Kőszegi András

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Poprzednik: Ispán Vas (1314-1317) Następca: Kőszegi III. Miklós Kőszegi II. Miklós Poprzednik: Ispán Zala (1314-1317) Następca: Kőszegi III. Miklós Kőszegi II. Miklós Poprzednik: Ispán Sopron (1314-1317) Następca: Kőszegi III. Miklós Pottendorf Rudolf von ?? Poprzednik: Ispán Moson (1314-1317) Następca: Kőszegi III. Miklós John Hencfi ?? Poprzednik: Ispán Győr 1314-1317) Następca: Kőszegi III. Miklós Nagymartoni Pál Poprzednik: Ispán Vas 1321-1324) Następca: Kőszegi II. Miklós Kőszegi János Kőszegi András († maj÷grudzień 1324), węgierski szlachcic, członek potężnego rodu Kőszegi. Jego nieudany bunt przeciwko królowi Węgier Karolowi I w 1317 r. przyczynił się do stopniowego upadku rządów jego rodu na Zadunaju. Andrew Kőszegi (; died May/December 1324) was a Hungarian lord in the early 14th century, who was a member of the powerful Kőszegi family. His failed rebellion against Charles I of Hungary in 1317 contributed to the gradual collapse of the family's rule in Transdanubia. Rodzina Andrzej wywodził się z zadunajskiej gałęzi potężnego i zamożnego rodu Kőszegi. [1] Urodził się około 1295 r., niedługo przed śmiercią ojca, Grzegorza, który został zabity uderzeniem pioruna w 1297 r. [2] Wiosną 1315 r. Andrzej był jeszcze określany jako „iuvenis” („młody”), który właśnie osiągnął dorosłość [3]. Andrew originated from the Transdanubian branch of the powerful and wealthy Kőszegi family. He was born around 1295, not long before the death of his father Gregory, who was killed by a lightning strike in 1297.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Andrew was still referred to as "iuvenis" ("young") in spring 1315, who had just reached adulthood.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Andrzej miał starszego brata, Mikołaja III, oboje wnuków i spadkobierców wpływowego lorda Iwána Kőszegiego, który w poprzednich dekadach założył na zachodnim Zadunaju, prowincję niezależną od władzy królewskiej. Mikołaj III odziedziczył władzę i majątek Iwana w 1308 r. András został po raz pierwszy wspomniany we współczesnych aktach w styczniu 1312 r., gdy Mikołaj potwierdził swój wcześniej zawarty sojusz z Domem Habsburgów w Fölöstöm (obecnie Fürstenfeld), András, jego stryj biskup Mikołaj IV z Győr i synowie zmarłego Henryka II, Jan i Piotra „księcia” [4] Andrew had an elder brother Nicholas III, both of them were grandsons and heirs of the influential lord Ivan Kőszegi, who had established a province in Western Transdanubia independently of the royal power in the previous decades. Nicholas inherited Ivan's power and landholdings in 1308. Andrew was first mentioned by contemporary records in January 1312, when Nicholas confirmed his previously concluded alliance with the House of Habsburg in Fürstenfeld (), beyond his own person, on behalf of his brother Andrew, his uncle Bishop Nicholas of Győr and the sons of the late Henry, John and Peter the "Duke".{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Rebelie przeciwko Karolowi Mikołaj III zmarł na początku 1314 roku. Jego następcą został András, który wyraźnie stwierdził w jednym ze swoich statutów, że odziedziczył prowincję od dziadka, a następnie brata „z mocy prawa” [5]. W związku z tym András stał się dziedzicznym ispánem komitatów Vas, Sopron, Zala - i być może Moson i Győr - aż do swojej śmierci. [6] Był właścicielem różnych zamków w regionie, Kőszeg, Mosonmagyaróvár, Borostyánkő (dziś Bernstein, Austria), Sárvár, Tátika i Kabold (dziś Kobersdorf, Austria), oprócz opactwa Pannonhalma. [7] Początkowo András pozostawał neutralny podczas wojny zjednoczeniowej króla Karola I na Węgrzech przeciwko oligarchom, kontynuując politykę brata polegającą na porzucaniu agresywnych zachowań ich króla. Według własnego dokumentu András miał odwiedzić dwór królewski latem 1314 r., lecz nie ma żadnej wzmianki o tym wydarzeniu [8]. Nicholas died in early 1314. He was succeeded by Andrew, who clearly stated in one of his charters that he inherited the province from his grandfather then brother "by law".{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Accordingly, Andrew became hereditary ispán of Vas, Sopron, Zala – and possibly Moson and Győr – counties until his death.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} He owned various castles in the region, for instance Kőszeg, Óvár, Borostyánkő (today Bernstein, Austria), Sárvár, Tátika and Kabold (today Kobersdorf, Austria), in addition to the Pannonhalma Archabbey.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Initially, Andrew remained neutral during the unification war of King Charles I of Hungary against the oligarchs, continuing his brother's policy, who abandoned their grandfather's aggressive anti-royal behavior. According to his own document, Andrew intended to visit the royal court in the summer of 1314, but there is no record about the event.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Plik:Sárvár Nádasdy-vár1.JPG Sárvár Castle był stałą rezydencją Andrzeja Kőszegi aż do śmierci Wkrótce jednak András wrócił do ostrej polityki ekspansjonistycznej Iwana i splądrował ziemie swoich sąsiadów, aby zintegrować niektórych pozostałych niezależnych władców w jego zachodniej prowincji Zadunaja. Na przykład jego znany Salomon Salamonvári zniszczył zamek w Resznek, którego właścicielem jest Herborda Reszneki. Mniej więcej w tym samym czasie András zabrał Szentgyörgyvár (zwany także Békavár, tj. „Zamkiem Żaby”) od Joachima Péca [9]. Rozszerzył nawet swój wpływ na niektóre części komitatu Veszprém na początku 1315 r. [10] Na przykład arbitralnie zajął fort Ugod własność Csáków. [11] Kiedy Karol I rozpoczął królewską kampanię przeciwko Janowi i Piotrowi, zmarłym synom Henryka, którzy rządzili ich prowincją w południowej części Zadunaja, András wysłał swoje oddziały pomocnicze, aby udzielić pomocy swoim drugim stryjom [12] [13]. Karol ponownie rozpoczął wojnę z południowym panowaniem Kőszegich w pierwszej połowie 1316 r., co również mocno dotknęło terytorium András. Nie był w stanie pomóc swoim krewnym [12], ponieważ jego kilka familiares obiecało wierność królowi i opuściło jego armię w tym samym czasie, w tym Aleksander Köcski i jego krewni, rodzina Nádasd. András wysłał swojego żołnierza Salomona na czele armii łupieszczej do Gersekarát, gdzie szwagier Köcskiego Władysław Nádasd i jego rodzina zostali brutalnie zamordowani. W tym samym czasie ziemie i młyny Köcskiego również zostały splądrowane i zniszczone [14]. However, soon, Andrew returned to the late Ivan's harsh expansionist policy and plundered his neighbors' landholdings, in order to integrate the some remaining independent lords to his Western Transdanubian province. For instance, his familiaris Solomon the Red destroyed the castle of Resznek, owned by Herbord Reszneki. Andrew seized Szentgyörgy (also called Békavár, lit. "Frog's Castle") from Joachim Péc around the same time.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} He even extended his influence over some portions of Veszprém County by early 1315.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} For instance, he arbitrarily occupied the fort of Ugod from the Csáks.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} When Charles I launched a royal campaign against John and Peter, the late Henry's sons, who governed their province in Southern Transdanubia, Andrew sent his auxiliary troops in order to provide assistance to his second uncles.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Charles waged war with the southern Kőszegi dominion again in the first half of 1316, which also affected heavily Andrew's territory. He was unable to help his relatives,{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} because his several familiares pledged allegiance to the king and left his army in the same time, including Alexander Köcski and his kinship, the Nádasd clan. Andrew sent his soldier Solomon the Red with a marauding army to Gerse, where Köcski's brother-in-law Ladislaus Nádasd and his family were brutally massacred. In the same time, Köcski's lands and mills were also plundered and destroyed.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Plik:Kőszeg-vár3.JPG The medieval wall of Kőszeg Castle, owned by Andrew Kőszegi Kiedy Stefan Uroš II Milutin zaatakował Syrmię, Karol I rozpoczął kontr-kampanię po drugiej stronie rzeki Sawy i zimą 1317 r. przejął fortecę Macsó (dzisiejsza Mačva, Serbia). Korzystając z nieobecności króla, András zaatakował miasta Sopron i Győr, które odmówiły uznania jego zwierzchnictwa, ale mieszczanie z powodzeniem odepchnęli przestępstwo z pomocą żołnierzy jego byłych familiares, Pawła i Nagymartoni Lawrence'a. Jednocześnie András bezskutecznie oblegał Léka i Rohonc (odpowiednio, obecnie Lockenhaus i Rechnitz w Austrii), zamki jego rojalistycznego krewnego Mikołaja II Kőszegi, który również zainicjował kampanię serbską [14]. Współczesne zapisy i karty określają siły András jako "Niemców", co oznacza, że zwerbował wielu najemników z Austrii i Styrii [15]. W odwecie Karol rozpoczął wyprawę karną na swoje terytorium latem 1317 r., a austriacki książę Fryderyk Sprawiedliwy zaatakował również z pogranicza. Dominacja Andrzeja załamała się w ciągu kilku miesięcy (szczegóły starć są nieznane); poddał się Karolowi w obozie królewskim w Komárnie w październiku 1317 r. (w tym momencie król miał już dość fortecy Mateusza Csáka). Warunki zawieszenia broni przez Karola determinowały rozwiązanie rozszerzonej prowincji Kőszeg w Zachodnim Kraju Zadunajskim; rodzina była w stanie zatrzymać tylko powiaty Vas i Zala, ich dochody zostały przekazane Mikołajowi II Kőszegowi, zaś małżonek królewski został przeniesiony do innych powiatów, gdzie Andrew stracił wszystkie swoje zamki (na przykład Pannonhalma, Kapuvár i Óvár). [14] Oprócz konkluzji Paula Engela historyk Gyula Kristó uznał, że nieudany atak Andrzeja na Sopron miał miejsce latem 1317 roku i nie doszło do kolejnych starć między armią królewską a wojskami Andrzeja. Kristó argumentował, że nie ma dowodów na to, że Andrew kiedykolwiek utrzymywał wspomnianych wcześniej szatanów. W listopadzie 1317 r. Król Fryderyk polecił austriackiemu szlachcicowi i Hiszpanowi Rudolfowi von Pottendorfowi z hrabstwa Sopron zawieszenie ataków na posiadłości Andrzeja [16]. When Stefan Uroš II Milutin invaded the Syrmia, Charles I launched a counter-campaign across the river Száva and seized the fortress of Macsó (present-day Mačva, Serbia) in the winter of 1317. Taking advantage of the king's absent, Andrew Kőszegi attacked the towns of Sopron and Győr, which refused to acknowledge his supremacy, but the burghers successfully repelled the offense with the assistance of the troops of his former familiares, Paul and Lawrence Nagymartoni. Simultaneously Andrew unsuccessfully besieged Léka and Rohonc (present-day Lockenhaus and Rechnitz in Austria, respectively), the castles of his royalist relative Nicholas II Kőszegi, who also participated in the Serbian campaign.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Contemporary records and charters in the following period referred to Andrew's forces as "Germans", which implies that he hired number of mercenaries from Austria and Styria.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} In retaliation, Charles launched a punitive expedition against his territory in the summer of 1317, while Austrian duke Frederick the Fair also attacked from the borderlands. Andrew's dominion collapsed within months (the details of the clashes are unknown); he surrendered to Charles in the royal camp at Komárom in October 1317 (at that moment, the king besieged Matthew Csák's fortress). Charles' cease-fire conditions resulted the dissolution of the extended Kőszegi province in Western Transdanubia; the family was able to retain only Vas and Zala counties, its revenues were handed over to Nicholas II Kőszegi, while royal ispáns were appointed to the other counties, where Andrew lost all of his castles (for instance, Pannonhalma, Kapuvár and Óvár).{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} In contrary to Pál Engel's conclusion, historian Gyula Kristó considered that Andrew's unsuccessful attack against Sopron took place in the summer of 1317, and there were no subsequent clashes between the royal army and Andrew's troops. Kristó argued there is no evidence that Andrew ever held the aforementioned ispánates. In November 1317, King Frederick instructed Austrian noble and ispán of Sopron County Rudolf von Pottendorf, to suspend attacks against Andrew's landholdings.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Po nieudanym powstaniu w 1317 roku Andrzej Kőszegi wycofał się do zachodniej granicy. Z nieznanych przyczyn zbuntowali się ponownie przeciwko Karolowi I wiosną 1319 roku. Następnie Aleksander Köcski i Mikołaj z Upper Llanders poprowadzili królewską kampanię przeciwko jego pozostałemu panowaniu. Wypełniając zemstę, Köcski w ciągu kilku miesięcy przejął sześć fortec Kőszegis; pokonał armię Andrzeja Kőszega w Szalafő, pokonując także austriackie oddziały pomocnicze, następnie zachorował i zdobył fortecę Kőszeg i Kapronca (dzisiejsza Koprivnica, Chorwacja). [17] [18] Według karty królewskiej Nicholas Flanders schwytał sześciu austriackich baronów-rabusiów, którzy służyli w armii Andrzeja. Według historyka Renáty Skorki wydarzenia te miały miejsce także podczas buntu Andrzeja w 1317 r. [15] Potem Andrew Kőszegi poddał się armiom królewskim i nigdy więcej się nie zbuntował. Karol I nie ukarał go w pełni z nieznanych przyczyn, na przykład zwrócił mu także zamek Kőszeg [17]. Kiedy król zmiażdżył władzę Mikołaja II Kőszegiego w 1321 r., Mianował Andrzeja nowym rzecznikiem hrabstwa Vas [19]. Zmarł w drugiej połowie 1324 r. Jego zamki i ziemie odziedziczył jego znacznie młodszy wujek, Jan „Wilk” [20]. After his failed insurrection in 1317, Andrew Kőszegi withdrew to the western border. For unknown reasons, he rebelled against Charles I again in the spring of 1319. Thereafter, Alexander Köcski and Nicholas Felsőlendvai led a royal campaign against his remaining dominion. Fulfilling his vengeance, Köcski seized the Kőszegis' six fortresses within months; he overcame Andrew Kőszegi's army at Szalafő, also defeating the Austrian auxiliary troops, thereafter besieged and captured the forts of Kőszeg and Kapronca (present-day Koprivnica, Croatia).{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} According to a royal charter, Nicholas Felsőlendvai captured six Austrian robber barons, who served in Andrew's army. According to historian Renáta Skorka, these events also occurred during Andrew's rebellion in 1317.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} After that Andrew Kőszegi surrendered to the royal armies and never rebelled again. Charles I did not fully punish him for unknown reasons, for instance, he also returned the castle of Kőszeg to him.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} When the king crushed the power of Nicholas II Kőszegi in 1321, he appointed Andrew as the new ispán of Vas County.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} He died in the second half of 1324. His castles and lands were inherited by his much younger uncle, John the "Wolf".{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Przypisy Źródła Engel, Pál (1988). "Az ország újraegyesítése. I. Károly küzdelmei az oligarchák ellen (1310–1323) [Reunification of the Realm. The Struggles of Charles I Against the Oligarchs (1310–1323)]". Századok. Magyar Történelmi Társulat. 122 (1–2): 89–146. Engel, Pál (1996). Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I [Secular Archontology of Hungary, 1301–1457, Volume I] (po węgiersku). História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 963-8312-44-0. Kristó, Gyula (2003). "I. Károly király harcai a tartományurak ellen (1310–1323) [The Struggles of Charles I Against the Oligarchs (1310–1323)]". Századok. Magyar Történelmi Társulat. 137 (2): 297–347. Skorka, Renáta (2017). "A "mohó farkas" utóda. Egy Kőszegi Habsburg-szolgálatban [The Heir of the "Greedy Wolf". A Kőszegi in the Service of the Habsburg Dukes]". Világtörténet (po węgiersku). 39 (1): 93–124. ISSN 0083-6265. Vajk, Ádám (2011). ""Mibe került ezen hűségi levél?" Kőszegi Miklós győri püspöksége és az országos politika ["What did this charter of loyalty cost?" The bishopric of Miklós of Kőszeg and the countrywide politics]". In Nemes, Gábor; Vajk, Ádám (eds.). In labore fructus. Jubileumi tanulmányok Győregyházmegye történetéből (po węgiersku). Győri Egyházmegyei Levéltár. str. 411–440. ISBN 978-615-5035-01-2. Zsoldos, Attila (2010). "A Henrik-fiak: A Héder nembéli Kőszegiek "családi története" [The Henry Sons: The "Family History" of the Kőszegis from the Kindred Héder]". Vasi Szemle (po węgiersku). 64 (6): 651–661. ISSN 0505-0332.

Kőszegi András — Ispán Vas — Ispán Vas Okres od (1) 1314, (2) 1321 do (1) 1317, (2) 1324 Poprzednik 1. Kőszegi III. Miklós 2. Kőszegi II. Miklós Następca 1. Kőszegi II. Miklós 2. Kőszegi János Dane biograficzne Ród Kőszegi Pochodzenie węgierskie Państwo Królestwo Węgier w unii personalnej z Królestwem Chorwacji Urodziny ok.1295 Śmierć maj/grudzień 1324 Ojciec Gergely Matka nieznana Rodzeństwo Miklós