Ákos Ernye

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Poprzednik: Koniuszy królewski (1248-1251) Następca: Hahót I. Csák Majs ??? Poprzednik: Wojewoda Siedmiogrodu (1252-1260) Następca: I. Lőrinc Hahót I. Csák ? Poprzednik: Sędzia królewski (1267-1270) Następca: Lőrinc Monoszló III. Miklós Poprzednik: Mistrz skarbu (1272) Następca: Pok II. Móric Gutkeled Joakim Poprzednik: Sędzia królewski (1274) Następca: Gutkeled II. Miklós Gutkeled II. Miklós Poprzednik: Sędzia królewski (1274) powtórnie Następca: Gutkeled II. Miklós Péc Dénes Poprzednik: Ban Ozora (1273-1275) Następca: Kőszegi I. Henrik Stefan Dragutin Poprzednik: Ban Só (1273-1275) ? Następca: Matej Ninoslav Stefan Dragutin Ákos Ernye lub Erne († po styczniu 1275), węgierski szlachcic, trzykrotny sędzia królewski (styczeń 1267 - maj 1270; czerwiec 1274; wrzesień 1274 - styczeń 1275), koniuszy królewski (1248-1251), wojewoda Siedmiogrodu(1252-1260) i skarbnik królewski (1272) Ákos Ernye vagy Erne (? – 1275. január után) országbíró háromszor is (1267. január–1270. május; 1274. június; 1274. szeptember–1275. január), ezenkívül még több tisztséget is betöltött élete során. Życiorys IV. Béla 1250 júliusában Ernye főlovászmester számára kiállított oklevelében ez áll: „a saját menekülésére szánt lovat személyünk megmentése érdekében átadta nekünk” (illusztráció, Képes krónika 125. oldal) Syn Erdő. Miał dwoje rodzeństwa. Z nieznaną z imienia żoną miał jedynego syna, palatyna Stefana. Źródła ohistoryczne pochodzą z 1241 r. Brał udział w bitwie pod Muhi 11 kwietnia 1241 r. Pomógł uciekającemu z bitwy królowi Beli IV, gdyż walcząc dalej z Tatarami zatrzymał na chwilę prześladowców i, choć poważnie ranny, uratował się. Po wyzdrowieniu poszedł za królem i szpiegował pod obozem tatarskim pod zamkiem Trau. Az Ákos nemzetség Erne ágából származott. Ákos Erdő fia, két fiútestvére volt. Ismeretlen nevű feleségétől egyetlen fia, Ákos István nádor, tartományúr született. A történeti forrásokban 1241-től szerepel. Részt vett az 1241. április 11-én lezajlott muhi csatában. A csatából menekülve átadta lovát IV. Béla királynak, azután megint harcba indult a tatárok ellen; egy időre feltartóztatta az üldözőket, és bár súlyosan megsebesült, sikerült elmenekülnie. Felgyógyulása után követte a királyt, és Trau vára alatt kémkedett a tatárok táboránál. W 1243 r. (?) po śmierci bana Domokosa Miskolca odziedziczył po nim: 1243(?)-ban, a Miskolc nembeli Domokos bán halála után ő örökölte a bán birtokait: w komitacie Borsod: Vadna, Ivánka i obecnie Harnócz, Barcza i Christmas Village; w komitacie Gömör wsie majątku Pelsőczi powstałe ze starego majątku Tornac: Pelsőc, Ardo, Lekenye, Kún-Taplócza, Somkút, Csetnek i nieznanego Mirka; w komitacie Sopron: posiadłość, która została przekazana na rzecz opactwa Borsmonostor; w komitacie Moson: 2 wioski: Flancendorf (na południe od Pozsony) i Seveser; w komitacie Komárom: do 1233 r. miał nad rzeką Szomód, Usztancs i Dunaszél; w komitacie Vas: przez pewien czas Bors był właścicielem Ivanc i Visacs oraz 6 innych wiosek w nieznanych lokalizacjach. : Borsod megyében: Vadna, Ivánka és a ma már puszta Harnócz, Barcza és Karácsonyfalva volt. : Gömör megyében a régi tornai uradalomból kialakított pelsőczi uradalom falvait: Pelsőc, Ardó, Lekenye, Kún-Taplócza, Somkút, Csetnek és az ismeretlen Mirk. : Sopron megyében: a Borsmonostori apátságnak ajándékozott birtokai voltak. : Moson megyében: 2 falu; a Pozsonytól délre eső Flancendorf és a mellette fekvő Hetesér. : Komárom megyében: 1233-ig birtoka volt a Tata melletti Szomód, Usztancs, valamint Dunaszél. : Vas megyében: egy ideig Bors birtoka volt Ivánc és Viszák és 6 másik, ismeretlen helyen fekvő falu; i w ten sposób ustanowił małe królestwo swojemu synowi Stefanowi. és ezzel megalapozta fia, Ákos István kiskirályságát. W 1246 roku brał udział w wojnie z księciem Austrii Fryderykiem II. W 1250 roku ponownie walczył z Austriakami, w 1270 uczestniczył w wojnie z czeskim królem Ottokarem II. 1246-ban részt vett a II. (Harcias) Frigyes osztrák herceg elleni háborúban. 1250-ben ismét az osztrákok ellen harcolt, 1270-ben részt vett a II. Ottokár cseh király elleni háborúban. Kariera Między 1248 a 1251 r. był lovászmester i ispánem Szolgagyőr, w drugiej połowie 1251 r. ispánem komitatu Varasdu, między sierpniem 1252 r. wojewodą Siedmiogrodu, w 1254 r. ispánem komitatu Borsod, w 1256 r. ispánem komitatu Bácsu, w 1262–1267 był [ban Ozora|banem Ozora]] i banem Só. W 1264 roku król IV. Béla wysłał go przeciwko księciu, który przejął tron, przyszłemu Stefanowi V, ale Ernye został pokonany i schwytany przez armię Stefana i odzyskał wolność dopiero po ugodzie króla i syna. Od 1270 do 1272 r. był tárnokmester, w 1272 r. był ispánem komitatu Somogy, w 1274 r. był ispánem komitatu Szatmár (Satu Mare). Siedziba jego majątku znajdowała się w komitacie Borsod, gdzie zbudował swój zamek Dédest. 1248 és 1251 között lovászmester és szolgagyőri ispán, 1251 második felében varasdi ispán, 1252 augusztusa és 1260 között erdélyi vajda, 1254-ben borsodi, 1256-ban bácsi ispán, 1262–1267-ben ozorai és sói bán, 1263–1267-ben nyitrai ispán volt. 1264-ben IV. Béla a trónt követelő herceg, a majdani V. István ellen küldte, de serege élén vereséget szenvedett és elfogták, a király és fiának kibékülése után visszanyerte szabadságát. 1270–1272-ben tárnokmester, 1272-ben somogyi és varasdi, 1274-ben szatmári ispán. Birtokainak központja Borsod vármegyében volt, itt építtette fel várát, Dédest. Pamięć György Karczag Ryczące strzały ok. jego powieść historyczna przedstawia pełne przygód życie Ban Ernye, uzupełniając znane fakty historyczne narzędziami wyobraźni pisarza. Książka została wydana w 1970 roku przez wydawnictwo Ferenc Móra. Sándor Makkai Yellow Storm ok. w rozdziałach swojej romantycznej powieści historycznej o bitwie pod Muhi i powrocie króla opisuje działania Ákosa Ernye (Szépirodalmi Könyvkiadó, 1980). Karczag György Zúgó nyilak c. történelmi regénye mutatja be Ernye bán kalandos életét, az írói képzelet eszközeivel kiegészítve az ismert történelmi tényeket. A könyvet 1970-ben jelentette meg a Móra Ferenc Könyvkiadó. Makkai Sándor Sárga vihar c. romantikus történelmi regényének a muhi csatáról és a király visszatéréséről szóló fejezeteiben leírja Ákos Ernye cselekedeteit (Szépirodalmi Könyvkiadó, 1980). Bibliografia Markó László: A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig. Életrajza a Magyar Életrajzi Lexikonban Szilágyi Sándor:A Magyar Nemzet Története, V. fejezet, A tatárjárás, Budapest, 1894.

Ákos Ernye — Koniuszy królewski Wojewoda Siedmiogrodu Sędzia królewski Mistrz skarbu Ban Ozora Ban Só — Certyfikat Béli IV z 1250 r. Certyfikat Béli IV z 1250 r. Koniuszy królewski Okres od 1248 do 1252 Poprzednik Hahót I. Csák Następca Majs ??? Wojewoda Siedmiogrodu Okres od 1252 do 1260 Poprzednik I. Lőrinc Następca Kán II. László Sędzia królewski Okres od 1267 do 1270 Poprzednik Lőrinc Następca Gutkeld Miklós ??? Mistrz skarbu Okres 1272 Poprzednik Pok II. Móric Następca Gutkeled Joakim Ban Ozora Okres od 1273 do 1275 Poprzednik Kőszegi I. Henrik Następca Stefan Dragutin Ban Só Okres od 1273 do 1275 Poprzednik Matej Ninoslav Następca Stefan Dragutin Dane biograficzne Klan Ákos Pochodzenie węgierskie Państwo Królestwo Węgier Urodziny ok. 1225 Śmierć po styczniu 1275 Ojciec I. Erdő Matka nieznana Dzieci István