Hunyad

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Strona	Autorzy	Nota
[3]	[4]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

18px Komitaty króla Stefana I ♦ Abaúj ♦ Bács ♦ Baranya ♦ Békés ♦ Bihar ♦ Bodrog ♦ Borsod ♦ Csanád ♦ Csongrád ♦ Doboka ♦ Esztergom ♦ Fehér ♦ Fejér ♦ Gömör ♦ Győr ♦ Háromszék ♦ Heves ♦ Hunyad ♦ (Karakó) ♦ Keve ♦ Kolozs ♦ Komárom ♦ Kovinska ♦ Krassó ♦ Küküllő ♦ Moson ♦ Nógrád ♦ Nyitra ♦ Pest ♦ Pilis ♦ Pozsony ♦ Somogy ♦ Sopron ♦ Szabolcs ♦ Szatmár ♦ Szepes ♦ Szerém ♦ Szolnok ♦ Temes ♦ Tolna ♦ Torda ♦ Újvár ♦ Ung ♦ Valkó ♦ Varasd ♦ Vas ♦ Verőce ♦ Veszprém ♦ Visegrád ♦ Zala ♦ Zaránd ♦ Zemplén ♦ Zólyom Plik:Hunyad county map.jpg Map komitatu Hunyad (1890) Plik:Hunyad county administrative map.jpg Mapa administracyjna komitatu Hunyad z 1910 roku Hunyad vármegye (rum. Hunedoara, niem. Eisenmarkt, łac. Hunyadiensis) był jednostką administracyjna na terytorium byłego Królestwa Węgier. Jego stolicą była Deva. Obecnie komiata jest częścią Rumunii. Geografia Graniczył z komitatami: od północy z Torda-Aranyos, od wschodu z Alsó-Fehér i Szeben, od południa z Rumunią, a od zachodu z Arad i Krassó-Szörény. Hunyad był jednym z najbardziej znanych komitatów Królestwa Węgier. Komitat obejmował kilka ogromnych łańcuchóœ górskich: góry Retyezát-hegység, góry Paring-hegység, góry Kudsiri-havasok, góry Pojána-Ruszka hegység i masy Bihor. Komitat posiadał również wiele ważnych rzek: Maros, Sebes, Zsil, Sztrigy, Fehér-Körös. Ponieważ w górach komitatu wydobywano węgiel, był on szczególnie ważny z przemysłowego punktu widzenia. Historia Plik:Transylvania16cent adm div.PNG Komitat Hunyad jako jednostka administracyjna na początku XVI wieku Plik:Bethlen Gábor fejedelemsége.png Komitat Hunyad w Księstwie Transylwanii Nazwa Hunyad pochodzi od węgierskiego imienia i na pewno zachowuje imię jego pierwszego ispána. Komitat mógł zostać zorganizowane po klęsce Gyuli w 1003 roku. To wtedy rycerze plemienia Berény mogli zostać osadzeni obok miasta wznoszącego się na płaszczyźnie Maros, a następnie wznieśli ziemny zamek Hunyad, którego ostatnim władcą mógł być Béld lub jego następca - to mógł zbudować jako siedzibę pierwszego ispána. Pierwsza wzmianka o komitacie pochodzi z papieskiej dziesięciny z 1256 roku. W momencie utworzenia komitatu w 1876 r. połowa nieistniejącego komitatu Zaránd i dominium Szászváros, które również przestały istnieć, zostały przyłączone do jego terytorium. Jest częścią Rumunii od 1920 roku. Obecnie większość terytorium dawnego komitatu należy do okregu Hunedoara w Rumunii, niektóre wioski należą do Fehér na wschodzie i do okręgu Caraș-Severin na południowym zachodzie. Plik:Hunyad 1876 1914.PNG Rozszerzenie granic komitatu Hunyad w 1876 r. Plik:Hunyad 1914 közig.PNG Okręgi i miasta komitatu Hunyad w 1914 r. Populacja W 1880 roku komitat miał 248 464 mieszkańców, z czego 87,5% stanowili Rumuni, 4,9% Węgrzy, 2,5% Niemcy. W 1910 r. mieszkańców było 340 135, z czego 79,9% stanowili Rumuni, 15,5% Węgrzy, 2,5% Niemcy. Demografia W 1900 r. Hrabstwo liczyło 303 838 mieszkańców i składało się z następujących społeczności językowych: Razem: rumuński: 257 013 (84,6%) węgierski: 32 316 (10,6%) niemiecki: 9189 (3,0%) ruski: 697 (0,2%) słowacki: 611 (0,2%) chorwacki: 111 (0,0%) serbski: 56 (0,0%) Inne lub nieznane: 3845 (1,3%) Według spisu z 1900 r. Hrabstwo składało się z następujących wspólnot religijnych: Razem: Prawosławie: 204350 (67,3%) Greckokatolicki: 55,116 (18,1%) Rzymskokatolicki: 24,993 (8,2%) kalwinizm: 11 398 (3,8%) Żydowski: 4 056 (1,3%) Luterański: 3,269 (1,1%) Unitarian: 632 (0,2%) Inne lub nieznane: 24 (0,0%) Plik:Mapa etniczna Hunyad.png Mapa etniczna powiatu z danymi ze spisu ludności z 1910 r. (Patrz klucz w opisie). W 1910 roku hrabstwo liczyło 340 135 osób i składał się z następujących społeczności językowych: Razem: rumuński: 271 675 (79,9%) węgierski: 52 720 (15,5%) niemiecki: 8,101 (2,4%) słowacki: 1024 (0,3%) ruski: 606 (0,2%) chorwacki: 195 (0,0%) serbski: 140 (0,0%) Inne lub nieznane: 5674 (1,7%) Według spisu z 1910 r. Powiat składał się z następujących wspólnot wyznaniowych: Razem: Prawosławie: 217425 (63,9%) Grekokatolicy: 60 024 (17,6%) Rzymskokatolicki: 34 668 (10,2%) kalwinizm: 16,675 (4,9%) Żydowski: 5679 (1,7%) Luterański: 4 110 (1,2%) Unitarianist: 1,525 (0,4%) Inne lub nieznane: 29 (0,0%) Publiczna administracja W 1910 r. komitat został podzielony na 10 powiatów i obejmował cztery miasta gminne. A járások: Dzielnice: Algyógyi járás, székhelye Algyógy Brádi járás, székhelye Brád Dévai járás, székhelye Déva Hátszegi járás, székhelye Hátszeg Körösbányai járás, székhelye Körösbánya Marosillyei járás, székhelye Marosillye Petrozsényi járás, székhelye Petrozsény Puji járás, székhelye Puj Szászvárosi járás, székhelye Szászváros Vajdahunyadi járás, székhelye Vajdahunyad Miasta ze zorganizowanymi radami: Déva Hátszeg Szászváros Vajdahunyad Linki Zasoby Bokor József (szerk.). Hunyad, A Pallas nagy lexikona. Arcanum: FolioNET (1893–1897, 1998.). ISBN 963-85923-2-X. Więcej informacji Kuun Géza – Torma Zsófia – Téglás Gábor: Hunyadvármegye földjének története: az őskortól a honfoglalásig. Budapest: Athenaeum. 1902. Hunyadvármegyei almanach. Szerk. Dénes Károly. Déva: Dénes Ny. 1909–1911.

Plik:Hungary Arms.svg 21px 18px Węgierskie komitaty w Rumunii 20px ♦ Alba Inferioară ♦ Arad ♦ Bichiș ♦ Bihor ♦ Bistrița-Năsăud ♦ Brașov ♦ Caraș-Severin ♦ Cenad ♦ Ciuc ♦ Cluj ♦ Făgăraș ♦ Hunedoara ♦ Maramureș ♦ Mureș-Turda ♦ Odorhei ♦ Sălaj ♦ Sătmar ♦ Sibiu ♦ Solnoc-Dăbâca ♦ Timiș ♦ Târnava Mare ♦ Târnava Mică ♦ Torontal ♦ Trei Scaune ♦ Turda-Arieș ♦ Ugocea Komitat Hunyad Comitatus Hunyadensis (łac.) Komitat Hunyad (niem.) Comitatul Hunedoara (rum.) (1910) Herb von Hunyad Comitatus Hunyadensis (łac.) Komitat Hunyad (niem.) Comitatul Hunedoara (rum.) Siedziba: Déva Powierzchnia: 7 809 km² Ludność: 340 100 Narodowości: 79,9 % Rumuni 15,5 % Węgrzy 2,4 % Niemcy 2,2 % inni Utworzony: 1265 Zlikwidowany: 4.06.1920 (Traktat z Trianon) Hunyad