Kőszegi I. Miklós: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - "importowane z angielskiej" na "przetłumaczone z angielskiej")
 
(Nie pokazano 31 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:50procent]]
+
[[Kategoria:0]]
 +
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Nicholas_I_K%C5%91szegi
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Nicholas_I_K%C5%91szegi
Linia 25: Linia 26:
 
|następca          = [[Csák I. Péter]]
 
|następca          = [[Csák I. Péter]]
 
}}
 
}}
 +
 +
 +
{{Redoslijed|
 +
|poprzednik        = [[Gutkeled II. Miklós]]
 +
|gl_članak_funkcija = [[Ban całej Slawonii]]<br />(1279-1281) ???
 +
|następca          = [[Petar Pakrački]]
 +
}}
 +
 +
 
{{Redoslijed|
 
{{Redoslijed|
 
|poprzednik        = [[Tétény Péter]]
 
|poprzednik        = [[Tétény Péter]]
Linia 80: Linia 90:
 
}}
 
}}
  
−
rodzeństwo [[Kőszegi I. Miklós|I. Miklós]], [[Kőszegi Iván|Iván]], [[Kőszegi I. Péter|I. Péter]], [[Kőszegi II. Henrik|II. Henrik]], siostra
+
{|
−
 
+
|
−
Nicholas I (fl. 1266–1299), Palatine of Hungary
+
|}
−
 
 
−
Nicholas (I) Kőszegi (węgierski: Miklós Kőszegi (I.), chorwacki: Nikola Gisingovac; zm. 1299) był węgierskim wpływowym władcą w drugiej połowie XIII wieku. Był członkiem potężnej rodziny Kőszegi. Służył jako Palatyn na Węgrzech w różnych okresach między 1275 a 1298. Był także dwukrotnie Zakonem Slawonii. Chociaż uczestniczył w kilku buntach przeciwko władzy królewskiej, okazał się bardziej umiarkowany i konformistyczny niż jego młodsi bracia. Przysięgał lojalność wobec węgierskiego Andrzeja III po ich nieudanym buncie w 1292 r. Mikołaj był przodkiem rodziny Rohonci, która kwitła aż do połowy XV wieku.
 
  
−
<small><small>'''Nicholas (I) Kőszegi''' ({{lang-hu|Kőszegi (I.) Miklós}}, {{lang-hr|Nikola Gisingovac}}; died 1299) was a Hungarian influential lord in the second half of the 13th century. He was a member of the powerful [[Kőszegi family]]. He served as [[Palatine of Hungary]] at various times between 1275 and 1298. He was also [[Ban of Slavonia]] twice. Albeit he participated in several rebellions against the royal power, he proved to be more moderate and conformist than his younger brothers. He swore loyalty to [[Andrew III of Hungary]] after their failed rebellion in 1292. In comparison to the other branches of the Kőszegi family, Nicholas' branch remained relatively insignificant, as he did not establish an [[Oligarch (Kingdom of Hungary)|oligarchic]] province independently of the king, unlike his brothers. Nicholas was ancestor of the [[Rohonci family]], which flourished until the mid-15th century. </small></small>
+
'''Kőszegi I. Miklós''' (pol. ''Mikołaj I Kőszegi'', chor. ''Nikola Gisingovac'') (*&nbsp;nieznana, † 1299), węgierski szlachcic. Członek potężnego rodu [[Kőszegi]]. [[Palatyn]] w różnych okresach między 1275 a 1298. Dwukrotny [[Ban całej Slawonii|ban Slawonii]]. Uczestnik kilku buntów przeciwko władzy królewskiej, w którchy okazał się bardziej umiarkowany i konformistyczny niż jego młodsi bracia. Przysięgał lojalność wobec króla Węgier [[III. András|Andrzeja III]] po ich nieudanym buncie w 1292 r. Przodek rodziny [[Rohonci]], która dożyła aż do połowy XV wieku.
  
 
==Rodzina==
 
==Rodzina==
  
−
Mikołaj I urodził się w 1240 roku w zamożnej i wpływowej rodzinie Kőszegi, wywodzącej się z rodu (klanu) Hedera, jako syn potężnego lorda Henryka I Kőszegi. Jego młodszymi braćmi byli Iwan, Henryk II - którzy również zostali wyniesieni do godności w wieku zmarłego Árpáda - oraz Piotr, biskup Veszprém od 1275 roku do jego zabójstwa w 1289 roku. [1]
+
Miklós urodził się w 1240 roku w zamożnym i wpływowym rodzie [[Kőszegi]], wywodzącego się z klanu [[Héder]], jako syn potężnego pana [[Kőszegi I. Henrik|Henryka I Kőszegi]]. Jego młodszymi braćmi byli: [[Kőszegi Iván|Iwan]], [[Kőszegi II. Henrik|Henryk II]],  którzy również zostali wyniesieni do godności w okresie panowania króla [[III. András|Andrzeja III]] oraz [[Kőszegi I. Péter|Piotr I]], [[biskup Veszprém]], od 1275 roku aż do jego zabójstwa w 1289 roku.<ref name="Markó">Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig&nbsp;– Életrajzi Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs&nbsp;– Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 13, 235–236.</ref>
  
−
<small><small>Nicholas I was born in the 1240s into the wealthy and influential [[Kőszegi family]], originating from the [[Héder (genus)|''gens'' (clan) Héder]], as the eldest son of the powerful lord [[Henry I Kőszegi]]. His younger brothers were [[Ivan Kőszegi|Ivan]], [[Henry II Kőszegi|Henry II]] – who were also elevated into high dignities during the age of the late [[Árpád dynasty|Árpád]]s – and [[Peter Kőszegi|Peter]], the [[Bishop of Veszprém]] from 1275 till his murder in 1289.{{sfn|Markó|2006|p=235}} </small></small>
+
Ze szlachcianką o nieznanym imieniu miał dwóch synów: starszym był [[Kőszegi II. Miklós|Mikołaj II]] (zwany także „Kogut”), który odziedziczył jego domeny i został przodkiem rodziny [[Rohonci]] (później Ludbregi), która dożyła aż do połowy XV wieku, ale została uznana za ''pohańbioną'' przez króla [[Zygmunt]]a w 1403 roku. Według genealoga [[Engel Pál|Pála Engela]], Mikołaj miał także innego syna, Jana, z przydomkiem „Béri” w jednym dokumencie w 1368 r.<ref name="engel">Engel: ''Genealógia'' (Genus Héder 4. Kőszegi [i Rohonci] - gałąź)</ref>
  
−
His marriage to an unidentified noblewoman produced two sons. The elder one was Nicholas II (also "the Rooster"), who inherited his domains and became ancestor of the Rohonci family (then Ludbregi), which flourished until the middle of the 15th century, but was declared disgraced by King Sigismund in 1403. According to genealogist Pál Engel, Nicholas also had another son, John, whose only known son Nicholas was mentioned with the surname "Béri" by a single document in 1368.[2]
+
== Wczesna kariera ==
  
−
<small><small>His marriage to an unidentified noblewoman produced two sons. The elder one was [[Nicholas II Kőszegi|Nicholas II]] (also "the Rooster"), who inherited his domains and became ancestor of the [[Rohonci family]] (then Ludbregi), which flourished until the middle of the 15th century, but was declared disgraced by King [[Sigismund, Holy Roman Emperor|Sigismund]] in 1403. According to genealogist [[Pál Engel]], Nicholas also had another son, John, whose only known son Nicholas was mentioned with the surname "Béri" by a single document in 1368.<ref name="engel">Engel: ''Genealógia'' (Genus Héder 4. Kőszegi [and Rohonci] branch)</ref> </small></small>
+
Miklós po raz pierwszy pojawił się we współczesnych mu dokumentach w marcu 1265 r., gdy brał udział w [[Isaszeg|bitwie pod Isaszeg]] wraz ze swoim ojcem Henrykiem I i bratem Iwanem. Podczas wojny domowej między królem Węgier [[IV. Béla|Belą IV]] a jego synem księciem [[V. István|Stefanem]] ojciec Mikołaja był zagorzałym zwolennikiem króla i poprowadził armię królewską przeciwko księciu. Jednak Stefan odniósł decydujące zwycięstwo nad armią ojca, a Henryk II i jego dwaj synowie zostali pojmani.<ref name="Zsoldos2007">Zsoldos, Attila (2007). ''Családi ügy: IV. Béla és István ifjabb király viszálya az 1260-as években'' [''Sprawy rodzinne: konflikt między Belą IV a młodszym królem Stefanem  w latach 60. XIII wieku'']. História, MTA Történettudományi Intézete. str. 72, 123–124, 132.</ref> Byli przetrzymywani jako jeńcy do czasu bitwy pod Isaszeg, po której [[IV. Béla|Bela IV]] został zmuszony do uznania władzy Stefana nad wschodnią częścią królestwa. 23 marca 1266 r. ojciec i syn potwierdzili pokój w klasztorze Najświętszej Maryi Panny na [[Wyspa Małgorzaty|wyspie „Królików”]], a Henryk i jego dwaj synowie zostali zwolnieni z niewoli<ref name="Markó" />. Gdy [[V. István|Stefan V]] wstąpił na tron ​​węgierski w maju 1270 r., po śmierci ojca, kilku baronów, w tym Henryk i jego synowie, przekazali swoje zamki wzdłuż zachodnich granic [[Ottokar II|Ottokarowi II]]. Następne dwa lata spędzili na wygnaniu na dworze Ottokara w Pradze<ref name="Zsoldos2007" />. Ich zdrada spowodowało wojnę między Węgrami a Czechami, która trwała do zawarcia [[Traktat z Pozsony (1271)|pokoju w Pozsony]] w lipcu 1271 r.<ref name="Zsoldos2007" />
  
−
==Wczesna kariera==
+
Henryk I i jego synowie wrócili z Czech na Węgry po śmierci Stefana V latem 1272 roku. Na tron ​​wstąpił dziesięcioletni [[IV. László|Władysław IV]], syn zmarłego Stefana. Podczas jego niepełnoletności wiele grup baronów walczyło ze sobą o władzę i wpływy. Przybywający Henryk brutalnie zamordował kuzyna Władysława, [[Béla z Macsó|Belę z Maczwy]], jedynego dorosłego mężczyznę z dynastii Arpadów. [[Kőszegi]] weszli w sojusz z klanem [[Gutkeled]] i rodem [[Geregye]], tworząc jedną z dwóch głównych grup baronialnych (w drugiej dominowali: klan [[Csák]]ów i ród [[Monoszló]]). Ojciec Miklósa stał się kluczową postacią na wczesnym etapie ery tak zwanej anarchii feudalnej. Gdy Henryk ugruntował swoją dominację w radzie królewskiej, Miklós służył jako [[ispán]] komitatu [[Szana]] w Dolnej [[Slawonia|Slawonii]] w latach 1273–1274, gdzie jego ojciec działał jako ban.<ref name="Zsoldos2011">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 21–24, 47, 153, 171, 186, 188,  195,199, 202.</ref> Następnie Miklós został ispánem [[Rojcsa]] (obecnie [[Rovišće]], Chorwacja), która leżała na terytorium komitatu [[Križevci]] (Kőrös) w latach 1274–1279.<ref name="Zsoldos2011" /> Pod koniec września 1274 r. [[Csák I. Péter|Piotr I Csák]] pokonał zjednoczone siły Kőszegich i Gutkeledów w [[Föveny|bitwie pod Föveny]]. Henryk Kőszegi poległ, ale jego synom: Miklósowi i Iwanowi udało się zbiec z pola bitwy, wycofując swoje wojska na pogranicze Węgier i Austrii. Następnie Piotr Csák i młody Władysław IV zebrali armię przeciwko rodowi Kőszegich jesienią 1274 r.; ich wojska wkroczyły na Węgry Zachodnie, plądrując ziemie braci. Miklós i Iwan zabarykadowali się w zamku Szalónak (dzisiejszy Stadtschlaining, Austria). Armia królewska obległa fort, ale nie udało się jej go zdobyć z powodu nadchodzącej zimy. Dzięki ambitnym i pozbawionym skrupułów synom ród Kőszegi przeżył śmierć ''pater familias'' klanu.<ref name="Szűcs">Szűcs, Jenő (2002). ''Az utolsó Árpádok'' [''Ostatni Arpadowie'']. Osiris Kiadó. str. 397–400, 415, 434, 436–438, 442, 454, 473.</ref><ref name="Zsoldos2003">Zsoldos, Attila (2003). ''III. András''. In Szovák, Kornél; Szentpéteri, József; Szakács, Margit (red.). ''Szent István és III. András'' [''Święty Stefan i Andrzej III'']. Kossuth Kiadó. str. 145, 149, 169, 181, 197, 199.</ref>
−
 
 
−
Nicholas Kőszegi po raz pierwszy pojawił się we współczesnych dokumentach w marcu 1265 r., Gdy brał udział w bitwie o Isaszeg wraz ze swoim ojcem Henrykiem i bratem Iwanem. Podczas wojny domowej między Węgrem Béla IV a jego synem księciem Szczepanem ojciec Mikołaja był zagorzałym zwolennikiem króla i poprowadził armię królewską przeciwko księciu. Jednak Stephen odniósł decydujące zwycięstwo nad armią ojca, a Henry Kőszegi i jego dwaj synowie zostali schwytani. [3] Kőszeg był przetrzymywany jako jeńcy, a po bitwie o Isaszeg Béla IV został zmuszony do przyjęcia władzy Szczepana we wschodniej części królestwa. 23 marca 1266 r. Ojciec i syn potwierdzili pokój w klasztorze Najświętszej Maryi Panny na wyspie „Króliki”, a Henry i jego dwaj synowie zostali zwolnieni z niewoli [4]. Kiedy Stephen V wstąpił na tron ​​węgierski w maju 1270 r., Po śmierci ojca, kilku baronów, w tym Henry i jego synowie, przekazali swoje zamki wzdłuż zachodnich granic Ottokarowi II. Następne dwa lata spędzili na wygnaniu na dworze Ottokara w Pradze [5]. Ich odejście spowodowało wojnę między Węgrami a Czechami, która trwała do zawarcia porozumienia w Pressburgu w lipcu 1271 r. [6]
 
−
 
 
−
<small><small>Nicholas Kőszegi first appeared in contemporary records in March 1265, when he participated in the [[Battle of Isaszeg (1265)|Battle of Isaszeg]] alongside his father Henry and brother Ivan. During the civil war between [[Béla IV of Hungary]] and his son [[Stephen V of Hungary|Duke Stephen]], Nicholas' father was a staunch supporter of the king and led the royal army against the duke. However Stephen gained a decisive victory over his father's army, and Henry Kőszegi and his two sons were captured.{{sfn|Zsoldos|2007|p=72}} The Kőszegis were being held as prisoners and after the Battle of Isaszeg, Béla IV was forced to accept the authority of Stephen in the eastern parts of the kingdom. On 23 March 1266, father and son confirmed the peace in the Convent of the Blessed Virgin on [[Margaret Island|'Rabbits' Island]] and Henry and his two sons, alongside others, were released from captivity.{{sfn|Markó|2006|p=236}} When Stephen V ascended the Hungarian throne in May 1270, following his father's death, several barons, including Henry and his sons handed over their castles along the western borders to [[Ottokar II of Bohemia|Ottokar II]]. They had spent the next two years in exile at Ottokar's court in [[Prague]].{{sfn|Zsoldos|2007|pp=123–124}} Their departure caused a war between Hungary and Bohemia, which lasted until the conclusion of [[Peace of Pressburg (1271)|an agreement in Pressburg]] in July 1271.{{sfn|Zsoldos|2007|p=132}} </small></small>
 
−
 
 
−
 
 
−
 
 
−
Henry Kőszegi and his sons returned from Bohemia to Hungary following Stephen's death in the summer of 1272. His ten-year-old son Ladislaus IV ascended the throne. During his minority, many groupings of barons fought against each other for supreme power. The arriving Henry Kőszegi brutally murdered Ladislaus' cousin, Béla of Macsó, the only adult male member of the Árpád dynasty. The Kőszegis entered alliance with the Gutkeleds and the Geregyes, forming one of the two main baronial groups (the other one was dominated by the Csák and Monoszló clans). Nicholas' father became a key figure in the early stage of the era of so-called feudal anarchy. When Henry extended his dominance in the royal council, Nicholas served as ispán of Szana County in Lower Slavonia, from 1273 to 1274, where his father acted as ban.[7] Subsequently, Nicholas was styled as ispán of Rojcsa (today Rovišće, Croatia), which laid in the territory of Križevci (Kőrös) County, in the period between 1274 and 1279.[8] In late September 1274, Peter Csák defeated the united forces of the Kőszegis and the Gutkeleds at the Battle of Föveny. Henry Kőszegi was killed, but his sons Nicholas and Ivan managed to flee the battlefield, withdrawing their troops to the borderlands between Hungary and Austria. Thereafter Peter Csák and the young Ladislaus IV gathered an army against the Kőszegis' domain in the autumn of 1274; their troops marched into Western Hungary, pillaging the brothers' landholdings. Nicholas and Ivan barricaded themselves in the castle of Szalónak (present-day Stadtschlaining, Austria). The royal army besieged the fort, but failed to capture it because of the coming winter. Through his ambitious and unscrupulous sons, the Kőszegi family survived their paterfamilias' death.[9][10]
 
−
 
 
−
<small><small>Henry Kőszegi and his sons returned from Bohemia to Hungary following Stephen's death in the summer of 1272. His ten-year-old son [[Ladislaus IV of Hungary|Ladislaus IV]] ascended the throne. During his minority, many groupings of barons fought against each other for supreme power. The arriving Henry Kőszegi brutally murdered Ladislaus' cousin, [[Béla of Macsó]], the only adult male member of the [[Árpád dynasty]]. The Kőszegis entered alliance with the [[Gutkeled (gens)|Gutkeleds]] and the [[Geregye (genus)|Geregyes]], forming one of the two main baronial groups (the other one was dominated by the [[Csák (genus)|Csák]] and [[Monoszló (genus)|Monoszló]] clans). Nicholas' father became a key figure in the early stage of the era of so-called feudal anarchy. When Henry extended his dominance in the royal council, Nicholas served as ''[[ispán]]'' of Szana County in [[Slavonia|Lower Slavonia]], from 1273 to 1274, where his father acted as [[Ban of Slavonia|ban]].{{sfn|Zsoldos|2011|p=202}} Subsequently, Nicholas was styled as ''ispán'' of [[Rovišće|Rojcsa]] (today Rovišće, [[Croatia]]), which laid in the territory of [[Križevci (former county)|Križevci (Kőrös) County]], in the period between 1274 and 1279.{{sfn|Zsoldos|2011|p=188}} In late September 1274, [[Peter I Csák|Peter Csák]] defeated the united forces of the Kőszegis and the Gutkeleds at the [[Battle of Föveny]]. Henry Kőszegi was killed, but his sons Nicholas and Ivan managed to flee the battlefield, withdrawing their troops to the borderlands between Hungary and [[Duchy of Austria|Austria]]. Thereafter Peter Csák and the young Ladislaus IV gathered an army against the Kőszegis' domain in the autumn of 1274; their troops marched into Western Hungary, pillaging the brothers' landholdings. Nicholas and Ivan barricaded themselves in the castle of [[Stadtschlaining|Szalónak]] (present-day Stadtschlaining, Austria). The royal army besieged the fort, but failed to capture it because of the coming winter. Through his ambitious and unscrupulous sons, the Kőszegi family survived their paterfamilias' death.{{sfn|Szűcs|2002|pp=397–398}}{{sfn|Zsoldos|2003|p=145}} </small></small>
 
  
 
== Potężny baron ==
 
== Potężny baron ==
Linia 114: Linia 112:
 
=== Bunty przeciwko Władysławowi IV ===
 
=== Bunty przeciwko Władysławowi IV ===
  
−
Pomimo brutalnych działań przeciwko monarchy, Kőszeg odzyskał wpływy i odzyskał władzę wiosną 1275 roku, kiedy Mikołaj został Palatynem, jego najbardziej prestiżową pozycją, podczas gdy jego młodszy brat Ivan został Banem Slawonii. Oprócz swojej godności Nicholas działał również jako ispán hrabstwa Sopron [11]. Nominacja Mikołaja na Palatyn stanowiła punkt zwrotny w historii feudalnej anarchii. Wcześniej rywalizujące ze sobą grupy baronialne delegowały do ​​biura starszych, uhonorowanych baronów, na przykład Denisa Péca lub Rolanda Rátóta. Po 1275 r., Kiedy Mikołaj złamał tę „tradycję”, wiodący członkowie dwóch głównych „partii” postawili się teraz w tej godności [12]. Jako Palatyn, Mikołaj potwierdził poprzednią darowiznę królewską i przekazał dwudziestą dziesięcinę hrabstwa Sopron klasztorowi cystersów w Borsmonostor (dziś Klostermarienberg, gmina Mannersdorf an der Rabnitz w Austrii) [13]. Mikołaj utracił swoją godność jesienią 1275 r., Kiedy Csakowie zajęli pozycje w radzie królewskiej. Następnie grupa Csák rozpoczęła masową kampanię wojskową przeciwko dominacjom Kőszegi i Gutkeled; Oddziały Petera Csáka zdewastowały Veszprém, stolicę biskupią Petera Kőszegiego, brata Mikołaja. Joachim Gutkeled i Kőszegi ponownie usunęli swoich przeciwników ze zgromadzenia baronów i szlachty w Buddzie około 21 czerwca 1276 r. [14] Następnie Mikołaj był stylizowany na Palatyn na Węgrzech, a hiszpański w powiatach Moson i Sopron do następnego roku [15].
+
Pomimo brutalnych działań przeciwko monarchii, Kőszegi odzyskali wpływy i władzę wiosną 1275 roku, gdy Miklós został [[palatyn]]em, najbardziej prestiżowym urzędnikiem Królestwa, podczas gdy jego młodszy brat Iwan został [[Ban całej Slawonii|banem Slawonii]]. Oprócz swojej godności Miklós działał również jako [[ispán]] komitatu [[Sopron]]<ref name="Zsoldos2011" />. Nominacja Miklósa na palatyna stanowiła punkt zwrotny w historii feudalnej anarchii. Wcześniej rywalizujące ze sobą grupy baronialne delegowały do ​​biura starszych, uhonorowanych baronów, na przykład [[Péc Dénes|Denisa Péca]] lub [[Rátót I. Loránd|Rolanda I Rátóta]]. Po 1275 r., gdy Miklós złamał tę „tradycję”, wiodący członkowie dwóch głównych „partii” zaczęli się nazywać palatynami<ref name="Szőcs">Szőcs, Tibor (2014). ''A nádori intézmény korai története, 1000–1342'' [''Wczesna historia instytucji palatynatu: 1000–1342'']. Magyar Tudományos Akadémia Támogatott Kutatások Irodája. str. 85, 88, 92, 94–95, 223, 253.</ref>. Jako palatyn, Miklós potwierdził poprzednią darowiznę królewską i przekazał dwudziestą dziesięcinę komitatu [[Sopron]] klasztorowi cystersów w [[Borsmonostor]] (dziś Klostermarienberg, gmina Mannersdorf an der Rabnitz w Austrii)<ref name="Szőcs" />. Miklós utracił swoją godność jesienią 1275 r., gdy Csákowie weszli do rady królewskiej. Następnie grupa Csáka rozpoczęła zmasowaną kampanię wojskową przeciwko dominiom Kőszegich i Gutkeledów; oddziały Piotra Csáka zdewastowały [[Veszprém]], stolicę biskupią Piotra Kőszegiego, brata Miklós. [[Gutkeled Joakim|Joachim Gutkeled]] i Kőszegi ponownie usunęli swoich przeciwników ze zgromadzenia baronów i szlachty w Budzie około 21 czerwca 1276 r.<ref name="Szűcs" /> W następnym roku Miklós został powołany na palatyna i [[ispán]]a komitatów: [[Moson]] i [[Sopron]]<ref name="Zsoldos2011" />.
−
 
 
−
<small><small>Despite their violent actions against the monarch, the Kőszegis regained their influence and retook the power by the spring of 1275, when Nicholas became Palatine, the most prestigious position, while his younger brother Ivan was made Ban of Slavonia. Beside his dignity, Nicholas also functioned as ''ispán'' of [[Sopron County]].{{sfn|Zsoldos|2011|pp=21, 199}} Nicholas' appointment as Palatine marked a turning point in the history of the feudal anarchy. Prior to that, the rivaling baronial groups delegated elderly honored barons to the office, for instance, [[Denis Péc]] or [[Roland I Rátót|Roland Rátót]]. After 1275, when Nicholas broke this "tradition", the leading members of the two major "parties" have now placed themselves in this dignity.{{sfn|Szőcs|2014|p=85}} As Palatine, Nicholas confirmed the previous royal donation and ceded the twentieth [[tithe]] of Sopron County to the [[Cistercians|Cistercian]] monastery at Borsmonostor (today Klostermarienberg, a borough of [[Mannersdorf an der Rabnitz]] in Austria).{{sfn|Szőcs|2014|p=253}} Nicholas lost his dignity by the autumn of 1275, when the Csáks retook the positions in the royal council. Thereafter the Csák group launched a massive military campaign against the Kőszegi and Gutkeled dominions; Peter Csák's troops devastated [[Veszprém]], the episcopal see of Peter Kőszegi, Nicholas' brother. [[Joachim Gutkeled]] and the Kőszegis again removed their opponents from power at an assembly of the barons and noblemen at [[Buda]] around 21 June 1276.{{sfn|Szűcs|2002|pp=398–400}} Subsequently, Nicholas was styled as Palatine of Hungary and ''ispán'' of [[Moson County|Moson]] and Sopron counties until the next year.{{sfn|Zsoldos|2011|pp=21, 171, 199}} </small></small>
 
−
 
 
−
[[File:Léka légifotó1.jpg|thumb|left|[[Burg Lockenhaus]] (Léka), owned by Nicholas Kőszegi and his descendants until the early 14th century]]
 
−
 
 
−
Sojusznik Kőszegis, Joachim Gutkeled, zmarł podczas walki z Babonići w kwietniu 1277 r. Miesiąc później zgromadzenie ogólne ogłosiło, że Władysław IV jest pełnoletni, który był również upoważniony do przywrócenia wewnętrznego pokoju wszelkimi możliwymi środkami. Wydarzenia te zakończyły pięcioletnie chaotyczne warunki w królestwie. Kőszegis i Babonići podzielili między siebie prowincję Gutkeled na granicy Transdanubii i Slawonii. Czasami w drugiej połowie lat 70. XIX wieku Mikołaj i Iwan przekazali rodzinne posiadłości ziemskie w hrabstwie Varazdin swojemu młodszemu bratu Henrykowi. W trakcie podziału ziem między dwóch starszych braci w 1279 r. Ivan otrzymał Kőszeg, Ivy (dzisiejszy Bernstein, Austria) i Sárvár, zaś Saint-Widow i Léka (dzisiejszy Lockenhaus, Austria) przeszli na własność Mikołaja [16]. W nadchodzących dziesięcioleciach Nicholas Kőszegi rozszerzył swoje wpływy na południowo-zachodnie Kraj Zadunajski, przejmując duże ziemie i wioski, choć w bardziej umiarkowany sposób, na swoich młodszych braci, Ivana i Henry'ego, którzy byli jednymi z najpotężniejszych oligarchów w królestwie przez koniec XIII wieku. [4] Czasami przed 1292 r. Mikołaj zajmował zamek Pölöske od Mikołaja Hahót. Brat tego ostatniego, Arnold Hahót, bezskutecznie próbował odzyskać fort w tym roku. Mikołaj nabył także niektóre posiadłości w Górnej Slawonii i zamek Rohonc w hrabstwie Vas (obecnie Rechnitz w Austrii), w którym jego syn-imiennik zamieszkiwał na stałe, a jego potomkowie polegli po tym forcie, który należał do zmarłego Jacoba Csépána bez spadkobierców. Jest to również prawdopodobny budynek i własność zamku Kanizsa w hrabstwie Zala. [17]
 
−
 
 
−
<small><small>The Kőszegis' ally Joachim Gutkeled died while battling against the [[Babonići]] in April 1277. A month later, the general assembly declared Ladislaus IV to be of age, who was also authorized to restore internal peace with all possible means. These events ended the five-year chaotic conditions in the realm. The Kőszegis and the Babonići divided the Gutkeled's province between each other on the border of Transdanubia and Slavonia. Sometimes in the second half of the 1270s, Nicholas and Ivan handed over the family's landholdings in [[Varaždin County (former)|Varaždin County]] to their much younger brother Henry. In the course of the division of lands between the two elder brothers in 1279, Ivan was granted [[Kőszeg]], [[Bernstein Castle|Borostyánkő]] (present-day Bernstein, Austria) and [[Sárvár]], while [[Velem|Szentvid]] and [[Lockenhaus|Léka]] (present-day Lockenhaus, Austria) went to Nicholas' property.{{sfn|Zsoldos|2010|pp=653–654}} In the upcoming decades, Nicholas Kőszegi extended his influence in Southwest Transdanubia, acquiring large-scale landholdings and villages, although in a more moderate way in comparison to his younger brothers, Ivan and Henry, who were among the most powerful [[Oligarch (Kingdom of Hungary)|oligarchs]] in the kingdom by the end of the 13th century.{{sfn|Markó|2006|p=236}} Sometimes before 1292, Nicholas seized the castle of [[Pölöske]] from [[Nicholas III Hahót|Nicholas Hahót]]. The latter's brother [[Arnold III Hahót|Arnold Hahót]] unsuccessfully tried to recover the fort in that year. Nicholas also acquired some estates in Upper Slavonia and the castle of [[Rechnitz|Rohonc]] in [[Vas County (former)|Vas County]] (present-day Rechnitz in Austria), where his namesake son resided permanently and his descendants took their surname after this fort, which beforehand belonged to [[Csépán II Ják|Csépán Ják]], who died without heirs. It is also plausible he built and owned the castle of [[Nagykanizsa|Kanizsa]] in [[Zala County (former)|Zala County]].{{sfn|Zsoldos|2010|pp=655, 657}} </small></small>
 
−
 
 
−
[[File:Ödes Schloß CF9A9997.jpg|thumb|right|The ruins of the castle of [[Rechnitz]] (Rohonc), owned by Nicholas Kőszegi and his descendants until the early 15th century]]
 
−
 
 
−
Od 1277 r. Rodzina Kőszegi buntowała się przeciwko Władysławowi IV; zmotywowany politycznie Ivan Kőszegi zaprosił nawet dalekiego krewnego króla Andrzeja Weneckiego na tron ​​węgierski w 1278 r. Jednak zwycięstwo nad Ottokarem II w bitwie pod Marchfeld 26 sierpnia wzmocniło krajową pozycję polityczną Władysława [18]. Następnie bracia Kőszeg zobowiązali się do lojalności wobec Władysława IV na początku 1279 r. [19] Mikołaj pełnił funkcję zakazu słowiańskiego od jesieni 1280 do 1281 roku. [20] Pełniąc tę ​​funkcję, on i jego dwaj bracia rabowali majątki diecezji zagrzebskiej w różnych okresach w kolejnych miesiącach. W rezultacie Timothy, biskup zagrzebski ekskomunikował ich w marcu 1281 r. [21] Pod koniec 1283 r. Władysław IV ponownie poprowadził nieudaną kampanię przeciwko fortom Iwana Kőszegiego. Wraz z braćmi Mikołaj udzielił pomocy Iwanowi. Po upadku Władysława Mikołaj, Henryk i biskup Piotr wtargnęli na południową Zadunajię i wspólnie zaatakowali biskupie miasto Pecz w marcu 1284 r. [22] Po porażce Władysław musiał pogodzić się z braćmi Kőszegi wiosną 1284 r. Mikołaj został palatynem po raz trzeci w swojej karierze; poza tym był także częścią powiatu bratysławskiego. Oba urzędy pełnił co najmniej do 1285 r. [23] Palatyn Mikołaj nie miał własnego piśmiennego personelu, ponieważ jego statut został wydany przez kancelarię królewską w dniu ustawodawczym 20 sierpnia 1284 r. [24]
 
−
 
 
−
<small><small>From 1277, the Kőszegi family was in rebellion against Ladislaus IV; the politically motivated Ivan Kőszegi even invited the king's distant relative [[Andrew III of Hungary|Andrew the Venetian]] to the Hungarian throne in 1278. However the victory over Ottokar II in the [[Battle on the Marchfeld]] on 26 August strengthened Ladislaus' domestic political positions.{{sfn|Markó|2006|p=13}} Thereafter the Kőszegi brothers pledged allegiance to Ladislaus IV in early 1279.{{sfn|Szűcs|2002|p=415}} Nicholas served as Ban of Slavonia from the autumn of 1280 to 1281.{{sfn|Zsoldos|2011|p=47}} In this capacity, he and his two brothers plundered the estates of the [[Roman Catholic Archdiocese of Zagreb|Diocese of Zagreb]] at various times in the following months. As a result, [[Timothy, Bishop of Zagreb]] [[Excommunication (Catholic Church)|excommunicated]] them in March 1281.{{sfn|Zsoldos|2003|p=149}} At the end of 1283, Ladislaus IV again led an unsuccessful campaign against Ivan Kőszegi's forts. Along with his brothers, Nicholas provided help to Ivan. Having Ladislaus failed, Nicholas, Henry and Bishop Peter stormed into Southern Transdanubia and jointly invaded and besieged the episcopal town of [[Pécs]] in March 1284.{{sfn|Szűcs|2002|p=434}} Following his failure, Ladislaus had to reconcile with the Kőszegi brothers in the spring of 1284. Nicholas was made Palatine for the third time in his career; beside that he was also ''ispán'' of [[Pozsony County]]. He held both offices until at least December 1285.{{sfn|Zsoldos|2011|pp=22, 186}} Palatine Nicholas had no own literate staff, as his charter was issued by the royal chancellery at the legislative day of 20 August 1284.{{sfn|Szőcs|2014|p=223}} </small></small>
 
−
 
 
−
W 1285 r., Kiedy Albert I, książę Austrii poprowadził swoje siły przeciwko prowincji Iwana po serii plądrowań i grabieży, i zamierzał oblegać zamek w Ivy, Ivan ponownie zwrócił się o pomoc do Mikołaja, Piotra i Henryka, którzy rekrutowali armię 1000 osób [22]. Aby wyeliminować wpływ potężnych baronów na sobór królewski, Władysław przeprowadził sam zamach stanu we wrześniu 1286 r., Wydalając członków grupy barokowej Kőszegi - Borsa z organu rządowego. Pomijając także arystokratycznych rywali Kőszegisów, król mianował na wysokie stanowiska własnych lojalnych żołnierzy i mniejszych arystokratów. Możliwe, że Mikołaj stracił w tym czasie oba biura. Następnie Władysław IV rozpoczął swoją piątą i ostatnią kampanię królewską przeciwko terytorium Kőszeg w listopadzie 1286 r. Król przejął Kőszeg, ale Ivanowi udało się uciec. Jednocześnie na północnym froncie wojny Nicholas Kőszegi i Apor Péc oblegli i zdobyli zamek Pressburg, niszcząc okolicę (zamek został odzyskany do korony królewskiej dopiero w następnym roku). Żołnierze Borsasa przybyli z Transtisii; są wspólnymi żołnierzami pokonanymi w marcu przez armię Władysława nad rzeką Żytawą (Żytawa). [25] Po nowym pojednaniu Nicholas Kőszegi został mianowany Banem Slawonii, po raz pierwszy wspomniany na tym stanowisku w czerwcu 1287 r. [20] Ciągłe naloty Iwana na łupy w Austrii i Styrii przechodzą wojnę na wielką skalę („Güssing Feud”; niemiecki: Güssinger Fehde) z księciem Albertem w 1289 roku. Austriacy zdobyli co najmniej 30 fortec i osad wzdłuż zachodnich granic Kőszeg, w tym Dwa zamki Mikołaja, Rohonc (maj) i Saintvid (grudzień). [26]
 
  
−
<small><small>In 1285, when [[Albert I of Germany|Albert I, Duke of Austria]] led his forces against Ivan's province after his series of looting and pillaging raids, and intended to besiege Borostyánkő Castle, Ivan again sought assistance from Nicholas, Peter and Henry, who recruited an army of 1,000 people.{{sfn|Szűcs|2002|p=434}} In order to eliminate the powerful barons' influence over the royal council, Ladislaus managed a [[self-coup]] in September 1286, expelling members of the [[Kőszegi family|Kőszegi]]–[[Borsa (genus)|Borsa]] baronial group from the government body. Also Neglecting the Kőszegis' aristocratic rivals, the king appointed his own loyal soldiers and lesser nobles to the high positions. It is possible that Nicholas also lost his both offices during that time. Thereafter Ladislaus IV launched his fifth and last royal campaign against the Kőszegi territory in November 1286. The king seized Kőszeg, but Ivan managed to escape. Simultaneously, on the northern front of the war, Nicholas Kőszegi and [[Apor Péc]] besieged and captured [[Bratislava Castle|Pressburg Castle]], devastating the surrounding region (the castle was only recovered to the royal crown in the next year). The Borsas' troops arrived from [[Tiszántúl|Transtisia]]; they joint troops defeated Ladislaus' army at the river [[Žitava (river)|Zsitva]] (Žitava) in March.{{sfn|Szűcs|2002|pp=436–438}} After a new reconciliation, Nicholas Kőszegi was appointed Ban of Slavonia, he was first mentioned in this capacity in June 1287.{{sfn|Zsoldos|2011|p=47}} Ivan's continuous looting raids in Austria and Styria resulted a large-scale war ("Güssing Feud"; {{lang-de|Güssinger Fehde}}) with Duke Albert throughout in 1289. The Austrians captured at least 30 fortresses and settlements along the western borders from the Kőszegis, including Nicholas' two castles, Rohonc (May) and Szentvid (December).{{sfn|Szűcs|2002|p=442}} </small></small>
+
[[File:Léka légifotó1.jpg|thumb|left|[[Zamek Lockenhaus]] (Léka), własność Mikołaja Kőszegiego i jego następców do wczesnych lat XIV wieku]]
  
−
Nicholas Kőszegi posiadał godność Palatyna, zgodnie z kartą wydaną 8 września 1289 r. [27] Jako inny dokument przepisany następnego dnia, odnoszący się do Reynolda Básztély'ego jako zasiedziałego palatyna, historyk Gyula Pauler argumentował, że w królestwie istnieją dwa palatyny jako prekursor ustanowionej administracji politycznej w późnym okresie panowania Andrew III. [28] Jednak historyk Attila Zsoldos zakwestionował teorię Paulera, udowadniając, że karta królewska wydana 9 września i jej transkrybowana wersja 30 września były nieautentyczne [28]. Historyk Tibor Szőcs uważa, że Nicholas Kőszegi arbitralnie użył tytułu Palatyna we wrześniu 1289 r., Bez uznania monarchy. Opowiadają się za niektórymi tekstami na temat nieautentycznych czarterów z tego okresu na podstawie autentycznych dokumentów [29]. Mikołaj był stylizowany na dystrykt hrabstwa Somogy od 1289 do 1295. [30]
+
Sojusznik Kőszegich, Joachim Gutkeled, zmarł podczas walki z [[Babonić]]iami w kwietniu 1277 r. Miesiąc później [[zgromadzenie]] ogólne ogłosiło, że [[IV. László|Władysław IV]] osiągnął pełnoletność, co również upoważniało go do przywrócenia wewnętrznego pokoju wszelkimi możliwymi środkami. Wydarzenia te zakończyły pięcioletnie chaotyczne warunki w królestwie. Kőszegisowie i Babonićiowie podzielili między siebie posiadłości [[Gutkeled]]ów na granicy Zadunaja i Slawonii. Tymczasem w drugiej połowie lat 70. XIII wieku Miklós i Iwan przekazali rodzinne posiadłości ziemskie w komitacie [[Varaždin]] swojemu młodszemu bratu Henrykowi II. W trakcie podziału ziem między dwóch starszych braci w 1279 r. Iwan otrzymał Kőszeg, [[Borostyánkő]] (dzisiejszy Bernstein, Austria) i [[Sárvár]], zaś [[Szentvid]] i [[Léka]] (dzisiejszy Lockenhaus, Austria) przeszły na własność Miklósa<ref name="Zsoldos2010">Zsoldos, Attila (2010). ''A Henrik-fiak: A Héder nembéli Kőszegiek "családi története"'' [''Synowie Henryka: „Rodzinna historia” Kőszegich z klanu Héder'']. Vasi Szemle. '''64''' (6): str. 653–655, 657.</ref>. W nadchodzących dziesięcioleciach Miklós rozszerzył swoje wpływy na południowo-zachodnie część Zadunaja, przejmując duże ziemie i wioski, chociaż w bardziej umiarkowany sposób w porównaniu do jego młodszych braci, Iwana i Henryka, którzy byli jednymi z najpotężniejszych oligarchów w królestwie przez koniec XIII wieku.<ref name="Markó" /> Niekiedy przed 1292 r. Miklós przejmował zamek [[Pölöske]] od [[Hahót III. Miklós|Mikołaja III Hahóta]]. Brat tego ostatniego, [[Hahót III. Arnold|Arnold III Hahót]], bezskutecznie próbował odzyskać fort w tym roku. Miklós nabył także niektóre posiadłości w Górnej Slawonii i zamek [[Rohonc]] w komitacie [[Vas]] (obecnie Rechnitz w Austrii), gdzie jego syn-imiennik mieszkał na stałe, a jego potomkowie przyjęli nazwisko od nazwy fortu, który należał do zmarłego bezpotomnie [[Ják Csépán|Csépána Jáka]]. Jest również prawdopodobne, że zbudował i był właścicielem zamku [[Nagykanizsa]] w komitacie [[Zala]].<ref name="Zsoldos2010">Zsoldos, Attila (2010). ''A Henrik-fiak: A Héder nembéli Kőszegiek "családi története"'' [''Synowie Henryka: „Rodzinna historia” Kőszegich z klanu Héder'']. Vasi Szemle. '''64''' (6): str. 653–655, 657.</ref>
  
−
<small><small>Nicholas Kőszegi held the dignity of Palatine, according to a charter issued on 8 September 1289.{{sfn|Zsoldos|2011|p=23}} As another document, which was transcribed in the next day, refers to [[Reynold Básztély]] as an incumbent palatine, historian Gyula Pauler argued there were two palatines in the kingdom simultaneously during that time, as a precursor of the established political administration during the late reign of Andrew III.{{sfn|Szőcs|2014|p=88}} However historian Attila Zsoldos questioned Pauler's theory, proving that the royal charter, which issued on 9 September, and its transcribed version on 30 September were non-authentic.{{sfn|Szőcs|2014|p=88}} Historian Tibor Szőcs considers that Nicholas Kőszegi arbitrarily used the title of Palatine in September 1289, without the recognition of the monarch. He argues some texts of the non-authentic charters from that period were based on authentic documents.{{sfn|Szőcs|2014|p=92}} Nicholas was styled as ''ispán'' of [[Somogy County (former)|Somogy County]] from 1289 to 1295.{{sfn|Zsoldos|2011|p=195}} </small></small>
+
[[File:Ödes Schloß CF9A9997.jpg|thumb|right|Ruiny zamku [[Rechnitz]] (Rohonc), własność Miklósa Kőszegiego i jego następców do początków XV wieku]]
  
−
=== Zmienne relacje z Andrew III ===
+
Od 1277 r. ród Kőszegich buntował się przeciwko Władysławowi IV; zmotywowany politycznie Iwan Kőszegi zaprosił nawet dalekiego krewnego króla [[II. András|Andrzeja Weneckiego]] na tron ​​węgierski w 1278 r. Jednak zwycięstwo nad [[Ottokar II|Ottokarem II]] w [[Bitwa pod Suchymi Krutami|bitwie pod Suchymi Krutami]] 26 sierpnia wzmocniło krajową pozycję polityczną Władysława<ref name="Markó" />. Następnie bracia Kőszegi zobowiązali się do lojalności wobec Władysława IV na początku 1279 r.<ref name="Szűcs" /> Miklós pełnił funkcję [[Ban całej Slawonii|bana slawońskiego]] od jesieni 1280 do 1281 roku.<ref name="Zsoldos2011" /> Pełniąc tę ​​funkcję, on i jego dwaj bracia rabowali majątki diecezji zagrzebskiej w różnych okresach w kolejnych miesiącach. W rezultacie [[Timót|Tymoteusz]], [[Biskup Zagrzebia|biskup Zagrzebia]] ekskomunikował ich w marcu 1281 r.<ref name="Zsoldos2003" /> Pod koniec 1283 r. Władysław IV ponownie poprowadził nieudaną kampanię przeciwko fortom Iwana. Miklós wraz z braćmi udzielił pomocy Iwanowi. Po upadku Władysława Miklós, [[Kőszegi II. Henrik|Henryk II]] i biskup [[Kőszegi I. Péter|Piotr I]] wtargnęli na południowe Zadunaje i wspólnie zaatakowali biskupie miasto Pecz w marcu 1284 r.<ref name="Szűcs" /> Po porażce Władysław musiał pogodzić się z braćmi Kőszegimi wiosną 1284 r. Miklós został [[palatyn]]em po raz trzeci w swojej karierze; poza tym był także [[ispán]]em komitatu [[Pozsony]]. Oba urzędy pełnił co najmniej do 1285 r.<ref name="Zsoldos2011" /> Palatyn Miklós nie miał własnego pisarza, dlatego jego statut został wydany przez kancelarię królewską w dniu ustawodawczym 20 sierpnia 1284 r.<ref name="Szőcs" />
  
−
Rodzina Kőszegów poparła roszczenie Andrzeja Weneckiego do tronu węgierskiego od początku 1290 roku. Władysław IV został zamordowany przez swoich poddanych w Kumanie w lipcu 1290 roku. Kilka tygodni później Andrzej III został koronowany na króla Székesfehérvár. Wraz ze swoimi braćmi, Nicholas miał nadzieję, że Andrew odzyska utracone dobra rodzinne i forty od księcia Alberta [4]. Został palatynem Węgier około 12 lutego 1991 r. [27], zastępując Amadeusza Abę, który został wysłany do Polski, aby poprowadzić oddziały pomocnicze, aby pomóc Władysławowi Łokietkowi w jego wojnie zjednoczeniowej. [31] Nicholas uczestniczył w kampanii przeciwko Austrii. Jednak pokój Hainburga, który zakończył wojnę, nakazał zniszczenie fortec, które Albert przejął od Kőszegis, co leżało w interesie obu monarchów. Kőszegi byli oburzeni ruchem Andrzeja. [32] Mikołaj stracił swoją godność do końca roku. Po kilku miesiącach napięcia bracia Kőszeg powstali w buncie przeciwko Andrzejowi wiosną 1292 roku, uznając bratanka zmarłego Władysława, Karola Martela z Anjou, jako króla Węgier. Podczas gdy Ivan plądrował królewskie posiadłości na Transdanubii, Mikołaj szturmował i zdobył swoją armię zamki Pressburg i Detroit (dzisiejsze Plavecké Podhradie na Słowacji). Zaczął także odwiedzać fort Senic w powiecie Nitra (dzisiejsza Senica, Słowacja), ale Andrzej III wysłał armię pomocy i skutecznie zmusił wojska Mikołaja do odwrotu. Następnie armia królewska zdobyła Pressburg i Detroit pod dowództwem Mateusza Csáka i stłumiła bunt do lipca [33].
+
W 1285 r., gdy [[Albert I]], książę Austrii poprowadził swoje siły przeciwko prowincji Iwana po serii plądrowań i grabieży, i zamierzał oblegać zamek [[Borostyánkő]], Iwan ponownie zwrócił się o pomoc do Miklósa, Piotra i Henryka, którzy zrekrutowali armię 1.000 osób<ref name="Szűcs" />. Aby wyeliminować wpływ potężnych baronów na dwór królewski Władysław IV przeprowadził zamach stanu we wrześniu 1286 r., wydalając członków grupy baronialnej [[Kőszegi]]-[[Borsa]] z organu rządzącego. Pomijając także arystokratycznych rywali Kőszegich, król mianował na wysokie stanowiska własnych lojalnych rycerzy i mniejszych wpływowych arystokratów. Możliwe, że Miklós stracił w tym czasie oba urzędy. Następnie Władysław IV rozpoczął swoją piątą i ostatnią kampanię królewską przeciwko terytorium Kőszegich w listopadzie 1286 r. Król przejął Kőszeg, ale Iwanowi udało się zbiec. Jednocześnie na północnym froncie wojny Miklós i [[Péc Apor|Apor Péc]] oblegli i zdobyli zamek Pozsony, niszcząc okolicę (zamek został odzyskany dla korony królewskiej dopiero w następnym roku). Żołnierze Borsy przybyli z [Kraj Zacisański|Zacisia]]; są wspólnymi żołnierzami pokonanymi w marcu przez armię Władysława nad rzeką Żytawą (Żytawa).<ref name="Szűcs" /> Po nowym pojednaniu Miklós został mianowany [[Ban całej Slawonii|banem slawońskim]], po raz pierwszy wspomniany na tym stanowisku w czerwcu 1287 r.<ref name="Zsoldos2011" /> Ciągłe napady Iwana po łupy w Austrii i [[Styria|Styrii]] przechodzą w wojnę na wielką skalę („Güssing Feud”; niemiecki: Güssinger Fehde) z księciem Albertem w 1289 roku. Austriacy zdobyli co najmniej 30 fortec i osad wzdłuż zachodnich granic domeny Kőszegich, w tym dwa zamki Miklósa, [[Rohonc]] (maj) i [[Szentvid]] (grudzień).<ref name="Szűcs" />
  
−
<small><small>The Kőszegi family supported the claim of Andrew the Venetian to the Hungarian throne since early 1290. Ladislaus IV was assassinated by his [[Cumans|Cuman]] subjects in July 1290. Andrew III was crowned king in [[Székesfehérvár]] some weeks later. Along with his brothers, Nicholas hoped that Andrew would recover their family's lost landholdings and forts from Duke Albert.{{sfn|Markó|2006|p=236}} He was made Palatine of Hungary around February 1291,{{sfn|Zsoldos|2011|p=23}} replacing [[Amadeus Aba]], who was sent to [[Kingdom of Poland (1025–1385)|Poland]] to lead auxiliary troops to assist [[Władysław I the Elbow-high|Władysław the Short]] in his unification war.{{sfn|Zsoldos|2003|p=169}} Nicholas participated in the campaign against Austria. However, the [[Peace of Hainburg]], which concluded the war, prescribed the destruction of the fortresses that Albert had seized from the Kőszegis, which was in the interests of both monarchs. The Kőszegis were outraged at Andrew's move.{{sfn|Szűcs|2002|p=454}} Nicholas lost his dignity by the end of the year. After a few months of tension, the Kőszegi brothers rose up in open rebellion against Andrew in spring 1292, acknowledging the late Ladislaus' nephew, [[Charles Martel of Anjou]], as King of Hungary. While Ivan plundered the royal estates in Transdanubia, Nicholas stormed and captured the castles of Pressburg and [[Plavecké Podhradie|Detrekő]] (present-day [[Plavecké Podhradie]] in [[Slovakia]]) with his army. He also started to besiege the fort of [[Senica|Szenic]] in [[Nyitra County]] (present-day Senica, Slovakia), but Andrew III sent a relief army and successfully forced Nicholas' troops to retreat. Subsequently, the royal army recaptured Pressburg and Detrekő with the leadership of [[Matthew III Csák|Matthew Csák]] and subdued the rebellion by July.{{sfn|Zsoldos|2003|p=181}} </small></small>
+
Miklós posiadał godność palatyna, zgodnie z dokumentem wydanym 8 września 1289 r.<ref name="Zsoldos2011" /> Innym dokumentem przepisanym następnego dnia, odnoszącym się do [[Básztély II. Rénold|Reynolda Básztélyego]] jako zasiedziałego palatyna, historyk [[Pauler Gyula|Gyula Pauler]] argumentował, że w królestwie istnieją już dwa palatyny jako poprzednicy ustanowionej administracji politycznej w późnym okresie panowania [[III. András|Andrzeja III]].<ref name="Szőcs" /> Jednak historyk [[Zsoldos Attila|Attila Zsoldos]] zakwestionował teorię Paulera, udowadniając, że dokument królewski wydany 9 września i jego transkrybowana wersja z 30 września były nieautentyczne<ref name="Szőcs" />. Historyk [[Szőcs Tibor|Tibor Szőcs]] uważa, że Miklós bezprawnie użył tytułu palatyna we wrześniu 1289 r., bez nadania monarchy. Opowiadają się za niektórymi tekstami na temat nieautentycznych dokumentów z tego okresu na podstawie autentycznych dokumentów<ref name="Szőcs" />. Miklós był został [[ispán]]em komitatu [[Somogy]] od 1289 do 1295.<ref name="Zsoldos2011" />
  
−
[[File:Bratislava, Hrad, Slovensko.jpg|thumb|right|Nicholas Kőszegi besieged and occupied [[Bratislava Castle]] (Pressburg) twice: in 1286 and 1292, for a brief time in both occasions]]
+
=== Zmienne relacje z Andrzejem III ===
  
−
Punkt zwrotny w jego orientacji politycznej nastąpił po 1292 r. Mikołaj nie popierał swojego młodszego brata, bardziej pozbawionego skrupułów Iwana, który schwytał i uwięził Andrzeja III podczas krótkiej podróży do Slawonii w sierpniu 1292 r. Mikołaj był zaangażowany w rozwiązanie kryzysu i był wśród lojalnych baronów i szlachty, którzy wysłali swoich krewnych lub znajomych jako zakładników do Iwana w celu wyzwolenia Andrzeja III [34]. Podczas gdy Ivan Kőszegi pozostał zbuntowany do końca panowania Andrzeja, Mikołaj przyrzekł wierność monarchie po ich nieudanym buncie, oddzielając w ten sposób ich orientacje polityczne [4]. Nicholas Kőszegi służył jako Palatyn na Węgrzech przynajmniej od pierwszej połowy 1294 r. Do lata 1295 r. [27] W 1295 r. Był także nazywany hrabstwem Fejér na podstawie wielu dokumentów [35]. W tym roku Nicholas Kőszegi i Paul Balog, biskup Peczu, pomogli królowej matce Tomasinie Morosini wydalić zbuntowanego Mizse, byłego palatyna z zamku Szekcső w hrabstwie Baranya, po przejęciu władzy od królowej. Zostali z powodzeniem przyjęci i schwytani Szekcső i przekazali go Tomasinie [36]. Po krótkiej przerwie Nicholas Kőszegi ponownie funkcjonował jako Palatyn, zgodnie z jednym dokumentem z maja 1296 r. [37] Według historyka Attili Zsoldosa w pierwszych latach panowania Andrzeja III istniały porozumienia między potężnymi rodzinami Aba i Kőszegi; pozycja Palatyna zmieniała się wśród nich latem każdego roku [34].
+
Rodzina Kőszegich popierała roszczenie Andrzeja Weneckiego do tronu węgierskiego od początku 1290 roku. Władysław IV został zamordowany przez swoich poddanych w kraju Kumanów w lipcu 1290 roku. Kilka tygodni później Andrzej Wenecki został koronowany na króla w [[Székesfehérvár]] jako [[III. András|Andrzej III]]. Miklós wraz ze swoimi braćmi, miał nadzieję, że Andrzej odzyska utracone dobra rodzinne i forty od księcia Alberta<ref name="Markó" />. Miklós został [[palatyn]]em około 12 lutego 1991 r.<ref name="Zsoldos2011" />, zastępując [[Abb Amadé|Amadeusza Abę]], który został wysłany do Polski, aby poprowadzić oddziały pomocnicze, by pomóc Władysławowi Łokietkowi w jego wojnie zjednoczeniowej.<ref name="Zsoldos2003" /> Miklós uczestniczył w kampanii przeciwko Austrii. Jednak [[Hainburg|pokój w Hainburgu]], który zakończył wojnę, nakazał zniszczenie fortec, które Albert przejął od Kőszegich, co leżało w interesie obu monarchów. Kőszegi byli oburzeni działaniem Andrzeja.<ref name="Szűcs" /> Miklós utracił swoją godność do końca roku. Po kilku miesiącach napięcia bracia Kőszegi zbuntowali się przeciwko Andrzejowi wiosną 1292 roku, uznając bratanka zmarłego Władysława, [[Anjou Martell Károly|Karola Martela]] Andegaweńskiego, jako króla Węgier. Podczas gdy Iwan plądrował królewskie posiadłości na Zadunaju, Miklós szturmował i zdobył ze swoją armię zamki [[Pozsony]] i [[Detrekő]] (dzisiejsze Plavecké Podhradie na Słowacji). Zaczął także oblegać fort [[Szenic]] w komitacie [[Nyitra]] (dzisiejsza Senica, Słowacja), ale Andrzej III wysłał armię na pomoc i skutecznie zmusił wojska Miklósa do odwrotu. Następnie armia królewska pod dowództwem [[Csák III. Máté|Mateusza III Csáka]] odzyskała Pozsony i Detroit oraz stłumiła bunt do lipca<ref name="Zsoldos2003" />.
  
−
<small><small>There was a turning point in his political orientation after 1292. Nicholas did not support his younger brother, the more unscrupulous Ivan, who captured and imprisoned Andrew III during his journey to Slavonia for a brief time in August 1292. Nicholas involved in resolving the crisis and was among those loyal barons and nobles who sent their relatives or ''[[familiaris|familiares]]'' as hostages to Ivan in order to liberate Andrew III.{{sfn|Szőcs|2014|p=94}} While Ivan Kőszegi remained rebellious for the remaining part of the reign of Andrew, Nicholas pledged allegiance to the monarch after their failed rebellion, thus their political orientations had gradually separated from each other.{{sfn|Markó|2006|p=236}} Nicholas Kőszegi served as Palatine of Hungary at least from the first half of 1294 to the summer of 1295.{{sfn|Zsoldos|2011|p=23}} He was also referred to as ''ispán'' of [[Fejér County (former)|Fejér County]] by multiple documents in 1295.{{sfn|Zsoldos|2011|p=153}} In that year, Nicholas Kőszegi and [[Paul Balog]], the [[Bishop of Pécs]] assisted Queen Mother [[Tomasina Morosini]] to expel the rebellious [[Mizse]], a former Palatine from the castle of [[Dunaszekcső|Szekcső]] in [[Baranya County (former)|Baranya County]], after having seized the by power from the queen. They successfully besieged and captured Szekcső and handed it over to Tomasina.{{sfn|Zsoldos|2003|p=197}} After a short interruption, Nicholas Kőszegi again functioned as Palatine, according to a sole document from May 1296.{{sfn|Zsoldos|2011|p=24}} According to historian Attila Zsoldos, there was an agreement between the powerful [[Aba (genus)|Aba]] and Kőszegi families in the first regnal years of Andrew III; the position of Palatine rotated among them in the summer of every years.{{sfn|Szőcs|2014|p=94}} </small></small>
+
[[File:Bratislava, Hrad, Slovensko.jpg|thumb|right|Miklós Kőszegi oblegał i zajmował zamek [[Pozsony]] dwukrotnie: w 1286 i 1292, przez krótki czas w obu przypadkach]]
  
−
Andrzej III poślubił Agnes, córkę księcia Alberta Austrii w lutym 1296 roku. Następnie, przy wsparciu teścia, Andrew próbował wyeliminować władzę Kőszegis i rozpoczął kolejną wojnę przeciwko rodzinie w sierpniu 1296 roku. Podczas pobytu w wojskach austriackich W niektórych zamkach Iwana Kőszegiego arcybiskup Lodomer ekskomunikował braci, w tym Mikołaja. W październiku armii królewskiej udało się schwytać tylko Kőszeg i dwa inne forty z Ivan Kőszegi. [34] Podczas kampanii królewskiej Mikołaj skutecznie bronił Somogyvár przed armią Andrzeja [38]. Po klęsce Andrzeja król pojednał się z Mikołajem czasami po maju 1297 r., A Lodomer również zwolnił go z ekskomuniki [39]. Po buncie Mateusza Csáka pod koniec sierpnia 1297 roku Andrzej III przywrócił podwójny system, a Nicholas Kőszegi i Amadeus Aba zostali mianowani współpalatynami królestwa. Nicholas był odpowiedzialny za region Cisdanubian (łac.: Palatinus citradanubialis). [37] W kontekście współczesnym oznaczało to, że sprawował on jurysdykcję nad Zachodnimi Węgrami w tym charakterze, podczas gdy Amadeus Aba nadzorował powiaty we wschodnich Węgrzech (ponieważ „Transdanubia” miało inne znaczenie niż obecnie) [39]. Utrzymywali swoją godność do czerwca 1298 roku. Kiedy Mikołaj uczestniczył w diecie z 1298 roku, byli już nazywani „byłymi” palatynami. Mikołaj był także uczestnikiem diety, która odbyła się latem 1299 r., Podczas gdy jego młodszy brat Henry przyrzekł wierność monarchy. Mikołaj zmarł do końca 1299 r. [40]
+
Punkt zwrotny w orientacji politycznej Miklósa nastąpił po 1292 r. Miklós nie poparł swojego młodszego brata Iwana, bardziej pozbawionego skrupułów, który pojmał i uwięził [[III. András|Andrzeja III]] podczas jego krótkiej podróży do Slawonii w sierpniu 1292 r. Miklós był zaangażowany w rozwiązanie kryzysu i był wśród lojalnych baronów i szlachty, którzy wysłali swoich krewnych lub znajomych jako zakładników do Iwana w celu uwolnienia Andrzeja III<ref name="Szőcs" />. Podczas gdy Iwan pozostał buntownikiem do końca panowania Andrzeja, Miklós przyrzekł wierność monarsze po ich nieudanym buncie, rozdzielając w ten sposób ich orientacje polityczne<ref name="Markó" />. Miklós służył jako [[palatyn]] przynajmniej od pierwszej połowy 1294 r. do lata 1295 r.<ref name="Zsoldos2011" /> W 1295 r. był także [[ispánem]] komitatu [[Fejér]] na podstawie wielu dokumentów<ref name="Zsoldos2011" />. W tym roku Miklós i [[Balog Pál|Paweł Balog]], [[biskup Peczu]], pomogli królowej matce [[Tomasina Morosini|Tomasinie Morosini]] wydalić zbuntowanego [[Mizse]], byłego palatyna z zamku [[Szekcső]] w komitacie [[Baranya]], po przejęciu władzy od królowej. Z powodzeniem oblegli i zdobyli Szekcső i przekazali go Tomasinie<ref name="Zsoldos2003" />. Po krótkiej przerwie Miklós ponownie funkcjonował jako palatyn, zgodnie z jednym dokumentem z maja 1296 r.<ref name="Zsoldos2011" /> Według historyka [[Zsoldos Attila|Attili Zsoldosa]] w pierwszych latach panowania Andrzeja III istniały porozumienia między potężnymi rodzinami [[Aba]] i [[Kőszegi]]; urząd palatyna zmieniał się wśród nich latem każdego roku<ref name="Szőcs" />.
  
−
<small><small>Andrew III married [[Agnes of Austria (1281–1364)|Agnes]], the daughter of Duke Albert of Austria in February 1296. Afterwards, with his father-in-law's support, Andrew tried to eliminate the Kőszegis' power and launched another war against the family in August 1296. While the Austrian troops besieged Ivan Kőszegi's some castles, Archbishop [[Lodomer, Archbishop of Esztergom|Lodomer]] excommunicated the brothers, including Nicholas. By October, the royal army managed to capture only Kőszeg and two other forts from Ivan Kőszegi.{{sfn|Szőcs|2014|p=94}} During the royal campaign, Nicholas successfully defended [[Somogyvár]] against Andrew's army.{{sfn|Zsoldos|2003|p=199}} After Andrew's failure, the king reconciled with Nicholas sometimes after May 1297, while Lodomer also absolved him from the excommunication.{{sfn|Szőcs|2014|p=95}} After Matthew Csák's rebellion in late August 1297, Andrew III restored the dual system and Nicholas Kőszegi and Amadeus Aba were appointed co-palatines of the kingdom. Nicholas was responsible for the Cisdanubian region ({{lang-la|palatinus citradanubialis}}).{{sfn|Zsoldos|2011|p=24}} In the contemporary context, this meant that he had jurisdiction over Western Hungary in this capacity, while Amadeus Aba supervised the counties in Eastern Hungary (as "Transdanubia" had a different meaning than present days).{{sfn|Szőcs|2014|p=95}} They held their dignity until June 1298. When Nicholas attended the diet of 1298, he was already referred to as "former" Palatine. Nicholas was also a participant of the diet, held in the summer of 1299, where his younger brother Henry pledged allegiance to the monarch too. Nicholas died by the end of 1299.{{sfn|Szűcs|2002|p=473}} </small></small>
+
[[III. András|Andrzej III]] poślubił [[Agnes von Ungarn|Agnieszkę]], córkę księcia Austrii [[Albert I|Alberta]] w lutym 1296 roku. Następnie, dzięki wsparciu teścia, Andrzej rozpoczął kolejną wojnę z Kőszegimi w sierpniu 1296 roku. Podczas gdy niektóre zamki Iwana zostały oblężone, arcybiskup [[Lodomer]] ekskomunikowano braci, w tym Miklósa. W październiku armii królewskiej udało się zdobyć tylko Kőszeg i dwa inne forty Iwana.<ref name="Szőcs" /> Podczas kampanii królewskiej Miklós skutecznie bronił [[Somogyvár]] przed armią Andrzeja<ref name="Zsoldos2003" />. Po klęsce Andrzeja król pojednał się z Miklósem najprawdopodobniej po maju 1297 r., a [[Lodomer]]  zwolnił go również z ekskomuniki<ref name="Szőcs" />. Po buncie [[Csák III. Máté|Mateusza III Csáka]] pod koniec sierpnia 1297 roku Andrzej III przywrócił podwójny system: Miklós i Amadeusz Aba zostali mianowani współpalatynami królestwa. Miklós był odpowiedzialny za region Transdanubii (łac.: ''Palatinus citradanubialis'').<ref name="Zsoldos2011" /> W kontekście współczesnym oznaczało to, że sprawował on jurysdykcję nad zachodnimi Węgrami w tym charakterze, podczas gdy Amadeusz Aba nadzorował komitaty we wschodnich Węgrzech (ponieważ „Transdanubia” miało inne znaczenie niż obecnie)<ref name="Szőcs" />. Utrzymywali swoje urzędy do czerwca 1298 roku. Gdy Miklós uczestniczył w ''[[diecie]]'' z 1298 roku, byli już nazywani „byłymi” palatynami. Miklós był także uczestnikiem ''diety'', która odbyła się latem 1299 r., gdy jego młodszy brat Henryk przysięgał wierność monarsze. Miklós zmarł do końca 1299 r.<ref name="Szűcs" />
  
 
== Przypisy ==
 
== Przypisy ==
Linia 158: Linia 140:
  
 
== Źródła ==
 
== Źródła ==
−
* Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig: Életrajzi Lexikon'' [Great Officers of State in Hungary from King Saint Stephen to Our Days: A Biographical Encyclopedia] (po węgiersku). Helikon Kiadó. ISBN 963-547-085-1.
+
* Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig&nbsp;– Életrajzi Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs&nbsp;– Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. ISBN 963-547-085-1.
  
−
* Szőcs, Tibor (2014). ''A nádori intézmény korai története, 1000–1342'' [An Early History of the Palatinal Institution: 1000–1342] (po węgiersku). Magyar Tudományos Akadémia Támogatott Kutatások Irodája. ISBN 978-963-508-697-9.
+
* Szőcs, Tibor (2014). ''A nádori intézmény korai története, 1000–1342'' [''Wczesna historia instytucji palatynatu: 1000–1342'']. Magyar Tudományos Akadémia Támogatott Kutatások Irodája. ISBN 978-963-508-697-9.
  
−
* Szűcs, Jenő (2002). ''Az utolsó Árpádok'' [The Last Árpáds] (po węgiersku). Osiris Kiadó. ISBN 963-389-271-6.
+
* Szűcs, Jenő (2002). ''Az utolsó Árpádok'' [''Ostatni Arpadowie'']. Osiris Kiadó. ISBN 963-389-271-6.
  
−
* Zsoldos, Attila (2003). "III. András". In Szovák, Kornél; Szentpéteri, József; Szakács, Margit (eds.). ''Szent István és III. András'' [Saint Stephen and Andrew III] (po węgiersku). Kossuth Kiadó. str. 119–227. ISBN 963-09-4461-8.
+
* Zsoldos, Attila (2003). ''III. András''. In Szovák, Kornél; Szentpéteri, József; Szakács, Margit (red.). ''Szent István és III. András'' [''Święty Stefan i Andrzej III'']. Kossuth Kiadó. str. 119–227. ISBN 963-09-4461-8.
  
−
* Zsoldos, Attila (2007). ''Családi ügy: IV. Béla és István ifjabb király viszálya az 1260-as években'' [A family affair: The Conflict between Béla IV and Junior King Stephen in the 1260s] (po węgiersku). História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-9627-15-4.
+
* Zsoldos, Attila (2007). ''Családi ügy: IV. Béla és István ifjabb király viszálya az 1260-as években'' [''Sprawy rodzinne: konflikt między Belą IV a młodszym królem Stefanem  w latach 60. XIII wieku'']. História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-9627-15-4.
  
−
* Zsoldos, Attila (2010). "A Henrik-fiak: A Héder nembéli Kőszegiek "családi története" [''The Henry Sons: The "Family History" of the Kőszegis from the Kindred Héder'']". Vasi Szemle (po węgiersku). '''64''' (6): 651–661. ISSN 0505-0332.
+
* Zsoldos, Attila (2010). ''A Henrik-fiak: A Héder nembéli Kőszegiek "családi története"'' [''Synowie Henryka: „Rodzinna historia” Kőszegich z klanu Héder'']. Vasi Szemle. '''64''' (6): 651–661. ISSN 0505-0332.
  
−
* Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [Secular Archontology of Hungary, 1000–1301] (po węgiersku). História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-9627-38-3.
+
* Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN978-963-9627-38-3.
  
 
|
 
|
 
{{Urzędnik infobox
 
{{Urzędnik infobox
−
  |urzędnik          = Kőszegi I. Miklós<br>Nikola I. Gisingovac
+
  |urzędnik          = Kőszegi I. Miklós (węg.)<br>Mikołaj I Kőszegi (pol.)<br>Nikola I. Gisingovac (chor.)
 
  |imiona            =  
 
  |imiona            =  
−
  |tytulatura        = Palatyn Królestwa Węgier<br>Ban całej Slawonii
+
  |tytulatura        = [[Palatyn Królestwa Węgier]]<br>[[Ban całej Slawonii]]
 
  |grafika          =  
 
  |grafika          =  
 
  |opis grafiki      =  
 
  |opis grafiki      =  
Linia 186: Linia 168:
  
 
  |1. tytuł          = [[Palatyn Królestwa Węgier]]
 
  |1. tytuł          = [[Palatyn Królestwa Węgier]]
−
  |1. od            = : <small>(1) </small>1275, <small>(2) </small>1276<br><small>(3) </small>1284, <small>(4) </small>1289, <small>(5) </small>1291<br><small>(6) </small>1294, <small>(7) </small>1296, <small>(8) </small>1297
+
  |1. od            = ''':''' <small>(1) </small>1275, <small>(2) </small>1276<br><small>(3) </small>1284, <small>(4) </small>1289, <small>(5) </small>1291<br><small>(6) </small>1294, <small>(7) </small>1296, <small>(8) </small>1297
−
  |1. do            = : <small>(1) </small>1275, <small>(2) </small>1277<br><small>(3) </small>1285, <small>(4) </small>1290, <small>(5) </small>1291<br><small>(6) </small>1295, <small>(7) </small>1296, <small>(8) </small>1298
+
  |1. do            = ''':''' <small>(1) </small>1275, <small>(2) </small>1277<br><small>(3) </small>1285, <small>(4) </small>1290, <small>(5) </small>1291<br><small>(6) </small>1295, <small>(7) </small>1296, <small>(8) </small>1298
 
  |1. powołanie      =  
 
  |1. powołanie      =  
 
  |1. poprzednik    = <small>1. </small>[[Rátót I. Loránd]]<br><small>2. </small>[[Csák I. Péter]]<br><small>3. </small>[[Kacsics István]]<br><small>3. </small>[[Péc Dénes]]<br><small>4. </small>[[Básztély II. Rénold]]<br><small>5. </small>[[Aba Amadé]]<br><small>6. </small>[[Aba Amadé]]<br><small>7. </small>[[Aba Amadé]]<br><small>8. </small>[[Csák III. Máté]]
 
  |1. poprzednik    = <small>1. </small>[[Rátót I. Loránd]]<br><small>2. </small>[[Csák I. Péter]]<br><small>3. </small>[[Kacsics István]]<br><small>3. </small>[[Péc Dénes]]<br><small>4. </small>[[Básztély II. Rénold]]<br><small>5. </small>[[Aba Amadé]]<br><small>6. </small>[[Aba Amadé]]<br><small>7. </small>[[Aba Amadé]]<br><small>8. </small>[[Csák III. Máté]]
Linia 193: Linia 175:
  
 
  |2. tytuł          = [[Ban całej Slawonii]]
 
  |2. tytuł          = [[Ban całej Slawonii]]
−
  |2. od            = <small>(1) </small>1280, <small>(2) </small>1287, <small>(3) </small>1293
+
  |2. od            = ''':''' <small>(1) </small>1280, <small>(2) </small>1287, <small>(3) </small>1293
−
  |2. do            = <small>(1) </small>1280, <small>(2) </small>1287, <small>(3) </small>1293
+
  |2. do            = ''':''' <small>(1) </small>1280, <small>(2) </small>1287, <small>(3) </small>1293
 
  |2. powołanie      =  
 
  |2. powołanie      =  
 
  |2. poprzednik    = <small>1. </small>[[Tétény Péter]]<br><small>2. </small>[[Gutkeled II. István]]<br><small>3. </small>[[Radoslav I. Babonić]]<br><small>3. </small>[[Stjepan III. Babonić]]
 
  |2. poprzednik    = <small>1. </small>[[Tétény Péter]]<br><small>2. </small>[[Gutkeled II. István]]<br><small>3. </small>[[Radoslav I. Babonić]]<br><small>3. </small>[[Stjepan III. Babonić]]
Linia 229: Linia 211:
 
{{SORTUJ:Koszegi, Miklos 01}}
 
{{SORTUJ:Koszegi, Miklos 01}}
  
 +
[[Kategoria:Héder]]
 +
[[Kategoria:Klan]]
 +
[[Kategoria:Kőszegi]]
 +
[[Kategoria:Ród]]
 
[[Kategoria:Banowie całej Slawonii]]
 
[[Kategoria:Banowie całej Slawonii]]
−
[[Kategoria:Ekskomunikowani w Kościele Katolickim]]
 
−
[[Kategoria:Klan Héder]]
 
−
[[Kategoria:Klany]]
 
−
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
 
 
[[Kategoria:Palatyni Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Palatyni Królestwa Węgier]]
−
[[Kategoria:Rody]]
 
−
[[Kategoria:Ród Kőszegi]]
 
−
[[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]]
 
 
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
 
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
Linia 243: Linia 222:
 
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
 
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
 
[[Kategoria:Węgierscy wygnańcy
 
[[Kategoria:Węgierscy wygnańcy
 +
[[Kategoria:Ekskomunikowani w Kościele Katolickim]]
 +
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
 +
[[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]]
 
[[Kategoria:Zmarli w 1299]]
 
[[Kategoria:Zmarli w 1299]]
 
[[Kategoria:Zmarli w XIII wieku]]
 
[[Kategoria:Zmarli w XIII wieku]]

Aktualna wersja na dzień 14:15, 7 mar 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Poprzednik: Palatyn Królestwa Węgier
(1275) 		Następca:
Rátót I. Loránd Csák I. Péter
Poprzednik: Palatyn Królestwa Węgier
(1276-1277) 		Następca:
Csák I. Péter Csák I. Péter


Poprzednik: Ban całej Slawonii
(1279-1281) ??? 		Następca:
Gutkeled II. Miklós Petar Pakrački


Poprzednik: Ban całej Slawonii
(1280) 		Następca:
Tétény Péter Tétény Péter
Poprzednik: Palatyn Królestwa Węgier
(1284-1285) 		Następca:
1. Kacsics István
2. Péc Dénes		 Aba Makján
Poprzednik: Ban całej Slawonii
(1287) 		Następca:
Gutkeled II. István Babonić I. Radoszló
Poprzednik: Palatyn Królestwa Węgier
(1289-1290) 		Następca:
Básztély II. Rénold Mizse
Poprzednik: Palatyn Królestwa Węgier
(1291) 		Następca:
Aba Amadé 1. Szente-Mágócs Mihály
2. Aba Amadé
Poprzednik: Ban całej Slawonii
(1293)
Współrządzący:
Kőszegi II. Henrik 		Następca:
1. Radoslav I. Babonić
2. Stjepan III. Babonić		 Babonić I. Radoszló
Poprzednik: Palatyn Królestwa Węgier
(1294-1295) 		Następca:
Aba Amadé Aba Amadé
Poprzednik: Palatyn Królestwa Węgier
(1296) 		Następca:
Aba Amadé 1. Aba Amadé (tylko w 1296)
2. Csák III. Máté
Poprzednik: Palatyn Królestwa Węgier
(1297-1298)
Współrządzący:
Aba Amadé 		Następca:
Csák III. Máté 1. Péc Apor
2. Rátót II. Loránd

Kőszegi I. Miklós (pol. Mikołaj I Kőszegi, chor. Nikola Gisingovac) (* nieznana, † 1299), węgierski szlachcic. Członek potężnego rodu Kőszegi. Palatyn w różnych okresach między 1275 a 1298. Dwukrotny ban Slawonii. Uczestnik kilku buntów przeciwko władzy królewskiej, w którchy okazał się bardziej umiarkowany i konformistyczny niż jego młodsi bracia. Przysięgał lojalność wobec króla Węgier Andrzeja III po ich nieudanym buncie w 1292 r. Przodek rodziny Rohonci, która dożyła aż do połowy XV wieku.

Rodzina

Miklós urodził się w 1240 roku w zamożnym i wpływowym rodzie Kőszegi, wywodzącego się z klanu Héder, jako syn potężnego pana Henryka I Kőszegi. Jego młodszymi braćmi byli: Iwan, Henryk II, którzy również zostali wyniesieni do godności w okresie panowania króla Andrzeja III oraz Piotr I, biskup Veszprém, od 1275 roku aż do jego zabójstwa w 1289 roku.[1]

Ze szlachcianką o nieznanym imieniu miał dwóch synów: starszym był Mikołaj II (zwany także „Kogut”), który odziedziczył jego domeny i został przodkiem rodziny Rohonci (później Ludbregi), która dożyła aż do połowy XV wieku, ale została uznana za pohańbioną przez króla Zygmunta w 1403 roku. Według genealoga Pála Engela, Mikołaj miał także innego syna, Jana, z przydomkiem „Béri” w jednym dokumencie w 1368 r.[2]

Wczesna kariera

Miklós po raz pierwszy pojawił się we współczesnych mu dokumentach w marcu 1265 r., gdy brał udział w bitwie pod Isaszeg wraz ze swoim ojcem Henrykiem I i bratem Iwanem. Podczas wojny domowej między królem Węgier Belą IV a jego synem księciem Stefanem ojciec Mikołaja był zagorzałym zwolennikiem króla i poprowadził armię królewską przeciwko księciu. Jednak Stefan odniósł decydujące zwycięstwo nad armią ojca, a Henryk II i jego dwaj synowie zostali pojmani.[3] Byli przetrzymywani jako jeńcy do czasu bitwy pod Isaszeg, po której Bela IV został zmuszony do uznania władzy Stefana nad wschodnią częścią królestwa. 23 marca 1266 r. ojciec i syn potwierdzili pokój w klasztorze Najświętszej Maryi Panny na wyspie „Królików”, a Henryk i jego dwaj synowie zostali zwolnieni z niewoli[1]. Gdy Stefan V wstąpił na tron ​​węgierski w maju 1270 r., po śmierci ojca, kilku baronów, w tym Henryk i jego synowie, przekazali swoje zamki wzdłuż zachodnich granic Ottokarowi II. Następne dwa lata spędzili na wygnaniu na dworze Ottokara w Pradze[3]. Ich zdrada spowodowało wojnę między Węgrami a Czechami, która trwała do zawarcia pokoju w Pozsony w lipcu 1271 r.[3]

Henryk I i jego synowie wrócili z Czech na Węgry po śmierci Stefana V latem 1272 roku. Na tron ​​wstąpił dziesięcioletni Władysław IV, syn zmarłego Stefana. Podczas jego niepełnoletności wiele grup baronów walczyło ze sobą o władzę i wpływy. Przybywający Henryk brutalnie zamordował kuzyna Władysława, Belę z Maczwy, jedynego dorosłego mężczyznę z dynastii Arpadów. Kőszegi weszli w sojusz z klanem Gutkeled i rodem Geregye, tworząc jedną z dwóch głównych grup baronialnych (w drugiej dominowali: klan Csáków i ród Monoszló). Ojciec Miklósa stał się kluczową postacią na wczesnym etapie ery tak zwanej anarchii feudalnej. Gdy Henryk ugruntował swoją dominację w radzie królewskiej, Miklós służył jako ispán komitatu Szana w Dolnej Slawonii w latach 1273–1274, gdzie jego ojciec działał jako ban.[4] Następnie Miklós został ispánem Rojcsa (obecnie Rovišće, Chorwacja), która leżała na terytorium komitatu Križevci (Kőrös) w latach 1274–1279.[4] Pod koniec września 1274 r. Piotr I Csák pokonał zjednoczone siły Kőszegich i Gutkeledów w bitwie pod Föveny. Henryk Kőszegi poległ, ale jego synom: Miklósowi i Iwanowi udało się zbiec z pola bitwy, wycofując swoje wojska na pogranicze Węgier i Austrii. Następnie Piotr Csák i młody Władysław IV zebrali armię przeciwko rodowi Kőszegich jesienią 1274 r.; ich wojska wkroczyły na Węgry Zachodnie, plądrując ziemie braci. Miklós i Iwan zabarykadowali się w zamku Szalónak (dzisiejszy Stadtschlaining, Austria). Armia królewska obległa fort, ale nie udało się jej go zdobyć z powodu nadchodzącej zimy. Dzięki ambitnym i pozbawionym skrupułów synom ród Kőszegi przeżył śmierć pater familias klanu.[5][6]

Potężny baron

Bunty przeciwko Władysławowi IV

Pomimo brutalnych działań przeciwko monarchii, Kőszegi odzyskali wpływy i władzę wiosną 1275 roku, gdy Miklós został palatynem, najbardziej prestiżowym urzędnikiem Królestwa, podczas gdy jego młodszy brat Iwan został banem Slawonii. Oprócz swojej godności Miklós działał również jako ispán komitatu Sopron[4]. Nominacja Miklósa na palatyna stanowiła punkt zwrotny w historii feudalnej anarchii. Wcześniej rywalizujące ze sobą grupy baronialne delegowały do ​​biura starszych, uhonorowanych baronów, na przykład Denisa Péca lub Rolanda I Rátóta. Po 1275 r., gdy Miklós złamał tę „tradycję”, wiodący członkowie dwóch głównych „partii” zaczęli się nazywać palatynami[7]. Jako palatyn, Miklós potwierdził poprzednią darowiznę królewską i przekazał dwudziestą dziesięcinę komitatu Sopron klasztorowi cystersów w Borsmonostor (dziś Klostermarienberg, gmina Mannersdorf an der Rabnitz w Austrii)[7]. Miklós utracił swoją godność jesienią 1275 r., gdy Csákowie weszli do rady królewskiej. Następnie grupa Csáka rozpoczęła zmasowaną kampanię wojskową przeciwko dominiom Kőszegich i Gutkeledów; oddziały Piotra Csáka zdewastowały Veszprém, stolicę biskupią Piotra Kőszegiego, brata Miklós. Joachim Gutkeled i Kőszegi ponownie usunęli swoich przeciwników ze zgromadzenia baronów i szlachty w Budzie około 21 czerwca 1276 r.[5] W następnym roku Miklós został powołany na palatyna i ispána komitatów: Moson i Sopron[4].

Plik:Léka légifotó1.jpg
Zamek Lockenhaus (Léka), własność Mikołaja Kőszegiego i jego następców do wczesnych lat XIV wieku

Sojusznik Kőszegich, Joachim Gutkeled, zmarł podczas walki z Babonićiami w kwietniu 1277 r. Miesiąc później zgromadzenie ogólne ogłosiło, że Władysław IV osiągnął pełnoletność, co również upoważniało go do przywrócenia wewnętrznego pokoju wszelkimi możliwymi środkami. Wydarzenia te zakończyły pięcioletnie chaotyczne warunki w królestwie. Kőszegisowie i Babonićiowie podzielili między siebie posiadłości Gutkeledów na granicy Zadunaja i Slawonii. Tymczasem w drugiej połowie lat 70. XIII wieku Miklós i Iwan przekazali rodzinne posiadłości ziemskie w komitacie Varaždin swojemu młodszemu bratu Henrykowi II. W trakcie podziału ziem między dwóch starszych braci w 1279 r. Iwan otrzymał Kőszeg, Borostyánkő (dzisiejszy Bernstein, Austria) i Sárvár, zaś Szentvid i Léka (dzisiejszy Lockenhaus, Austria) przeszły na własność Miklósa[8]. W nadchodzących dziesięcioleciach Miklós rozszerzył swoje wpływy na południowo-zachodnie część Zadunaja, przejmując duże ziemie i wioski, chociaż w bardziej umiarkowany sposób w porównaniu do jego młodszych braci, Iwana i Henryka, którzy byli jednymi z najpotężniejszych oligarchów w królestwie przez koniec XIII wieku.[1] Niekiedy przed 1292 r. Miklós przejmował zamek Pölöske od Mikołaja III Hahóta. Brat tego ostatniego, Arnold III Hahót, bezskutecznie próbował odzyskać fort w tym roku. Miklós nabył także niektóre posiadłości w Górnej Slawonii i zamek Rohonc w komitacie Vas (obecnie Rechnitz w Austrii), gdzie jego syn-imiennik mieszkał na stałe, a jego potomkowie przyjęli nazwisko od nazwy fortu, który należał do zmarłego bezpotomnie Csépána Jáka. Jest również prawdopodobne, że zbudował i był właścicielem zamku Nagykanizsa w komitacie Zala.[8]

Plik:Ödes Schloß CF9A9997.jpg
Ruiny zamku Rechnitz (Rohonc), własność Miklósa Kőszegiego i jego następców do początków XV wieku

Od 1277 r. ród Kőszegich buntował się przeciwko Władysławowi IV; zmotywowany politycznie Iwan Kőszegi zaprosił nawet dalekiego krewnego króla Andrzeja Weneckiego na tron ​​węgierski w 1278 r. Jednak zwycięstwo nad Ottokarem II w bitwie pod Suchymi Krutami 26 sierpnia wzmocniło krajową pozycję polityczną Władysława[1]. Następnie bracia Kőszegi zobowiązali się do lojalności wobec Władysława IV na początku 1279 r.[5] Miklós pełnił funkcję bana slawońskiego od jesieni 1280 do 1281 roku.[4] Pełniąc tę ​​funkcję, on i jego dwaj bracia rabowali majątki diecezji zagrzebskiej w różnych okresach w kolejnych miesiącach. W rezultacie Tymoteusz, biskup Zagrzebia ekskomunikował ich w marcu 1281 r.[6] Pod koniec 1283 r. Władysław IV ponownie poprowadził nieudaną kampanię przeciwko fortom Iwana. Miklós wraz z braćmi udzielił pomocy Iwanowi. Po upadku Władysława Miklós, Henryk II i biskup Piotr I wtargnęli na południowe Zadunaje i wspólnie zaatakowali biskupie miasto Pecz w marcu 1284 r.[5] Po porażce Władysław musiał pogodzić się z braćmi Kőszegimi wiosną 1284 r. Miklós został palatynem po raz trzeci w swojej karierze; poza tym był także ispánem komitatu Pozsony. Oba urzędy pełnił co najmniej do 1285 r.[4] Palatyn Miklós nie miał własnego pisarza, dlatego jego statut został wydany przez kancelarię królewską w dniu ustawodawczym 20 sierpnia 1284 r.[7]

W 1285 r., gdy Albert I, książę Austrii poprowadził swoje siły przeciwko prowincji Iwana po serii plądrowań i grabieży, i zamierzał oblegać zamek Borostyánkő, Iwan ponownie zwrócił się o pomoc do Miklósa, Piotra i Henryka, którzy zrekrutowali armię 1.000 osób[5]. Aby wyeliminować wpływ potężnych baronów na dwór królewski Władysław IV przeprowadził zamach stanu we wrześniu 1286 r., wydalając członków grupy baronialnej Kőszegi-Borsa z organu rządzącego. Pomijając także arystokratycznych rywali Kőszegich, król mianował na wysokie stanowiska własnych lojalnych rycerzy i mniejszych wpływowych arystokratów. Możliwe, że Miklós stracił w tym czasie oba urzędy. Następnie Władysław IV rozpoczął swoją piątą i ostatnią kampanię królewską przeciwko terytorium Kőszegich w listopadzie 1286 r. Król przejął Kőszeg, ale Iwanowi udało się zbiec. Jednocześnie na północnym froncie wojny Miklós i Apor Péc oblegli i zdobyli zamek Pozsony, niszcząc okolicę (zamek został odzyskany dla korony królewskiej dopiero w następnym roku). Żołnierze Borsy przybyli z [Kraj Zacisański|Zacisia]]; są wspólnymi żołnierzami pokonanymi w marcu przez armię Władysława nad rzeką Żytawą (Żytawa).[5] Po nowym pojednaniu Miklós został mianowany banem slawońskim, po raz pierwszy wspomniany na tym stanowisku w czerwcu 1287 r.[4] Ciągłe napady Iwana po łupy w Austrii i Styrii przechodzą w wojnę na wielką skalę („Güssing Feud”; niemiecki: Güssinger Fehde) z księciem Albertem w 1289 roku. Austriacy zdobyli co najmniej 30 fortec i osad wzdłuż zachodnich granic domeny Kőszegich, w tym dwa zamki Miklósa, Rohonc (maj) i Szentvid (grudzień).[5]

Miklós posiadał godność palatyna, zgodnie z dokumentem wydanym 8 września 1289 r.[4] Innym dokumentem przepisanym następnego dnia, odnoszącym się do Reynolda Básztélyego jako zasiedziałego palatyna, historyk Gyula Pauler argumentował, że w królestwie istnieją już dwa palatyny jako poprzednicy ustanowionej administracji politycznej w późnym okresie panowania Andrzeja III.[7] Jednak historyk Attila Zsoldos zakwestionował teorię Paulera, udowadniając, że dokument królewski wydany 9 września i jego transkrybowana wersja z 30 września były nieautentyczne[7]. Historyk Tibor Szőcs uważa, że Miklós bezprawnie użył tytułu palatyna we wrześniu 1289 r., bez nadania monarchy. Opowiadają się za niektórymi tekstami na temat nieautentycznych dokumentów z tego okresu na podstawie autentycznych dokumentów[7]. Miklós był został ispánem komitatu Somogy od 1289 do 1295.[4]

Zmienne relacje z Andrzejem III

Rodzina Kőszegich popierała roszczenie Andrzeja Weneckiego do tronu węgierskiego od początku 1290 roku. Władysław IV został zamordowany przez swoich poddanych w kraju Kumanów w lipcu 1290 roku. Kilka tygodni później Andrzej Wenecki został koronowany na króla w Székesfehérvár jako Andrzej III. Miklós wraz ze swoimi braćmi, miał nadzieję, że Andrzej odzyska utracone dobra rodzinne i forty od księcia Alberta[1]. Miklós został palatynem około 12 lutego 1991 r.[4], zastępując Amadeusza Abę, który został wysłany do Polski, aby poprowadzić oddziały pomocnicze, by pomóc Władysławowi Łokietkowi w jego wojnie zjednoczeniowej.[6] Miklós uczestniczył w kampanii przeciwko Austrii. Jednak pokój w Hainburgu, który zakończył wojnę, nakazał zniszczenie fortec, które Albert przejął od Kőszegich, co leżało w interesie obu monarchów. Kőszegi byli oburzeni działaniem Andrzeja.[5] Miklós utracił swoją godność do końca roku. Po kilku miesiącach napięcia bracia Kőszegi zbuntowali się przeciwko Andrzejowi wiosną 1292 roku, uznając bratanka zmarłego Władysława, Karola Martela Andegaweńskiego, jako króla Węgier. Podczas gdy Iwan plądrował królewskie posiadłości na Zadunaju, Miklós szturmował i zdobył ze swoją armię zamki Pozsony i Detrekő (dzisiejsze Plavecké Podhradie na Słowacji). Zaczął także oblegać fort Szenic w komitacie Nyitra (dzisiejsza Senica, Słowacja), ale Andrzej III wysłał armię na pomoc i skutecznie zmusił wojska Miklósa do odwrotu. Następnie armia królewska pod dowództwem Mateusza III Csáka odzyskała Pozsony i Detroit oraz stłumiła bunt do lipca[6].

Plik:Bratislava, Hrad, Slovensko.jpg
Miklós Kőszegi oblegał i zajmował zamek Pozsony dwukrotnie: w 1286 i 1292, przez krótki czas w obu przypadkach

Punkt zwrotny w orientacji politycznej Miklósa nastąpił po 1292 r. Miklós nie poparł swojego młodszego brata Iwana, bardziej pozbawionego skrupułów, który pojmał i uwięził Andrzeja III podczas jego krótkiej podróży do Slawonii w sierpniu 1292 r. Miklós był zaangażowany w rozwiązanie kryzysu i był wśród lojalnych baronów i szlachty, którzy wysłali swoich krewnych lub znajomych jako zakładników do Iwana w celu uwolnienia Andrzeja III[7]. Podczas gdy Iwan pozostał buntownikiem do końca panowania Andrzeja, Miklós przyrzekł wierność monarsze po ich nieudanym buncie, rozdzielając w ten sposób ich orientacje polityczne[1]. Miklós służył jako palatyn przynajmniej od pierwszej połowy 1294 r. do lata 1295 r.[4] W 1295 r. był także ispánem komitatu Fejér na podstawie wielu dokumentów[4]. W tym roku Miklós i Paweł Balog, biskup Peczu, pomogli królowej matce Tomasinie Morosini wydalić zbuntowanego Mizse, byłego palatyna z zamku Szekcső w komitacie Baranya, po przejęciu władzy od królowej. Z powodzeniem oblegli i zdobyli Szekcső i przekazali go Tomasinie[6]. Po krótkiej przerwie Miklós ponownie funkcjonował jako palatyn, zgodnie z jednym dokumentem z maja 1296 r.[4] Według historyka Attili Zsoldosa w pierwszych latach panowania Andrzeja III istniały porozumienia między potężnymi rodzinami Aba i Kőszegi; urząd palatyna zmieniał się wśród nich latem każdego roku[7].

Andrzej III poślubił Agnieszkę, córkę księcia Austrii Alberta w lutym 1296 roku. Następnie, dzięki wsparciu teścia, Andrzej rozpoczął kolejną wojnę z Kőszegimi w sierpniu 1296 roku. Podczas gdy niektóre zamki Iwana zostały oblężone, arcybiskup Lodomer ekskomunikowano braci, w tym Miklósa. W październiku armii królewskiej udało się zdobyć tylko Kőszeg i dwa inne forty Iwana.[7] Podczas kampanii królewskiej Miklós skutecznie bronił Somogyvár przed armią Andrzeja[6]. Po klęsce Andrzeja król pojednał się z Miklósem najprawdopodobniej po maju 1297 r., a Lodomer zwolnił go również z ekskomuniki[7]. Po buncie Mateusza III Csáka pod koniec sierpnia 1297 roku Andrzej III przywrócił podwójny system: Miklós i Amadeusz Aba zostali mianowani współpalatynami królestwa. Miklós był odpowiedzialny za region Transdanubii (łac.: Palatinus citradanubialis).[4] W kontekście współczesnym oznaczało to, że sprawował on jurysdykcję nad zachodnimi Węgrami w tym charakterze, podczas gdy Amadeusz Aba nadzorował komitaty we wschodnich Węgrzech (ponieważ „Transdanubia” miało inne znaczenie niż obecnie)[7]. Utrzymywali swoje urzędy do czerwca 1298 roku. Gdy Miklós uczestniczył w diecie z 1298 roku, byli już nazywani „byłymi” palatynami. Miklós był także uczestnikiem diety, która odbyła się latem 1299 r., gdy jego młodszy brat Henryk przysięgał wierność monarsze. Miklós zmarł do końca 1299 r.[5]

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon [Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 13, 235–236.
  2. ↑ Engel: Genealógia (Genus Héder 4. Kőszegi [i Rohonci] - gałąź)
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 Zsoldos, Attila (2007). Családi ügy: IV. Béla és István ifjabb király viszálya az 1260-as években [Sprawy rodzinne: konflikt między Belą IV a młodszym królem Stefanem w latach 60. XIII wieku]. História, MTA Történettudományi Intézete. str. 72, 123–124, 132.
  4. ↑ 4,00 4,01 4,02 4,03 4,04 4,05 4,06 4,07 4,08 4,09 4,10 4,11 4,12 4,13 Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 21–24, 47, 153, 171, 186, 188, 195,199, 202.
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 5,7 5,8 Szűcs, Jenő (2002). Az utolsó Árpádok [Ostatni Arpadowie]. Osiris Kiadó. str. 397–400, 415, 434, 436–438, 442, 454, 473.
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 Zsoldos, Attila (2003). III. András. In Szovák, Kornél; Szentpéteri, József; Szakács, Margit (red.). Szent István és III. András [Święty Stefan i Andrzej III]. Kossuth Kiadó. str. 145, 149, 169, 181, 197, 199.
  7. ↑ 7,00 7,01 7,02 7,03 7,04 7,05 7,06 7,07 7,08 7,09 7,10 Szőcs, Tibor (2014). A nádori intézmény korai története, 1000–1342 [Wczesna historia instytucji palatynatu: 1000–1342]. Magyar Tudományos Akadémia Támogatott Kutatások Irodája. str. 85, 88, 92, 94–95, 223, 253.
  8. ↑ 8,0 8,1 Zsoldos, Attila (2010). A Henrik-fiak: A Héder nembéli Kőszegiek "családi története" [Synowie Henryka: „Rodzinna historia” Kőszegich z klanu Héder]. Vasi Szemle. 64 (6): str. 653–655, 657.

Źródła

  • Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon [Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. ISBN 963-547-085-1.
  • Szőcs, Tibor (2014). A nádori intézmény korai története, 1000–1342 [Wczesna historia instytucji palatynatu: 1000–1342]. Magyar Tudományos Akadémia Támogatott Kutatások Irodája. ISBN 978-963-508-697-9.
  • Szűcs, Jenő (2002). Az utolsó Árpádok [Ostatni Arpadowie]. Osiris Kiadó. ISBN 963-389-271-6.
  • Zsoldos, Attila (2003). III. András. In Szovák, Kornél; Szentpéteri, József; Szakács, Margit (red.). Szent István és III. András [Święty Stefan i Andrzej III]. Kossuth Kiadó. str. 119–227. ISBN 963-09-4461-8.
  • Zsoldos, Attila (2007). Családi ügy: IV. Béla és István ifjabb király viszálya az 1260-as években [Sprawy rodzinne: konflikt między Belą IV a młodszym królem Stefanem w latach 60. XIII wieku]. História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-9627-15-4.
  • Zsoldos, Attila (2010). A Henrik-fiak: A Héder nembéli Kőszegiek "családi története" [Synowie Henryka: „Rodzinna historia” Kőszegich z klanu Héder]. Vasi Szemle. 64 (6): 651–661. ISSN 0505-0332.
  • Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN978-963-9627-38-3.

Kőszegi I. Miklós (węg.)
Mikołaj I Kőszegi (pol.)
Nikola I. Gisingovac (chor.)

— Palatyn Królestwa Węgier
Ban całej Slawonii		 —
Palatyn Królestwa Węgier
Okres od : (1) 1275, (2) 1276
(3) 1284, (4) 1289, (5) 1291
(6) 1294, (7) 1296, (8) 1297
do : (1) 1275, (2) 1277
(3) 1285, (4) 1290, (5) 1291
(6) 1295, (7) 1296, (8) 1298
Poprzednik 1. Rátót I. Loránd
2. Csák I. Péter
3. Kacsics István
3. Péc Dénes
4. Básztély II. Rénold
5. Aba Amadé
6. Aba Amadé
7. Aba Amadé
8. Csák III. Máté
Następca 1. Csák I. Péter
2. Csák I. Péter
3. Aba Makján
4. Mizse
5. Szente-Mágócs Mihály
5. Aba Amadé
6. Aba Amadé
7. Aba Amadé (tylko w 1296)
7. Csák III. Máté
8. Péc Apor
8. Rátót II. Loránd
Ban całej Slawonii
Okres : (1) 1275, (2) 1276
(3) 1284, (4) 1289, (5) 1291
(6) 1294, (7) 1296, (8) 1297
Poprzednik 1. Tétény Péter
2. Gutkeled II. István
3. Radoslav I. Babonić
3. Stjepan III. Babonić
Następca 1. Tétény Péter
2. Babonić I. Radoszló
3. Babonić I. Radoszló
Dane biograficzne
Klan Héder
Ród Kőszegi
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny ok.1240
Śmierć 1299
Ojciec Kőszegi I. Henrik
Matka pierwsza żona ojca
Rodzeństwo Ivan
I. Péter
II. Henrik
siostra Nn
Żona nieznana

[[Kategoria:Węgierscy wygnańcy

Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Kőszegi_I._Miklós&oldid=51774”