Nógrád: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
(Utworzono nową stronę "{{Uwaga| |strona = https://hu.wikipedia.org/wiki/N%C3%B3gr%C3%A1d_v%C3%A1rmegye |autorzy = https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=N%C3%B3gr%C3%A1d_v%C3%A1rmegye&act...")
 
 
(Nie pokazano 14 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
 +
[[Kategoria:0]]
 +
[[Kategoria:Strony skompilowane]]
 +
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii]]
 +
[[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/N%C3%B3gr%C3%A1d_v%C3%A1rmegye
 
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/N%C3%B3gr%C3%A1d_v%C3%A1rmegye
Linia 4: Linia 8:
 
|nota    = węgierski
 
|nota    = węgierski
 
}}
 
}}
−
 
 
{|
 
{|
 
|
 
|
 
|}
 
|}
−
 
+
{{Uwaga polska|
 +
|strona  = https://pl.wikipedia.org/wiki/Brocca
 +
|autorzy = https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Brocca&action=history
 +
|nota    = polski
 +
}}
 +
{|
 +
|
 +
|}
 
{|
 
{|
 
  |-style="vertical-align:top;"
 
  |-style="vertical-align:top;"
 
  |
 
  |
 +
{{Komitaty króla Stefana I}}
  
 +
{|
 +
|
 +
|}
  
 
[[Plik:Nograd_county_map.jpg|thumb|left|Mapa terenu komitatu Nógrád]]
 
[[Plik:Nograd_county_map.jpg|thumb|left|Mapa terenu komitatu Nógrád]]
 +
[[Plik:Novohrad.jpg|thumb|Dawny komitat Nógrád nałożony na mapę współczesnej Słowacji]]
 +
 +
'''Nógrád vármegye''' (pol. ''Novohrad'', słow. ''Neograd''. niem. ''Neuburg'', łac. lub ''Comitatus Nogradiensis'') był jednostką administracyjną w północnej części [[Królestwo|Królestwa Węgier]], należąc do historycznych [[Felvidék|Górnych Węgier]]. Jego terytorium jest obecnie podzielone między Węgry i Słowację.
 +
 +
== Geografia ==
 +
 +
Obszar komitatu to głównie góry, wąskie doliny wzdłuż rzek Ipoly i Dunaju oraz dorzecze rzeki Nógrád. Jego góry są u przedgórzu północnych grup karpackich. Ważnymi rzekami są: Dunaj, Ipoly i Zagyva. Graniczył od północy z komitatami: [[Zólyom]], od wschodu z [[Gömör-Kishont]] i [[Heves]], od południa z [[Pest-Pilis-Solt-Kiskun]], a od zachodu z [[Hont]].
 +
 +
== Historia ==
 +
Komitat był jednym z najstarszych na Węgrzech. W XI w. odłączono od niego nowo utworzony komitat [[Hont]]. Podczas najazdów tureckich komitat stopniowo dostawał się pod władzę [[Imperium Osmańskie]]go, które pomiędzy 1544 a 1686 r. panowało na różnych jego częściach, jednak komitat całkowicie nie zanikł. Część pod okupacją turecką wchodziła w skład ejaletów [[Buda (Budapeszt)|Budin]] i [[Eger|Eğri]]. Siedzibą władz komitatu był zamek w [[Nógrád (miejscowość)|Nógrádzie]], od którego komitat wziął swą nazwę, a pomiędzy połową XIV a połową XVI w. miasto [[Balassagyarmat]]. Między XVI a XVIII w. komitat nie posiadał stałej siedziby z uwagi na ciągłe zagrożenie tureckie. Od 1790 siedzibą znów było miasto Balassagyarmat<ref>Juraj Žudel: ''Stolice na Slovensku''. Bratislava: Obzor, 1984, str. 91-98.</ref>.
  
−
Okręg Nógrád (Novohrad po słowacku; Neograd lub Neuburg po niemiecku; Comitatus Nogradiensis lub Comitatus Neogradiensis po łacinie) był jednostką administracyjną w północnej części Królestwa Węgier. Należał do historycznych wyżyn. Jego terytorium jest obecnie podzielone między Węgry i Słowację.
+
W okresie przed [[I wojna światowa|I wojną światową]] komitat dzielił się na siedem powiatów i jedno miasto.
  
−
<small><small>'''Nógrád vármegye''' ([[szlovák nyelv|szlovákul]]: ''Novohrad;'' [[német nyelv|németül]]: ''Neograd'' vagy ''Neuburg;'' [[latin nyelv|latinul]]: ''Comitatus Nogradiensis'' vagy ''Comitatus Neogradiensis'') közigazgatási egység volt a [[Magyar Királyság]] északi részén. A történelmi [[Felvidék]] területéhez tartozott. Területe jelenleg [[Magyarország]] és [[Szlovákia]] között van felosztva. </small></small>
+
Po [[traktat w Trianon|traktacie w Trianon]] komitat został podzielony pomiędzy [[Pierwsza Republika Czechosłowacka|Czechosłowację]] i [[Królestwo Węgier (1920–1946)|Węgry]]. Pozostała przy Węgrzech część została w 1923 r. połączona z pozostałą częścią [[komitat Hont|komitatu Hont]] w nowy [[komitat Nógrád és Hont]]<ref>§ 11 pkt 3 [https://web.archive.org/web/20071107074038/http://www.1000ev.hu/index.php?a=3&param=7575 1923. évi XXXV. törvénycikk a közszolgálatban álló tisztviselők és egyéb alkalmazottak létszámának csökkentéséről és egyes kapcsolatos intézkedésekről]</ref>.
  
−
==Földrajz==
+
W wyniku [[pierwszy arbitraż wiedeński|pierwszego arbitrażu wiedeńskiego]] w 1938 r. północna część komitatu powróciła do [[Królestwo Węgier (1920–1946)|Węgier]] i komitat został odtworzony. Po drugiej wojnie światowej przywrócono granicę z 1938 r.
  
−
Obszar powiatu to głównie góry, wąskie doliny wzdłuż rzek Ipoly i Dunaj oraz dorzecze rzeki Nógrád. Jego góry są u podnóża północnych grup karpackich. Ważnymi rzekami są Dunaj, Ipoly i Zagyva. Graniczy od północy z okręgiem Zólyom, od wschodu z okręgami Gemer-Kishont i Heves, od południa z okręgiem Pest-Pilis-Solt-Kiskun, a od zachodu z okręgiem Hont.
+
Obecnie teren komitatu jest podzielony pomiędzy [[kraj bańskobystrzycki]] na [[Słowacja|Słowacji]], pozostała przy Węgrzech część po reformie administracyjnej z 1950 r. tworzy [[komitat Nógrád]] ze stolicą w [[Salgótarján]].
 +
 
 +
{| class="wikitable"
 +
!colspan=2|Powiaty (''járás'')
 +
|-
 +
! Powiat!! Siedziba władz
 +
|-
 +
|Balassagyarmat||[[Balassagyarmat]]
 +
|-
 +
|Gács||[[Halič|Gács]]
 +
|-
 +
|Losonc||[[Łuczeniec|Losonc]]
 +
|-
 +
|Nógrád||[[Rétság]]
 +
|-
 +
|Salgótarján||[[Salgótarján]]
 +
|-
 +
|Szécsény||[[Szécsény]]
 +
|-
 +
|Szirák||[[Szirák]]
 +
|-
 +
!colspan=2|Miasta komitackie (''rendezett tanácsú város'')
 +
|-
 +
|colspan=2|[[Łuczeniec|Losonc]]
 +
|}
  
−
<small><small>A [[vármegye]] területe nagyrészt hegység, az [[Ipoly]] és a [[Duna]] mentén találhatóak szűk völgyek és a [[Nógrádi-medence]]. Hegységei a [[Kárpátok]] északi csoportjainak előhegységei. Fontos folyói a [[Duna]], az [[Ipoly]] és a [[Zagyva]]. Északról [[Zólyom vármegye]], keletről [[Gömör-Kishont vármegye|Gömör-Kishont]] és [[Heves vármegye|Heves]] vármegyék, délről [[Pest-Pilis-Solt-Kiskun vármegye]], nyugatról pedig [[Hont vármegye]] határolta. </small></small>
+
== Bibliografia ==
 +
* [http://lexikon.katolikus.hu/N/N%C3%B3gr%C3%A1d%20v%C3%A1rmegye.html Węgierska Encyklopedia Katolicka] (po węgiersku).
  
 
|
 
|
 +
{{Uhorské župy na Słowacji}}
 +
{|
 +
|
 +
|}
 +
{{Historia komitatu
 +
|tytuł = Komitat Pozsony
 +
|grafika =
 +
|opis grafiki =
 +
|okres 0 = Okres
 +
|forma 0 = Podmiot polityczny
 +
|okres 1 = ok.1000-1526
 +
|forma 1 = [[Królestwo|Królestwo Węgier]]
 +
|okres 2 =
 +
|forma 2 =
 +
|okres 3 =
 +
|forma 3 =
 +
|okres 4 =
 +
|forma 4 =
 +
|okres 5 =
 +
|forma 5 =
 +
|okres 6 =
 +
|forma 6 =
 +
|okres 7 =
 +
|forma 7 =
 +
|okres 8 = 
 +
|forma 8 =
 +
|okres 9 =
 +
|forma 9 =
 +
|okres 10 =
 +
|forma 10 =
 +
}}
 +
{|
 +
|
 +
|}
 
{{Infobox Komitat
 
{{Infobox Komitat
 
|Nazwa        = Nógrád
 
|Nazwa        = Nógrád
 
|Rok          = 1910
 
|Rok          = 1910
−
|Herb        = Coa_Hungary_County_Bihar.svg
+
|Herb        = Coa_Hungary_County_Nógrád_(history)_v2.svg
 
|Siedziba    = Balassagyarmat
 
|Siedziba    = Balassagyarmat
 
|Powierzchnia = 4 128
 
|Powierzchnia = 4 128
 
|Ludność      = 261 517
 
|Ludność      = 261 517
 
|Narodowości  = 76 % Węgrzy<br>22 % Słowacy<br>1 % Niemcy[2]
 
|Narodowości  = 76 % Węgrzy<br>22 % Słowacy<br>1 % Niemcy[2]
−
|Utworzony    = 11 wiek
+
|Utworzony    = XII wiek
 
|Zlikwidowany = 4.06.1920<br>([[Traktat z Trianon]])
 
|Zlikwidowany = 4.06.1920<br>([[Traktat z Trianon]])
−
|Mapa        = Nograd.png.png
+
|Mapa        = Nograd.png
 
}}
 
}}
 
|}
 
|}
 +
 +
== Przypisy ==
 +
{{izvori}}
 +
 +
{{SORTUJ:Komitaty, Nográd}}
  
 
[[Kategoria:Komitaty]]
 
[[Kategoria:Komitaty]]
 +
[[Kategoria:Komitaty XII wiek]]
 +
[[Kategoria:Komitaty zlikwidowane 1920]]
 +
[[Kategoria:Historia]]
 +
[[Kategoria:Historia Królestwa Węgier]]
 +
[[Kategoria:Historia Słowacji]]
 +
[[Kategoria:Komitáty]]

Aktualna wersja na dzień 07:51, 13 kwi 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Strona Autorzy Nota
[3] [4] Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Plik:Coa Hungary Country History (855-1301).svg Komitaty króla Stefana I

♦ Abaúj ♦ Bács ♦ Baranya ♦ Békés ♦ Bihar ♦ Bodrog ♦ Borsod ♦ Csanád ♦ Csongrád ♦ Doboka ♦ Esztergom ♦ Fehér ♦ Fejér ♦ Gömör ♦ Győr ♦ Háromszék ♦ Heves ♦ Hunyad ♦ (Karakó) ♦ Keve ♦ Kolozs ♦ Komárom ♦ Kovinska ♦ Krassó ♦ Küküllő ♦ Moson ♦ Nógrád ♦ Nyitra ♦ Pest ♦ Pilis ♦ Pozsony ♦ Somogy ♦ Sopron ♦ Szabolcs ♦ Szatmár ♦ Szepes ♦ Szerém ♦ Szolnok ♦ Temes ♦ Tolna ♦ Torda ♦ Újvár ♦ Ung ♦ Valkó ♦ Varasd ♦ Vas ♦ Verőce ♦ Veszprém ♦ Visegrád ♦ Zala ♦ Zaránd ♦ Zemplén ♦ Zólyom

Plik:Nograd county map.jpg
Mapa terenu komitatu Nógrád
Plik:Novohrad.jpg
Dawny komitat Nógrád nałożony na mapę współczesnej Słowacji

Nógrád vármegye (pol. Novohrad, słow. Neograd. niem. Neuburg, łac. lub Comitatus Nogradiensis) był jednostką administracyjną w północnej części Królestwa Węgier, należąc do historycznych Górnych Węgier. Jego terytorium jest obecnie podzielone między Węgry i Słowację.

Geografia

Obszar komitatu to głównie góry, wąskie doliny wzdłuż rzek Ipoly i Dunaju oraz dorzecze rzeki Nógrád. Jego góry są u przedgórzu północnych grup karpackich. Ważnymi rzekami są: Dunaj, Ipoly i Zagyva. Graniczył od północy z komitatami: Zólyom, od wschodu z Gömör-Kishont i Heves, od południa z Pest-Pilis-Solt-Kiskun, a od zachodu z Hont.

Historia

Komitat był jednym z najstarszych na Węgrzech. W XI w. odłączono od niego nowo utworzony komitat Hont. Podczas najazdów tureckich komitat stopniowo dostawał się pod władzę Imperium Osmańskiego, które pomiędzy 1544 a 1686 r. panowało na różnych jego częściach, jednak komitat całkowicie nie zanikł. Część pod okupacją turecką wchodziła w skład ejaletów Budin i Eğri. Siedzibą władz komitatu był zamek w Nógrádzie, od którego komitat wziął swą nazwę, a pomiędzy połową XIV a połową XVI w. miasto Balassagyarmat. Między XVI a XVIII w. komitat nie posiadał stałej siedziby z uwagi na ciągłe zagrożenie tureckie. Od 1790 siedzibą znów było miasto Balassagyarmat[1].

W okresie przed I wojną światową komitat dzielił się na siedem powiatów i jedno miasto.

Po traktacie w Trianon komitat został podzielony pomiędzy Czechosłowację i Węgry. Pozostała przy Węgrzech część została w 1923 r. połączona z pozostałą częścią komitatu Hont w nowy komitat Nógrád és Hont[2].

W wyniku pierwszego arbitrażu wiedeńskiego w 1938 r. północna część komitatu powróciła do Węgier i komitat został odtworzony. Po drugiej wojnie światowej przywrócono granicę z 1938 r.

Obecnie teren komitatu jest podzielony pomiędzy kraj bańskobystrzycki na Słowacji, pozostała przy Węgrzech część po reformie administracyjnej z 1950 r. tworzy komitat Nógrád ze stolicą w Salgótarján.

Powiaty (járás)
Powiat Siedziba władz
Balassagyarmat Balassagyarmat
Gács Gács
Losonc Losonc
Nógrád Rétság
Salgótarján Salgótarján
Szécsény Szécsény
Szirák Szirák
Miasta komitackie (rendezett tanácsú város)
Losonc

Bibliografia
Plik:Wappen Ungarische Länder 1867 (Mittel).png Župy węgierskie na Słowacji 20px

♦ Abovsko-turnianska ♦ Bratislavská ♦ Gemersko-malohontská ♦ Hontianska ♦ Komárňanská ♦ Liptovská ♦ Mošonská ♦ Nitrianska ♦ Novohradská ♦ Oravská ♦ Ostrihomská ♦ Rábska ♦ Spišská ♦ Šarišská ♦ Tekovská ♦ Trenčianska ♦ Turčianska ♦ Užská ♦ Zemplínska ♦ Zvolenská

Komitat Pozsony

Okres Podmiot polityczny
ok.1000-1526 Królestwo Węgier
Komitat Nógrád
(1910)
Herb von Nógrád
Siedziba: Balassagyarmat
Powierzchnia: 4 128 km²
Ludność: 261 517[3]
Narodowości: 76 % Węgrzy
22 % Słowacy
1 % Niemcy[2][4]
Utworzony: XII wiek
Zlikwidowany: 4.06.1920
(Traktat z Trianon)
Nógrád

Przypisy

  1. ↑ Juraj Žudel: Stolice na Slovensku. Bratislava: Obzor, 1984, str. 91-98.
  2. ↑ § 11 pkt 3 1923. évi XXXV. törvénycikk a közszolgálatban álló tisztviselők és egyéb alkalmazottak létszámának csökkentéséről és egyes kapcsolatos intézkedésekről
  3. ↑ A magyar szent korona országainak 1910. évi népszámlálása. Budapest 1912, S. 12 ff.
  4. ↑ A magyar szent korona országainak 1910. évi népszámlálása. Budapest 1912, S. 22 ff. (Spis ludności z 1910)
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Nógrád&oldid=55258”