Csák III. Ugrin: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
Linia 17: Linia 17:
 
|następca          = [[brak informacji]]
 
|następca          = [[brak informacji]]
 
}}
 
}}
 
+
{|
 +
|
 +
|}
 
{{Redoslijed|
 
{{Redoslijed|
 
|poprzednik        = [[Monoszló III. Miklós]]
 
|poprzednik        = [[Monoszló III. Miklós]]
Linia 24: Linia 26:
 
|następca          = [[brak informacji]]
 
|następca          = [[brak informacji]]
 
}}
 
}}
 
+
{|
 +
|
 +
|}
 
{{Redoslijed|
 
{{Redoslijed|
 
|poprzednik        = [[Gutkeled Pál]]
 
|poprzednik        = [[Gutkeled Pál]]
Linia 31: Linia 35:
 
|następca          = [[Gutkeled Pál]]
 
|następca          = [[Gutkeled Pál]]
 
}}
 
}}
 
+
{|
 +
|
 +
|}
 
{{Redoslijed|
 
{{Redoslijed|
 
|poprzednik        = [[Csák II. Máté]]
 
|poprzednik        = [[Csák II. Máté]]
Linia 38: Linia 44:
 
|następca          = [[Kán II. László]]
 
|następca          = [[Kán II. László]]
 
}}
 
}}
 
+
{|
 +
|
 +
|}
 
{{Redoslijed|
 
{{Redoslijed|
 
|poprzednik        = [[Geregye Miklós]]
 
|poprzednik        = [[Geregye Miklós]]
Linia 45: Linia 53:
 
|następca          = [[Mojs, syn Mojsa]]
 
|następca          = [[Mojs, syn Mojsa]]
 
}}
 
}}
 
+
{|
 +
|
 +
|}
 
{{Redoslijed|
 
{{Redoslijed|
 
|poprzednik        = [[Kán II. László]]
 
|poprzednik        = [[Kán II. László]]
Linia 52: Linia 62:
 
|następca          = [[Csák II. Máté]]
 
|następca          = [[Csák II. Máté]]
 
}}
 
}}
 
+
{|
 +
|
 +
|}
 
{{Redoslijed|
 
{{Redoslijed|
 
|poprzednik        = [[Kökényes-Radnót II. Mikod]]
 
|poprzednik        = [[Kökényes-Radnót II. Mikod]]
Linia 59: Linia 71:
 
|następca          = [[Gutkeled Pál]]
 
|następca          = [[Gutkeled Pál]]
 
}}
 
}}
 
+
{|
 +
|
 +
|}
 
{{Redoslijed|
 
{{Redoslijed|
 
|poprzednik        = [[Kőszegi Iván]]
 
|poprzednik        = [[Kőszegi Iván]]
Linia 66: Linia 80:
 
|następca          = [[Aba II. Lőrinc]]
 
|następca          = [[Aba II. Lőrinc]]
 
}}
 
}}
 
+
{|
 +
|
 +
|}
 
{{Redoslijed|
 
{{Redoslijed|
 
|poprzednik        = [[brak informacji]]
 
|poprzednik        = [[brak informacji]]
Linia 73: Linia 89:
 
|następca          = [[Kun Erzsébet]]
 
|następca          = [[Kun Erzsébet]]
 
}}
 
}}
 
+
{|
 +
|
 +
|}
 
{{Redoslijed|
 
{{Redoslijed|
 
|poprzednik        = [[Péter (podczaszy)]]
 
|poprzednik        = [[Péter (podczaszy)]]
Linia 80: Linia 98:
 
|następca          = [[Csák János]]
 
|następca          = [[Csák János]]
 
}}
 
}}
 
+
{|
 +
|
 +
|}
 
{{Redoslijed|
 
{{Redoslijed|
 
|poprzednik        = [[Kőszegi III. Miklós]]
 
|poprzednik        = [[Kőszegi III. Miklós]]

Aktualna wersja na dzień 17:36, 1 mar 2021

II Miklós/Nikola II.
Joakim Pektar
I. István/Stjepan II.
Pál
Miklós Gutkeled (hu) (†1288), juge suprême du Royaume de Hongrie, voïvode de Transylvanie.
Joakim Gutkeled (hu) (†1277), ban de Slavonie, maître du trésor.
István Gutkeled (hu) (†1280), juge suprême de Hongrie.

Csák III. Ugrin Ugrin (*Ugron przed 1240, † 1311), węgierski szlachcic z rodu Csáków, Ban Severin (1268) za panowania króla Węgier [[IV. Béla| Béli IV], Nie sprawował urzędu krajowego za panowania Stefana V. Za panowania Władysława IV był koniuszym królewskim (12721274), ispánem komitatu Szerém (12721273), banem tytularnym, sędzią królewskim (1275), wojewodą Siedmiogrodu (12751276), ispán komitatu Bánya (1277), banem Maczwy i banem Bośni (12781279). Za panowania Andrzeja III był ispánem komitatu Pozsega (1293). W 1298 r. król nazwał go „najbardziej zaproszonym” baronem. Podczas interregnum był „strażnikiem” i „najwierniejszym baronem” Karola Roberta. Ponownie został ispánem komitatu Szerém i tárnokmester (13061309).

Tekst pochyłą czcionkąCsák nembeli Ugrin (Ugron; 1240 előtt – 1311) országbáró (– barones regni), a Csák nemzetség tagja. IV. Béla uralkodása alatt szörényi bán (1268). V. István alatt nem töltött be országos tisztséget. IV. László  alatt lovászmester (1272–1274), szerémi ispán (1272–1273), címzetes bán, országbíró (1275), erdélyi vajda (1275–1276), bányai (banai) ispán (1277), tárnokmester (1277–1279), majd macsói és boszniai bán (1278–1279). III. András alatt pozsegai ispán (1293). 1298-ban a király a „leghívebb” bárójának nevezte. Az interregnum idejében Károly Róbert „gyámja” és „leghűségesebb bárója”, ismét szerémi ispán és tárnokmester (1306–1309). 

Współczesne mu zapisy obejmują nazwiska Ugrinius, Ugrinus, Wgrinus, Wgrino, Vgrini, dla których przez resztę życia stosował przedrostek filius Pous.

A korabeli iratokban Ugrinius, Ugrinus, Wgrinus, Wgrino, Vgrini neveken fordul elő, melyhez élete végéig a filius Pous előnevet használta. 

Pochodzenie, krewni

Na podstawie jego własnego imienia magister Ugrinius filius Pous de genere Chaak można wyciągnąć wniosek, że „pan Ugrian” był synem Pousa (Pózs) z rodziny Csák.

Származására saját névhasználata magister Ugrinius filius Pous de genere Chaak adja az első támpontot, amely szerint „Ugrin mester” a Csák nemzetségből származó Pous (Pózs) fia volt.
.

Analiza warunków własności stwarza okazję do dalszego postępu. W 1284 r. Ugrin Csák podarował swoją starodawną posiadłość Kenéz (Keniz), położoną w pobliżu rzeki Gyöngyös w komitacie Vas, jako nagrodę za zasługi dla bana Tivadar z rodziny Gyovad [m 1]. Imię Pous zostało po raz pierwszy wspomniane w 1240 r. w Kenéz – 20 grudnia tego roku sędzia Andrzej, syn Serafina [m 3] zeznaje, że z powodu niektórych posiadłości wcześniejszy proces przeciwko Csákowi został założony przez małoletnie dzieci Pousa i małżonka Baasa (Bázs). podlegał jurysdykcji sędziego krajowego. W pozwie nienazwani małoletni synowie Pousa – ich najbliżsi krewni – byli reprezentowani przez arcybiskupa Ugrina z Kalocsa, za pośrednictwem jego prawnika, kapelana Demetriusza Csáka, ispána z komitatu Csanád [1].

Továbblépésre a birtokviszonyok vizsgálata nyújt lehetőséget. Csák Ugrin 1284-ben a Vas megyei Gyöngyös folyó mellett fekvő ősi birtokát, Kenéz (Keniz) helységet, szolgálatai jutalmául a Gyovad[m 1] nembeli Tivadar bánnak[m 2] adományozta. Pous nevét 1240-ben említik először Kenéz helységről szólva — ez év december 20-án András[m 3] országbíró tanúsítja, hogy az itt lévő bizonyos birtokok miatt a vasvári káptalan Pous kiskorú fiai és Baas (Bázs) ispán fia Csák ellen régebben indított pere az országbíró döntése alá került. A birtokperben Pous meg nem nevezett kiskorú fiait – legközelebbi rokonai – a Csák nembeli Demeter csanádi ispán és ügyvédje révén Ugrin kalocsai érsek képviselték.[1] 

Pous, uważany za brata Demetriusza i Ugrina arcybiskupa Kalocsa, był już ispánem komitatu Vas w 1225 roku. W 1227 r. był ispánem komitatu Fejér i zastępcą skarbnika księcia Beli i mistrzem skarbu, gdy Bela IV wstąpił na tron; obok tego jest ispán komitatu Bács. Po 1235 roku nie ma go już na liście, prawdopodobnie zmarł w 1235 lub 1236 roku. Starodawne posiadłości Pousa znajdowały się w komitatach Vas i Nógrád]. Jego ojcem, podobnie jak Demetriusza, był Łukasz. [1]

A Csák nembeli Demeter és Ugrin testvérének tartott Pous 1225-ben már Vas megye ispánja volt. 1227-ben Fejér megye ispánja és Béla herceg tárnokmestere. 1233-ban még tárnokmester és ezen tisztsége alatt szörényi bán is. IV. Béla trónra lépésekor is tárnokmester volt; mellette Bács megye ispánja. 1235 után már nem szerepel, valószínűleg 1235-ben vagy 1236-ban halhatott meg. Pous ősi birtokai Vas és Nógrád megyében feküdtek. Az ő apja, akárcsak Demeteré a Csák nembeli Luka (Lukács) lehetett.[1] 

Pous z pewnością nie żył w 1240 roku, więc nie może być tym samym co Pous, syn Piotra/Pétera Csáka, który pochodził z 1267 roku i jest tej samej płci. Syn Piotra, Dominik, nabył Ujlak (Ilok) w komitacie Valkó w 1268 r., który później stał się (ale nie był spokrewniony), własnością rodziny Ugrina Csáka i nazwany jego imieniem [1].

Pous 1240-ben már biztosan nem élt, így nem lehet azonos az 1267-ben szereplő és ugyancsak Csák nembeli Péter fia Domonkos testvérével, Poussal. Péter fia Domonkos 1268-ban szerezte meg a Valkó megyei Ujlakot (Ilok), amely később – de nem rokonság révén – Csák Ugrin családjának is birtokközpontja és névadója lett.[1] 

Kariera pozycja polityczna

Twoja kariera, majątek ma znaczenie

Ugrin spotykamy po 1240 r., a w pierwszym przypadku w 1268 r. jako bana Severin. W tym czasie miał dwóch synów, a jeden z jego oficerów przekazał dwa majątki Denisa, syna Arnata Zsadány, komitatowi Nógrád (obecnie Felső i Alsópetény), w granicach dziadka i ojca. [1]

Ugrinnal 1240 után, első esetben 1268-ban szörényi bánként találkozunk. Ekkor már két fia is van, és egyik tisztjének a Zsadány nembeli Arnat fia Dénesnek a Nógrád megyében lévő Petény (jelenleg c- és Alsópetény) nevű két birtokát azokkal a határokkal adományozta el, amelyekben nagyatyja és atyja is bírta.[1] 

Po śmierci Beli IV, Ugrin nie pełnił żadnego urzędu państwowego za panowania Stefana V. Prawdopodobnie było to spowodowane jego stanowiskiem podczas konfliktu dwóch królów [1].

IV. Béla halála után V. István alatt nem viselt országos hivatalt, ennek oka valószínűleg a két király szembenállása idején képviselt pártállása lehetett.[1] 

Po objęciu tronu przez Władysława IV ponownie był sędzią królewskim, od 27 listopada 1272 r. do 1274 r., a od 1 grudnia 1272 r. do 27 września 1273 r. ispánem komitatu Szerém. Jako lovászmester potwierdza swoją nadaną w 1268 r. posiadłość osmańską, w której po raz pierwszy nazywa siebie jako Mistrz Ugrin, syn Pousa z rodziny Csáków [1].

IV. László trónra lépésekor újra országnagy, 1272. november 27-től 1274-ig lovászmester és mellette 1272. december 1-től, 1273 szeptember 27-ig szerémi ispán is. Mint lovászmester erősíti meg a petényi birtokról szóló 1268. évi adományozását, ezen oklevélben nevezi magát először a Csák nembeli Pous fia Ugrin mesternek.[1] 

Jesienią 1273 r. [M 5] Mojs był z palatynem, a później Simon zastępcą sędziego Börd (kto)? zbuntował się przeciwko Władysławowi IV. [1] [2] 17 października 1273 r. w Budzie król nazywa Ugrina niewiernym i przekazuje jego pałac w Ostrzyhomiu jako biskup Budy za jego długi [3]. Niemniej jednak w 1275 r. Ugrin nadal był sędzią królewskim i tytularnym banem, a pałac Ostrzyhom pozostał. 2 grudnia 1275 r. otrzymał funkcję wojewody Siedmiogrodu, które pełnił tylko do pierwszej połowy 1276 r. Od 10 listopada 1277 r. do 29 marca 1279 r. był porucznikiem królewskim, a w 1277 r. był małżonkiem komitatu Bánya (Bana). W latach 12781279 był banem Maczwy i banem Bośni. Pod koniec marca 1278 roku sprzedał swój pałac w Ostrzyhomiu miejscowej kapitule, a wiosną 1280 roku sprzedał pozostałą część swojej posiadłości w Petény ispánowi Erdő z rodziny Zsombor [1].

1273 őszén[m 4] Mojs volt nádorral és bördi Simon későbbi alországbíróval együtt IV. László ellen fellázadt.[1][2] 1273. október 17-én Budán, a király hűtlennek nevezi és esztergomi palotáját tartozásai fejében Walter budai ispánnak adományozza.[3] Ennek ellenére 1275-ben mégis országbíró és címzetes bán, és az esztergomi palota is a birtokában maradt. 1275. december 2-án megkapta az erdélyi vajdaságot, amelyet csak rövid ideig, 1276 első feléig töltött be. 1277. november 10-től, 1279. március 29-ig királyi tárnokmester, és mellette 1277-ben Bánya (Bana) megye ispánja is. 1278-tól, 1279-ig macsói és boszniai bán. 1278. március végén adta el az Esztergomban lévő palotáját az esztergomi káptalannak, 1280 tavaszán pedig a petényi birtokának még meglévő részét értékesítette a Gyula-Zsombor nembeli Erdő ispánnak.[1] 


Po 1279 roku, Władysław IV odwołał go ze wszystkich funkcji, jego nazwisko pojawia się tylko w sprawach majątkowych.

1279 után, IV. László alatt már nem viselt országos tisztséget, neve csak birtokügyekben fordul elő. 

Latem 1280 r. król László wspomina o Mikołaju Kacsics, syna Eustachego (Leustáka), którego przodkowie byli zaangażowani w zabójstwo królowej Gertrud i stracili majątek w komitacie Nógrád w Losonc. Według króla Mikołaj odrestaurował majątek Losonc na prośbę Ugrina (syna Pousa). W 1284 r., jako syn mistrza Pousa mistrza Csáka, Ugrin oświadczył, że starodawna posiadłość Kenéza, położona wzdłuż Gyöngyös w komitacie Vas, zostanie przekazana banowi Tivadar jako nagroda za jego usługi, a król Władysław opuścił darowiznę 27 maja. W 1287 r. osiągnięto porozumienie między Ugrinem a Kutami komitatu Zala w sprawie niektórych posiadłości w pobliżu Drawy, co jest znane z certyfikacji Kapituły Pozsega. [1]

1280 nyarán említi meg László király, mint a Kacsics nembeli Lesták fia Miklós pártfogóját, akinek ősei Gertrúd királyné meggyilkoltatásában részt vettek és azért a Nógrád megyei losonci birtokukat elvesztették. A király szerint, Miklós a losonci birtokot Ugrin (Pous fia) kérésére kapta vissza. 1284-ben mint a Csák nembeli Pous mester fia Ugrin mester kinyilatkoztatta, hogy a Vas megyében a Gyöngyös mentén fekvő Kenéz nevű ősi birtokát szolgálatai jutalmazásául Tivadar bánnak adományozza, az adományozást László király május 27-én hagyta helyben. 1287-ben Ugrin és a Zala megyei Kutasiak között, bizonyos Dráva-melletti birtokokat érintően megegyezés jött létre, melyről a pozsegai káptalan tanúsításából szerezhetünk tudomást.[1] 

Ugrin nie od razu otrzymał urząd państwowy za czasów Andrzeja III, ale 11 lipca 1293 r. został ispánem komitatu Pozsega. [1]

III. András alatt nem kapott ugyan rögtön országos méltóságot, de 1293. július 11-én már Pozsega megye ispánja.[1] 

Zgodnie z listem Andrzeja III z dnia 11 lipca 1293 r .: [4]

III. András 1293. július 11-én kelt levele szerint:[4] 
„... kiedy wysłał Mistrza Ugrina, swojego ukochanego wielbiciela, nad morze przed swoją matką, a niektórzy z nich zostali schwytani przez niewiernych.
     – Komunikat dr Károly Szabó

… midőn kedvelt hívét Ugrin mestert édesanyja elébe a tengerpartra küldötte, és azt némely hűtlenek foglyul ejtették, Radiszló bán az ő parancsára a hűtlenekkel megütközött, azokat egy rokona és öt szolgája halálával s többek megsebesültével legyőzte, Ugrint kiszabadította …

– Dr. Szabó Károly közlése

Potem prawdopodobnie był już w południowej części kraju, w regionie Valkó-Szerém. 13 lipca 1298 r. Ugrin uzyskał certyfikat Andrzej a III, gdy Tatarzy zostali zaatakowani i zniszczeni w banacie Maczwy, mistrz Ugrin (syn Pousa) przekroczył Sawę, pokonał wroga i wysłał dwie zabite głowy Tatarów do Budy na dwór królewski. Król podarował Pabart w komitacie Valkó ispánowi Csák nembeli Orbán (Wrbanus), który brał udział w kampanii pod hasłem „zwycięskiego” barona Ugrina, nominowanego do zwycięstwa. [1]

Ezt követően valószínűleg már főként az ország déli részén, a valkó-szerémi vidéken tartózkodott. 1298. július 13-án tanúsította III. András, hogy amikor a tatárok Macsó vidékét megrohanták és pusztították, Ugrin mester (Pous fia) a Száván átkelt, az ellenséget legyőzte és két megölt tatár fejét Budára a királyi udvarhoz küldte. A Király a győzelem kapcsán „leghívebb bárója“ Ugrin előterjesztésére, a zászlója alatt a hadjáratban részt vett Csák nembeli Orbán (Wrbanus) ispán fiainak a Valkó megyében fekvő Pabart adományozta.[1] 

Po śmierci Andrzeja III Ugrin stał się wiernym stronnikiem Karola Roberta. 24 sierpnia 1304 r. uczestniczył w zgromadzeniu węgierskich kościelnych i świeckich dostojników ku czci ich króla Karola w Pozsony.

III. András halála után Károly Róbert rendíthetetlen híve lett. [[1304. augusztus 24-én Pozsonyban részt vett a királyuknak Károlyt elismerő magyar egyházi és világi méltóságok összejövetelén- 

Ugrin był ispánem komitatu Szerém na czas nieokreślony, a od 15 czerwca 1309 r. do 15 czerwca 1309 r. [1] [m 6] Ponieważ zdeprecjonowany palatyn nie był w stanie pełnić funkcji pierwszego barona w pierwszej dekadzie XIV wieku, mistrz skarbu tymczasowo wspiął się na szczyt hierarchii. W 1307 król Karol nazwał Ugrina „najbardziej lojalnym baronem swojego kraju” [5]

Nem meghatározott időszakban volt szerémi ispán, 1306-tól 1309. június 15-ig pedig tárnokmester.[1][m 5] Mivel a leértékelődött nádori poszt a 14. század első évtizedében nem tölthette be az első bárói tisztség funkcióját, Csák Ugrin méltósága, a tárnokmesterség emelkedett ideiglenesen a hierarchia élére. Károly király 1307-ben „országa leghűségesebb bárójaként" nevezete meg Ugrint.[5] 

1

Według Sándora Domanovszkyego nie wiemy, kiedy dokładnie Ugrin dołączył do Andegawenów. [6] [m 7] Według Jánosa Karácsonyiego natychmiast po śmierci Andrzeja III. [7] Po śmierci andrzeja (14 stycznia 1301 r.) Karol przejął Zagrzeb jako konserwator, a Paweł Garai oddał księciu zamek Pozsega na jego polecenie. [2]

Domanovszky Sándor szerint az Anjoukhoz csatlakozásának idejét pontosan nem tudjuk.[6][m 6] Károly Róbert a szlavóniai Zágrábban értesült III. András haláláról.[7] Karácsonyi János szerint Csák Ugrin rögtön III. András halála (1301. január 14.) után Károly Róbert mellé állt. Károlyt Zágrábban gyámjaként (conservator) vette át, és Garai Pál is az ő utasítására adta át a hercegnek Pozsega várát.[2] 

Dyplom króla Wacława z 26 września 1302 r. po raz pierwszy wspomina Ugrina (syna Pousa) po stronie Karola Roberta, gdy relacjonuje nieudane oblężenie Budy we wrześniu. Karol Robert zawarł sojusz z księciem Austrii Rudolfem Habsburgiem w Pozsony 24 sierpnia 1304 r., a na specjalnym dyplomie kościelnej i świeckiej szlachty imię Ugrina było również pierwsze [8].

Vencel (László) király 1302. szeptember 26-án kelt oklevele Ugrint (Pous fiát) elsőként említi Károly Róbert oldalán, amikor beszámol Buda eredménytelen szeptemberi ostromáról. Károly Róbert 1304. augusztus 24-én Pozsonyban szövetségre lépett Habsburg Rudolf osztrák herceggel, az egyházi és világi előkelők ezt tanúsító külön oklevelében Ugrin neve ugyancsak az első helyen áll.[8] 

24 sierpnia 1304 r. Ugrin uczestniczył w spotkaniu węgierskich kościelnych i świeckich dostojników na cześć ich króla Karola w Pozsony [9]. Zgromadzeni panowie zawarli traktat o wzajemnej pomocy z księciem Austrii Rudolfem III przeciwko księciu Czech Wacławowi. [10]

1304. augusztus 24-én Ugrin részt vett a királyuknak Károlyt elismerő magyar egyházi és világi méltóságok gyűlésén Pozsonyban.[9] Az összegyűlt főurak kölcsönös segítségnyújtási szerződést kötöttek a cseh trónra ácsingózó III. Rudolf osztrák herceggel III. Vencel cseh király ellen.[10] 

Prawdopodobnie w 1305 r. zbuntował się Jan, syn Ajnarda Zsámbokiego. Zaatakował Ugrina, „Wysokiego Barona Króla” w Szerém. János Zsámboki został pokonany i przekazany Ugrinowi przez jego prawą rękę, Pawła Garai. [1] [2]

Valószínűleg 1305-ben lázadt fel Zsámboki Ajnárd fia János. Ő a Szerémségben támadta meg Ugrint, „a király legfőbb báróját”. Zsámboki Jánost Ugrin jobbkeze, Garai Pál győzte le és adta át Ugrinnak.[1][2] 

W 1307 r. wojewoda Siedmiogrodu Władysław III Kán przekazał królowi węgierskiemu Ottonowi Szeged [6]. Dzięki swojej interwencji arcybiskup Kalocsa odwołał wygnanie biskupa Piotra Monoszlo z Siedmiogrodu na początku tego roku. [2]

1307-ben Szegeden Kán László erdélyi vajda is neki adta át a fogoly Ottó magyar királyt.[6] Közbenjárására a kalocsai érsek még ez évben visszavonta Monoszló Péter erdélyi püspök kiközösítését.[2] 

Ugrin zajmuje również pierwsze miejsce w dwóch 1307 listach darowizny oraz w protokole zjazdu 10 października 1307 r. W Rákos, jako Chaak nembeli Pous fia Ugrinus. Nadal utrzymywał swój pierwszy tytuł w karcie Karola Roberta z 22 września 1308 r. [11]

Két 1307. évi adománylevélben és az 1307. október 10-én Rákoson tartott országgyűlés (congregatio) jegyzőkönyvében is az első helyen szerepel, Chaak nembeli Pous fia Ugrinus -ként. Elsőségét még 1308. szeptember 22-én, Károly Róbertnek a budai egyházra vonatkozó oklevelében is tartotta.[11] 

2

Kardynał Gentile Portino da Montefiore miał tylko przedstawiciela w radzie z dnia 27 listopada 1308 r. i podczas koronacji Budy 15 czerwca 1309 r., Prawdopodobnie z powodu jego zgiętego wieku [11]. 4 września 1310 r. Działał jako mistrz wśród naśladowców króla, a w 1311 r. spotykamy go po raz ostatni, gdy wujek zaprasza kapitułę do włączenia pewnego dziekana do niektórych posiadłości [1].

Gentilis bíboros 1308. november 27-i oklevele szerinti zsinaton, és az 1309. június 15-i budai koronázáson – valószínűleg hajlott kora miatt – már csak képviselője volt jelen.[11] 1310. szeptember 4-én mint mester szerepelt a király hívei között, 1311-ben találkozunk vele utoljára, amikor a bácsi káptalant felkéri, hogy bizonyos Dénest néhány birtokba iktasson be.[1] 

Jego syn Mikołaj zmarł w 1311 r., zgodnie z dyplomem wydanym w 1317 r., „W szóstym roku po śmierci ojca” [11].

Fia, Csák Miklós 1317. évi, „apja halála után 6. évben” kiadott oklevele alapján 1311-ben halt meg.[11] 

Ugrin tylko jako władca prowincji

Csák Ugrin feltételezett tartományurasága Hóman Bálint térképe nyomán

Kulminacja władzy prowincji na Węgrzech przypadła na pierwszą dekadę XIV wieku, charakteryzującą się także anarchią rządową, ostatnią dekadą życia Ugrina.

A tartományúri hatalom csúcspontja Magyarországon a kormányzati anarchiával is jellemezhető 14. század első évtizedére, Csák Ugrin életének utolsó évtizedére esett. 

Képes krónika pamięta Ugrina, który wraz z innymi, takimi jakMateusz III Csák i Amadeusz Aba, „przyłączył dziecko do Karola i nazwał go królem, ale tylko słowem, a nie czynem”. [12] [m 8]

A Képes krónika úgy emlékezik meg Ugrinról, mint aki másokkal, így Csák Mátéval és Aba Amadéval együtt, „a gyermek Károlyhoz csatlakozott és királynak nevezte őt, de csak szóval, nem tettel”.[12][m 7] 

Bálint Hóman jest współautorem pięciotomowej węgierskiej opowieści z Gyulą Szekfű. W swoim streszczeniu opublikował mapę „oligarchicznego” podziału Królestwa Węgier na początku XIV wieku, w tym widział Ugrinta Csáka wśród oligarchów [9], ale nie uzasadnił tego założenia. Według mapy Hómana Ugrin zdominował Szerém na północ od Sawy, mniejsze części Slawonii i dzisiejszą Baczkę, Banat. W rozdziale zatytułowanym „Walka o tron ​​i władzę” Ugrin wspomina o swoim „ojcostwie” jako prekursorze wśród tych, „którzy wraz z uzbrojonymi krewnymi i rodzinami przybyli, aby służyć królowi” [13].

Hóman Bálint a Szekfű Gyulával közösen írt ötkötetes Magyar történet c. összefoglaló munkájában térképet közölt a Magyar Királyság 14. század eleji „oligarchikus” felosztásáról, amelyen Csák Ugrint is az oligarchák[m 8] között szerepeltette, de feltételezését nem igazolta forrásokkal. Hóman térképe szerint Ugrin a Szávától északra eső Szerémséget, valamint Szlavónia és a mai Bácska, Bánát kisebb részeit uralta. A „Küzdelem a trónért és hatalomért” fejezetben Csák Ugrin „atyafiságát” élenjáróként említi azok között „akik seregestől tódultak fegyveres rokonaikkal és familiárisaikkal a király szolgálatára”.[13] 


Według Pawła Engela „Ugrin był jednym z władców prowincji, o którym historycy często zapominają” [14], prawdopodobnie z powodu niesprawdzonego charakteru roszczenia. Kristó Gyula podsumował cechy władzy prowincji [m 10], ale Ugrin nie jest uwzględniony w przykładach przedstawionych w tym badaniu. [15] Mapa dołączona do opracowania Pawła Engela odróżnia prowincję Ugrin od „hipotetycznej” [14]. Gyula Kristó przejął mapę z tą samą zawartością w późniejszym dziele. [15] Engel nadal wspominał Ugrina wśród Lordów w swojej późniejszej monografii z 2001 roku [16]

Engel Pál szerint „arról, hogy Ugrin is a tartományurak egyike volt, a történetírók meg szoktak feledkezni“[14] – ennek oka valószínűleg az állítás bizonyítatlansága. A tartományúri hatalom jellemzőit[m 9] Kristó Gyula foglalta össze, de ezen tanulmányában felhozott példák között Csák Ugrin nem szerepel.[15] Az Engel Pál tanulmányához mellékelt térképen Csák Ugrin tartományát a „feltevésszerűen“ jelzővel különbözteti meg.[14] A térképet Kristó Gyula azonos tartalommal vette át későbbi munkájában.[15] Engel későbbi, 2001-es monográfiájában korábbi álláspontját fenntartva továbbra is a tartományurak között említette Ugrint.[16] 

Iván Bertényi nie klasyfikuje Ugrina jako władcy prowincji w swoich książkach z 1987 r. [17] lub 2000 r. – chociaż tekst tych dwóch dzieł jest prawie identyczny [18]. Według Bertényi obszar między rzekami Drawą i Sawą, wraz z Zadunajem, był również własnością rodu Kőszegi w XIII-XIV wieku. wieku. [17]

Bertényi Iván sem 1987-es,[17] sem 2000-es könyvében nem sorolja Ugrint a tartományurak közé — igaz, a két mű szövegrészlete szinte teljesen azonos.[18] Bertényi szerint a Dráva és Száva folyók közti területet a Dunántúl mellett szintén a Kőszegi család birtokolta a 13–14. század fordulóján.[17] 

Attila Zsoldos w Hűséges oligarchák pPo raz pierwszy w badaniu z 2012 r. rozróżnił „oligarchę” od „prowincjonalnego”. Według niego Ugrin należy do kategorii prowincji, ponieważ w swojej prowincji od Temesvár do Pozsega zezwolił na władzę króla (np. sprawiedliwość królewską; darowizny majątku, cła, zwolnienia podatkowe i przypadki, w których zmarł bez spadkobiercy w prowincji Ugrin). ziemie jego posiadacza spoczywały na koronie). Oparł swoje ustalenia na źródłach pierwotnych (dyplomach). Ale w tym oświadczeniu Zsoldosa „władca prowincji” nie jest już synonimem dotychczas używanego oligarchy, ale nową koncepcją. W nowym sensie władca prowincji: „w średniowiecznym królestwie węgierskim jest to zinstytucjonalizowana władza, która jest jedynym przedstawicielem woli królewskiej na terytoriach wielu okręgów”, podczas gdy skonfrontowany z nią oligarcha jest „władcą prowincji, który wyłącza władzę królewską ze swojej prowincji. Według Zsoldosa rządy prowincji harmonijnie wpisują się w tradycyjny porządek państwowy w tym kraju. Stało się dysharmonią, a zatem elementem, który należy wyeliminować, gdy władca prowincji zostanie oligarchą. Według niego potwierdza to również fakt, że po śmierci Ugrina w 1311 r. jego syn Mikołaj, w przeciwieństwie do synów innych oligarchów, nie zbuntował się przeciwko Karolowi Robertowi. Po 1311 r. prowincji Ugrina Csáka nie przeszkadzali nowi królewscy ispánowie [19].

Zsoldos Attila Hűséges oligarchák c. 2012-es tanulmányában első ízben tett különbséget "oligarcha" és "tartományúr" között. Szerinte Csák Ugrin azért tartozik a tartományúr kategóriába, mert az általa uralt, Temesvártól Pozsegáig terjedő tartományában teret engedett a király hatalmi jogainak (pl. királyi igazságszolgáltatás; birtokok, vámok, adómentességek adományozása, és olyan esetek is ismertek, amikor az Ugrin tartományában örökös nélkül elhunyt birtokos földjei a koronára háramlottak). Megállapításait elsődleges forrásokkal (oklevelekkel) igazolta. De Zsoldos ezen állításában a „tartományúr” már nem az eddig használt oligarcha szinonimája, hanem új fogalom. Az új értelemben a tartományúr: „a középkori Magyar Királyságban olyan intézményesült hatalom, mely többmegyényi területen a királyi akarat egyetlen képviselője”, az ezzel szembeállított oligarcha viszont „az a tartományúr, aki a királyi hatalmat kizárja a tartományából és funkcióit önkényesen gyakorolja”.[19] Zsoldos szerint a tartományuraság harmonikusan illeszkedett az ország kormányzásának hagyományos rendjébe. Diszharmonikus és ezért kiiktatandó elemmé akkor vált, amikor a tartományúrból oligarcha lett. Szerinte ezt támasztja alá az is, hogy Ugrin 1311. évi halála után fia, Miklós – más oligarchák fiaitól eltérően – nem lázadt fel Károly Róbert ellen. Csák Ugrin tartománya 1311 után akadálytalanul került új királyi ispánok irányítása alá.[19] 

W swojej pracy w 2012 r. Enikő Csukovits wspomina także o prowincji Ugrina z siedzibą w Újlaku. [7]

2012. évi munkájában Csukovits Enikő is megemlíti Csák Ugrin tartományát, Újlak központtal.[7] 

Rodzina

W 1268 r. wspomniano o dwóch synach Ugrina, ale nie wiemy więcej o nich i ich matce. [1] [2]

1268-ban Ugrinnak két fiát említik, de róluk és anyjukról nem tudunk meg további részleteket.[1][2]

W 1317 r. jego syn Mikołaj, w akcie poświadczonym pieczęcią pierścieniową, przekazał majątek Wilio (Villyó), dwór Raholca, niedaleko Drawy, Andrzejowi i jego synom. Darowizny dokonano po spotkaniu Mikołaja, jego, który nazywał siebie mistrzem, György Durus, nowy mąż jego matki, i bardziej zamożnych obywateli Novoka (Wilok). Darowizna została przekazana synowi Marána, Andrzejowi, Raholce – w życiu Ugrina – za utratę jego przywileju oraz za jego drugą ofiarną i wierną służbę [1] [11]

1317-ben fia Miklós, gyűrűspecsétjével megerősített oklevelében a raholcai uradalom Dráva mellett fekvő Wilio (Villyó) nevű birtokát Maranus fia Andrásnak és fiainak adományozza. Az adományozásra az önmagát mesternek nevező Miklós, Miklós édesanyja, édesanyjának új férje Durus György, és a tehetősebb újlaki (Wilok) polgárok közötti tanácskozást követően került sor. Az adományt Marán fia András, Raholca – még Ugrin életében – elveszett privilégiumának visszaszerzése, valamint más áldozatos és hű szolgálatai miatt kapta.[1][11] 

Zgodnie z zaświadczeniem w 1317 r. Mikołaj był już właścicielem Újlaku, a jego matka musiała być znacznie młodsza od ojca – wiek Ugrina to według Karácsonyi Jánosa około 81 r. Zobaczymy Mikołaja jako sędziego w 1338 r., jako właściciela okręgu Valkó. Na początku 1345 r. przed kapitułą posługiwał się imieniem odnoszącym się do jego pochodzenia (syn Pózsa Csáka, syna Ugrina, syna Miklósa), a jedna trzecia majątku Kulpini [m 11] w komitacie Bács została przyznana jego sędziemu Stefanowi Újlakowi. Jego darowizna została potwierdzona 9 stycznia 1348 roku, gdy synem Ugrina był Mikołaj Ujlaki. [1]

Az oklevélből kitűnik, hogy Miklós 1317-ben már Újlak tulajdonosa, édesanyja pedig jóval fiatalabb kellett, hogy legyen apjánál – Ugrin életkorát Karácsonyi János „körülbelül 81” évre tette. Miklóssal ezt követően 1338-ban találkozunk ítélőbíróként, mint Valkó megyei birtokossal. 1345 elején még a származására utaló előnevet használta (Csák nembeli Pózs fia Ugrin fia Miklós mester) a kevei káptalan előtt, ekkor a Bács megyében fekvő kulpini[m 10] birtoka egyharmadát komájának István újlaki bírónak adományozza. Adományát 1348. január 9-én erősíti meg, ekkor már Ugrin fia Ujlaki Miklósként.[1] 

Mikołaj wziął udział w drugiej kampanii neapolitańskiej Ludwika I w lipcu 1350 r., podczas której został poważnie ranny podczas oblężenia Aversy [2]. Po wyzdrowieniu Ludwik mianował go jednym z sędziów kraju. Mikołaj zmarł pod koniec 1359 r. lub na początku 1360 r.

Miklós részt vett Nagy Lajos második nápolyi hadjáratában, 1350 júliusában Aversa ostrománál olyan súlyosan megsebesült, hogy az életben maradása is kétségessé vált.[2] Felépülése után Nagy Lajos országbárói közé emelkedett, mint országbíró halt meg 1359 végén, vagy 1360 elején. 

Rodzina koronowała swoje posiadłości, Újlak i Raholca, otrzymane w 1364 r. przez palatyna Miklós Kont jako nową darowiznę królewską [m 12] [20] Z listu darowizny wiemy, że syn Mikołaja Władysław był ostatnim potomkiem Ugrina III Csáka:

A család koronára szállt birtokait, Újlakot és Raholcát, 1364-ben Kont Miklós nádor kapta meg új királyi adományként[m 11][20] Az adománylevélből tudjuk, hogy Csák Ugrin utolsó leszármazottja Miklós fia, László volt: 
 ... item eivitatem Wylak vocatam in Comitatu de Walkow existentem, olim viri magnifici Comitis Nicolai filii Ugrini de eadem Wylak Judicis Curie nostre et Ladislai filii sui ... 
    – Z ogłoszenia Arnolda Ipolyi

... item eivitatem Wylak vocatam in Comitatu de Walkow existentem, olim viri magnifici Comitis Nicolai filii Ugrini de eadem Wylak Judicis Curie nostre et Ladislai filii sui ...

Ipolyi Arnold közléséből

Przypisy

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 {{#invoke:Citation/CS1|citation |CitationClass=journal }}
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie Karácsonyi
  3. Csánky Dezső (1936.). Budapest történetének okleveles emlékei. Monumenta diplomatica civitatis Budapest, I. (1148-1301).. Budapest. 
  4. {{#invoke:Citation/CS1|citation |CitationClass=journal }}
  5. {{#invoke:Citation/CS1|citation |CitationClass=journal }}
  6. 6,0 6,1 {{#invoke:Citation/CS1|citation |CitationClass=journal }}
  7. 7,0 7,1 Csukovits Enikő (2012.). Az Anjouk Magyarországon I. rész ; I. Károly és uralkodása (1301 – 1342). MTA Történetudományi Intézet – Budapest. 
  8. Kristó Gyula (1990.). Anjou–kori Oklevéltár. I. 1301-1305.. Budapest – Szeged. 
  9. Pozsony város története III., 75–76. old.
  10. Szablon:MNL
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 Kristó Gyula (1992.). Anjou–kori Oklevéltár. II. 1306-1310.. Budapest – Szeged. 
  12. Kálti Márk (1964.). Képes Krónika. Magyar Helikon Könyvkiadó – Budapest. 
  13. Hóman Bálint: Magyar történet – OLIGARCHIA, mek.oszk.hu
  14. 14,0 14,1 {{#invoke:Citation/CS1|citation |CitationClass=journal }}
  15. 15,0 15,1 Engel Pál – Kristó Gyula – Kubinyi András (1998.). Magyarország története 1301-1526. Osiris Kiadó – Budapest. 
  16. Engel Pál (2001). Szent István birodalma. MTA Történetudományi Intézet – Budapest. str. 109. 
  17. 17,0 17,1 Bertényi Iván (1987). Magyarország az Anjouk korában. Gondolat – Budapest. str. 28. 
  18. Bertényi Iván (2000). A tizennegyedik század története. Pannonica – Budapest. 
  19. 19,0 19,1 Zsoldos, Attila (2012). "Hűséges oligarchák". u: Baráth, Magdolna; Molnár, Antal. A történettudomány szolgálatában: Tanulmányok a 70 éves Gecsényi Lajos tiszteletére. Magyar Országos Levéltár. str. 347–354. ISBN 978-963-7228-34-6. 
  20. {{#invoke:Citation/CS1|citation |CitationClass=journal }}

Megjegyzések

Szablon:Megjegyzések

Jegyzetek

További információk

Csák III. Ugrin

Ban Severin
Koniuszy królewski
Wojewoda Siedmiogrodu
Sędzia królewski
Mistrz skarbu
Ban Maczwy
Podpis sędziego Csáka III Ugrin
Podpis sędziego Csáka III Ugrin
Ban Severin
Okres od (1) ok.1268, (2) ok.1274, (3) 1276
do (1) 1268, (2) 1275, , (3) 1276
Poprzednik 1. brak informacji
2. Gutkeled Pál
3. Kökényes-Radnót II. Mikod
Następca 1. brak informacji
2. Gutkeled Pál
3. Gutkeled Pál
Koniuszy królewski
Okres od 1273
Poprzednik Monoszló III. Miklós
Następca brak informacji
Wojewoda Siedmiogrodu
Okres (1) 1275, (2) 1276
Poprzednik 1. Csák II. Máté
2. Kán II. László
Następca 1. Kán II. László
2. Csák II. Máté
Sędzia królewski
Okres od (1) 1275, (2) 1304?
do (1) 1276, (2) 1311?
Poprzednik 1. Geregye Miklós
2. Péter (podczaszy)
Następca 1. Mojs, syn Mojsa
2. Csák János
Mistrz skarbu
Okres od (1) 1277, (2) 1307
do (1) 1279, (2) 1309
Poprzednik 1. Kőszegi Iván
2. Kőszegi III. Miklós
Następca 1. Aba II. Lőrinc
1. Csák III. Máté
Ban Maczwy
Okres od 1279
Poprzednik brak informacji
Następca Kun Erzsébet
Dane biograficzne
Klan Csák
Ród Csák
Rodzina Ugodi protoplasta
Pochodzenie niemieckie (Szwabia)
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny przed 1240
Śmierć 1311
Ojciec Szák Pósa/Csák Pósa ??
Matka nieznana


Błąd rozszerzenia cite: Istnieje znacznik <ref> dla grupy o nazwie „m”, ale nie odnaleziono odpowiedniego znacznika <references group="m"/> lub brakuje znacznika zamykającego </ref>