Kőszegi András: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 59: Linia 59:
 
== Rebelie przeciwko Karolowi ==
 
== Rebelie przeciwko Karolowi ==
  
−
[[Kőszegi III. Miklós|Mikołaj III]] zmarł na początku 1314 roku. Jego następcą został András, który wyraźnie stwierdził w jednym ze swoich statutów, że odziedziczył prowincję od dziadka, a następnie brata „z mocy prawa”<ref name="Zsoldos">Zsoldos, Attila (2010). ''A Henrik-fiak: A Héder nembéli Kőszegiek "családi története'' [''Synowie Henryka: „Rodzinna historia” Kőszegich z klanu Héder'']. Vasi Szemle. '''64''' (6): str. 657, 661.</ref>. W związku z tym András stał się dziedzicznym ''[[ispán]]em'' komitatów [[Vas]], [[Sopron]], [[Zala]] - i być może [[Moson]] i [[Győr]] - aż do swojej śmierci.<ref name="Engel1996">Engel, Pál (1996). ''Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I'' [''Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I'']. História, MTA Történettudományi Intézete. str. 132, 155, 178, 225, 234, 350, 385, 399, 405, 426, 441, 449.</ref> Był właścicielem różnych zamków w regionie, Kőszeg, Mosonmagyaróvár, Borostyánkő (dziś [[Bernstein]], Austria), Sárvár, Tátika i Kabold (dziś [[Kobersdorf]], Austria), oprócz opactwa [[Pannonhalma]].<ref name="Engel1996" /> Początkowo András pozostawał neutralny podczas wojny zjednoczeniowej króla [[Karol]]a I na Węgrzech przeciwko oligarchom, kontynuując politykę brata polegającą na porzucaniu agresywnych zachowań wobec króla. Według własnego dokumentu András miał odwiedzić dwór królewski latem 1314 r., lecz nie ma żadnej wzmianki o tym wydarzeniu<ref name="Vajk" />.
+
[[Kőszegi III. Miklós|Mikołaj III]] zmarł na początku 1314 roku. Jego następcą został András, który wyraźnie stwierdził w jednym ze swoich statutów, że odziedziczył prowincję od dziadka, a następnie brata „z mocy prawa”<ref name="Zsoldos">Zsoldos, Attila (2010). ''A Henrik-fiak: A Héder nembéli Kőszegiek "családi története'' [''Synowie Henryka: „Rodzinna historia” Kőszegich z klanu Héder'']. Vasi Szemle. '''64''' (6): str. 657, 661.</ref>. W związku z tym András stał się dziedzicznym [[ispán]]em komitatów: [[Vas]], [[Sopron]], [[Zala]] – i być może [[Moson]] i [[Győr]] – aż do swojej śmierci.<ref name="Engel1996">Engel, Pál (1996). ''Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I'' [''Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I'']. História, MTA Történettudományi Intézete. str. 132, 155, 178, 225, 234, 350, 385, 399, 405, 426, 441, 449.</ref> Był właścicielem różnych zamków w regionie: Kőszeg, Mosonmagyaróvár, Borostyánkő (dziś [[Bernstein]], Austria), Sárvár, Tátika i Kabold (dziś [[Kobersdorf]], Austria), oprócz opactwa [[Pannonhalma]].<ref name="Engel1996" /> Początkowo András pozostawał neutralny podczas wojny zjednoczeniowej króla [[Karol]]a I na Węgrzech przeciwko oligarchom, kontynuując politykę brata polegającą na porzucaniu agresywnych zachowań wobec króla. Według własnego dokumentu András miał odwiedzić dwór królewski latem 1314 r., lecz nie ma żadnej wzmianki o tym wydarzeniu<ref name="Vajk" />.
  
 
[[File:Sárvár Nádasdy-vár1.JPG|thumb|left|[[Sárvár|Zamek Sárvár]] stała rezydencja Andrzeja Kőszegi, aż do jego śmierci]]
 
[[File:Sárvár Nádasdy-vár1.JPG|thumb|left|[[Sárvár|Zamek Sárvár]] stała rezydencja Andrzeja Kőszegi, aż do jego śmierci]]
  
−
Wkrótce jednak András wrócił do ostrej polityki ekspansjonistycznej [[Kőszegi Iván|Iwana]] i splądrował ziemie swoich sąsiadów, aby zintegrować niektórych pozostałych niezależnych władców w jego zachodniej '''prowincji Zadunaja'''. Na przykład jego znany Salomon Salamonvári zniszczył zamek w Resznek, którego właścicielem był [[Reszneki Herbord|Herborda Reszneki]]. Mniej więcej w tym samym czasie András zabrał [[Szentgyörgyvár]] (zwany także ''Békavár'', tj. „Zamkiem Żaby”) od [[Péc Joachim|Joachima Péca]]<ref name="Engel1996" />. Rozszerzył nawet swój wpływ na niektóre części komitatu [[Veszprém]] na początku 1315 r.<ref name="Zsoldos" /> Na przykład arbitralnie zajął fort [[Ugod]] własność [[Csák]]ów.<ref name="Engel1996" /> Kiedy [[Karol]] I rozpoczął królewską kampanię przeciwko [[Kőszegi János|Janowi]] i [[Herceg I. Péter|Piotrowi]], zmarłym synom [[Kőszegi II. Henrik|Henryka]], którzy rządzili ich prowincją w południowej części Zadunaja, András wysłał swoje oddziały pomocnicze, aby udzielić pomocy swoim '''drugim''' stryjom<ref name="Engel1988">Engel, Pál (1988). ''Az ország újraegyesítése. I. Károly küzdelmei az oligarchák ellen (1310–1323)'' [''Zjednoczenie Królestwa. Walki Karola I przeciwko oligarchom (1310–1323)'']. Századok. Magyar Történelmi Társulat. '''122''' (1–2): str. 112, 121, 126.</ref><ref name="Vajk" />. Karol ponownie rozpoczął wojnę z południowym panowaniem [[Kőszegi]]ch w pierwszej połowie 1316 r., co również mocno dotknęło terytorium András. Nie był w stanie pomóc swoim krewnym<ref name="Engel1988" />, ponieważ jego kilka ''familiares'' obiecało wierność królowi i opuściło jego armię w tym samym czasie, w tym [[Köcski Sándor|Aleksander Köcski]] i jego krewni, rodzina [[Nádasd]]. András wysłał swojego żołnierza Salomona na czele armii '''łupieszczej''' do [[Gersekarát]], gdzie szwagier Köcskiego Władysław Nádasd i jego rodzina zostali brutalnie zamordowani. W tym samym czasie ziemie i młyny Köcskiego również zostały splądrowane i zniszczone<ref name="Engel1988" />.
+
Wkrótce jednak András wrócił do ostrej polityki ekspansjonistycznej [[Kőszegi Iván|Iwana]] i splądrował ziemie swoich sąsiadów, aby zintegrować niektórych pozostałych niezależnych władców w jego zachodniej prowincji Zadunaja. Na przykład jego znany ''familiaris'' [[Salamonvári Salalmon|Salomon Salamonvári]] zniszczył zamek w Resznek, którego właścicielem był [[Reszneki Herbord|Herbord Reszneki]]. Mniej więcej w tym samym czasie András zabrał [[Szentgyörgyvár]] (zwany także ''Békavár'', tj. „Zamkiem Żaby”) [[Péc Joachim|Joachimowi Pécowi]]<ref name="Engel1996" />. Rozszerzył nawet swój wpływ na niektóre części komitatu [[Veszprém]] na początku 1315 r.<ref name="Zsoldos" /> Na przykład arbitralnie zajął fort [[Ugod]], własność [[Csák]]ów.<ref name="Engel1996" /> Gdy król Karol I rozpoczął królewską kampanię przeciwko [[Kőszegi János|Janowi]] i [[Herceg I. Péter|Piotrowi]] Kőszegim, zmarłym synom [[Kőszegi II. Henrik|Henryka II]], którzy rządzili ich prowincją w południowej części Zadunaja, András wysłał swoje oddziały pomocnicze, aby udzielić pomocy swoim stryjom<ref name="Engel1988">Engel, Pál (1988). ''Az ország újraegyesítése. I. Károly küzdelmei az oligarchák ellen (1310–1323)'' [''Zjednoczenie Królestwa. Walki Karola I przeciwko oligarchom (1310–1323)'']. Századok. Magyar Történelmi Társulat. '''122''' (1–2): str. 112, 121, 126.</ref><ref name="Vajk" />. Karol ponownie rozpoczął wojnę z południowym panowaniem [[Kőszegi]]ch w pierwszej połowie 1316 r., co również mocno dotknęło terytorium Andrása. Nie był on w stanie pomóc swoim krewnym<ref name="Engel1988" />, ponieważ jego kilka ''familiares'' obiecało wierność królowi i opuściło jego armię w tym samym czasie, w tym [[Köcski Sándor|Aleksander Köcski]] i jego krewni, rodzina [[Nádasd]]. András wysłał swojego żołnierza Salomona na czele armii łupieszczej do [[Gersekarát]], gdzie szwagier Köcskiego, Władysław Nádasd i jego rodzina zostali brutalnie zamordowani. W tym samym czasie ziemie i młyny Köcskiego również zostały splądrowane i zniszczone<ref name="Engel1988" />.
  
 
[[File:Kőszeg-vár3.JPG|thumb|right|The medieval wall of [[Jurisics Castle|Kőszeg Castle]], owned by Andrew Kőszegi]]
 
[[File:Kőszeg-vár3.JPG|thumb|right|The medieval wall of [[Jurisics Castle|Kőszeg Castle]], owned by Andrew Kőszegi]]
  
−
Kiedy [[Stefan Uroš II Milutin]] zaatakował [[Syrmia|Syrmię]], [[Karol]] I rozpoczął kontr-kampanię po drugiej stronie rzeki Sawy i zimą 1317 r. przejął fortecę [[Macsó]] (dzisiejsza [[Mačva]], Serbia). Korzystając z nieobecności króla, András zaatakował miasta Sopron i Győr, które odmówiły uznania jego zwierzchnictwa, ale mieszczanie z powodzeniem odepchnęli przestępstwo z pomocą żołnierzy jego byłych ''familiares'', [[Nagymartoni Pál|Pawła]] i  [[Nagymartoni Lorinc|Nagymartoni '''Lawrence'a''']]. Jednocześnie András bezskutecznie  oblegał [[Léka]] i [[Rohonc]] (odpowiednio, obecnie [[Lockenhaus]] i [[Rechnitz]] w Austrii), zamki jego rojalistycznego krewnego [[Kőszegi II. Miklós|Mikołaja II Kőszegi]], który również zainicjował kampanię serbską<ref name="Engel1988" />. Współczesne zapisy i '''karty''' określają siły András jako "Niemców", co oznacza, że zwerbował wielu najemników z Austrii i Styrii<ref name="Skorka" />. W odwecie [[Karol]] rozpoczął wyprawę karną na swoje terytorium latem 1317 r., a austriacki książę [[Friedrich der Schöne|Fryderyk Sprawiedliwy]] zaatakował również z pogranicza. Dominacja András załamała się w ciągu kilku miesięcy (szczegóły starć są nieznane); poddał się [[Karol]]owi w obozie królewskim w Komárnie w październiku 1317 r. (w tym momencie król miał już wszystkie fortece [[Csák III. Máté|Mateusza III Csáka]]). Warunki zawieszenia broni przez Karola determinowały rozwiązanie rozszerzonej domeny [[Kőszegi]]ch w zachodniej części kraju Zadunajskiego; ród była w stanie zatrzymać tylko komitaty [[Vas]] i [[Zala]], ich '''dochody''' zostały przekazane [[Kőszegi II. Miklós|Mikołajowi II Kőszegowi]], zaś królewski ''ispán'' został przeniesiony do innych komitatów, gdzie András stracił wszystkie swoje zamki (na przykład Pannonhalma, [[Kapuvá]]r i [[Óvár]]).<ref name="Engel1988" /> Wbrew wnioskom [[Engel Pál|Pála Engela]], historyk [[Kristó Gyula|Gyula Kristó]] uznał, że nieudany atak András na Sopron miał miejsce latem 1317 roku i nie doszło do kolejnych starć między armią królewską a wojskami András. Kristó argumentował, że nie ma dowodów na to, że András kiedykolwiek utrzymywał wspomnianych wcześniej ''ispánaty''. W listopadzie 1317 r. Król [[Fryderyk]] polecił austriackiemu szlachcicowi i ''ispánowi'' Rudolfowi von Pottendorfowi z komitatu [[Sopron]] zawieszenie ataków na posiadłości Andrása<ref name="Kristó">Kristó, Gyula (2003). ''I. Károly király harcai a tartományurak ellen (1310–1323)'' [''Walki Karola I przeciwko oligarchom (1310–1323)'']. Századok. Magyar Történelmi Társulat. '''137''' (2): str. 333–334, 339.</ref>.
+
Gdy [[Stefan Uroš II Milutin]] zaatakował [[Syrmia|Syrmię]], Karol I rozpoczął kontr-kampanię po drugiej stronie rzeki Sawy i zimą 1317 r. przejął fortecę [[Macsó]] (dzisiejsza [[Mačva]], Serbia). Korzystając z nieobecności króla, András zaatakował miasta Sopron i Győr, które odmówiły uznania jego zwierzchnictwa, ale mieszczanie z powodzeniem odepchnęli napad z pomocą żołnierzy jego byłych ''familiares'', [[Nagymartoni Pál|Pawła]] i  [[Nagymartoni Lorinc|Lorinca Nagymartoniego]]. Jednocześnie András bezskutecznie  oblegał [[Léka|Lékę]] i [[Rohonc]] (odpowiednio, obecnie [[Lockenhaus]] i [[Rechnitz]] w Austrii), zamki jego rojalistycznego krewnego [[Kőszegi II. Miklós|Mikołaja II Kőszegi]], który również zainicjował kampanię serbską<ref name="Engel1988" />. Ówczesne zapisy i dokumenty określają siły Andrása jako "Niemców", co oznacza, że zwerbował wielu najemników z Austrii i Styrii<ref name="Skorka" />. W odwecie król Karol rozpoczął wyprawę karną na jego terytorium latem 1317 r., a austriacki książę [[Friedrich der Schöne|Fryderyk Sprawiedliwy]] zaatakował również z pogranicza. Dominacja András załamała się w ciągu kilku miesięcy (szczegóły starć są nieznane); poddał się Karolowi w obozie królewskim w Komárnie w październiku 1317 r. (w tym momencie król miał już wszystkie fortece [[Csák III. Máté|Mateusza III Csáka]]). Warunki zawieszenia broni przez Karola determinowały rozwiązanie rozległej domeny Kőszegich w zachodniej części kraju Zadunajskiego; ród był w stanie zatrzymać tylko komitaty: [[Vas]] i [[Zala]], ich dochody zostały przekazane Mikołajowi II, zaś królewski ''[ispán]'' został przeniesiony do innych komitatów, gdzie András stracił wszystkie swoje zamki (na przykład Pannonhalma, [[Kapuvár]] i [[Óvár]]).<ref name="Engel1988" /> Wbrew wnioskom [[Engel Pál|Pála Engela]], historyk [[Kristó Gyula|Gyula Kristó]] uznał, że nieudany atak András na Sopron miał miejsce latem 1317 roku i nie doszło do kolejnych starć między armią królewską a wojskami Andrása. Kristó argumentował, że nie ma dowodów na to, że András kiedykolwiek utrzymywał wspomnianeh wcześniej ''ispánaty''. W listopadzie 1317 r. król [[Fryderyk]] polecił austriackiemu szlachcicowi Rudolfowi von Pottendorfowi, ''ispánowi'' z komitatu [[Sopron]] zawieszenie ataków na posiadłości Andrása<ref name="Kristó">Kristó, Gyula (2003). ''I. Károly király harcai a tartományurak ellen (1310–1323)'' [''Walki Karola I przeciwko oligarchom (1310–1323)'']. Századok. Magyar Történelmi Társulat. '''137''' (2): str. 333–334, 339.</ref>.
  
−
Po nieudanym buncie w 1317 roku András wycofał się ku zachodniej granicy. Z nieznanych przyczyn zbuntował się ponownie przeciwko [[Karol]]owi I wiosną 1319 roku. Następnie Aleksander Köcski i Mikołaj Felsőlendvai poprowadzili królewską kampanię przeciwko jego pozostałej domenie. WMszcząć się, Köcski w ciągu kilku miesięcy przejął sześć fortec [[Kőszegi]]ch; pokonał armię Andrása w Szalafő, pokonując także austriackie oddziały pomocnicze, następnie obległ i zdobył fortecę Kőszeg i [[Kapronca]] (dzisiejsza [[Koprivnica]], Chorwacja).<ref name="Engel1988" /><ref name="Kristó" /> Według '''karty''' królewskiej Mikołaj Felsőlendvai schwytał sześciu austriackich baronów-rabusiów, którzy służyli w armii András. Według historyka [[Skorka Renáta|Renáty Skorki]] wydarzenia te miały miejsce także podczas buntu András w 1317 r.<ref name="Skorka" /> Potem András poddał się armiom królewskim i nigdy więcej się nie buntował. [[Karol]] I nie ukarał go w pełni z nieznanych przyczyn, na przykład zwrócił mu także zamek Kőszeg<ref name="Engel1988" />. Gdy król zmiażdżył władzę [[Kőszegi II. Miklós|Mikołaja II Kőszegiego]] w 1321 r., mianował Andrása nowym ''ispán'' komitatu [[Va]]s [19]. András zmarł w drugiej połowie 1324 r. Jego zamki i ziemie odziedziczył jego znacznie młodszy stryj, [[Iban von Bernstein|Jan „Wilk”]]<ref name="Skorka" />.
+
Po nieudanym buncie w 1317 roku András wycofał się ku zachodniej granicy. Z nieznanych przyczyn zbuntował się ponownie przeciwko Karolowi I wiosną 1319 roku. Następnie Aleksander Köcski i Mikołaj Felsőlendvai poprowadzili królewską kampanię przeciwko jego pozostałej domenie. Mszcząć się za doznane niesprawiedliwości, Köcski w ciągu kilku miesięcy przejął sześć fortec Kőszegich; pokonał armię Andrása w Szalafő, pokonując także austriackie oddziały pomocnicze, następnie obległ i zdobył fortecę Kőszeg i [[Kapronca]] (dzisiejsza [[Koprivnica]], Chorwacja).<ref name="Engel1988" /><ref name="Kristó" /> Według dokumentu królewskiego Mikołaj Felsőlendvai schwytał sześciu austriackich baronów-rabusiów, którzy służyli w armii Andrása. Według historyczki [[Skorka Renáta|Renáty Skorki]] wydarzenia te miały miejsce także podczas buntu Andrása w 1317 r.<ref name="Skorka" /> Potem András poddał się armiom królewskim i nigdy więcej się już nie buntował. Karol I nie ukarał go w pełni z nieznanych powodów, na przykład zwrócił mu zamek Kőszeg<ref name="Engel1988" />. Gdy król zmiażdżył władzę Mikołaja II w 1321 r., mianował Andrása nowym [[ispán]]em komitatu [[Vas]] [19]. András zmarł w drugiej połowie 1324 r. Jego zamki i ziemie odziedziczył jego znacznie młodszy stryj, [[Iban von Bernstein|Jan „Wilk”]]<ref name="Skorka" />.
  
 
== Przypisy ==
 
== Przypisy ==

Wersja z 10:19, 26 lip 2020

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Poprzednik: Ispán Vas
(1314-1317) 		Następca:
Kőszegi III. Miklós Kőszegi II. Miklós
Poprzednik: Ispán Zala
(1314-1317) 		Następca:
Kőszegi III. Miklós Kőszegi II. Miklós
Poprzednik: Ispán Sopron
(1314-1317) 		Następca:
Kőszegi III. Miklós Pottendorf Rudolf von ??
Poprzednik: Ispán Moson
(1314-1317) 		Następca:
Kőszegi III. Miklós John Hencfi ??
Poprzednik: Ispán Győr
1314-1317) 		Następca:
Kőszegi III. Miklós Nagymartoni Pál
Poprzednik: Ispán Vas
1321-1324) 		Następca:
Kőszegi II. Miklós Kőszegi János

Kőszegi András (pol. Andrzej Kőszegi) (* nieznana, † maj÷grudzień 1324), węgierski szlachcic, członek potężnego rodu Kőszegi. Jego nieudany bunt przeciwko królowi Węgier Karolowi I w 1317 r. przyczynił się do stopniowego upadku rządów jego rodu na Zadunaju.

Rodzina

András wywodził się z zadunajskiej gałęzi potężnego i zamożnego rodu Kőszegi.[1] Urodził się około 1295 r., niedługo przed śmiercią ojca, Grzegorza, który został zabity uderzeniem pioruna w 1297 r.[2] Wiosną 1315 r. Andrzej był jeszcze określany jako „iuvenis” („młody”), który właśnie osiągnął dorosłość[3].

Andrzej miał starszego brata, Mikołaja III, oboje wnuków i spadkobierców wpływowego lorda Iwána Kőszegiego, który w poprzednich dekadach założył na zachodnim Zadunaju, prowincję niezależną od władzy królewskiej. Mikołaj III odziedziczył władzę i majątek Iwana w 1308 r. András został po raz pierwszy wspomniany we współczesnych aktach w styczniu 1312 r., gdy Mikołaj potwierdził swój wcześniej zawarty sojusz z Domem Habsburgów w Fölöstöm (obecnie Fürstenfeld), András, jego stryj biskup Mikołaj IV z Győr i synowie zmarłego Henryka II, Jan i Piotra „księcia”.[3]

Rebelie przeciwko Karolowi

Mikołaj III zmarł na początku 1314 roku. Jego następcą został András, który wyraźnie stwierdził w jednym ze swoich statutów, że odziedziczył prowincję od dziadka, a następnie brata „z mocy prawa”[4]. W związku z tym András stał się dziedzicznym ispánem komitatów: Vas, Sopron, Zala – i być może Moson i Győr – aż do swojej śmierci.[5] Był właścicielem różnych zamków w regionie: Kőszeg, Mosonmagyaróvár, Borostyánkő (dziś Bernstein, Austria), Sárvár, Tátika i Kabold (dziś Kobersdorf, Austria), oprócz opactwa Pannonhalma.[5] Początkowo András pozostawał neutralny podczas wojny zjednoczeniowej króla Karola I na Węgrzech przeciwko oligarchom, kontynuując politykę brata polegającą na porzucaniu agresywnych zachowań wobec króla. Według własnego dokumentu András miał odwiedzić dwór królewski latem 1314 r., lecz nie ma żadnej wzmianki o tym wydarzeniu[3].

Plik:Sárvár Nádasdy-vár1.JPG
Zamek Sárvár stała rezydencja Andrzeja Kőszegi, aż do jego śmierci

Wkrótce jednak András wrócił do ostrej polityki ekspansjonistycznej Iwana i splądrował ziemie swoich sąsiadów, aby zintegrować niektórych pozostałych niezależnych władców w jego zachodniej prowincji Zadunaja. Na przykład jego znany familiaris Salomon Salamonvári zniszczył zamek w Resznek, którego właścicielem był Herbord Reszneki. Mniej więcej w tym samym czasie András zabrał Szentgyörgyvár (zwany także Békavár, tj. „Zamkiem Żaby”) Joachimowi Pécowi[5]. Rozszerzył nawet swój wpływ na niektóre części komitatu Veszprém na początku 1315 r.[4] Na przykład arbitralnie zajął fort Ugod, własność Csáków.[5] Gdy król Karol I rozpoczął królewską kampanię przeciwko Janowi i Piotrowi Kőszegim, zmarłym synom Henryka II, którzy rządzili ich prowincją w południowej części Zadunaja, András wysłał swoje oddziały pomocnicze, aby udzielić pomocy swoim stryjom[6][3]. Karol ponownie rozpoczął wojnę z południowym panowaniem Kőszegich w pierwszej połowie 1316 r., co również mocno dotknęło terytorium Andrása. Nie był on w stanie pomóc swoim krewnym[6], ponieważ jego kilka familiares obiecało wierność królowi i opuściło jego armię w tym samym czasie, w tym Aleksander Köcski i jego krewni, rodzina Nádasd. András wysłał swojego żołnierza Salomona na czele armii łupieszczej do Gersekarát, gdzie szwagier Köcskiego, Władysław Nádasd i jego rodzina zostali brutalnie zamordowani. W tym samym czasie ziemie i młyny Köcskiego również zostały splądrowane i zniszczone[6].

Plik:Kőszeg-vár3.JPG
The medieval wall of Kőszeg Castle, owned by Andrew Kőszegi

Gdy Stefan Uroš II Milutin zaatakował Syrmię, Karol I rozpoczął kontr-kampanię po drugiej stronie rzeki Sawy i zimą 1317 r. przejął fortecę Macsó (dzisiejsza Mačva, Serbia). Korzystając z nieobecności króla, András zaatakował miasta Sopron i Győr, które odmówiły uznania jego zwierzchnictwa, ale mieszczanie z powodzeniem odepchnęli napad z pomocą żołnierzy jego byłych familiares, Pawła i Lorinca Nagymartoniego. Jednocześnie András bezskutecznie oblegał Lékę i Rohonc (odpowiednio, obecnie Lockenhaus i Rechnitz w Austrii), zamki jego rojalistycznego krewnego Mikołaja II Kőszegi, który również zainicjował kampanię serbską[6]. Ówczesne zapisy i dokumenty określają siły Andrása jako "Niemców", co oznacza, że zwerbował wielu najemników z Austrii i Styrii[2]. W odwecie król Karol rozpoczął wyprawę karną na jego terytorium latem 1317 r., a austriacki książę Fryderyk Sprawiedliwy zaatakował również z pogranicza. Dominacja András załamała się w ciągu kilku miesięcy (szczegóły starć są nieznane); poddał się Karolowi w obozie królewskim w Komárnie w październiku 1317 r. (w tym momencie król miał już wszystkie fortece Mateusza III Csáka). Warunki zawieszenia broni przez Karola determinowały rozwiązanie rozległej domeny Kőszegich w zachodniej części kraju Zadunajskiego; ród był w stanie zatrzymać tylko komitaty: Vas i Zala, ich dochody zostały przekazane Mikołajowi II, zaś królewski [ispán] został przeniesiony do innych komitatów, gdzie András stracił wszystkie swoje zamki (na przykład Pannonhalma, Kapuvár i Óvár).[6] Wbrew wnioskom Pála Engela, historyk Gyula Kristó uznał, że nieudany atak András na Sopron miał miejsce latem 1317 roku i nie doszło do kolejnych starć między armią królewską a wojskami Andrása. Kristó argumentował, że nie ma dowodów na to, że András kiedykolwiek utrzymywał wspomnianeh wcześniej ispánaty. W listopadzie 1317 r. król Fryderyk polecił austriackiemu szlachcicowi Rudolfowi von Pottendorfowi, ispánowi z komitatu Sopron zawieszenie ataków na posiadłości Andrása[7].

Po nieudanym buncie w 1317 roku András wycofał się ku zachodniej granicy. Z nieznanych przyczyn zbuntował się ponownie przeciwko Karolowi I wiosną 1319 roku. Następnie Aleksander Köcski i Mikołaj Felsőlendvai poprowadzili królewską kampanię przeciwko jego pozostałej domenie. Mszcząć się za doznane niesprawiedliwości, Köcski w ciągu kilku miesięcy przejął sześć fortec Kőszegich; pokonał armię Andrása w Szalafő, pokonując także austriackie oddziały pomocnicze, następnie obległ i zdobył fortecę Kőszeg i Kapronca (dzisiejsza Koprivnica, Chorwacja).[6][7] Według dokumentu królewskiego Mikołaj Felsőlendvai schwytał sześciu austriackich baronów-rabusiów, którzy służyli w armii Andrása. Według historyczki Renáty Skorki wydarzenia te miały miejsce także podczas buntu Andrása w 1317 r.[2] Potem András poddał się armiom królewskim i nigdy więcej się już nie buntował. Karol I nie ukarał go w pełni z nieznanych powodów, na przykład zwrócił mu zamek Kőszeg[6]. Gdy król zmiażdżył władzę Mikołaja II w 1321 r., mianował Andrása nowym ispánem komitatu Vas [19]. András zmarł w drugiej połowie 1324 r. Jego zamki i ziemie odziedziczył jego znacznie młodszy stryj, Jan „Wilk”[2].

Przypisy

  1. ↑ Engel: Genealógia (Genus Héder 4. Kőszegi [i Rohonci - gałąź] )
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Skorka, Renáta (2017). A "mohó farkas" utóda. Egy Kőszegi Habsburg-szolgálatban [Dziedzic „Chciwego Wilka”. Kőszegi w służbie książąt Habsburgów]. Világtörténet. 39 (1): str. 101, 106-107.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Vajk, Ádám (2011). "Mibe került ezen hűségi levél?" Kőszegi Miklós győri püspöksége és az országos politik ["Ile kosztowała ta karta lojalnościowa?” Biskupstwo Miklósa z Kőszegich i ogólnokrajowa polityka]. W: Nemes, Gábor; Vajk, Ádám (red.). In labore fructus. Jubileumi tanulmányok Győregyházmegye történetéből. Győri Egyházmegyei Levéltár. str. 420-423.
  4. ↑ 4,0 4,1 Zsoldos, Attila (2010). A Henrik-fiak: A Héder nembéli Kőszegiek "családi története [Synowie Henryka: „Rodzinna historia” Kőszegich z klanu Héder]. Vasi Szemle. 64 (6): str. 657, 661.
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 Engel, Pál (1996). Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I [Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I]. História, MTA Történettudományi Intézete. str. 132, 155, 178, 225, 234, 350, 385, 399, 405, 426, 441, 449.
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 Engel, Pál (1988). Az ország újraegyesítése. I. Károly küzdelmei az oligarchák ellen (1310–1323) [Zjednoczenie Królestwa. Walki Karola I przeciwko oligarchom (1310–1323)]. Századok. Magyar Történelmi Társulat. 122 (1–2): str. 112, 121, 126.
  7. ↑ 7,0 7,1 Kristó, Gyula (2003). I. Károly király harcai a tartományurak ellen (1310–1323) [Walki Karola I przeciwko oligarchom (1310–1323)]. Századok. Magyar Történelmi Társulat. 137 (2): str. 333–334, 339.

Źródła

  • Engel, Pál (1988). Az ország újraegyesítése. I. Károly küzdelmei az oligarchák ellen (1310–1323) [Zjednoczenie Królestwa. Walki Karola I przeciwko oligarchom (1310–1323)]. Századok. Magyar Történelmi Társulat. 122 (1–2): str. 89–146.
  • Engel, Pál (1996). Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I [Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I]. História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 963-8312-44-0.
  • Kristó, Gyula (2003). I. Károly király harcai a tartományurak ellen (1310–1323) [Walki Karola I przeciwko oligarchom (1310–1323)]. Századok. Magyar Történelmi Társulat. 137 (2): str. 297–347.
  • Skorka, Renáta (2017). A "mohó farkas" utóda. Egy Kőszegi Habsburg-szolgálatban [Dziedzic „Chciwego Wilka”. Kőszegi w służbie książąt Habsburgów]. Világtörténet. 39 (1): str. 93–124. ISSN 0083-6265.
  • Vajk, Ádám (2011). "Mibe került ezen hűségi levél?" Kőszegi Miklós győri püspöksége és az országos politik ["Ile kosztowała ta karta lojalnościowa? ”Biskupstwo Miklósa z Kőszegich i ogólnokrajowa polityka]. W: Nemes, Gábor; Vajk, Ádám (red.). In labore fructus. Jubileumi tanulmányok Győregyházmegye történetéből. Győri Egyházmegyei Levéltár. str. 411–440. ISBN 978-615-5035-01-2.
  • Zsoldos, Attila (2010). A Henrik-fiak: A Héder nembéli Kőszegiek "családi története [Synowie Henryka: „Rodzinna historia” Kőszegich z klanu Héder]. Vasi Szemle. 64 (6): str. 651–661. ISSN 0505-0332.

Kőszegi András (węg.)
Andrzej Kőszegi (pol.)

— Ispán Vas —
Ispán Vas
Okres od : (1) 1314, (2) 1321
do : (1) 1317, (2) 1324
Poprzednik 1. Kőszegi III. Miklós
2. Kőszegi II. Miklós
Następca 1. Kőszegi II. Miklós
2. Kőszegi János
Dane biograficzne
Ród Kőszegi
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny ok.1295
Śmierć maj/grudzień 1324
Ojciec Gergely
Matka nieznana
Rodzeństwo Miklós
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Kőszegi_András&oldid=38263”