Gömör: Różnice pomiędzy wersjami
| (Nie pokazano 2 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 32: | Linia 32: | ||
|} | |} | ||
| − | [[Plik:Hungary | + | [[Plik:Hungary 1490_Gömör.png|thumb|320px|left|[[Csánki Dezső]]–[[Kogutowicz Manó]]: [[Królestwo|Królestwo Węgier]] po śmierci króla [[I. Mátyás|Macieja Korwina]]<br><big>'''Gömör''' nr 5</big>]] |
[[Plik:Slovakia_Gemer.jpg|thumb|Dawny komitat Gömör nałożony na mapę współczesnej Słowacji]] | [[Plik:Slovakia_Gemer.jpg|thumb|Dawny komitat Gömör nałożony na mapę współczesnej Słowacji]] | ||
| Linia 39: | Linia 39: | ||
== Historia == | == Historia == | ||
| − | Komitat | + | Komitat Gömör w XII wieku odłączył się od [[Torna|komitatu turniańskiego]] (''Turniansky komitát''). Pierwszym centrum [[komitat]]u był zamek Gemer (''Gömör''), a od XVIII wieku [[Plešivec (Słowacja)|Plešivec]] (''Pelsőc''). Z obszarem od średniowiecza związane było [[górnictwo]] i [[hutnictwo]] – w górach istniały bogate złoża metali. |
| − | W XVI wieku do południowych granic | + | W XVI wieku do południowych granic Gömör dotarli [[Turcy]] i przez ponad sto lat część krainy znalazła się pod turecką okupacją. |
Od [[1810]] do [[1918]]/[[1920]] region ten wchodził w skład węgierskiego komitatu ''Gömör-Kishont'' (''Gömör és Kishont'', słow. ''Gemer a Malohont, Gemersko-malohontská župa''), którego stolicą była [[Rymawska Sobota|Rimavská Sobota]] (''Rimaszombat''). W [[1910]] komitat ''Gömör és Kishont'' zamieszkiwało 188 098 ludzi, z czego Węgrzy stanowili 58,5%, Słowacy 38,4%, a Niemcy 1,6% ludności. Mimo to, niemal całe terytorium komitatu zostało włączone po I wojnie światowej do [[Czechosłowacja|Czechosłowacji]] (z wyjątkiem miasta [[Putnok]] i okolic, które pozostało na Węgrzech w nowym komitacie ''Borsod-Gömör-Kishont'', a obecnie [[Komitat Borsod-Abaúj-Zemplén|Borsod-Abaúj-Zemplén]]; stanowiło to 7,5% ziem dawnego komitatu). | Od [[1810]] do [[1918]]/[[1920]] region ten wchodził w skład węgierskiego komitatu ''Gömör-Kishont'' (''Gömör és Kishont'', słow. ''Gemer a Malohont, Gemersko-malohontská župa''), którego stolicą była [[Rymawska Sobota|Rimavská Sobota]] (''Rimaszombat''). W [[1910]] komitat ''Gömör és Kishont'' zamieszkiwało 188 098 ludzi, z czego Węgrzy stanowili 58,5%, Słowacy 38,4%, a Niemcy 1,6% ludności. Mimo to, niemal całe terytorium komitatu zostało włączone po I wojnie światowej do [[Czechosłowacja|Czechosłowacji]] (z wyjątkiem miasta [[Putnok]] i okolic, które pozostało na Węgrzech w nowym komitacie ''Borsod-Gömör-Kishont'', a obecnie [[Komitat Borsod-Abaúj-Zemplén|Borsod-Abaúj-Zemplén]]; stanowiło to 7,5% ziem dawnego komitatu). | ||
Aktualna wersja na dzień 12:23, 19 kwi 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
| Strona | Autorzy | Nota |
| [3] | [4] | Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Plik:Slovakia Gemer.jpg Dawny komitat Gömör nałożony na mapę współczesnej Słowacji Gömör vármegye (sł. Gemer, niem. Gemer, Gömör, łac. Gömörinum) został założony przez króla Stefana I w momencie ustanowienia państwa i organizacji królewskiego systemu komitatów z centrum Gömör[1]. HistoriaKomitat Gömör w XII wieku odłączył się od komitatu turniańskiego (Turniansky komitát). Pierwszym centrum komitatu był zamek Gemer (Gömör), a od XVIII wieku Plešivec (Pelsőc). Z obszarem od średniowiecza związane było górnictwo i hutnictwo – w górach istniały bogate złoża metali. W XVI wieku do południowych granic Gömör dotarli Turcy i przez ponad sto lat część krainy znalazła się pod turecką okupacją. Od 1810 do 1918/1920 region ten wchodził w skład węgierskiego komitatu Gömör-Kishont (Gömör és Kishont, słow. Gemer a Malohont, Gemersko-malohontská župa), którego stolicą była Rimavská Sobota (Rimaszombat). W 1910 komitat Gömör és Kishont zamieszkiwało 188 098 ludzi, z czego Węgrzy stanowili 58,5%, Słowacy 38,4%, a Niemcy 1,6% ludności. Mimo to, niemal całe terytorium komitatu zostało włączone po I wojnie światowej do Czechosłowacji (z wyjątkiem miasta Putnok i okolic, które pozostało na Węgrzech w nowym komitacie Borsod-Gömör-Kishont, a obecnie Borsod-Abaúj-Zemplén; stanowiło to 7,5% ziem dawnego komitatu). Plik:Zadielska tiesnava.jpg Kras Słowacki – Dolina Zádielska (Zádielska tiesňava) Plik:Rožňava market Square.jpg Rožňava – stary ratusz W okresie międzywojennym Gemer znalazł się początkowo w Gemersko-Malohonstkiej żupie (Gemersko-Malohontská župa). Od 1923 podzielono go pomiędzy Zwoleńską (Rimavská Sobota) a Podtatrzańską żupą (Rožňava). W 1928 w wyniku kolejnej reformy administracyjnej całość krainy została włączona do kraju słowackiego (Slovenská krajina/zem, odpowiednik dawnych żup). W wyniku tzw. pierwszego arbitrażu wiedeńskiego z dnia 2 listopada 1938 r. południowa część Gemeru powróciła w granice Królestwa Węgier. Tereny te wojska węgierskie zajęły w dniach 7-10 listopada i ponownie utworzono wówczas komitat Gömör-Kishont (choć w nieco innych granicach). Pozostałe tereny znalazły się w żupie nadhrońskiej (Pohronská župa), od 14 marca 1939 r. w granicach tzw. pierwszej Republiki Słowackiej. W maju 1945 roku przywrócono czechosłowacko-węgierską granicę sprzed listopada 1938 r. W okresie komunistycznym Gemer był ponownie podzielony. Początkowo powrócono do podziału przedwojennego. W 1960 zachodnią część regionu włączono do kraju środkowosłowackiego (Stredoslovenský kraj), a wschodnią do kraju wschodniosłowackiego (Východoslovenský kraj). W 1990 zniesiono podział Czechosłowacji na kraje i przywróciła go dopiero niepodległa Słowacja w 1996. Zobacz także
|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||
.svg){kind=small}
.png){kind=small}
Przypisy
- ↑ Györffy György. 15 / A vármegye X. századi előzményei és korai szervezete., István király és műve. Gondolat Budapest 1983. ISBN 963-281-221-2
- ↑ A magyar szent korona országainak 1910. évi népszámlálása. Budapest 1912, S. 12 ff.
- ↑ A magyar szent korona országainak 1910. évi népszámlálása. Budapest 1912, S. 22 ff. (Spis ludności z 1910)
