Kőszegi András: Różnice pomiędzy wersjami
m (Zastępowanie tekstu - "importowane z angielskiej" na "przetłumaczone z angielskiej") |
|||
| (Nie pokazano 13 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
| + | [[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]] | ||
{{Uwaga| | {{Uwaga| | ||
|strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Andrew_K%C5%91szegi | |strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Andrew_K%C5%91szegi | ||
| Linia 48: | Linia 49: | ||
|} | |} | ||
| − | '''Kőszegi András''' († maj÷grudzień 1324), węgierski szlachcic, członek potężnego '''rodu''' [[Kőszegi]]. Jego nieudany bunt przeciwko królowi Węgier [[Karol]]owi I w 1317 r. przyczynił się do stopniowego upadku rządów jego rodu na [[Zadunaje|Zadunaju]]. | + | '''Kőszegi András''' (pol. ''Andrzej Kőszegi'') (* nieznana, † maj÷grudzień 1324), węgierski szlachcic, członek potężnego '''rodu''' [[Kőszegi]]. Jego nieudany bunt przeciwko królowi Węgier [[Karol]]owi I w 1317 r. przyczynił się do stopniowego upadku rządów jego rodu na [[Zadunaje|Zadunaju]]. |
| − | |||
| − | |||
==Rodzina== | ==Rodzina== | ||
| − | András wywodził się z zadunajskiej gałęzi potężnego i zamożnego | + | András wywodził się z zadunajskiej gałęzi potężnego i zamożnego rodu [[Kőszegi]].<ref>Engel: Genealógia (Genus Héder 4. Kőszegi [i Rohonci - gałąź] )</ref> Urodził się około 1295 r., niedługo przed śmiercią ojca, [[Kőszegi Gergely|Grzegorza]], który został zabity uderzeniem pioruna w 1297 r.<ref name="Skorka">Skorka, Renáta (2017). ''A "mohó farkas" utóda. Egy Kőszegi Habsburg-szolgálatban'' [''Dziedzic „Chciwego Wilka”. Kőszegi w służbie książąt Habsburgów'']. Világtörténet. '''39''' (1): str. 101, 106-107.</ref> Wiosną 1315 r. Andrzej był jeszcze określany jako „''iuvenis''” („młody”), który właśnie osiągnął dorosłość<ref name="Vajk">Vajk, Ádám (2011). ''"Mibe került ezen hűségi levél?" Kőszegi Miklós győri püspöksége és az országos politik'' ["''Ile kosztowała ta karta lojalnościowa?” Biskupstwo Miklósa z Kőszegich i ogólnokrajowa polityka'']. W: Nemes, Gábor; Vajk, Ádám (red.). ''In labore fructus. Jubileumi tanulmányok Győregyházmegye történetéből''. Győri Egyházmegyei Levéltár. str. 420-423.</ref>. |
| − | + | Andrzej miał starszego brata, [[Kőszegi III. Miklós|Mikołaja III]], oboje wnuków i spadkobierców wpływowego lorda [[Kőszegi Iván|Iwána Kőszegiego]], który w poprzednich dekadach założył na zachodnim Zadunaju, prowincję niezależną od władzy królewskiej. [[Kőszegi III. Miklós|Mikołaj III]] odziedziczył władzę i majątek Iwana w 1308 r. András został po raz pierwszy wspomniany we współczesnych aktach w styczniu 1312 r., gdy Mikołaj potwierdził swój wcześniej zawarty sojusz z Domem [[Habsburg]]ów w [[Fölöstöm]] (obecnie [[Fürstenfeld]]), András, jego stryj biskup [[Kőszegi IV. Miklós|Mikołaj IV]] z Győr i synowie zmarłego [[Kőszegi II. Henrik|Henryka II]], [[Kőszegi János|Jan]] i [[Herceg I. Péter|Piotra „księcia”]].<ref name="Vajk" /> | |
| − | |||
| − | |||
| − | Andrzej miał starszego brata, [[Kőszegi III. Miklós|Mikołaja III]], oboje wnuków i spadkobierców wpływowego lorda [[Kőszegi Iván|Iwána Kőszegiego]], który w poprzednich dekadach założył na zachodnim Zadunaju, prowincję niezależną od władzy królewskiej. [[Kőszegi III. Miklós|Mikołaj III]] odziedziczył władzę i majątek Iwana w 1308 r. András został po raz pierwszy wspomniany we współczesnych aktach w styczniu 1312 r., gdy Mikołaj potwierdził swój wcześniej zawarty sojusz z Domem [[Habsburg]]ów w [[Fölöstöm]] (obecnie [[Fürstenfeld]]), András, jego stryj biskup [[Kőszegi IV. Miklós|Mikołaj IV]] z Győr i synowie zmarłego [[Kőszegi II. Henrik|Henryka II]], [[Kőszegi János|Jan]] i [[Herceg I. Péter|Piotra „księcia”]] | ||
| − | |||
| − | |||
== Rebelie przeciwko Karolowi == | == Rebelie przeciwko Karolowi == | ||
| − | [[Kőszegi III. Miklós|Mikołaj III]] zmarł na początku 1314 roku. Jego następcą został András, który wyraźnie stwierdził w jednym ze swoich statutów, że odziedziczył prowincję od dziadka, a następnie brata „z mocy prawa” [ | + | [[Kőszegi III. Miklós|Mikołaj III]] zmarł na początku 1314 roku. Jego następcą został András, który wyraźnie stwierdził w jednym ze swoich statutów, że odziedziczył prowincję od dziadka, a następnie brata „z mocy prawa”<ref name="Zsoldos">Zsoldos, Attila (2010). ''A Henrik-fiak: A Héder nembéli Kőszegiek "családi története'' [''Synowie Henryka: „Rodzinna historia” Kőszegich z klanu Héder'']. Vasi Szemle. '''64''' (6): str. 657, 661.</ref>. W związku z tym András stał się dziedzicznym [[ispán]]em komitatów: [[Vas]], [[Sopron]], [[Zala]] – i być może [[Moson]] i [[Győr]] – aż do swojej śmierci.<ref name="Engel1996">Engel, Pál (1996). ''Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I'' [''Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I'']. História, MTA Történettudományi Intézete. str. 132, 155, 178, 225, 234, 350, 385, 399, 405, 426, 441, 449.</ref> Był właścicielem różnych zamków w regionie: Kőszeg, Mosonmagyaróvár, Borostyánkő (dziś [[Bernstein]], Austria), Sárvár, Tátika i Kabold (dziś [[Kobersdorf]], Austria), oprócz opactwa [[Pannonhalma]].<ref name="Engel1996" /> Początkowo András pozostawał neutralny podczas wojny zjednoczeniowej króla [[Karol]]a I na Węgrzech przeciwko oligarchom, kontynuując politykę brata polegającą na porzucaniu agresywnych zachowań wobec króla. Według własnego dokumentu András miał odwiedzić dwór królewski latem 1314 r., lecz nie ma żadnej wzmianki o tym wydarzeniu<ref name="Vajk" />. |
| − | |||
| − | |||
[[File:Sárvár Nádasdy-vár1.JPG|thumb|left|[[Sárvár|Zamek Sárvár]] stała rezydencja Andrzeja Kőszegi, aż do jego śmierci]] | [[File:Sárvár Nádasdy-vár1.JPG|thumb|left|[[Sárvár|Zamek Sárvár]] stała rezydencja Andrzeja Kőszegi, aż do jego śmierci]] | ||
| − | Wkrótce jednak András wrócił do ostrej polityki ekspansjonistycznej [[Kőszegi Iván|Iwana]] i splądrował ziemie swoich sąsiadów, aby zintegrować niektórych pozostałych niezależnych władców w jego zachodniej | + | Wkrótce jednak András wrócił do ostrej polityki ekspansjonistycznej [[Kőszegi Iván|Iwana]] i splądrował ziemie swoich sąsiadów, aby zintegrować niektórych pozostałych niezależnych władców w jego zachodniej prowincji Zadunaja. Na przykład jego znany ''familiaris'' [[Salamonvári Salalmon|Salomon Salamonvári]] zniszczył zamek w Resznek, którego właścicielem był [[Reszneki Herbord|Herbord Reszneki]]. Mniej więcej w tym samym czasie András zabrał [[Szentgyörgyvár]] (zwany także ''Békavár'', tj. „Zamkiem Żaby”) [[Péc Joachim|Joachimowi Pécowi]]<ref name="Engel1996" />. Rozszerzył nawet swój wpływ na niektóre części komitatu [[Veszprém]] na początku 1315 r.<ref name="Zsoldos" /> Na przykład arbitralnie zajął fort [[Ugod]], własność [[Csák]]ów.<ref name="Engel1996" /> Gdy król Karol I rozpoczął królewską kampanię przeciwko [[Kőszegi János|Janowi]] i [[Herceg I. Péter|Piotrowi]] Kőszegim, zmarłym synom [[Kőszegi II. Henrik|Henryka II]], którzy rządzili ich prowincją w południowej części Zadunaja, András wysłał swoje oddziały pomocnicze, aby udzielić pomocy swoim stryjom<ref name="Engel1988">Engel, Pál (1988). ''Az ország újraegyesítése. I. Károly küzdelmei az oligarchák ellen (1310–1323)'' [''Zjednoczenie Królestwa. Walki Karola I przeciwko oligarchom (1310–1323)'']. Századok. Magyar Történelmi Társulat. '''122''' (1–2): str. 112, 121, 126.</ref><ref name="Vajk" />. Karol ponownie rozpoczął wojnę z południowym panowaniem [[Kőszegi]]ch w pierwszej połowie 1316 r., co również mocno dotknęło terytorium Andrása. Nie był on w stanie pomóc swoim krewnym<ref name="Engel1988" />, ponieważ jego kilka ''familiares'' obiecało wierność królowi i opuściło jego armię w tym samym czasie, w tym [[Köcski Sándor|Aleksander Köcski]] i jego krewni, rodzina [[Nádasd]]. András wysłał swojego żołnierza Salomona na czele armii łupieszczej do [[Gersekarát]], gdzie szwagier Köcskiego, Władysław Nádasd i jego rodzina zostali brutalnie zamordowani. W tym samym czasie ziemie i młyny Köcskiego również zostały splądrowane i zniszczone<ref name="Engel1988" />. |
| − | |||
| − | |||
[[File:Kőszeg-vár3.JPG|thumb|right|The medieval wall of [[Jurisics Castle|Kőszeg Castle]], owned by Andrew Kőszegi]] | [[File:Kőszeg-vár3.JPG|thumb|right|The medieval wall of [[Jurisics Castle|Kőszeg Castle]], owned by Andrew Kőszegi]] | ||
| − | + | Gdy [[Stefan Uroš II Milutin]] zaatakował [[Syrmia|Syrmię]], Karol I rozpoczął kontr-kampanię po drugiej stronie rzeki Sawy i zimą 1317 r. przejął fortecę [[Macsó]] (dzisiejsza [[Mačva]], Serbia). Korzystając z nieobecności króla, András zaatakował miasta Sopron i Győr, które odmówiły uznania jego zwierzchnictwa, ale mieszczanie z powodzeniem odepchnęli napad z pomocą żołnierzy jego byłych ''familiares'', [[Nagymartoni Pál|Pawła]] i [[Nagymartoni Lorinc|Lorinca Nagymartoniego]]. Jednocześnie András bezskutecznie oblegał [[Léka|Lékę]] i [[Rohonc]] (odpowiednio, obecnie [[Lockenhaus]] i [[Rechnitz]] w Austrii), zamki jego rojalistycznego krewnego [[Kőszegi II. Miklós|Mikołaja II Kőszegi]], który również zainicjował kampanię serbską<ref name="Engel1988" />. Ówczesne zapisy i dokumenty określają siły Andrása jako "Niemców", co oznacza, że zwerbował wielu najemników z Austrii i Styrii<ref name="Skorka" />. W odwecie król Karol rozpoczął wyprawę karną na jego terytorium latem 1317 r., a austriacki książę [[Friedrich der Schöne|Fryderyk Sprawiedliwy]] zaatakował również z pogranicza. Dominacja András załamała się w ciągu kilku miesięcy (szczegóły starć są nieznane); poddał się Karolowi w obozie królewskim w Komárnie w październiku 1317 r. (w tym momencie król miał już wszystkie fortece [[Csák III. Máté|Mateusza III Csáka]]). Warunki zawieszenia broni przez Karola determinowały rozwiązanie rozległej domeny Kőszegich w zachodniej części kraju Zadunajskiego; ród był w stanie zatrzymać tylko komitaty: [[Vas]] i [[Zala]], ich dochody zostały przekazane Mikołajowi II, zaś królewski ''[ispán]'' został przeniesiony do innych komitatów, gdzie András stracił wszystkie swoje zamki (na przykład Pannonhalma, [[Kapuvár]] i [[Óvár]]).<ref name="Engel1988" /> Wbrew wnioskom [[Engel Pál|Pála Engela]], historyk [[Kristó Gyula|Gyula Kristó]] uznał, że nieudany atak András na Sopron miał miejsce latem 1317 roku i nie doszło do kolejnych starć między armią królewską a wojskami Andrása. Kristó argumentował, że nie ma dowodów na to, że András kiedykolwiek utrzymywał wspomnianeh wcześniej ''ispánaty''. W listopadzie 1317 r. król [[Fryderyk]] polecił austriackiemu szlachcicowi Rudolfowi von Pottendorfowi, ''ispánowi'' z komitatu [[Sopron]] zawieszenie ataków na posiadłości Andrása<ref name="Kristó">Kristó, Gyula (2003). ''I. Károly király harcai a tartományurak ellen (1310–1323)'' [''Walki Karola I przeciwko oligarchom (1310–1323)'']. Századok. Magyar Történelmi Társulat. '''137''' (2): str. 333–334, 339.</ref>. | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | Po nieudanym buncie w 1317 roku András wycofał się ku zachodniej granicy. Z nieznanych przyczyn zbuntował się ponownie przeciwko | + | Po nieudanym buncie w 1317 roku András wycofał się ku zachodniej granicy. Z nieznanych przyczyn zbuntował się ponownie przeciwko Karolowi I wiosną 1319 roku. Następnie Aleksander Köcski i Mikołaj Felsőlendvai poprowadzili królewską kampanię przeciwko jego pozostałej domenie. Mszcząć się za doznane niesprawiedliwości, Köcski w ciągu kilku miesięcy przejął sześć fortec Kőszegich; pokonał armię Andrása w Szalafő, pokonując także austriackie oddziały pomocnicze, następnie obległ i zdobył fortecę Kőszeg i [[Kapronca]] (dzisiejsza [[Koprivnica]], Chorwacja).<ref name="Engel1988" /><ref name="Kristó" /> Według dokumentu królewskiego Mikołaj Felsőlendvai schwytał sześciu austriackich baronów-rabusiów, którzy służyli w armii Andrása. Według historyczki [[Skorka Renáta|Renáty Skorki]] wydarzenia te miały miejsce także podczas buntu Andrása w 1317 r.<ref name="Skorka" /> Potem András poddał się armiom królewskim i nigdy więcej się już nie buntował. Karol I nie ukarał go w pełni z nieznanych powodów, na przykład zwrócił mu zamek Kőszeg<ref name="Engel1988" />. Gdy król zmiażdżył władzę Mikołaja II w 1321 r., mianował Andrása nowym [[ispán]]em komitatu [[Vas]]<ref name="Engel1988" />. András zmarł w drugiej połowie 1324 r. Jego zamki i ziemie odziedziczył jego znacznie młodszy stryj, [[Iban von Bernstein|Jan „Wilk”]]<ref name="Skorka" />. |
| − | |||
| − | |||
== Przypisy == | == Przypisy == | ||
| Linia 91: | Linia 75: | ||
== Źródła == | == Źródła == | ||
| − | * Engel, Pál (1988). | + | * Engel, Pál (1988). ''Az ország újraegyesítése. I. Károly küzdelmei az oligarchák ellen (1310–1323)'' [''Zjednoczenie Królestwa. Walki Karola I przeciwko oligarchom (1310–1323)'']. Századok. Magyar Történelmi Társulat. '''122''' (1–2): str. 89–146. |
| − | * Engel, Pál (1996). ''Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I'' [ | + | * Engel, Pál (1996). ''Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I'' [''Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I'']. História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 963-8312-44-0. |
| − | * Kristó, Gyula (2003). | + | * Kristó, Gyula (2003). ''I. Károly király harcai a tartományurak ellen (1310–1323)'' [''Walki Karola I przeciwko oligarchom (1310–1323)'']. Századok. Magyar Történelmi Társulat. '''137''' (2): str. 297–347. |
| − | * Skorka, Renáta (2017). | + | * Skorka, Renáta (2017). ''A "mohó farkas" utóda. Egy Kőszegi Habsburg-szolgálatban'' [''Dziedzic „Chciwego Wilka”. Kőszegi w służbie książąt Habsburgów'']. Világtörténet. '''39''' (1): str. 93–124. ISSN 0083-6265. |
| − | * Vajk, Ádám (2011). | + | * Vajk, Ádám (2011). ''"Mibe került ezen hűségi levél?" Kőszegi Miklós győri püspöksége és az országos politik'' ["''Ile kosztowała ta karta lojalnościowa? ”Biskupstwo Miklósa z Kőszegich i ogólnokrajowa polityka'']. W: Nemes, Gábor; Vajk, Ádám (red.). ''In labore fructus. Jubileumi tanulmányok Győregyházmegye történetéből''. Győri Egyházmegyei Levéltár. str. 411–440. ISBN 978-615-5035-01-2. |
| − | * Zsoldos, Attila (2010). | + | * Zsoldos, Attila (2010). ''A Henrik-fiak: A Héder nembéli Kőszegiek "családi története'' [''Synowie Henryka: „Rodzinna historia” Kőszegich z klanu Héder'']. Vasi Szemle. '''64''' (6): str. 651–661. ISSN 0505-0332. |
| | | | ||
{{Urzędnik infobox | {{Urzędnik infobox | ||
| − | |urzędnik = Kőszegi András | + | |urzędnik = Kőszegi András (węg.)<br>Andrzej Kőszegi (pol.) |
|imiona = | |imiona = | ||
|tytulatura = Ispán Vas | |tytulatura = Ispán Vas | ||
| Linia 117: | Linia 101: | ||
|1. tytuł = [[Ispán Vas]] | |1. tytuł = [[Ispán Vas]] | ||
| − | |1. od = <small>(1) </small>1314, <small>(2) </small>1321 | + | |1. od = ''':''' <small>(1) </small>1314, <small>(2) </small>1321 |
| − | |1. do = <small>(1) </small>1317, <small>(2) </small>1324 | + | |1. do = ''':''' <small>(1) </small>1317, <small>(2) </small>1324 |
|1. powołanie = | |1. powołanie = | ||
|1. poprzednik = <small>1. </small>[[Kőszegi III. Miklós]]<br /><small>2. </small>[[Kőszegi II. Miklós]] | |1. poprzednik = <small>1. </small>[[Kőszegi III. Miklós]]<br /><small>2. </small>[[Kőszegi II. Miklós]] | ||
| Linia 157: | Linia 141: | ||
|} | |} | ||
| − | {{SORTUJ:Koszegi, | + | {{SORTUJ:Koszegi, Andrzej}} |
[[Kategoria:Kőszegi]] | [[Kategoria:Kőszegi]] | ||
| − | [[Kategoria: | + | |
| + | [[Kategoria:Kőszegi]] | ||
| + | [[Kategoria:Ród]] | ||
| + | [[Kategoria:Palatyni Królestwa Węgier]] | ||
[[Kategoria:Stolnicy królewscy]] | [[Kategoria:Stolnicy królewscy]] | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]] | [[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]] | ||
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]] | [[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]] | ||
[[Kategoria:Węgierscy szlachcice]] | [[Kategoria:Węgierscy szlachcice]] | ||
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]] | [[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]] | ||
| + | [[Kategoria:Nieznana data urodzenia]] | ||
| + | [[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]] | ||
[[Kategoria:Zmarli w 1324]] | [[Kategoria:Zmarli w 1324]] | ||
[[Kategoria:Zmarli w XIV wieku]] | [[Kategoria:Zmarli w XIV wieku]] | ||
Aktualna wersja na dzień 14:01, 7 mar 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Kőszegi András (pol. Andrzej Kőszegi) (* nieznana, † maj÷grudzień 1324), węgierski szlachcic, członek potężnego rodu Kőszegi. Jego nieudany bunt przeciwko królowi Węgier Karolowi I w 1317 r. przyczynił się do stopniowego upadku rządów jego rodu na Zadunaju. Spis treściRodzinaAndrás wywodził się z zadunajskiej gałęzi potężnego i zamożnego rodu Kőszegi.[1] Urodził się około 1295 r., niedługo przed śmiercią ojca, Grzegorza, który został zabity uderzeniem pioruna w 1297 r.[2] Wiosną 1315 r. Andrzej był jeszcze określany jako „iuvenis” („młody”), który właśnie osiągnął dorosłość[3]. Andrzej miał starszego brata, Mikołaja III, oboje wnuków i spadkobierców wpływowego lorda Iwána Kőszegiego, który w poprzednich dekadach założył na zachodnim Zadunaju, prowincję niezależną od władzy królewskiej. Mikołaj III odziedziczył władzę i majątek Iwana w 1308 r. András został po raz pierwszy wspomniany we współczesnych aktach w styczniu 1312 r., gdy Mikołaj potwierdził swój wcześniej zawarty sojusz z Domem Habsburgów w Fölöstöm (obecnie Fürstenfeld), András, jego stryj biskup Mikołaj IV z Győr i synowie zmarłego Henryka II, Jan i Piotra „księcia”.[3] Rebelie przeciwko KarolowiMikołaj III zmarł na początku 1314 roku. Jego następcą został András, który wyraźnie stwierdził w jednym ze swoich statutów, że odziedziczył prowincję od dziadka, a następnie brata „z mocy prawa”[4]. W związku z tym András stał się dziedzicznym ispánem komitatów: Vas, Sopron, Zala – i być może Moson i Győr – aż do swojej śmierci.[5] Był właścicielem różnych zamków w regionie: Kőszeg, Mosonmagyaróvár, Borostyánkő (dziś Bernstein, Austria), Sárvár, Tátika i Kabold (dziś Kobersdorf, Austria), oprócz opactwa Pannonhalma.[5] Początkowo András pozostawał neutralny podczas wojny zjednoczeniowej króla Karola I na Węgrzech przeciwko oligarchom, kontynuując politykę brata polegającą na porzucaniu agresywnych zachowań wobec króla. Według własnego dokumentu András miał odwiedzić dwór królewski latem 1314 r., lecz nie ma żadnej wzmianki o tym wydarzeniu[3]. Plik:Sárvár Nádasdy-vár1.JPG Zamek Sárvár stała rezydencja Andrzeja Kőszegi, aż do jego śmierci Wkrótce jednak András wrócił do ostrej polityki ekspansjonistycznej Iwana i splądrował ziemie swoich sąsiadów, aby zintegrować niektórych pozostałych niezależnych władców w jego zachodniej prowincji Zadunaja. Na przykład jego znany familiaris Salomon Salamonvári zniszczył zamek w Resznek, którego właścicielem był Herbord Reszneki. Mniej więcej w tym samym czasie András zabrał Szentgyörgyvár (zwany także Békavár, tj. „Zamkiem Żaby”) Joachimowi Pécowi[5]. Rozszerzył nawet swój wpływ na niektóre części komitatu Veszprém na początku 1315 r.[4] Na przykład arbitralnie zajął fort Ugod, własność Csáków.[5] Gdy król Karol I rozpoczął królewską kampanię przeciwko Janowi i Piotrowi Kőszegim, zmarłym synom Henryka II, którzy rządzili ich prowincją w południowej części Zadunaja, András wysłał swoje oddziały pomocnicze, aby udzielić pomocy swoim stryjom[6][3]. Karol ponownie rozpoczął wojnę z południowym panowaniem Kőszegich w pierwszej połowie 1316 r., co również mocno dotknęło terytorium Andrása. Nie był on w stanie pomóc swoim krewnym[6], ponieważ jego kilka familiares obiecało wierność królowi i opuściło jego armię w tym samym czasie, w tym Aleksander Köcski i jego krewni, rodzina Nádasd. András wysłał swojego żołnierza Salomona na czele armii łupieszczej do Gersekarát, gdzie szwagier Köcskiego, Władysław Nádasd i jego rodzina zostali brutalnie zamordowani. W tym samym czasie ziemie i młyny Köcskiego również zostały splądrowane i zniszczone[6]. Plik:Kőszeg-vár3.JPG The medieval wall of Kőszeg Castle, owned by Andrew Kőszegi Gdy Stefan Uroš II Milutin zaatakował Syrmię, Karol I rozpoczął kontr-kampanię po drugiej stronie rzeki Sawy i zimą 1317 r. przejął fortecę Macsó (dzisiejsza Mačva, Serbia). Korzystając z nieobecności króla, András zaatakował miasta Sopron i Győr, które odmówiły uznania jego zwierzchnictwa, ale mieszczanie z powodzeniem odepchnęli napad z pomocą żołnierzy jego byłych familiares, Pawła i Lorinca Nagymartoniego. Jednocześnie András bezskutecznie oblegał Lékę i Rohonc (odpowiednio, obecnie Lockenhaus i Rechnitz w Austrii), zamki jego rojalistycznego krewnego Mikołaja II Kőszegi, który również zainicjował kampanię serbską[6]. Ówczesne zapisy i dokumenty określają siły Andrása jako "Niemców", co oznacza, że zwerbował wielu najemników z Austrii i Styrii[2]. W odwecie król Karol rozpoczął wyprawę karną na jego terytorium latem 1317 r., a austriacki książę Fryderyk Sprawiedliwy zaatakował również z pogranicza. Dominacja András załamała się w ciągu kilku miesięcy (szczegóły starć są nieznane); poddał się Karolowi w obozie królewskim w Komárnie w październiku 1317 r. (w tym momencie król miał już wszystkie fortece Mateusza III Csáka). Warunki zawieszenia broni przez Karola determinowały rozwiązanie rozległej domeny Kőszegich w zachodniej części kraju Zadunajskiego; ród był w stanie zatrzymać tylko komitaty: Vas i Zala, ich dochody zostały przekazane Mikołajowi II, zaś królewski [ispán] został przeniesiony do innych komitatów, gdzie András stracił wszystkie swoje zamki (na przykład Pannonhalma, Kapuvár i Óvár).[6] Wbrew wnioskom Pála Engela, historyk Gyula Kristó uznał, że nieudany atak András na Sopron miał miejsce latem 1317 roku i nie doszło do kolejnych starć między armią królewską a wojskami Andrása. Kristó argumentował, że nie ma dowodów na to, że András kiedykolwiek utrzymywał wspomnianeh wcześniej ispánaty. W listopadzie 1317 r. król Fryderyk polecił austriackiemu szlachcicowi Rudolfowi von Pottendorfowi, ispánowi z komitatu Sopron zawieszenie ataków na posiadłości Andrása[7]. Po nieudanym buncie w 1317 roku András wycofał się ku zachodniej granicy. Z nieznanych przyczyn zbuntował się ponownie przeciwko Karolowi I wiosną 1319 roku. Następnie Aleksander Köcski i Mikołaj Felsőlendvai poprowadzili królewską kampanię przeciwko jego pozostałej domenie. Mszcząć się za doznane niesprawiedliwości, Köcski w ciągu kilku miesięcy przejął sześć fortec Kőszegich; pokonał armię Andrása w Szalafő, pokonując także austriackie oddziały pomocnicze, następnie obległ i zdobył fortecę Kőszeg i Kapronca (dzisiejsza Koprivnica, Chorwacja).[6][7] Według dokumentu królewskiego Mikołaj Felsőlendvai schwytał sześciu austriackich baronów-rabusiów, którzy służyli w armii Andrása. Według historyczki Renáty Skorki wydarzenia te miały miejsce także podczas buntu Andrása w 1317 r.[2] Potem András poddał się armiom królewskim i nigdy więcej się już nie buntował. Karol I nie ukarał go w pełni z nieznanych powodów, na przykład zwrócił mu zamek Kőszeg[6]. Gdy król zmiażdżył władzę Mikołaja II w 1321 r., mianował Andrása nowym ispánem komitatu Vas[6]. András zmarł w drugiej połowie 1324 r. Jego zamki i ziemie odziedziczył jego znacznie młodszy stryj, Jan „Wilk”[2]. Przypisy
Źródła
|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
- 0
- Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii
- Strony z odwołaniami do nieistniejących plików
- Kőszegi
- Ród
- Palatyni Królestwa Węgier
- Stolnicy królewscy
- Urzędnicy Królestwa Węgier
- Węgierscy dygnitarze historyczni
- Węgierscy szlachcice
- Węgierscy urzędnicy królewscy
- Nieznana data urodzenia
- Urodzeni w XIII wieku
- Zmarli w 1324
- Zmarli w XIV wieku