Comes Siculorum: Różnice pomiędzy wersjami
| Linia 29: | Linia 29: | ||
| przed 1235 | | przed 1235 | ||
| [[IV. Béla|IV. Béla]] | | [[IV. Béla|IV. Béla]] | ||
| − | | już w 1228 jako: seklerski ''comes et ductor''<ref>Zsoldos 2011, p. 239.</ref><ref>Kordé 2019, p. 38.</ref> | + | | już w 1228 jako: seklerski ''comes et ductor''<ref name=">Zsoldos 2011, p. 239">Zsoldos 2011, p. 239.</ref> |
| + | <ref name="Kordé 2019, p. 38">Kordé 2019, p. 38.</ref> | ||
|- | |- | ||
| [[Ákos I. Mojs]] | | [[Ákos I. Mojs]] | ||
| 1291 | | 1291 | ||
| rowspan="2"|[[III. András|III. András]] | | rowspan="2"|[[III. András|III. András]] | ||
| − | | Albert ''(chychety bán)'', syn Moysa<ref>Zsoldos 2011, p. 239 | + | | Albert ''(chychety bán)'', syn Moysa<ref name=">Zsoldos 2011, p. 239"/><ref name="Kordé 2019, p. 38"/> |
|- | |- | ||
| [[Bő Péter]] | | [[Bő Péter]] | ||
| 1294-1399 | | 1294-1399 | ||
| − | | według nieautentycznego dokumentu również w 1300 roku<ref>Zsoldos 2011, p. 239 | + | | według nieautentycznego dokumentu również w 1300 roku<ref name=">Zsoldos 2011, p. 239"/><ref name="Kordé 2019, p. 38"/> |
|} | |} | ||
Wersja z 14:07, 18 sie 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
| Strona | Autorzy | Nota |
| [3] | [4] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Spis treści
Lista ispánów Seklerów
Pierwszą pełną listę opracował Miklós Lázár.[1]
XIII wiek
| Nazwisko | Okres | Władca | Uwagi | |
|---|---|---|---|---|
| Ludány Bogomer, syn Szoboszló I | przed 1235 | IV. Béla | już w 1228 jako: seklerski comes et ductor[2] | |
| Ákos I. Mojs | 1291 | III. András | Albert (chychety bán), syn MoysaBłąd rozszerzenia cite: Brak znacznika zamykającego </ref> po otwartym znaczniku <ref> [44][15]
| |
| Losonci Tamás | 1319 (1315–1320) | brat Stefana I Losonciego | [4] [44][15] | |
| Kacsics IV. Simon | 1321-1322 (1321–1327)?? | Michael, syn varnagy Solymosi; także ispán z komitatów: Krassó i Somlyó (obecnie Șemlacu Mare w Rumunii), Mediasch i Bistritz]] | [4] [44][15] | |
| Szécsényi I. Tamás | 1322 | w tym roku także wojewoda Siedmiogrodu | ||
| Hermán Lack | 1329-1343 (1328–1343) | I. Károly, I. Lajos | hrabia trzech klanów Seklerów; także ispán Mediasch i Bistritz oraz komitatu Csanád | [5][6][4] [3][11][15][45] |
| Lackfi András | 1342-1351 (1343–1350) | I. Lajos | Lachk ispán Seklerów; wojewoda Siedmiogrodu, także ispán komitatów: Szatmár i Máramaros oraz Mediasch, Bistritz, Kronstadt od 1350 do 1402 | [7] [45][46] |
| Bereczk | 1351 | |||
| Nicholas Báthor | 1350–1352 | Louis I | ||
| Raholcai Lőkös | 1353-1355 (1352–1356) | także ispán Kronstadt i stolnik królewski i podczaszy królewski; hrabia administrujący Kronstadtem, bez powoływania się na tytuł ispána od 1355 roku | [4] [45][15] | |
| Zsámboky János | 1356-1360 | I. Lajos | [4] [45][15] | |
| Gilétfi János | 1358 | Syn palatyna Miklósa | ||
| Lackfi Dénes | 1360 | W 1359 roku był już wojewodą siedmiogrodzkim | ||
| Lackfi II. Miklós | 1361/63-1367 ??? (1363–1367) | brat Denisa Lackfi, ispán komitatów: Szatmár, Máramaros, Ugocsa i Kraszna | [4] [45][15] | |
| Lackfi II. István | 1367-1371 | [4] [45][15] | ||
| Losonci I. László | 1372-1375 (1373–1376) | później wojewoda Siedmiogrodu | [4] [45][15] | |
| Derencsényi Miklós | 1377-1380 | [4][15][48] | ||
| Perényi I. Miklós | 1380-1382 | I. Lajos | [4][15][48] | |
| Losonci Miklós | 1383-1385 (1382–1385) | I. Mária | brat Władysława Losonci | [8][48][49] |
| Bélteki Balk | 1385-1390 | I. Mária, Zsigmond | Szász wicewojewoda razem z bratem Dragiem | [8][49][50] |
| Bélteki Drag | 1385-1390 | razem z bratem Balkiem | ||
| Bélteki János | 1390 | [8] [49][50] | ||
| Simon Szécsén | 1390–1391 | [49][50] | ||
| Kanizsai II. István | 1390-1395 | Osl [49][51] | ||
| Bebek III. Ferenc | 1395-1397 | [9] [49][51] | ||
| Perényi Péter | 1397-1398 (1397–1401) | Zsigmond | Syn Szymona Perényi razem z Jánosem Maróti (1397–1398); także ispán komitatów: Szatmár i Ugocsa i (od 1398) Ung | [10] [51][52] |
| Maróti János | 1398 (1397–1398) | razem z Péterem Perényi (1397–1398) | [11] [49][51] |
XV wiek
Fifteenth century
| Term | Incumbent | Monarch | Notes | Source |
|---|---|---|---|---|
| 1402–1403 | George Csáki | Sigismund | also ispáns of Szatmár and Ugocsa Counties | {{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} |
| Denis Marcali | ||||
| 1404 | John Harapki | Sigismund | {{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} | |
| Ladislaus Monostori | ||||
| 1405–1421 | Michael Nádasi | Sigismund | sfn|template=sfn}} | |
| 1423–1427 | Peter Bebek | Sigismund | sfn|template=sfn}} | |
| 1427–1431 | John Jakcs | Sigismund | together with Michael Jakcs (1427–1431) | sfn|template=sfn}} |
| 1427–1438 | Michael Jakcs | Sigismund | together with John Jakcs (1427–1431) and Henry Tamási (1437) | sfn|template=sfn}} |
| 1437 | Henry Tamási | Sigismund | together with Michael Jakcs (1437) | sfn|template=sfn}} |
| 1438–1441 | Emeric Bebek | Albert | together with Francis Csáki (1439) | sfn|template=sfn}} |
| 1439 | Francis Csáki | Albert | first time; George Csáki's son; together with Emeric Bebek (1439) | sfn|template=sfn}} |
| 1440–1441 | Stephen Bánfi | Albert | Elizabeth of Luxembourg (regent for Ladislaus V) | sfn|template=sfn}} |
| 1440 | Francis Csáki | second time | sfn|template=sfn}} | |
| 1441–1446 | John Hunyadi | Wladislas I | also voivode of Transylvania, ban of Macsó, commander of Nándorfehérvár (Beograd, Serbia), and ispán of Arad, Csanád, Csongrád, Keve, Közép-Szolnok, Krassó, Temes (1441–1446), ispán of Máramaros County (1443–1445), ispán of Bihar County (1443–1446), ispán of Szabolcs and Ugocsa Counties (1444–1446), ispán of Kraszna County (1445), ispán of Szatmár County (1445–1446) | sfn|template=sfn}} |
| Nicholas Újlaki | also voivode of Transylvania, ban of Szörény, commander of Nándorfehérvár, and ispán of Arad, Bács, Baranya, Bodrog, Csongrád, Keve, Máramaros, Szerém, Temes, Tolna and Valkó Counties (1441–1446), ispán of Fejér County (1441–1443), and ispán of Torontál County (1444–1446), ispán of Somogy County (1444–1446) | sfn|template=sfn}} | ||
| 1446–1448 | Francis Csáki | third time | sfn|template=sfn}} | |
| 1449–1453 | Raynald Rozgonyi | first time; together with John Rozgonyi (1449) | {{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} | |
| Oswald Rozgonyi | ||||
| 1449 | John Rozgonyi | first time; together with Raynald and Oswald Rozgonyi | sfn|template=sfn}} | |
| 1454–1457 | John Ország | Ladislaus V | together with Emeric Hédervári (1454), with Oswald Rozgonyi (1454–1457), with Raynald Rozgonyi (1455), and with John Rozgonyi (1457) | sfn|template=sfn}} |
| 1454 | Emeric Hédervári | Ladislaus V | together with John Ország (1454) | sfn|template=sfn}} |
| 1454–1458 | Oswald Rozgonyi | Ladislaus V | second time; together with John Ország (1454–1457), with Raynald Rozgonyi (1455), and with John Rozgonyi (1457) | sfn|template=sfn}} |
| 1455 | Raynald Rozgonyi | Ladislaus V | second time; together with John Ország and Oswald Rozgonyi (1455) | sfn|template=sfn}} |
| 1457 | John Rozgonyi | Ladislaus V | second time; together with John Ország and Oswald Rozgonyi (1457); also voivode of Transylvania | sfn|template=sfn}} |
| 1458–1460 | John Lábatlan | Matthias I | also ispán of Temes County (1459–1460); together with Ladislaus Paksi (1458–1459) | sfn|template=sfn}} |
| 1458–1459 | Ladislaus Paksi | Matthias I | together with John Lábatlan (1458–1459) | sfn|template=sfn}} |
| 1460–1461 | Oswald Rozgonyi | Matthias I | third time; together with Ladislaus Losonci (1460–1461), and with Sebastian and Raynald Rozgonyi (1461); also ispán of Abaúj County (1460–1461) | sfn|template=sfn}} |
| 1460–1461 | Ladislaus Losonci | Matthias I | together with Oswald Rozgonyi (1460–1461) | sfn|template=sfn}} |
| 1461 | Sebastian Rozgonyi | Matthias I | together with Oswald and Raynald Rozgonyi (1461); also voivode of Transylvania and ispán of Temes County | sfn|template=sfn}} |
| 1461–1463 | Raynald Rozgonyi | Matthias I | together with Oswald and Sebastian Rozgonyi (1461); also ispán of Abaúj and Zemplén Counties | sfn|template=sfn}} |
| 1462–1465 | John Pongrác of Dengeleg | Matthias I | first time; also voivode of Transylvania, ban of Szörény, and ispán of Közép-Szolnok County | sfn|template=sfn}} |
| 1465–1467 | Count Sigismund Szentgyörgyi | Matthias I | also voivode of Transylvania | {{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} |
| Count John Szentgyörgyi | ||||
| Bertold Ellerbach of Monyorókerék | ||||
| 1467 | John Daróci | Matthias I | sfn|template=sfn}} | |
| 1467–1472 | John Pongrác of Dengeleg | Matthias I | second time; together with Nicholas Csupor of Monoszló (1468–1472); also voivode of Transylvania, ispán of Közép-Szolnok County, and ispán of Temes County (1470–1472) | sfn|template=sfn}} |
| 1468–1472 | Nicholas Csupor of Monoszló | Matthias I | together with John Pongrác of Dengeleg (1468–1472); also voivode of Transylvania and ispán of Verőce County | sfn|template=sfn}} |
| 1472–1475 | Blaise Magyar | Matthias I | also voivode of Transylvania, ispán of Közép-Szolnok County, and ispán of Temes County (1473–1475) | sfn|template=sfn}} |
| 1475–1476 | John Pongrác of Dengeleg | Matthias I | third time; also voivode of Transylvania | sfn|template=sfn}} |
| 1477–1479 | Peter Geréb of Vingárt | Matthias I | also voivode of Transylvania | sfn|template=sfn}} |
| 1479–1493 | Stephen (V) Báthory of Ecsed | Matthias I, Wladislas II | also judge royal, voivode of Transylvania, and ispán of Somogy, Zala and Zaránd Counties | sfn|template=sfn}} |
| 1493–1498 | Bartholomew Drágfi | Wladislas II | together with Ladislaus Losonci, Jr. (1493–1494); also voivode of Transylvania, ispán of Közép-Szolnok, Kraszna, Szabolcs, Szatmár and Ugocsa Counties | sfn|template=sfn}} |
| 1493–1495 | Ladislaus Losonci, Jr. | Wladislas II | together with Bartholomew Drágfi of Béltek (1493–1495); also voivode of Transylvania and master of the treasury | sfn|template=sfn}} |
| 1498–1504 | Count Peter Szentgyörgyi | Wladislas II | first time; also judge royal and voivode of Transylvania | sfn|template=sfn}} |
XVI wiek
| Nazwisko | Okres | Władca | Uwagi |
|---|---|---|---|
| Tárcai János | 1504–1507 | Ulászló II | [65] |
| Szentgyörgyi Péter | 1507–1510 | II. Ulászló | po raz drugi także sędzia królewski i wojewoda Siedmiogrodu[68] |
| Szapolyai I. János | 1510–1526 | II. Ulászló II. Lajos |
także wojewoda Siedmiogrodu, ispán komitatów: Liptó, Sáros, Sopron, Torna i Trencsén, ban Severin (1513–1516)[68] |
1
Hrabia Székelys (,) był przywódcą węgierskojęzycznych Székelys w Transylwanii, w średniowiecznym Królestwie Węgier. Po raz pierwszy wspomniani w królewskich kartach z XIII wieku, byli najwyższymi rangą urzędnikami królewskimi w Ziemi Szeklera. Od około 1320 r. Do drugiej połowy XV wieku jurysdykcją hrabstwa były cztery dystrykty saksońskie w Transylwanii, oprócz siedmiu siedzib Szeklera (lub jednostek administracyjnych).
The Count of the Székelys (, ) was the leader of the Hungarian-speaking Székelys in Transylvania, in the medieval Kingdom of Hungary. First mentioned in royal charters of the 13th century, the counts were the highest-ranking royal officials in Székely Land. From around 1320 to the second half of the 15th century, the counts' jurisdiction included four Transylvanian Saxon districts, in addition to the seven Székely seats (or administrative units).
Hrabiowie posiadali także ważne zamki poza terytoriami pod ich zarządem, w tym ich siedzibę w Görgény (obecnie Gurghiu w Rumunii). Byli najwyższymi dowódcami wojsk Szeklera; ich kampanie wojskowe przeciwko Bułgarii i Złotej Hordzie zostały wspomniane w królewskich kartach i średniowiecznych kronikach. Hrabiowie przewodniczyli zgromadzeniom ogólnym zarówno poszczególnych miejsc Székely, jak i całej społeczności Székely. Słyszeli także apelacje od orzeczeń Sądu Najwyższego Ziemi Székely.
The counts also held important castles outside the territories under their administration, including their seat at Görgény (now Gurghiu in Romania). They were the supreme commanders of the Székely troops; their military campaigns against Bulgaria and the Golden Horde were mentioned in royal charters and medieval chronicles. The counts presided over the general assemblies of both the individual Székely seats and the entire Székely community. They also heard appeals of the decisions of the supreme court of Székely Land.
Od końca XIV wieku węgierscy monarchowie wyznaczyli dwóch lub trzech szlachciców, którzy wspólnie sprawują urząd. Od 1440 r. Co najmniej jeden z tych wspólników był również regularnie wojewodą siedmiogrodzkim, ponieważ częste naloty osmańskie na Transylwanię wymagały centralizacji dowództwa wojskowego prowincji. Biura hrabiego i wojewody zostały w praktyce zjednoczone po 1467 r. Od końca XVI wieku książęta Siedmiogrodu (jako następcy wojewodów) również nazwali się hrabiami Szeklera. Po integracji księstwa z imperium Habsburgów na początku XVIII wieku tytuł był zawieszony, dopóki Maria Theresa nie przywróciła go na prośbę Székelysa. Ona i jej następcy na tronie węgierskim używali tego tytułu do 1918 roku.
Beginning in the late 14th century, Hungarian monarchs appointed two or three noblemen to jointly hold the office. From the 1440s, at least one of these joint holders was also regularly made Voivode of Transylvania, because frequent Ottoman raids against Transylvania required the centralization of the military command of the province. The offices of the count and the voivode were in practice united after 1467. From the late 16th century, the princes of Transylvania (as successors to the voivodes) also styled themselves as counts of the Székelys. After the integration of the principality with the Habsburg Empire, in the early 18th century, the title was in abeyance until Maria Theresa revived it at the Székelys' request. She and her successors on the Hungarian throne used the title until 1918.
Pochodzenie
Pochodzenie biura jest niejasne. [1] Mówiący po węgiersku Székelys byli „dobrze zorganizowaną społecznością wojowników” w średniowiecznym Królestwie Węgier. [2] Początkowo żyli w rozproszonych grupach wzdłuż granic królestwa [3]. W Transylwanii osiedlili się najpierw nad rzekami Kézd (Saschiz), Orbó (Gârbova) i Sebes (Sebeș) [3], ale zaczęli migrować do najbardziej wysuniętego na wschód regionu prowincji, kiedy zaczęli przybywać przodkowie Saksonii Transylwanii. 1150. [4]
The origin of the office is obscure.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The Hungarian-speaking Székelys were a "well organized community of warriors" in the medieval Kingdom of Hungary.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} They originally lived in scattered groups along the frontiers of the kingdom.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} In Transylvania, they first settled along the rivers Kézd (Saschiz), Orbó (Gârbova), and Sebes (Sebeș),{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} but started to migrate to the easternmost region of the province when the ancestors of the Transylvanian Saxons began to arrive around 1150.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}
Biskup Otto z Freising wspomniał, że „dwóch hrabiów” dowodziło łuczników w awangardzie armii węgierskiej w bitwie pod Fischa w 1146 r. [5] [6] Węgierskie kroniki odnotowały, że Székelys i Pechenegs utworzyli w tej bitwie awangardę armii węgierskiej, dlatego raport biskupa może zawierać pierwsze odniesienie do hrabiego Székelys, według Attili Zsoldos, Gyuli Kristó i innych historyków [5]. Z drugiej strony, jak podkreśla historyk Zoltán Kordé, 13-wieczni książęta królewscy wspomnieli o innych urzędnikach królewskich, którzy rządzili grupami Székely, sugerując, że urząd nie został utworzony w poprzednim wieku. [6] Na przykład karta królewska mówi o armii wojsk saskich, Wołochów, Székely i Peczenegów walczących w Bułgarii pod dowództwem Joachima, hrabiego Hermannstadt (obecnie Sybin w Rumunii), na początku 1210 r. [6]
Bishop Otto of Freising mentioned that "two counts" commanded the archers in the vanguard of the Hungarian army in the Battle of the Fischa, in 1146.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The Hungarian chronicles recorded that Székelys and Pechenegs formed the vanguard of the Hungarian army in that battle, thus the bishop's report may contain the first reference to a count of the Székelys, according to Attila Zsoldos, Gyula Kristó, and other historians.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} On the other hand, as historian Zoltán Kordé emphasizes, 13th-century royal charters mentioned other royal officials who ruled Székely groups, suggesting that the office had not been established in the previous century.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} For instance, a royal charter tells of an army of Saxon, Vlach, Székely, and Pecheneg troops fighting in Bulgaria under the command of Joachim, Count of Hermannstadt (now Sibiu in Romania), in the early 1210s.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}
Najwcześniejsza karta królewska, w której wzmiankowano „hrabiego i dowódcę Szeklera”, została wydana w 1235 r. [7] [8] Odnosi się to do kampanii wojskowej rozpoczętej przeciwko Bułgarii w 1228 r. Urząd musiał więc istnieć najpóźniej w tym roku [7], ale hrabia nie był jedynym władcą wszystkich Székelys przez kolejne dziesięciolecia [9]. Na przykład dyplom Béli IV na Węgrzech odnosi się do hrabstwa Székelys z Nagyváty w powiecie Baranya [10]. Lack Hermán, który sprawował urząd w latach 1328–1343, został nazwany „hrabiem trzech klanów Szeklera”; ale dokładne znaczenie tytułu nie jest znane. [11]
The earliest royal charter mentioning a "count and commander of the Székelys" was issued in 1235.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} It refers to a military campaign launched against Bulgaria in 1228. Thus, the office must have existed in that year at the latest,{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} but the count was not the sole ruler of all Székelys for decades after.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} For instance, a diploma of Béla IV of Hungary refers to the count of the Székelys of Nagyváty in Baranya County.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Lack Hermán, who held the office from 1328 to 1343, was styled as "count of the three clans of the Székelys"; but the exact meaning of the title is unknown.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}
Funkcje
Szeklerowie zostali zorganizowani w specjalne jednostki administracyjne (pierwotnie znane jako „ziemie”, „dystrykty”, „społeczności” lub „uniwersytety”) w Transylwanii [12] [13] Jednostki te znane były jako „siedziby” począwszy od drugiej połowy XIV wieku. [12] [14] Ziemia Szeklera została podzielona na siedem miejsc. [2] Krzesła dworskie, Marosszék, Csíkszék, Kézdiszék, Orbaiszék i Sepsiszék tworzyły ciągłe terytorium w południowo-wschodniej Transylwanii; Aranyosszék był położony poza nimi w regionie centralnym. [2] [12]
The Székelys were organized into special administrative units (originally known as "lands", "districts", "communities" or "universities") in Transylvania.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} These units were known as "seats" beginning in the second half of the 14th century.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Székely Land was divided into seven seats.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Udvarhelyszék, Marosszék, Csíkszék, Kézdiszék, Orbaiszék, and Sepsiszék formed a contiguous territory in south-eastern Transylvania; Aranyosszék was located apart from them in the central region.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}
Właściwość hrabiów nie ograniczała się do Ziemi Székely [15] Saksoński okręg Mediasch (obecnie Mediaș w Rumunii) podlegał im, dopóki Zygmunt Luksemburski, król Węgier, zwolnił mieszkańców z władzy hrabiów w 1402 r. [16] [17] Hrabiowie byli niemal nieprzerwanie także władcami Sasów Bistritz (dzisiejsza Bistrița w Rumunii) od 1320 r. [16] Dzielnica ta została przyznana Janowi Hunyadi przez Władysława V z Węgier w 1453 r. [18] Sasi z Kronstadt i Burzenland (obecnie Brașov i Țara Bârsei w Rumunii) również podlegali jurysdykcji hrabiów od 1344 do połowy XV wieku [16].
The jurisdiction of the counts was not limited to Székely Land.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The Saxon district of Mediasch (now Mediaș in Romania) was subject to them until Sigismund of Luxemburg, King of Hungary, exempted the inhabitants from the counts' authority in 1402.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The counts were almost continuously also the rulers of the Saxons of Bistritz (present-day Bistrița in Romania) from 1320.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} This district was granted to John Hunyadi by Ladislaus V of Hungary in 1453.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The Saxons of Kronstadt and Burzenland (now Brașov and Țara Bârsei in Romania) were also under the jurisdiction of the counts from 1344 until the mid-15th century.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}
Hrabiowie byli jednym z najważniejszych zaszczytów w Królestwie Węgier [16]. System honorów pozwalał wielkiemu oficerowi królestwa cieszyć się wszystkimi królewskimi dochodami związanymi z jego urzędem [19] [20] Grzywny nałożone na miejsca Szeklera miały być zapłacone hrabiom [16]. Każde miejsce było również wymagane, aby dać konia nowemu hrabiowi w jego instalacji. [16] Hrabiowie otrzymali także królewskie dochody z terytoriów Saksonii podlegających ich jurysdykcji [16]. Jednak większość ich dochodów pochodziła z majątków związanych z zamkami królewskimi, które posiadali poza ziemią Székely [16] [15] Hrabiowie zachowali prawo do posiadania tych królewskich zamków po tym, jak większość wysokich oficerów królestwa straciła takie prawa około 1402 r. [21] Hrabiowie odbywają obecnie często sądy w zamku Görgény w hrabstwie Torda (obecnie Gurghiu w Rumunii) [16] [22] Zamek został po raz pierwszy wymieniony jako będący w posiadaniu hrabiów w 1358 r. [23] Został przyznany Hunyadi w 1453 r. [23] Zamek Höltövény w powiecie Alsó-Fehér (obecnie Hălchiu w Rumunii) został po raz pierwszy wymieniony jako honor hrabiowski w 1335 r. [24] Hrabiowie zajęli również zamki Bran Bran i Királykő w Upper White County (obecnie Castle Bran i Oratea Fortress w Rumunii), które zostały wymienione wśród zamków posiadanych przez synów Hunyadi w 1457 r. [25]
The counts held one of the most important honors in the Kingdom of Hungary.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The system of honors allowed a great officer of the realm to enjoy all royal revenues connected to his office.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The fines imposed in the Székely seats were to be paid to the counts.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Each seat was also required to give a horse to the new count at his installation.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The counts also received the royal revenues from the Saxon territories under their jurisdiction.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} However, most of their revenues came from the estates attached to the royal castles that they held outside Székely Land.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The counts kept the right of possession of these royal castles after most high officers of the realm had lost such rights around 1402.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The counts most frequently held court in the castle of Görgény, in Torda County (at present-day Gurghiu in Romania).{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The castle was first mentioned as being in the counts' possession in 1358.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} It was granted to Hunyadi in 1453.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The castle of Höltövény in Alsó-Fehér County (now Hălchiu in Romania) was first mentioned as the counts' honor in 1335.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The counts also seized the castles of Törcsvár and Királykő in Felső-Fehér County (now Bran Castle and Oratea Fortress in Romania), the latter being listed among the castles held by Hunyadi's sons in 1457.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}
Hrabiowie byli najwyższymi dowódcami oddziałów Szekler. [22] [26] Odpowiadali oni za regularny nadzór nad sprzętem wojskowym wojowników Szeklerów [26]. Bogomer, pierwszy znany hrabia, został schwytany podczas kampanii wojskowej w Bułgarii w 1228 r. [26] Lack Hermán, który sprawował urząd w latach 1328–1343, również mianował się dowódcą armii królewskiej stacjonującej między rzekami Rába i Rábca podczas kampanii przeciwko Austrii w 1336 r. [27] Andrew Lackfi i jego oddziały Szekler zadali miażdżącą porażkę Tatarom Złotej Hordy na początku lutego 1345 r. [28] Hrabiowie Michael Jakcs i Henry Tamási pomagali węgierskim szlachcicom przeciwko zbuntowanym chłopom z Transylwanii w 1437 i 1438 r. [29] Dowodzili armią Szeklera w pierwszej bitwie przeciwko chłopom pod Bábolną (obecnie Bobâlna w Rumunii) latem 1437 r. [29] Podpisali porozumienie między przywódcami szlachty, Sasów i Szeklerów, którzy 16 września ogłosili swój „Braterski Związek” przeciw wrogom [30].
The counts were the supreme commanders of the Székely troops.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} They were responsible for the regular supervision of the Székely warriors' military equipment.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Bogomer, the first known count, was captured during a military campaign in Bulgaria in 1228.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Lack Hermán, who held the office from 1328 to 1343, also styled himself the commander of the royal army stationed between the rivers Rába and Rábca during a campaign against Austria in 1336.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Andrew Lackfi and his Székely troops inflicted a crushing defeat on the Tatars of the Golden Horde in early February 1345.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The counts Michael Jakcs and Henry Tamási helped the Hungarian noblemen against rebellious Transylvanian peasants in 1437 and 1438.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} They commanded the Székely army in the first battle against the peasants at Bábolna (now Bobâlna in Romania) in the summer of 1437.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} They signed the agreement between the leaders of the noblemen, the Saxons, and the Székelys that declared their "Brotherly Union" against their enemies on 16 September.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}
Hrabiowie pełnili ważne funkcje sądownicze w landzie Székely i podlegających im okręgach saksońskich [26] [31] Kierowali zgromadzeniami ogólnymi każdej siedziby Szeklera i całej społeczności Szeklerów [16]. Taki zespół po raz pierwszy zarejestrowano w 1344 r. [14] Następnie zgromadzenia przekształciły się w ważne fora dla wymiaru sprawiedliwości [14] [16] Lack Hermán był wymieniany jako „sędzia Székelys” w pierwszej połowie XIV wieku, co świadczy o tym, że hrabiowie uzyskali wówczas znaczną władzę sądowniczą [11] Średniowieczny system sądowniczy kraju Szeklera jest słabo udokumentowany [31] Dostępne dane sugerują, że sąd Udvarhelyszék był sądem apelacyjnym, rozpatrującym apelacje od orzeczeń sądów innych miejsc [31]. Hrabia rozpoznał apelacje od orzeczeń sądu w Udvarhelyszék [31]. Sądom w siedzibach początkowo przewodniczyli wybrani urzędnicy, sędzia miejscowy i kapitan [14] [32] Nowi urzędnicy, znani jako sędziowie królewscy, pojawiają się w źródłach w 1420 r. [14] Mianowani przez hrabiego sędziowie królewscy nadzorowali działalność wybranych urzędników [14] [33]
The counts had important judicial functions in Székely Land and the Saxon districts subject to them.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} They headed the general assemblies of each Székely seat and the entire Székely community.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Such an assembly was first recorded in 1344.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Thereafter, the assemblies developed into important forums for the administration of justice.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Lack Hermán was mentioned as the "judge of the Székelys" in the first half of the 14th century, evidencing that the counts had acquired significant judicial authority by that time.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The medieval judicial system of Székely Land is poorly documented.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Available data suggests that the court of Udvarhelyszék was an appellate court, hearing appeals of the decisions of the courts of other seats.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Appeals of the decisions of the court of Udvarhelyszék were heard by the count.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The courts of justice in the seats were initially presided over by elected officials, the seat judge, and the captain.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} New officials, known as royal judges, appear in the sources in the 1420s.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Appointed by the count, royal judges supervised the activities of the elected officials.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}
Monarchs and counts
Powiaty reprezentowały królów Węgier na terytoriach podlegających ich jurysdykcji [26] [34] i były niezależne od wojewodów Transylwanii [15] Rozdzielenie dwóch biur pomogło zachować specjalny status prawny Székelys [35]. Jednak królowie nigdy nie wyznaczyli Székely'ego na urząd, który zwykle dawali krewnemu wojewody [26] [36] Hrabiowie byli uważani za baronów królestwa, chociaż nie wymieniono ich wśród wielkich oficerów w królewskich czarterach [15].
The counts represented the kings of Hungary in the territories under their jurisdiction{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} and were independent of the voivodes of Transylvania.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} This separation of the two offices helped preserve the Székelys' special legal status.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} However, the kings never appointed a Székely to the office, which they tended to give to a kinsman of the voivode.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The counts were regarded as barons of the realm, although they were not listed among the great officers in royal charters.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}
Władysław Kán przejął kontrolę nad całą Transylwanią po śmierci Andrzeja III na Węgrzech w 1301 r. [8] W trakcie interregnum Khan uzurpował sobie również administrację Ziemi Szeklera [8]. Władze królewskie przywrócono dopiero po jego śmierci około 1315 r. [8] W tym roku węgierski Karol I sprawił, że bracia Thomas i Stephen Losonci się liczą [8]. Ich następca, Simon Kacsics, został zwolniony w 1327 lub 1328 r., Ponieważ popełnił „poważne przestępstwa”, zgodnie z jednoczesnym przywilejem królewskim [8]. Następnie Lackfis prawie nieprzerwanie sprawował urząd przez około 50 lat [37] [38]
Ladislaus Kán took control of the whole of Transylvania after the death of Andrew III of Hungary in 1301.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} During the ensuing interregnum, Kán also usurped the administration of Székely Land.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Royal authority was restored only after his death in about 1315.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} In that year, Charles I of Hungary made the brothers Thomas and Stephen Losonci counts.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Their successor, Simon Kacsics, was dismissed in 1327 or 1328, because he had committed "serious crimes", according to a contemporaneous royal charter.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Thereafter, the office was almost continuously held by the Lackfis for about 50 years.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}
Lackfis i ich bezpośredni następcy byli lojalnymi zwolennikami królów [11], ale Zygmunt Luksemburski mianował do urzędu bliskich sojuszników Jana Kanizsai, arcybiskupa Esztergoma, za pomoc w przejęciu tronu w 1387 r. [11] Zygmunt umocnił swoją pozycję po tym, jak ukarał bunt Kanizsai i jego sojuszników w 1403 r. [11] Następnie regularnie mianował dwóch szlachciców, którzy wspólnie sprawują urząd [11]. Piętnastowieczne hrabstwa rzadko odwiedzały Siedmiogród, a ich zastępcy, wicehrabiowie, przejmowali większość swoich obowiązków [11]. Istnienie nowych urzędników (zwanych „gubernatorami”, „kapitanami” lub „najwyższymi kapitanami Szeklerów”) wśród Szeklerów w tym okresie jest również udokumentowane, ale ich obowiązków nie można ustalić [11].
The Lackfis and their immediate successors were the kings' loyal supporters,{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} but Sigismund of Luxemburg appointed close allies of John Kanizsai, Archbishop of Esztergom, to the office, for helping him seize the throne in 1387.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Sigismund strengthened his position after he punished a rebellion by Kanizsai and his allies in 1403.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Thereafter, he regularly appointed two noblemen to jointly hold the office.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The 15th-century counts rarely visited Transylvania, and their deputies, the vice-counts, took over much of the performance of their duties.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The existence of new officials (known as "governors", "captains", or "supreme captains of the Székelys") among the Székelys in this period is also documented, but their duties cannot be determined.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}
End of the office
Turcy dokonali serii plądrujących nalotów na Siedmiogród w latach 1420 i 1430, które doprowadziły do lepszej koordynacji obrony prowincji [36]. Władysław I, wybrany w 1440 r. Na króla Węgier nad nieletnim Władysławem Pośmiertnym, postanowił scentralizować dowodzenie południową granicą Węgier [39]. Po tym, jak jego dwaj główni dowódcy wojskowi, John Hunyadi i Mikołaj Újlaki, unicestwili armię zwolenników Władysława na początku 1441 r., Władysław uczynił ich wspólnymi wojewodami Siedmiogrodu i hrabiów Szeklerów [39] [40]. To był pierwszy raz, gdy urząd wojewody i hrabiego dotyczył tych samych osób [41].
The Ottomans made a series of plundering raids against Transylvania in the 1420s and 1430s, which led to better coordination of the defense of the province.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Wladislas I, who was elected King of Hungary over the minor Ladislaus the Posthumous in 1440, decided to centralize the command of the southern border of Hungary.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} After his two principal military commanders, John Hunyadi and Nicholas Újlaki, annihilated the army of Ladislaus's supporters in early 1441, Wladislas made them joint voivodes of Transylvania and counts of the Székelys.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} This was the first occasion that the offices of voivode and count were conferred upon the same persons.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}
Zjednoczenie dwóch biur trwało dekady [41]. Początkowo, w latach 1446–1467, dwóch lub trzech szlachciców było wspólnie wojewodami i hrabiami, a niektórzy z nich niekiedy sprawowali oba urzędy [41]. Oba urzędy zostały w praktyce zjednoczone po śmierci Jana Daróci w 1467 r. [41] [42] Następnie ta sama osoba została wojewodą i liczyła do 1504 r .; ponadto urzędy wicewojewody i wicehrabia również zostały zunifikowane [14] [43] Dekret z 1498 r. Nadal osobno zobowiązywał wojewodę i hrabię do wzorowania wojsk; ale po 1507 r. nie wyznaczono osobnych zliczeń [43]
The unification of the two offices lasted for decades.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Initially, between 1446 and 1467, two or three noblemen were jointly made voivodes and counts, and some of them occasionally held both offices.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The two offices were in practice united after the death of John Daróci in 1467.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Thereafter, the same person was made voivode and count until 1504; furthermore, the offices of vice-voivode and vice-count were also unified.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} A decree of 1498 still separately obliged the voivode and the count to muster troops; but after 1507, no separate counts were appointed.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}
Tytuł hrabiego był używany przez wojewodów, a później przez książąt Siedmiogrodu, przez prawie dwa stulecia [43]. Po integracji Księstwa Siedmiogrodu z imperium Habsburgów pod koniec XVII wieku monarchowie habsburscy nie nazwali się hrabstwem Szeklerów [43]. Tytuł został przywrócony na prośbę Székelysa przez Marię Teresę [43]. Następnie wszyscy królowie Węgier używali tego tytułu [43].
The title of count was continuously used by the voivodes, and later by the princes of Transylvania, for almost two centuries.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} After the integration of the Principality of Transylvania into the Habsburg Empire in the late 17th century, the Habsburg monarchs did not style themselves counts of the Székelys.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The title was revived at the Székelys' request by Maria Theresa.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Thereafter, all kings of Hungary used the title.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}
List of counts
See also
Źródła
- C. Tóth, Norbert; Horváth, Richárd; Neumann, Tibor; Pálosfalvi, Tamás (2016). Magyarország világi archontológiája, 1458–1526, I. Főpapok és bárók [Świecka archontologia Węgier, 1458–1526, Volume I: Prałaci i baronowie]. MTA Bölcsészettudományi Kutatóközpont Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-416-035-9.
- Dörner, Anton E. (2005). "Transylvania between stability and crisis (1457–1541)". In Pop, Ioan-Aurel; Nägler, Thomas (eds.). The History of Transylvania, Vol. I. (until 1541). Romanian Cultural Institute. pp. 299–348. ISBN 973-7784-04-9.
- Engel, Pál (1996). Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I. [Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I] (in Hungarian). História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 963-8312-44-0.
- Engel, Pál (2001). The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895–1526. I.B. Tauris Publishers. ISBN 1-86064-061-3.
- Kontler, László (1999). Millennium in Central Europe: A History of Hungary. Atlantisz Publishing House. ISBN 963-9165-37-9.
- Kordé, Zoltán (2013). "A székely ispáni méltóság kezdeteiről [About the origin of the office of the count of the Székelys]". In Tüdős S., Kinga (ed.). Kastélyok, udvarházak és lakóik a régi Székelyföldön (in Hungarian). Székely Nemzeti Múzeum. str. 64–72. ISBN 978-973-0-15187-9.
- Kordé, Zoltán (2016). "Közigazgatás [Administration]; Katonáskodó székelyek az írott forrásokban [Székely soldiers in the written sources]". In Benkő, Elek; Oborni, Teréz (eds.). Székelyföld története, I. kötet: A kezdetektől 1562-ig (in Hungarian). Magyar Tudományos Akadémia Bölcsészettudományi Kutatóközpont, Erdélyi Múzeum-Egyesület, Haáz Rezső Múzeum. pp. 168–180, 305–320. ISBN 978-606-739-040-7.
- Kordé, Zoltán (2019). A székely ispáni méltóság története a kezdetektől 1467-ig [The History of the Dignity of Count of the Székelys from the Beginning to 1467]. Szeged: Szegedi Középkortörténeti Könyvtár. ISBN 978-615-80398-7-1.
- Kristó, Gyula (2003). Early Transylvania (895-1324). Lucidus Kiadó. ISBN 963-9465-12-7.
- Makkai, László (1994). "The Emergence of the Estates (1172–1526)". In Köpeczi, Béla; Barta, Gábor; Bóna, István; Makkai, László; Szász, Zoltán; Borus, Judit (eds.). History of Transylvania. Akadémiai Kiadó. pp. 178–243. ISBN 963-05-6703-2.
- Pop, Ioan-Aurel (2005). "Transylvania in the 14th century and the first half of the 15th century (1300–1456)". In Pop, Ioan-Aurel; Nägler, Thomas (eds.). The History of Transylvania, Vol. I. (until 1541). Romanian Cultural Institute. pp. 246–298. ISBN 973-7784-04-9.
- Stipta, István (1997). A magyar bírósági rendszer története [History of the Judicial System in Hungary] (in Hungarian). Multiplex Media – Debrecen University Press. ISBN 963-04-9197-4.
- Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN978-963-9627-38-3.
Przypisy
- ↑ gróf Lázár Miklós Székely ispánok és alispánok a mohácsi vészig. — Az Athenaeum R. Társulat Könyvnyomdája — Budapest 1881.
- ↑ Zsoldos 2011, p. 239">Zsoldos 2011, p. 239.
- ↑ Kordé 2019, p. 38.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 4,8 4,9 Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu
<ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwieEngel-1996-192 - ↑ Engel 2001, str. 116
- ↑ Kordé| 2016, str. 176
- ↑ Engel 1996, str. 155, 192
- ↑ 8,0 8,1 8,2 Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu
<ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwieEngel-1996-193 - ↑ Engel, Pál (2001). The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895–1526. I.B. Tauris Publishers. ISBN 1-86064-061-3. str. 193
- ↑ Engel 1996, str. 189, 193, 218, 220.
- ↑ Engel 1996, str. 193.
.jpg){kind=link}