Nógrád

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Plik:Coa Hungary Country History (855-1301).svg Komitaty króla Stefana I

♦ Abaúj ♦ Bács ♦ Baranya ♦ Békés ♦ Bihar ♦ Bodrog ♦ Borsod ♦ Csanád ♦ Csongrád ♦ Doboka ♦ Esztergom ♦ Fehér ♦ Fejér ♦ Gömör ♦ Győr ♦ Háromszék ♦ Heves ♦ Hunyad ♦ (Karakó) ♦ Keve ♦ Kolozs ♦ Komárom ♦ Kovinska ♦ Krassó ♦ Küküllő ♦ Moson ♦ Nógrád ♦ Nyitra ♦ Pest ♦ Pilis ♦ Pozsony ♦ Somogy ♦ Sopron ♦ Szabolcs ♦ Szatmár ♦ Szepes ♦ Szerém ♦ Szolnok ♦ Temes ♦ Tolna ♦ Torda ♦ Újvár ♦ Ung ♦ Valkó ♦ Varasd ♦ Vas ♦ Verőce ♦ Veszprém ♦ Visegrád ♦ Zala ♦ Zaránd ♦ Zemplén ♦ Zólyom

Plik:Nograd county map.jpg
Mapa terenu komitatu Nógrád
Plik:Novohrad.jpg
Dawny komitat Nógrád nałożony na mapę współczesnej Słowacji

Nógrád vármegye (pol. Novohrad, słow. Neograd. niem. Neuburg, łac. lub Comitatus Nogradiensis) był jednostką administracyjną w północnej części Królestwa Węgier, należąc do historycznych Górnych Węgier. Jego terytorium jest obecnie podzielone między Węgry i Słowację.

Geografia

Obszar komitatu to głównie góry, wąskie doliny wzdłuż rzek Ipoly i Dunaju oraz dorzecze rzeki Nógrád. Jego góry są u przedgórzu północnych grup karpackich. Ważnymi rzekami są: Dunaj, Ipoly i Zagyva. Graniczył od północy z komitatami: Zólyom, od wschodu z Gömör-Kishont i Heves, od południa z Pest-Pilis-Solt-Kiskun, a od zachodu z Hont.

Historia

Komitat był jednym z najstarszych na Węgrzech. W XI w. odłączono od niego nowo utworzony komitat Hont. Podczas najazdów tureckich komitat stopniowo dostawał się pod władzę Imperium Osmańskiego, które pomiędzy 1544 a 1686 r. panowało na różnych jego częściach, jednak komitat całkowicie nie zanikł. Część pod okupacją turecką wchodziła w skład ejaletów Budin i Eğri. Siedzibą władz komitatu był zamek w Nógrádzie, od którego komitat wziął swą nazwę, a pomiędzy połową XIV a połową XVI w. miasto Balassagyarmat. Między XVI a XVIII w. komitat nie posiadał stałej siedziby z uwagi na ciągłe zagrożenie tureckie. Od 1790 siedzibą znów było miasto Balassagyarmat[1].

W okresie przed I wojną światową komitat dzielił się na siedem powiatów i jedno miasto.

Po traktacie w Trianon komitat został podzielony pomiędzy Czechosłowację i Węgry. Pozostała przy Węgrzech część została w 1923 r. połączona z pozostałą częścią komitatu Hont w nowy komitat Nógrád és Hont[2].

W wyniku pierwszego arbitrażu wiedeńskiego w 1938 r. północna część komitatu powróciła do Węgier i komitat został odtworzony. Po drugiej wojnie światowej przywrócono granicę z 1938 r.

Obecnie teren komitatu jest podzielony pomiędzy kraj bańskobystrzycki na Słowacji, pozostała przy Węgrzech część po reformie administracyjnej z 1950 r. tworzy komitat Nógrád ze stolicą w Salgótarján.

Powiaty (járás)
Powiat Siedziba władz
Balassagyarmat Balassagyarmat
Gács Gács
Losonc Losonc
Nógrád Rétság
Salgótarján Salgótarján
Szécsény Szécsény
Szirák Szirák
Miasta komitackie (rendezett tanácsú város)
Losonc

Bibliografia

Plik:Wappen Ungarische Länder 1867 (Mittel).png Župy węgierskie na Słowacji 20px

♦ Abovsko-turnianska ♦ Bratislavská ♦ Gemersko-malohontská ♦ Hontianska ♦ Komárňanská ♦ Liptovská ♦ Mošonská ♦ Nitrianska ♦ Novohradská ♦ Oravská ♦ Ostrihomská ♦ Rábska ♦ Spišská ♦ Šarišská ♦ Tekovská ♦ Trenčianska ♦ Turčianska ♦ Užská ♦ Zemplínska ♦ Zvolenská

Komitat Nógrád
(1910)
Herb von Nógrád
Siedziba: Balassagyarmat
Powierzchnia: 4 128 km²
Ludność: 261 517[3]
Narodowości: 76 % Węgrzy
22 % Słowacy
1 % Niemcy[2][4]
Utworzony: XII wiek
Zlikwidowany: 4.06.1920
(Traktat z Trianon)
Nógrád

Przypisy