Bihar ♦ Bodrog ♦ Borsod ♦ Csanád ♦ Csongrád ♦ Doboka ♦ Esztergom ♦ Fehér ♦ Fejér ♦ Gömör ♦ Győr ♦ Háromszék ♦ Heves ♦ Hunyad ♦ (Karakó) ♦ Keve ♦ Kolozs ♦ Komárom ♦ Kovinska ♦ Krassó ♦ Küküllő ♦ Moson ♦ Nógrád ♦ Nyitra ♦ Pest ♦ Pilis ♦ Pozsony ♦ Somogy ♦ Sopron ♦ Szabolcs ♦ Szatmár ♦ Szepes ♦ Szerém ♦ Szolnok ♦ Temes ♦ Tolna ♦ Torda ♦ Újvár ♦ Ung ♦ Valkó ♦ Varasd ♦ Vas ♦ Verőce ♦ Veszprém ♦ Visegrád ♦ Zala ♦ Zaránd ♦ Zemplén ♦ Zólyom

Plik:Csanád county map.jpg
Mapa komitatu Csanád z 1910 r.

Csanád vármegye (niem. Komitat Tschanad, łac. Comitatus Chanadiensis lub Chenadiensis, słow. Čanadská župa) był jednostką administracyjną w centralnej, nizinnej części Królestwa Węgier. Terytorium powiatu należy obecnie w większości do Węgier oraz w mniejszym stopniu do Rumunii.

Geografia

Graniczył z komitatami: od północy z Békés i Arad, od wschodu z Arad, od południa z Torontál, a od zachodu z Csongrád i Békés.

Większość obszaru dawnego Csanád to równina, na wschodzie znajdują się wzgórza. Najważniejszymi rzekami są Maros (Marusza) na południu i Száraz-ér na północy (odnoga Holt-Maros − Martwej Maruszy). Csanád był jednym z najbardziej żyznych obszarów rolniczych Królestwa Węgier.

Historia

Komitad Csanád otrzymał swoją nazwę od przywódcy Csanáda, pogromcy Ajtony. Jego obszar w momencie powstania był znacznie większy niż obecnie, obejmując komitaty:

  • Temes,
  • Torontál,
  • Arad,
  • Krassó,
  • Keve i
  • późniejszy Csanád. Poza okresem okupacji tureckiej bez przerwy pozostawał pod panowaniem węgierskim, w 1918 r. cały komitat znalazł się pod okupacją rumuńską i chociaż Rumuni zajęli cały komitat, to tylko Nagylak i jego okolice przypadły ​​Rumunii na mocy traktatu z Trianon (1918 r.).

Pozostała w 1923 roku na Węgrzech część połączyła się z pozostałymi częściami komitatów Torontál i Arad, tworząc komitat Csanád, Arad és Torontál k.e.e. vármegye, którego nazwa została uproszczona do Csanád w 1945 roku, a następnie w czasie reformy w 1950 roku jego terytorium zostało podzielone między Békés i Csongrád. Na podstawie uchwały parlamentu podjętej w 2017 r. bez uzasadnienia Csongrád przyjął 4 czerwca 2020 r. nazwę Csongrád-Csanád.[1]

Obszar przyłączony do Rumunii jest teraz częścią Comitatul Arad.

Hungary Arms.svg Blason Louis Ier de Hongrie.svg Coa Hungary Country History Mathias Corvinus 3(1458-1490).svg Węgierskie komitaty
w Rumunii Coat of arms of Romania.svg

♦ Alba Inferioară ♦ Arad ♦ Bichiș ♦ Bihor ♦ Bistrița-Năsăud ♦ Brașov ♦ Caraș-Severin ♦ Cenad ♦ Ciuc ♦ Cluj ♦ Făgăraș ♦ Hunedoara ♦ Maramureș ♦ Mureș-Turda ♦ Odorhei ♦ Sălaj ♦ Sătmar ♦ Sibiu ♦ Solnoc-Dăbâca ♦ Timiș ♦ Târnava Mare ♦ Târnava Mică ♦ Torontal ♦ Trei Scaune ♦ Turda-Arieș ♦ Ugocea

Komitat Csanád

Okres Podmiot polityczny
ok.1000-1542 Królestwo Węgier
1542-1552 Wschodnie Królestwo Węgier
1690-1867 Królestwo Węgier
1867-1923 Austro-Węgry
1923-1940 Nădlac i Șeitin do Rumunii,
reszta razem z Torontál
1940-1950 Węgry, fragment w Rumunii jako część Comitatul Arad
1950-2020 Węgry (podział między Békés i Csongrád)
2020 Węgry jako Csongrád-Csanád
Komitat Csanád

Comitatus Chanadiensis (łac.)
 Komitat Tschanad (niem.)
 Čanadská župa (słow.)
 Comitatul Cenad (rum.)
(1910)

Herb von Csanád Comitatus Chanadiensis (łac.) Komitat Tschanad (niem.) Čanadská župa (słow.) Comitatul Cenad (rum.)
Siedziba: Makó
Powierzchnia: 1 715 km²
Ludność: 145 200[2]
Narodowości: 75 % Węgrzy
12 % Słowacy
10 % Rumuni
2,5 % Serbowie
0,5 % Niemcy[3]
Utworzony: 1690
Zlikwidowany: 4.06.1920
(Traktat z Trianon)
Csanád

Przypisy

  1. ↑ http://njt.hu/cgi_bin/njt_doc.cgi?docid=204583.344683
  2. ↑ A magyar szent korona országainak 1910. évi népszámlálása. Budapest 1912, S. 12 ff.
  3. ↑ A magyar szent korona országainak 1910. évi népszámlálása. Budapest 1912, S. 22 ff. (Spis ludności z 1910)
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Csanád&oldid=55392”